2022-08-25 Wensen en bedenkingen Uitvoeringsplan pilot SchuldenvrijLWD en reactie.docx

2022-08-25 Wensen en bedenkingen Uitvoeringsplan pilot SchuldenvrijLWD Het uitvoeringsplan van de pilot Schuldenvrij LWD is in het college van 27 juni vastgesteld en ter informatie aangeboden aan de raad. De raad heeft op 13 juli schriftelijk haar wensen en bedenkingen aangegeven. In dit document is bij deze wensen en bedenkingen een reactie gegeven. Het uitvoeringsplan is een onderdeel van de visie armoede en schuldhulp die op 26 januari van dit jaar door de raad is vastgesteld. De pilot SchuldenvrijLWD is één van de interventies om schuldhulp te vereenvoudigen en te versnellen. De verwachting is dat het effect van deze interventie is dat de bestaanszekerheid en het toekomstperspectief van huishoudens worden versterkt en dat een bijdrage wordt geleverd aan het doorbreken van armoede van generatie op generatie.

Naam Lydia van Santen

Partij PvdA

Wensen en bedenkingen wensen Mooi dat het plan zoveel mogelijk aansluit op bestaande systemen en werkwijzen. Wel zien wij graag een nadere uitwerking van de rol van ervaringsdeskundigen

Tevens willen wij meer inzicht in de wijze waarop andere financiers worden betrokken. Hier hoeft de start van de pilot niet op te wachten. Gezien de korte looptijd van het traject, zien wij echter graag een snelle start van deze verkenning, zeker ook voor de periode na de pilotfase.

Reactie

De rol van ervaringsdeskundigen krijgt invulling in de keten van schuldhulp. De inzet van ervaringsdeskundigen wordt dus niet beperkt tot de pilot qua voorwaarden, omvang en duur van de inzet. De voorbereidingen lopen om de positie van ervaringsdeskundigheid structureel te borgen in de keten van schuldhulp. In de tussentijd is Amaryllis gestart met inzet ervaringsdeskundigheid in de vroegsignalering van armoede en schulden en ontwikkelt een visie op dit thema. In de pilot is de ruimte om ervaringskennis in te zetten en hiervan te leren. In het kernteam van de pilot is ervaringskennis aanwezig om ook op projectniveau mee te werken en te denken.

In de eerste fase van de pilot worden de mogelijkheden onderzocht van een fonds waarbij ook andere financiers deelnemen.

opmerkingen en aandachtspunten zo snel mogelijk starten

Tiny Hoedemaker

CDA

Waarom mogen alleen inwoners van de wijken in Oost hieraan deelnemen?

Doen we. In kader van de monitoring houden we 1 oktober als startdatum aan. In Leeuwarden Oost is veel armoede, veel inwoners in de schuldhulpverlening en een beperkt perspectief op een beter inkomen (In vergelijking met andere delen van Leeuwarden, zie ambitiedocument Leeuwarden Oost) Het betreft een pilot die bij succes ook in de rest van de gemeente kan worden geïmplementeerd. Tijdens de tussentijdse evaluatiemomenten zullen we dit punt aan de orde stellen en eventueel bijstellen mocht daar aanleiding voor zijn.

Marcel Visser

VVD

1. Is er een reactie geweest op de binnengekomen e-mail van Nanne de Jong. 2. Welke externe betrokken hebben geholpen bij het opstellen van de notitie 3. Duidelijk is wat je gaat meten, maar nog niet hoe je gaat meten. Wordt veel “mist’ op geworpen met terminologie. Maar het meten kent nog weinig inhoud.

1. ja, zie bijlage. 2. KBNL, initiatiefnemers schuldenvrijLWD, Amaryllis, ervaringsdeskundigen, NHL Stenden, Humanitas, Dreamfabryk 3. In het uitvoeringsplan staat inderdaad een globale beschrijving. Tijdens de zomerperiode hebben we een vervolgstap gezet. De lijn zoals beschreven is o.a. verder uitgewerkt in een

4. Er wordt aangegeven dat het maatwerk is en dat wordt aangesloten bij wat de inwoner wil en kan. Tot waar gaat de vrijheid van de inwoner om zelf te bepalen en waar ligt de grens om alsnog uitgesloten te worden van deelname aan de pilot. 5. Er wordt onderzocht of een lokaal fonds kan worden opgericht. Welke ambities liggen hieraan ten grondslag. Welk doel dient het te moeten dienen en op welke wijze wordt de raad betrokken in dit proces. 6. Ten aanzien van de doelgroep; wordt er ook gekeken naar de oorzaak van de schulden (eigen schuld) . En weegt dit ook mee om te bepalen of iemand in aanmerking komt voor de pilot. 7. Op welke wijze krijgen inwoners – naast de kwijtscheldingsregeling – ook ondersteuning aangeboden. Dit gebeurt ook wanneer dit langdurig nodig is. Op welke wijze is deze langdurige ondersteuning geborgd, ook financieel gezien. 8. Wat als een inwoner na de schuldkwijtscheldingsregeling, vervolgens bedankt voor de ondersteuning. Is dit een voorwaarde voor de kwijtschelding of staat de gemeente dit toe. Hoe wordt het risico op afhaken van de inwoner na aflossing van de restschuld beheerst/geminimaliseerd. 9. Klopt de insteek dat alleen nieuwe gevallen, na publicatie vanaf juli in aanmerking komen. Oude gevallen op geen enkele wijze onder deze regeling vallen? 10. Wat gebeurt er als de schuldeiser niet wil meewerken? 11.

Hoe hoog is de bijdrage financieel die een inwoner moet doen in dit traject? Wat betaalt hij zelf? 12. Wordt er ook gerapporteerd over situaties van terugval? 13. De inwoners worden bij de schuldenkwijtschelding gevraagd of zij mee willen werken aan de meting en monitoring van de

4. 5.

6.

