20211217 toelichting waterwegtaken - Namens indieners zienswijze Nij Baarderadiel

Notitie kleine vaarwegen Nij Baarderadiel Aan de fracties van de PvdA, GroenLinks, VVD en D66 Van de gemeenteraad van Leeuwarden Weidum; 17 december 2021 Geachte fractieleden;

Moties kleine vaarwegen concept omgevingsvisie Tijdens het raadsdebat over de concept omgevingsvisie hebben uw fracties in verschillende bewoordingen aangegeven een motie in te willen dienen over de problematiek van de dichtslibbende kleine vaarwegen. De wettelijke regelingen wie waar verantwoordelijk is t.a.v. waterbeheer en vaarwegbeheer is ingewikkeld en daardoor verzandt de discussie over wie wat moet doen vaak in verwijzen naar elkaar. Daarom ten behoeve van uw fractieoverleg een korte toelichting op de wettelijke structuur rond vaarwegbeheer en tips hoe daar uw motie op af te stemmen.

De Waterwet Basis voor de taakverdelingen in het Nederlandse waterwegensysteem is de Waterwet. Uitgangspunt van de wet is is dat: • •

•

Het Rijk verantwoordelijk is voor alle taken op de Rijkswateren. In Fryslân is dat binnendijks alleen het Prinses Margrietkanaal. Alle andere wateren in principe een waterschapstaak is. Als er sprake is van substantiële meerkosten door een andere taak dan het waterschapsbelang (schoon, genoeg en veilig) dan dienen die meerkosten vergoed te worden door die belanghebbende. Dat kunnen provincie en/of gemeente zijn als het gaat om recreatievaart. Provinciale Staten moeten toewijzen en kunnen afwijken van die taakverdeling.

Toewijzing taken In Fryslân heeft die toewijzing plaatsgevonden door Provinciale Staten en die hebben een andere keuze gemaakt. De Friese vaarwegen is een fijnmazig netwerk van meren, beroepsvaarwegen, grote en kleine recreatievaarwegen variërend van CEMT klasse IV tot en met sloepenroutes F (Bijlage 1). Omdat vooral de provincie dat netwerk beheert en onderhoudt en dat ook wil blijven doen vanwege het grote economisch belang is de keuze gemaakt dat uitgezonderd de Rijksvaarweg het hele netwerk tot en met klasse Dm het vaarwegbeheer door de provincie wordt uitgevoerd en dat voor de kleinere klassen E en F het vaarwegbeheer een waterschapstaak is. Onder vaarwegbeheer wordt in grote lijnen bedoeld het beheer van de “bak”. Oeverbeheer valt daar buiten, daarover is een andere discussie gaande, en daar verwees wethouder Wassink ook naar in zijn beantwoording. Het nautisch beheer (scheepvaartveiligheid) is toegewezen aan de provincie voor alle vaarwegklasses. Voor de klasse “overig vaarwater”, de kleinste klasse, heeft Provinciale Staten geen uitspraak gedaan over toewijzing van de taken.

1

Kleine vaarwegen Nij Baarderadiel De kleine vaarwegen Nij Baarderadiel waarvoor in de zienswijze aandacht is gevraagd (bjlage2) vallen onder de categorie “overig vaarwater”. Omdat door PS er geen toewijzing heeft plaatsgevonden gelden de algemene principes van de Waterwet: • • •

Water aan- en afvoer, waterkwaliteit en waterveiligheid is een taak van het Waterschap. Scheepvaart is voor zo ver het de waterschapstaak niet substantieel overschrijdt ook een taak van het waterschap. Indien ten behoeve van het scheepvaart(recreatie)verkeer er sprake is van “substantiële” meerkosten worden die kosten toegerekend aan de “algemene democratie”, en dat is op de schaal van deze kleine vaarwegen de gemeente.

Dat betekent dat het in de eerste plaats aan het Wetterskip is om de vaarten op leggerdiepte te houden ten behoeve van de waterhuishouding en de waterkwaliteit. De leggerdiepte is voor de kleine vaarwegen Nij Baarderadiel 1,0 meter, ruim voldoende voor de recreatieve vaarfunctie. Dan kan de gemeente bijspringen in de “meerkosten” voor het eerder of vaker baggeren, maar alleen de substantiële extra kosten. Hoofdprincipe is dat het Wetterskip verantwoordelijk is en blijft voor de uitvoering en instandhouding, maar de gemeente kan zich daar voor de recreatieaspecten niet volledig achter verschuilen. Mocht er moeten worden geïnvesteerd in de infrastructuur ten behoeve van de recreatievaart dan zijn de kosten in de vaarwegklasses F, E en “overig” voor de gemeente. Daarboven voor de provincie. Om te zorgen dat het wettelijk kader duidelijker wordt voor publiek en bestuur kan de provincie verzocht worden om ook voor de klasse “overig vaarwater” een toewijzing te doen ten aanzien van vaarwegbeheer: Wetterskip is vaarwegbeheerder, substantiële meerkosten zijn voor de algemene democratie.

Innovatie in de watersport D66 heeft in het debat ook aandacht gevraagd voor innovatie in de watersport. Dat kan uiteraard ook in het grotere netwerk. De gevolgen van de energietransitie en de gevolgen daarvan voor andere aandrijvingen is daar een belangrijk onderdeel van. Dat kan kleinschalig zijn (bijv. extra laadpalen ) maar ook investering in nieuwe routes voor alleen fossielvrij aangedreven boten. Die investeringen zijn substantieel en voor de kleine vaarwegen vanaf klasse E een gemeentelijke opgave. Voor de lange termijn (en dat is een omgevingsvisie) is het toch het overwegen waard om op te nemen, hoewel er op dit moment geen concreet budget is.

Tips voor de moties: •

•

• •

Verzoek het college om de samenwerking te zoeken met Provincie en Wetterskip om door slim gebruik te maken van de bestaande regelingen en budgetten de recreatieve waardes van het bestaande blauw-groene netwerk te verbeteren. Verzoek het college om de ambitie uit te spreken dat de gemeente bereid te zijn te onderzoeken om financieel bij te dragen als er sprake is van “substantiële meerkosten” boven de waterschapstaak. Verzoek het college de indieners van de zienswijze nadrukkelijk bij de planvorming te betrekken. Verzoek het college om bij te dragen aan het zoeken naar investeringen in nieuwe netwerkmogelijkheden voor innovatief aangedreven vaartuigen.

Uiteraard is het aan de fracties op welke wijze de moties worden opgesteld en ingediend, maar hopelijk heeft deze notitie de nodige helderheid verschaft kunt u de tips gebruiken. Wij wachten met belangstelling het vervolg van de discussie af.

2

BIJLAGE 1: RECREATIEF VAARNETWERK PROVINCIE FRYSLÂN Bron: Provinciaal verkeers- en Vervoersplan (PVVP 2006, herzien 2011)

3

4

BIJLAGE 2: VAARWEGEN REGIO NIJ BAARDERADIEL

5