2021-12-10 Memo Armoede en Schulphulp toelichting visie - publieksversie

Memo Aan:

Gemeenteraad

Van:

Marcel Endendijk

Datum:

9 december 2021

Onderwerp:

Toelichting van de nieuwe instrumenten ten opzichte van het huidige beleid.

Bedoeld :

ter informatie

Inleiding Tijdens de informatieve raadsbijeenkomst van 8 december over de visie armoede en schuldhulp is de wens uitgesproken om inzicht te krijgen in de nieuwe instrumenten ten opzichte van het huidige beleid armoede en schuldhulp (een was-wordt-lijstje). In dit memo schetsen we de knelpunten in het huidige beleid en geven op hoofdlijnen de aanpassingen van de nieuwe visie ten opzichte van de huidige visie. Tijdens het visietraject zijn er diverse bijeenkomsten georganiseerd met externe partners. Tijdens de bijeenkomst van 3 juni 2021 heeft een inventarisatie plaatsgevonden van de knelpunten in het huidige beleid en de vertaling naar kansen en mogelijkheden voor het nieuwe beleid. Zie hieronder in bullets de samenvatting van deze bijeenkomst. • • • • • • • • •

Integraal en in verbinding: zorg voor afstemming over verschillende visies, verbinding tussen goede initiatieven en organisaties en een integrale aanpak door de verschillende leefdomeinen. Werk ook binnen de eigen organisatie zo integraal/ontschot mogelijk. Langetermijnplannen: er zijn al genoeg goede voorbeelden, ideeën en initiatieven. Breng deze input samen tot een plan en prioriteer. Niet voor maar met inwoners: betrek ervaringsdeskundigen en kinderen tijdig en continu Doelgroep: denk hierin breed: zowel laaggeletterden, LVB als hoogopgeleiden en werkenden. Communicatie: zorg voor sterke en herhaaldelijke communicatie die begrijpelijk is voor iedereen. O.a. over: hoe kan men geholpen worden, wat is er allemaal, waar kan men dingen vinden. Belangrijk: positieve benadering, naast iemand staan, etc. Toegankelijkheid en bereikbaarheid: overzicht in alles wat er al is. Bijvoorbeeld door een centraal loket of vast contactpersoon. Netwerk: betrek bij de aanpak zowel het informele als formele netwerk, zoals ouders, familie, huisartsen, (financiële) dienstverleners, banken Vroeg signalering: belangrijk en een kans Effectmeting: Meer aandacht voor het monitoren van de effecten van ons beleid

Aanvullend hebben ervaringsdeskundigen van PAS (Stichting Platform Armoede en Schulden Fryslân) in het rapport “Bouwstenen voor een nieuw armoedebeleid in de gemeente Leeuwarden” hun ervaringen met de schuldhulpverlening met de gemeente gedeeld. Belangrijke aandachtspunten zijn: de onoverzichtelijkheid van de keten, trajecten die te lang duren, de geringe mate aan ondersteuning/begeleiding waardoor inwoners in oud gedrag vervallen en opnieuw schulden krijgen en dat het lastig is om voor lage schulden financiële hulp te ontvangen. Een deel van de bevindingen van PAS blijkt ook uit het onderzoek dat Purpose in opdracht van de gemeente naar de keten schuldhulpverlening heeft verricht. Purpose signaleerde met name knelpunten op het terrein van regievoering op de schuldhulpverleningsketen, de ketenbesturing en de toegankelijkheid van de schuldhulpverleningsketen. Zij heeft aanbevelingen gedaan voor verbetering van de keten, die zijn meegenomen in de nieuwe aanpak.

De uitwerking van bovenstaande punten, aangevuld met de input van diverse vervolgbijeenkomsten heeft geleid tot de visie ‘Samen werken aan een armoedevrij Leeuwarden’. Deze visie leidt tot de volgende aanpassingen ten opzichte van de huidige visie: • de ambitie ligt hoog, omdat de problematiek in Leeuwarden al jaren heel hoog is. We willen de lat niet een klein stukje hoger leggen, maar veel hoger om de kwaliteit van leven van onze inwoners zo optimaal mogelijk te laten zijn. • Een andere vorm van bejegening: ‘Vertrouwd, zonder oordeel en toegankelijk’. In de visie is dit omschreven als een stress sensitieve aanpak. Een aanpak die rekening houdt met de gevolgen van armoede en gericht is op het verminderen van stress. • De inzet van ervaringsdeskundigen in uitvoering en beleid van armoede en schuldhulp. De ambitie is om ervaringsdeskundigheid in de hulpverlening en in het beleid een belangrijke rol te geven. We gaan ervaring opdoen met betaalde ervaringsdeskundigen op diverse plekken in onze gemeente. • Verbeteren van de inzet op preventie en vroegsignalering. In de vorige beleidsnota was opgenomen dat we de instroom in de schuldhulpverlening jaarlijks met 10 % wilden laten dalen. In de nieuwe nota zetten we in op het vroegtijdig bereiken en beter bereiken van inwoners met problematische schulden.

Daarom is in de nieuwe nota de doelstelling voor de korte termijn om jaarlijks een stijging van 5 % van het gebruik van schuldhulpverlening ten opzichte van het voorgaande jaar te realiseren. Op langere termijn is de doelstelling dat door inzet van preventie en vroegsignalering het gebruik van schuldhulpverlening daalt. • Een nauwe samenwerking met het programma Leeuwarden Oost, waar armoede het grote onderliggende thema is. En welke drie belangrijke criteria kent: vernieuwende projecten, systeemdoorbraken en grootschalige samenwerking. • We gaan in Leeuwarden-Oost een experiment starten waarmee huishoudens versnelt schulden en stressvrij worden en direct volledige kwijtschelding toepassen (van de restschuld). We willen ervoor zorgen dat schulden geen belemmering vormen om mee te doen. We gaan in dit praktijkonderzoek verkennen in hoeverre het volledig kwijtschelden van schulden bijdraagt aan deze doelstelling, welke maatschappelijke kosten hiermee worden bespaard en in welke situaties dit een passende oplossing vormt. • De focus verandert van korte termijn naar de lange termijn. We zorgen ervoor dat kinderen die in armoede leven mee kunnen doen met school-, sport-, en cultuuractiviteiten. Daarnaast vergroten we hun ontwikkelkansen.

• In deze nota zetten we een belangrijke stap door de integraliteit met andere leefdomeinen aan te geven en wat we vanuit de aanpak armoede bijdragen om de bestaanszekerheid te vergroten. We zetten in op een Intensieve en integrale samenwerking met de andere beleidsthema’s binnen het sociaal domeinen (onderwijs- jeugd-participatie-gezondheidaanpak LVB, inclusie) en het fysieke domein. • We versnellen en vergroten de effectiviteit van de schuldhulpverlening door deel te nemen aan het schuldenknooppunt, collectief schuldregelen, zoveel mogelijk in te zetten op saneringskredieten in plaats van schuldbemiddelingen en door te experimenteren met de tool MijnIntake. • We vergroten de toegankelijkheid van schuldhulpverlening door aansluiting bij de Nederlandse schuldhulproute en het maken van samenwerkingsafspraken met ketenpartners over rollen en warme overdracht. • In de nieuwe nota is meting en monitoring van de aanpak beter geborgd. Onder andere door smart geformuleerde doelstellingen voor de korte en lange termijn, een te bouwen dashboard en aandacht voor effectmeting.