7.

basisvragenlijst. We onderzoeken nog of we voor afnemen van de vragen het monitoringsinstrument van het jongerenperspectief fonds kunnen gebruiken. Daarnaast is aansluiting bij de monitoring van het gezinslab van Leeuwarden Oost een belangrijke voorwaarde. Hiermee zijn werkafspraken gemaakt. NHL Stenden is betrokken voor het kwalitatieve deel van de monitoring en het inrichten van leersessies. We sluiten niemand uit. Het is wel een voorwaarde dat we dat we in het vrijwillig kader tot een schuldregeling komen. Een landelijk/lokaal fonds is een basis om structurele financiering na de pilot mogelijk te maken. De pilot wordt gefinancierd met incidentele middelen. De raad wordt tussentijds geïnformeerd over de voortgang van de pilot. Er wordt gekeken naar de oorzaken van de schulden (zie uitleg van de werkwijze bij de vraag van Lijst058). Problematische schulden zijn niet altijd de 'eigen schuld' van mensen. Maar schulden blijven wel de eigen verantwoordelijkheid van bewoners. Feit is dat eenmaal in problematische schulden er geen uitweg mogelijk is zonder intensieve hulp. De bestaande partners Amaryllis, Humanitas en de Kredietbank financieren de ondersteuning van de huishoudens vanuit hun reguliere budgetten (Zie uitleg de reactie bij de vraag van lijst 058 voor een beschrijving van de wijze waarop ondersteuning wordt geboden).

effecten en resultaten van de pilot. Is dit een harde voorwaarde om mee te mogen doen of is dit vrijwillig? 14. Schuldeisers kunnen de kwijtschelding van de restschuld als extra inkomen zien, waardoor ze (een deel van) de restschuld zouden kunnen blijven opeisen. De gemeente betaalt in dat geval aan de schuldeisers via de kwijtschelding een extra bedrag. Aan wat voor bedragen moeten we dan denken een hoe worden deze risicos geminimaliseerd. Naast de bekendheid. 15. Welke afweging ligt er aan ten grondslag om motivatie en persoonlijke situatie niet voorwaardelijk te maken. Je mag toch ook wat verwachten van een deelnemer aan de pilot? 16. Ten aanzien van de projectorganisatie en de evaluatie. Welke rol is door het college hierin aan de raad toebedeeld.

8. Het is belangrijk om binnen de - veel kortere periode van melding tot finale kwijtschelding een basis te vormen voor een samenwerking die langdurige ondersteuning mogelijk maakt. We laten het budgetbeheer, dat in de meeste gevallen al is opgestart in de stabilisatiefase, standaard doorlopen voor de periode van één jaar. Dit is in lijn met wat enkele andere gemeenten doen die de periode van schuldhulp terugbrengen naar twee of één jaar. Er kan een passend aanbod worden gedaan waarbij het budgetbeheer na finale kwijtschelding geleidelijk wordt afgebouwd. Zo kan de inwoner stapsgewijs meer betalingen zelf verrichten. Daarmee blijft het mogelijk om nieuwe betalingsproblemen tijdig te signaleren. We laten mensen niet los, maar als inwoners toch willen stoppen dan kunnen zij dat ook net als in de huidige situatie. Het risico is dat er geen duurzame oplossing tot stand komt. Om dit te voorkomen is er in de voorfase aandacht nodig om de bereidheid om samen te werken zo groot mogelijk te maken. We handelen hierbij niet vanuit wantrouwen, maar we zijn ook niet naïef. 9. Dat klopt. Het is daarbij goed om te realiseren dat de pilot één van de instrumenten van de schuldenaanpak. Er wordt in de schuldenaanpak, zowel in vrijwillig als beroepsmatig kader, ingezet op beginnende schulden, om verergering te voorkomen. De opzet van de pilot is beperkt (problematische

schulden/schuldregeling/kwijtschelden), maar hierdoor wel beheersbaar (ook in kosten).Een belangrijk punt is dus: we sluiten niemand uit van hulp en ondersteuning. 10. Als een schuldeiser niet meewerkt dan volgt er een dwangakkoord. Mocht de schuldeiser in gelijk worden gesteld, dan volgt een wettelijk traject en valt dossier buiten de pilot. 11. De eigen betrokkenheid is een belangrijke voorwaarde om te komen tot een minnelijke schuldregeling. Dit gaat verder dan een financiële bijdrage. Schuldhulpverlening kent geen financiële eigen bijdrage, zoals bij de WMO. 12. Ja, dit is onderdeel van de effectmeting 13. Nee, dit is geen harde voorwaarde. Wanneer men dit niet wil zal men evengoed geholpen worden (Het kwantitatieve onderzoek vraagt geen inspanning van de zijde van de inwoner). De afspraken die met de deelnemer worden gemaakt, worden vastgelegd in een beschikking van de Kredietbank. We vragen de inwoner dus ook om aan een onderzoek mee te werken, omdat het een pilot is. De gemaakte afspraken geven hiermee ook uiting aan de bewuste keuze en commitment van de deelnemer. 14. De pilot is bekendgemaakt bij de NVVK en via hen zijn de grote schuldeisers geïnformeerd. De kwijtschelding is een gemiddeld bedrag van €1.700 per huishouden. Schuldeisers gaan akkoord met een saneringskrediet. De betaling van dit krediet zal niet worden gezien als extra inkomen.

Schuldeisers worden in deze pilot

namelijk niet te kort gedaan ze krijgen exact waar ze recht op hebben. 15. De insteek van de pilot is dat we door de schuldkwijtschelding stress wegnemen en perspectief bieden en men vervolgens meer zal participeren en zal opbloeien. Doel van de pilot is om vast te stellen dat dit daadwerkelijk zo werkt. Als je voorwaarden gaat stellen beïnvloed je het resultaat van de pilot en is het niet objectief meer. 16. Het college is verantwoordelijk voor de projectorganisatie. De evaluatie wordt door het college voorgelegd aan de raad. Gabrielle Copini

D66

Wensen - belangrijk: monitoring effecten korte termijn, en m.n. op de lange termijn - leren van ervaringen in andere gemeentes met schuldenvrij pilot; graag succesvolle projecten (blijven) delen met de raad - goede begeleiding bij ‘schuldenvrij’ blijven

-

Bedenkingen - meer aandacht voor de preventieve aanpak; hoe voorkomen we dat inwoners, m.n. jongeren in de schulden belanden? - hoe is het gesteld met het huidige financieel onderwijs voor kinderen en jongeren in onze gemeente? Meer aandacht nodig voor financieel onderwijs; basisschool, voortgezet onderwijs, mbo

-

-

Eens We zijn aangesloten bij leersessies van Divosa waar o.a. gemeente Zaanstad en Utrecht bij betrokken zijn. In de laatste leersessie zagen we grofweg 3 soorten interventies: optimaliseren van inkomsten (o.a. met het huishoudboekje in Utrecht), schulden aanpakken (o.a. onze pilot in Leeuwarden), meer bestedingsruimte creëren (o.a. Zaanstad met een gift van €150 per maand) eens, zie plan Een preventieplan is in ontwikkeling. De doelgroep jongeren maakt onderdeel uit van het plan. De verwachting is dat het preventieplan in oktober 2022 gereed is en kan worden aangeboden aan college/raad. Financiële educatie zal deel uitmaken van het op te stellen preventieplan. De eerste

Roger Dragstra

GroenLinks Wensen Leeuwarden 1. De wens, nu er bij de vaststelling van het aantal huishoudens en de restschuld ruimte over lijkt in het budget, een andere doelgroep worden toegevoegd aan de pilot. Bijvoorbeeld de groep uit de vroegsignalering 27-45 jaar met meerdere schulden. 2. Ruime inzet van ervaringsdeskundigen niet alleen in de selectie van huishoudens als ook in de begeleiding. Deze begeleiding ook na de pilot blijven aanbieden i.v.m. terugval risico. 3. De wens om huishoudens met kinderen in de pilot voorrang te geven in het licht van het doorbreken van generationele armoede (of gewenning, of schulden als onderdeel van gezinscultuur) 4. De wens om kwalitatieve doelen in gelijk mate te monitoren en te betrekken bij de evaluatie als kwantitatieve doelen. 5. De wens dat aan het einde van pilot er kaders zijn voor een schuldenfonds en partner van dat fonds toezegging hebben gedaan daarin mee te doen. GroenLinks heeft de wens hierin vooral de instanties vanuit de vroegsignalering te betrekken en dat aan te vullen met oude 'nuts' instellingen (o.a. banken) en de oplossing niet (alleen) aan marktpartijen over te laten. De gemeente neemt hierin initiatief en coördineert het tot stand komen van het schuldenfonds

1.

2.

3.

4. 5.

verkenning heeft opgeleverd dat er zowel binnen het PO als VO aandacht voor is. Vaak gebeurt dit naar eigen invulling van de betreffende leerkracht of docent. Op het VO is omgaan met geld, de waarde leren kennen van geld gekoppeld aan het vak burgerschap. Interessante gedachte. Het voorstel is om de pilot te starten met de doelgroep zoals in het plan beschreven. Het kwijtschelden van niet problematische schulden is geen onderdeel van de pilot. Het kwijtschelden van nietproblematische schulden vraagt een nieuw te ontwikkelen instrument. Tijdens de pilot zijn diverse evaluatiemomenten waar we dit punt kunnen inbrengen. Eens. De pilot sluit aan bij de brede aanpak van schuldhulp. De inzet van ervaringsdeskundigen komt tot haar recht binnen de keten schuldhulpverlening, dus ook in deze pilot.. Inwoners met problematische schulden die in Leeuwarden oost wonen komen in aanmerking voor de kwijtschelding. Hiervoor is dus geen selectie nodig. Tijdens de pilot kunnen we alle huishoudens bedienen in Leeuwarden oost met met problematische schulden. Dus ook huishoudens met kinderen. Doen we ja, dat is precies de insteek. Een mogelijk vorm van een publiek/private samenwerking kan een social impact bond zijn. We zijn in gesprek met het jongeren perspectief fonds. Zij hebben voor het kwijtschelden van schulden een social

impact bond met Aegon, de Rabobank en de gemeente. Deze constructie is mogelijk ook interessant voor de aanpak van schuldenvrijLWD.

Christiaan Okkema, Martin van der Meulen

Gemeente belangen

Opmerkingen en aandachtspunten: 1. Maatschappelijke kosten huishouden probleem schulden €100.000: is dit per jaar of per huishouden en is het huishouden dan schulden vrij? 2. Hoe te voorkomen dat de beoogde huishoudens in de toekomst opnieuw in de financiële problemen komen? Volg systeem of soort BKR registratie? 3. Lokaal beoogde partners: zijn die al benaderd zo ja willen deze participeren? 4. Landelijk zijn meer gemeenten ermee bezig. Groningen was al gestart. Hebben we daar resultaten van? 5. Punt 3 pag. 6: risico dat schuldeisers niet mee willen werken als de gemeente de restschuld aflost bij risico’s. Pag. 8 staat dat de gemeente dan met een extra bedrag komt. Hoeveel? En werkt dat niet ondermijnend in de onderhandeling met de schuldeiser? 6. We vragen of de deelnemers willen meewerken aan het onderzoek: kunnen we dat niet verplicht stellen als criteria voor deelname? 7. Inhuur onderzoeksbureau: hebben we binnen de gemeente daar zelf geen expertise in?

Het Nibud geeft aan dat het onze samenleving bijna 100.000 euro kost aan één huishouden met ernstige financiële problemen. Deze kosten gaan onder meer naar hulpverlening, verzuimen ziektekosten, verloren arbeidsuren, uitkeringen en huisuitzettingen. Nadja Jungman, lector Schulden en Incasso bij de Hogeschool Utrecht, geeft aan dat de werkelijke kosten van schulden lastig te becijferen zijn. Schulden hangen vaak samen met andere problemen. Volgens haar zijn mensen met schulden die een baan hebben gemiddeld 6 tot 9 dagen per jaar meer ziek. En ze maken substantieel langer gebruik van een uitkering dan mensen zonder schulden. 2. Het is belangrijk om binnen de - veel kortere periode van melding tot finale kwijtschelding een basis te vormen voor een samenwerking die langdurige ondersteuning mogelijk maakt. 1.

8. Het rekenvoorbeeld klopt niet. De uitkomst bij 93% kwijtschelding komt op €1660. Waarom wordt er gerekend met een gemiddelde restschuld van €3000?

3. 4. 5.

6.

We laten het budgetbeheer, dat in de meeste gevallen al is opgestart in de stabilisatiefase, standaard doorlopen voor de periode van één jaar. Dit is in lijn met wat enkele andere gemeenten doen die de periode van schuldhulp terugbrengen naar twee of één jaar. Er kan een passend aanbod worden gedaan waarbij het budgetbeheer na finale kwijtschelding geleidelijk wordt afgebouwd. Zo kan de inwoner stapsgewijs meer betalingen zelf verrichten. Daarmee blijft het mogelijk om nieuwe betalingsproblemen tijdig te signaleren. Er hebben diverse oriënterende gesprekken plaatsgevonden. Zie: https://www.kansrijkgroningen.com/pilotkansrijk-oost/ De pilot is bekendgemaakt bij de NVVK en via hen zijn de grote schuldeisers geïnformeerd. De kwijtschelding is een gemiddeld bedrag van €1.700 per huishouden. Schuldeiser gaan akkoord met een saneringskrediet. De betaling van dit krediet zal niet worden gezien als extra inkomen. Schuldeisers worden in deze pilot namelijk niet te kort gedaan ze krijgen exact waar ze recht op hebben. Nee, dit is geen harde voorwaarde. Wanneer men dit niet wil zal men evengoed geholpen worden (Het kwantitatieve onderzoek vraagt geen inspanning van de zijde van de inwoner). De afspraken die met de deelnemer worden gemaakt, worden vastgelegd in een beschikking van de Kredietbank. We vragen de inwoner dus ook om aan een onderzoek mee te werken,

omdat het een pilot is. De gemaakte afspraken geven hiermee ook uiting aan de bewuste keuze en commitment van de deelnemer. De insteek van de pilot is dat we door de schuldkwijtschelding stress wegnemen en perspectief bieden en men vervolgens meer zal participeren en zal opbloeien. Doel van de pilot is om vast te stellen dat dit daadwerkelijk zo werkt. Als je voorwaarden gaat stellen beïnvloed je het resultaat van de pilot en is het niet objectief meer. 7. Jazeker en daarnaast is NHL Stenden ook betrokken. Mogelijk hebben we nog aanvullende expertise nodig. Daarvoor hebben we een bedrag gereserveerd. 8. Dat bedrag is een afrondingsverschil. In eerste instantie waren we uitgaan van een hoger bedrag. Bij nadere uitwerking van de pilot bleek dat de situatie in Leeuwarden Oost anders was.

Carina Runhart

LIJST0 58

Wensen - Graag zien wij een uitgewerkt plan ten aanzien van de processtappen van het pilot. Wanneer begint men met het gesprek met de deelnemer, wanneer wordt de Kredietbank (door wie) er bij betrokken, wie inventariseert de schuldenproblematiek en de overige problematiek, wie stelt het begeleidingsplan op, wie doet de begeleiding en voert de regie hierop etc.). - Wij zien graag dat er ook wordt ingegaan om welke wijze overdracht van persoonsgegevens gaat plaatsvinden i.h.k.v. de AVG. - Wij zien graag een uitgewerkte bovengrens van schulden aangeven waarbij nog kan worden deelgenomen aan de pilot. - Wij zien graag de doorlooptijd van de pilot is inclusief begeleidingstrajecten.

De pilot sluit aan bij bestaande systemen, structuren en processen. De processtappen zien er als volgt uit: Signalering/aanmelding ●

Inwoners kunnen bij vrijwilligersorganisaties, in de buurt- en dorpskamers en rechtstreeks bij Amaryllis en KBNL voor financiële hulp aankloppen. In geval van problematische schulden, bij meervoudige problematiek en crisis verwijst de vrijwillige schuldhulp door naar Amaryllis.

Drie- of viergesprek ●

In geval van problematische schulden vindt er vervolgens een driegesprek (inwoner, Amaryllis, KBNL) of viergesprek (inwoner, betrokken vrijwilliger, Amaryllis en KBNL) plaats. Tijdens het drie- of viergesprek worden de omvang van de problematiek en de oplossingsrichtingen verkend.

Ondersteuningsplan ●

● ●

Daarnaast inventariseert Amaryllis de overige problematiek en stelt met de inwoner een ondersteuningsplan op en biedt zelf de benodigde ondersteuning of zet deze in. Dit bevat ook het in kaart brengen van het inkomen, het vermogen en de schulden. De ondersteuning kan starten en parallel daaraan doorloopt de inwoner met KBNL de fase stabilisering en schuldenregeling.

Stabiliseren ● ●

Het overeengekomen inkomensbeheer wordt opgestart (door KBNL) KBNL start de stabilisatiefase van het schuldhulpverleningstraject op.

Schuldenregelen ●

KBNL beoordeelt of de schuldensituatie met een saneringskrediet kan worden opgelost en treft regelingen met de betrokken schuldeisers tegen finale kwijting. De gemeente neemt vervolgens de restschuld van de inwoner over.

Financiële zelfredzaamheid ●

Amaryllis biedt vanuit het ondersteuningsplan de benodigde budgetcoaching en nazorg. Vrijwilligersorganisaties als Schuldhulpmaatje en Humanitas bieden deze nazorg ook laagdrempelig aan. -

-

De wijze van overdracht van persoonsgegevens vindt conform de AVG en de reguliere werkwijze plaats: de gegevens worden door de inwoner zelf of met instemming van de inwoner gedeeld met een ketenpartner. Om toelating tot de schuldsanering te krijgen moet een schuld dusdanig hoog zijn dat er geen uitweg meer mogelijk is. Een exact bedrag hoeveel schuld is niet te noemen. Dit is namelijk afhankelijk van de maandelijkse inkomsten en de hoogte van de schuld. Als het niet lukt

-

Bedenkingen - De doelen en beoogde uitkomsten van het Uitvoeringsplan zijn niet SMART geformuleerd. Op het moment dat niet expliciet gemaakt wordt wat de meetbare doelen zijn, is het lastig om tijdig bij te sturen en te monitoren of doelen zijn behaald. Met name omdat ook in de Inleiding van het Uitvoeringsplan wordt gesproken over het behalen van blijvende resultaten op de pijlers leren, werk, wonen en gezondheid. - Op diverse momenten stromen deelnemers in de pilot, in totaal 100 deelnemers. Op pagina 9 wordt gesteld dat alle inwoners met problematische schulden (uitgezonderd van diegene die reeds in een traject zitten) uit Leeuwarden Oost kunnen deelnemen. Zoals in de inleiding van het Uitvoeringsplan wordt aangegeven is het een experiment. Het is wat ons betreft dan ook niet de bedoeling om de pilot open te stellen voor de gehele populatie van Leeuwarden Oost. - Er is een te grote mate van vrijwilligheid en onvoldoende manieren om te waarborgen dat deelnemers begeleiding en coaching accepteren, w.o. op het gebied van budgetbeheer. - Er wordt gesproken over dat deelnemers schuldenvrij zijn er dan er voldoende vertrouwen moet zijn bij de schuldeisers. Ten eerste

om met schuldhulpverlening tot een minnelijke schuldregeling te komen met de schuldeisers, dan wordt de rechter gevraagd om een oplossing: het wettelijke traject via de Wet Schuldsanering Natuurlijke Personen (WSNP). In dat geval komt de persoon ook niet meer in aanmerking voor deelname aan de pilot. Wij gaan nu uit van een periode van zo’n 2 jaar. Voor de laatste deelnemers kunnen we de effecten van de begeleiding op langere termijn niet meenemen. Tijdens de tussentijdse evaluaties is het belangrijk om hier al voldoende beeld te vormen.

-

Tijdens de pilot is het belangrijk dat we leren wat realistische doelen en effecten zijn en deze kunnen concretiseren en bijstellen. Het is lastig dit vooraf al te concretiseren.

-

Op deze wijze voorkomen we willekeur en ongelijke behandeling. Onze inschatting is dat het heel lastig is voor bewoners en uitvoerders om onderscheid te maken wie wel/niet meedoet met de pilot.

-

De afspraken die met de deelnemer worden gemaakt, worden vastgelegd in een beschikking van de Kredietbank. De gemaakte afspraken geven hiermee ook uiting aan de bewuste keuze en commitment van de deelnemer.

wordt niet onderbouwd hoe dit bereikt gaat worden. Ten tweede is het naar onze mening ‘vertoostrouwen’ onvoldoende. Van tevoren moet met de belangrijkste schuldeisers worden afgesproken dat er geen extra teruggave wordt gevraagd bij kwijtschelding van schulden. En vervolgens bij overige schuldeisers bij aanvang van het individuele traject. - Er wordt gesteld dat de begeleiding voor budgetbeheer tot een jaar duurt. Dit is veel te kort omdat het vaak gaat om deelnemers/gezinnen met multiproblematiek. - Ook hebben wij bedenkingen als het gaat om inzetten van vrijwilligers om deze taak waar te nemen. Op geen manier hebben zij mogelijkheden om af te dwingen dat de benodigde begeleiding succesvol is. Ook wordt niet duidelijk gemaakt wie dit wel kan afdwingen. - In vervolg daarop wordt niet helder gemaakt hoe er mee wordt omgegaan zodra er terugval dreigt of blijkt.

-

De pilot is bekendgemaakt bij de NVVK en via hen zijn de grote schuldeisers geïnformeerd.

-

Het budgetbeheer is een beschermende vorm van inkomensbeheer. Dit is anders dan beschermingsbewindvoering een vrije keuze van de inwoner. De insteek is om vanuit de samenwerkingsrelatie passende ondersteuning te blijven bieden, ook wanneer dit betekent dat het budgetbeheer langer nodig is. Het gaat binnen de pilot om problematische schulden. Bij problematische schulden is altijd een sociaal werker betrokken. Ondersteuning door een vrijwilliger speelt daarbinnen een aanvullende rol en staat niet op zichzelf.

-

Vrijwilligers kunnen een goede rol spelen om inwoners te ondersteunen. Een beroepskracht en vrijwilliger optimaliseren gezamenlijk deze ondersteuning. Zij kunnen hierbij ook ondersteunend zijn aan een beroepskracht (zonder dat dat een doel op zich is). Het is belangrijk om binnen de - veel kortere - periode van melding tot finale kwijtschelding een basis te vormen voor een samenwerking die langdurige ondersteuning mogelijk maakt. We laten het budgetbeheer, dat in de meeste gevallen al is opgestart in de stabilisatiefase, standaard doorlopen voor de periode van één jaar. Dit is in lijn met wat enkele andere gemeenten doen die de periode van schuldhulp terugbrengen naar twee of één jaar. Er kan een passend aanbod worden gedaan waarbij

-

het budgetbeheer na finale kwijtschelding geleidelijk wordt afgebouwd. Zo kan de inwoner stapsgewijs meer betalingen zelf verrichten. Daarmee blijft het mogelijk om nieuwe betalingsproblemen tijdig te signaleren. Opmerkingen en aandachtspunten - Indien iedereen kan deelnemen waarmee gemeente Leeuwarden geen andere band heeft (bijvoorbeeld bijstandsgerechtigden) is er geen mogelijkheid tot afdwingen, aansporing en sancties wanneer deelnemers NADAT schulden zijn afgelost om verdere ondersteuning en begeleiding te krijgen. Dit komt niet overeen met de constatering verderop in het plan, waar wordt gesteld dat gedragsverandering een proces is van langere tijd. Het welslagen van de pilot hangt af van het succes van de begeleiding nadat schulden zijn afgelost. Het risico is dat bij vaak meervoudige problematiek deelnemers kunnen terugvallen op oud gedrag en wederom schulden maken of dat andere problematiek blijft bestaan. Wij wijzen hierbij ook op het artikel op NU.nl van 11 juli jl. Relatief veel mensen komen volgens Stichting BKR snel weer in de schulden terecht, als ze oude betalingsproblemen hebben opgelost. Bij 6,8 procent is dat al na zes maanden het geval. Dat percentage is na een jaar opgelopen tot boven de 9. Na vijf jaar is dat zelfs 13 procent.

10 procent van Nederlanders die schuld afbetalen heeft na jaar weer probleem | NU - Het laatste nieuws het eerst op NU.nl - Het Uitvoeringsplan Schuldenvrij is een pilot. Zoals ook in de inleiding wordt geschetst, gaat het om een experiment. Dit plan wordt aan de raad voorgelegd, mede n.a.v. de wens om duidelijke kaders aan te geven. Het Uitvoeringsplan dat nu voorligt, is wat ons betreft onvoldoende uitgewerkt met een te grote mate van vrijblijvendheid waarbij er nauwelijks aandacht geschonken wordt aan de te nemen processtappen. Wij zien graag een beter

-

Het is belangrijk om binnen de - veel kortere - periode van melding tot finale kwijtschelding een basis te vormen voor een samenwerking die langdurige ondersteuning mogelijk maakt. We laten we het budgetbeheer, dat in de meeste gevallen al is opgestart in de stabilisatiefase, standaard doorlopen voor de periode van één jaar. Dit is in lijn met wat enkele andere gemeenten doen die de periode van schuldhulp terugbrengen naar twee of één jaar. Er kan een passend aanbod worden gedaan waarbij het budgetbeheer na finale kwijtschelding geleidelijk wordt afgebouwd. Zo kan de inwoner stapsgewijs meer betalingen zelf verrichten. Daarmee blijft het mogelijk om nieuwe betalingsproblemen tijdig te signaleren.

uitgewerkt Uitvoeringsplan waarin aandacht wordt geschonken aan de in dit formulier aangedragen wensen/bedenkingen en opmerkingen. - Er wordt gesteld dat alle inwoners uit Leeuwarden Oost kunnen deelnemen die problematische schulden hebben. Het mandaat voor de vaststelling dat hiervan sprake is ligt bij de Kredietbank. Het kan niet zo zijn dat bij een inwoner schulden worden kwijtgescholden zonder dat er verplichtingen worden gesteld aan de begeleiding na deze periode. Onze fractie kan hier niet mee instemmen. - Onze fractie meent dat in eerste instantie een pilot wordt gestart met maximaal 25 deelnemers - Het is onduidelijk hoe de diverse verantwoordelijkheden van elke betrokken partij worden afgestemd en op welke wijze dit wordt vastgesteld. - Motivatie is niet voorwaardelijk gesteld voor deelname aan de begeleiding na aflossing. Onze fractie kan hier absoluut niet mee leven. Zonder motivatie voor een (indien nodig langdurig) traject is de kans tot terugval te groot. Tevens is dit niet het uitgangspunt van de te bereiken doelen van de pilot. - Hoe een Lokaal fonds bij het kwijtschelden van schulden kan helpen: dit lijkt een fonds te zijn waarin men kan storten. Echter wordt op pagina 4 aangegeven dat bedrijven kunnen investeren. Het is niet helder op wat voor manier dit fonds wordt ingezet t.b.v. de pilot.

Ook wordt niet helder gemaakt hoe zo’n investering er dan uit moet zien en wat dit de deelnemende bedrijven moet/kan opleveren, en wat de samenhang is tussen dit fonds, schuldeisers en gemeente Leeuwarden. Daarnaast wordt gesproken over een prestatiebeloning door instellingen die hierbij baat hebben. Het is niet helder wat hiermee wordt bedoeld; wie bepaalt de prestatiebeloning, welke hoogte deze heeft deze en wat het beoogde doel is om met een prestatiebeloning te werken. - Wij zien graag dat de pilot wordt uitgezet voor een

-

De afspraken die met de deelnemer worden gemaakt, worden vastgelegd in een beschikking van de Kredietbank. De gemaakte afspraken geven hiermee ook uiting aan de bewuste keuze en commitment van de deelnemer.

-

de pilot wordt stapsgewijs uitgevoerd met tussentijdse evaluatiemomenten Zie hoofdstuk projectorganisatie met een beschrijving van rollen en taken.

-

-

-

Vanuit het driegesprek wordt gekeken welke ondersteuning passend is, de periode van stabilisatie vraagt een mate van motivatie. In deze periode is het van belang een passende aanpak samen te stellen en overeen te komen. de uitwerking van een fonds is onderdeel van de pilot.

deelpopulatie van maximaal 25 deelnemers. Na beëindiging dient geëvalueerd te worden aan de initiële doelstellingen. Daarna pas kan door de Raad worden besloten of de pilot voldoende heeft opgeleverd om (eventueel met aanpassingen) te worden voortgezet. - Tenslotte wijzen wij op het artikel in de Telegraaf 12 juli jl.: het bundelen van schulden aan overheidsinstanties, n saneringskredieten, waarbij de gemeente de enige ’schuldeiser’ wordt en het kunnen pauzeren van schuld.

Carlijn Niesink

Christ enUni e

https://www.telegraaf.nl/nieuws/914430865/kabinet-wilterugbetalen-schulden-bij-overheidbundelen?utm_source=twitter&utm_medium=social&utm_camp aign=seeding-telegraaf https://www.nu.nl/economie/6211548/10-procent-vannederlanders-die-schuld-afbetalen-heeft-na-jaar-weerprobleem.html Wensen - Weinig kan om inkomen te verbeteren, hierop dient volop ingezet te worden bij de ondersteuning. - Geef deelnemers verantwoordelijkheid in dit traject waar mogelijk - duidelijke richtlijnen stellen wanneer de pilot geslaagd is - duidelijk aanpak voor de bron schulden meenemen. - bepalen wat de gevolgen zijn bij nieuwe schulden in later stadium, na deelname aan het project.

-

de inschatting is dat de pilot met 25 deelnemers een te kleine omvang heeft om conclusies te trekken.

-

Deze werkwijze wordt in Leeuwarden ook toegepast. Als er een schuldregeling wordt gesloten met de schuldeisers wordt deze omgezet in een saneringskrediet. De Kredietbank Nederland voert deze taak uit namens de gemeente. Tijdens de pilot wordt het saneringskrediet omgezet in een kwijtschelding.

-

goed advies

-

Mooi uitgangspunt zie plan van aanpak van de pilot (doelen en effecten) Zie processtappen die zijn beschreven bij de beantwoording van de vragen van lijst058. Het is belangrijk om binnen de - veel kortere - periode van melding tot finale kwijtschelding een basis te vormen voor een samenwerking die langdurige ondersteuning mogelijk maakt. We laten het budgetbeheer, dat in de meeste gevallen al is opgestart in de stabilisatiefase, standaard doorlopen voor de periode van één jaar. Dit is in lijn met wat enkele andere gemeenten doen die de periode van schuldhulp terugbrengen naar twee of één jaar. Er kan een passend aanbod worden gedaan waarbij

-

Bedenkingen - Kijk niet alleen naar de impact tijdens de pilot maar ook naar de impact op lange termijn zoals registratie BKR. Ook wat dit doet qua speelveld met mensen die het reguliere traject doorlopen. - Wij hebben twijfels over de geraamde kosten wat betreft de financiering. - zorg voor monitoring en begeleiding ook op lange termijn, na afloop van het traject. Opmerkingen en aandachtspunten U geeft aan dat het in de pilot gaat om mensen waarbij het traject nog niet is gestart. Op welke manier waarborgt de gemeente dat dit niet zorgt voor mensen die nog langer hun schulden voor zich houden zodat ze kans maken op de pilot?

het budgetbeheer na finale kwijtschelding geleidelijk wordt afgebouwd. Zo kan de inwoner stapsgewijs meer betalingen zelf verrichten. Daarmee blijft het mogelijk om nieuwe betalingsproblemen tijdig te signaleren.

-

goed advies

-

waar zitten uw twijfels?

-

doen we.

De pilot is een onderdeel van de brede schuldenaanpak. We gaan geen reclame maken voor het kwijtschelden van schulden. Inwoners kunnen zich ook niet aanmelden voor kwijtschelding.

Bijlage: aandachtspunten initiatiefgroep schuldenvrijLWD (met in het rood een reactie) Leeuwarden, 3 juli 2022. Betreft: Uitvoeringsplan Pilot SchuldenvrijLWD

Aan: de fracties van de gemeenteraad Leeuwarden, het college van B&W, de bij de pilot betrokken organisaties.

In het rood is een reactie toegevoegd.

Op 27 juni 2022 heeft het college van B&W Leeuwarden het Uitvoeringsplan Pilot SchuldenvrijLWD vastgesteld. De gemeenteraad kan nog vóór 13 juli wensen en bedenkingen ten aanzien van het plan schriftelijk indienen. Wij hebben als burgerinitiatief #SchuldenvrijLWD het proces van ontwikkeling en besluitvorming op de voet gevolgd. Er is een kerngroep samengesteld die onder andere in samenwerking met de gemeente het Uitvoeringsplan heeft opgesteld. De initiatiefgroep maakt geen deel uit van de kerngroep en zal geen rol meer spelen in de daadwerkelijke uitvoering van de pilot. We willen daarom onze bijdrage afronden door in het kader van “de wensen en bedenkingen” de raadsfracties, het college van B&W en de bij de pilot betrokken organisaties een aantal aandachtspunten en vragen mee te geven:

1. Wordt de beoogde looptijd van de pilot – 2 jaar – daadwerkelijk aangehouden (zoals onder andere aangegeven in het persbericht van B&W) of wordt de looptijd teruggebracht naar anderhalf jaar? (er zijn middelen beschikbaar gesteld tot eind 2023). In het eerste geval zou de afronding van de pilot medio 2024 moeten plaatsvinden.

We hebben ingezet op een pilot met 100 huishoudens. Dit aantal vinden we een belangrijk minimum aantal. De inschatting is dat we daarvoor een periode van ongeveer 2 jaar nodig zullen hebben. Dat kan wellicht korter, maar ook langer worden. Tussentijds de vinger aan de pols houden en eventueel bijsturen is belangrijk.

2. Er worden minimaal 4 evaluatiemomenten ingebouwd voor de meting en monitoring. De eindevaluatie zal bij de afronding van de pilot plaatsvinden. We gaan er van uit dat de eindrapportage van het onderzoek – met conclusies over de voortgang - na de 2 jaar uitvoering nog enkele maanden in beslag zal nemen, wil het kwalitatieve en kwantitatieve onderzoek van voldoende niveau zijn. Klopt dat?

Het is een planning op hoofdlijnen. We zetten er op in om bij aanvang van de pilot de evaluatie en effectmeting goed voorbereid te hebben. De ToC in de bijlage van het plan is hierbij een belangrijk uitgangspunt. Door de evaluatie tijdens de pilot goed te organiseren verwachten we dat we na afloop niet maandenlang naar informatie hoeven te zoeken.

3.

In het uitvoeringsplan wordt gesteld dat inwoners met beginnende schulden/betalingsachterstanden en inwoners die al in een schuldregeling zitten niet in aanmerking komen voor de pilot. Waarom worden deze schuldenaren uitgesloten? Het weghalen van verlammende stress en het vermijden van langdurige trajecten zijn toch ook van belang voor deze huishoudens? Wij hebben daarom steeds bepleit om voor de pilot een diverse doelgroep te kiezen. Het is belangrijk om deze pilot te plaatsen in de totale aanpak van armoede en schuldhulp, zoals beschreven in de visie ‘armoede en schuldhulp’. De pilot is één van de instrumenten van de schuldenaanpak. Er wordt in de schuldenaanpak, zowel in vrijwillig als beroepsmatig kader, ingezet op beginnende schulden, om verergering te voorkomen.

De opzet van de pilot is beperkt (problematische schulden/schuldregeling/kwijtschelden), maar hierdoor wel beheersbaar (ook in kosten). We hebben hierover tijdens de 5 voorbereidingssessies diverse malen gesproken en we zijn tot deze opzet gekomen.

4. Na de totale kwijtschelding volgt de ondersteuning van de huishoudens om weer een tastbaar perspectief te ontwikkelen. Worden de huishoudens weer van meet af aan regisseur van hun eigen leven? Juist dan komt het aan op een effectieve integrale aanpak, waarbij de betrokken organisaties én de gemeente afstemmen en samenwerken. Geen schotten, geen stroperige procedures maar adequaat maatwerk! Zo nodig afwijkend van bestaande regels en werkwijzen. De begeleiding beperkt zich niet tot hulpverlening. Het gaat ook om trajecten naar (vrijwilligers)werk, maatschappelijk meedoen en om inkomenssteun van de gemeente. Hoe wordt dit cruciale onderdeel van de pilot (financiële stress weg, ruimte voor nieuwe kansen) daadwerkelijk integraal uitgevoerd?

Dit is precies de bedoeling. Zie de beschrijving in het plan.

5. In het plan wordt gewezen op de formele mandatering van de Kredietbank om namens de gemeente een besluit te nemen over toelating tot de schuldhulpverlening. Er wordt verwezen naar artikelen in de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs). Betekent dit dat de Kredietbank in de pilot bepaalt wie in aanmerking komt voor de totale kwijtschelding? Of gebeurt dit door het kernteam van de deelnemende organisaties? Voor ons is het een vraag of door de voorgestelde constructie met afdichting van alle risico’s het karakter van de pilot niet verloren gaat. Een pilot is bedoeld om te onderzoeken! Een andere constructie zou ook mogelijk moeten zijn.

In de huidige situatie wordt deze afweging ook gemaakt door de Kredietbank. Zie het plan van de pilot. We hebben hierover tijdens de 5 voorbereidingssessies diverse malen gesproken en tot deze opzet gekomen. De pilot is zo opgezet dat we bestaande structuren en werkwijzen versterken. Wij vinden het ook belangrijk om de pilot beheersbaar te houden.

6. De rol en taken van de ervaringsdeskundigen zijn onduidelijk. “Professionals anders naar schuldproblemen laten kijken” en “inwoners een spiegel voorhouden” zijn meer intenties dan concrete taken, bevoegdheden en verantwoordelijkheden. Zijn de ervaringsdeskundigen in de pilot gelijkwaardig aan de professionals en vrijwilligers? Kan in het uitvoeringsplan niet aangegeven worden in welke verschillende onderdelen van de pilot zij ingezet kunnen worden? Zoals in een Er-op-af aanpak: actief zoeken naar en eerste contactlegging met inwoners met schulden. Maar ook bij de beoordeling welke huishoudens in aanmerking komen, de begeleiding van de huishoudens en het kritisch volgen en evalueren van de pilot. Op welke vergoedingsregeling of – nog beter – loonbetaling kunnen de ervaringsdeskundigen rekenen?

Ervaringsdeskundigen hebben een rol in het kernteam. Deze rol is gelijkwaardig aan de andere partijen. Het is de bedoeling dat ervaringsdeskundigen een vergoeding ontvangen voor het werk dat zij leveren. Dit is ook opgenomen in de visie ‘armoede en schuldhulp’. Dit willen we niet per project of pilot regelen, maar dit overall borgen in de aanpak van armoede en schulden. Een voorstel hiervoor wordt op dit moment uitgewerkt. Daarnaast nog de opmerking dat er al ervaringsdeskundigen zijn die als vrijwilliger of beroepskracht actief zijn in de aanpak van schuldhulp (o.a. bij Amaryllis en Humanitas). In alle gevallen werkt men professioneel!

7. Op welke manier krijgt de 2e schil betrokkenen bij de probleemoplossing van de schulden een plek in de pilot? Als adviesgroep, met vertegenwoordigers van woningbouwcorporaties, verzekeraars, nutsbedrijven, bankinstellingen en onderwijs? Of wordt een verbinding gemaakt met het project Leeuwarden Oost waarin deze organisaties ook allemaal een rol spelen? Hoe worden de - grotere - schuldeisers in de pilot betrokken?

Tijdens de voorbereidingen hebben we ervoor gekozen om pragmatisch aan de slag te gaan. Er ontstond tijdens de voorbereidingsbijeenkomsten een kerngroep van partijen die intensiever mee hebben gedacht en een groep die wat meer op afstand geïnteresseerd was. De suggestie om deze tweede schil uit te bereiden is een hele goede. Nutsbedrijven en onderwijs zijn in de tweede schil nog niet vertegenwoordigd. Leeuwarden Oost is

een belangrijke partner. De pilot is een onderdeel van het programma Leeuwarden Oost, maar we zetten ook nadrukkelijk in op een bredere vertegenwoordiging en communicatie. Onder andere via het netwerk van De Moedige Dialoog Leeuwarden.

8. “Als de pilot succesvol is, wordt het kwijtschelden van restschulden de standaard aanpak binnen de gemeente Leeuwarden”, aldus het persbericht van het college van B&W. Financiering van de kwijtschelding is dan een essentieel onderdeel. In het uitvoeringsplan wordt er summier op gewezen dat tijdens de pilot “een verkenning zal plaatsvinden over financiering na de pilotfase”. Waarom zo vaag over die financiering? In veel gemeenten is al sprake van een lokaal fonds met financiers (zie vraag 7 over mogelijke partners). De burgerinitiatiefgroep heeft gesprekken gevoerd met banken en particuliere fondsen. Er is bereidwilligheid om bij te dragen aan financiering. Waarom niet vroegtijdig werken aan de inrichting van een lokaal fonds in de pilot? Dit is een misvatting. Het is juist wel de bedoeling om hieraan te werken.

Met vriendelijke groet,

Burgerinitiatiefgroep #SchuldenvrijLWD Alef Dekker, Piet Meerdink, Nanne de Jong. schuldenvrijlwd@gmail.com tel: 06-33933840.