2021-10-12 Agenda binnenstad 2021-2028

24 25

40

Thuiswerken Ook online (thuis)werken heeft door corona een impuls gekregen. De verwachting is dat thuiswerken met name bij kantoorbanen (zakelijke diensten) in elk geval voor een deel zal blijven. Ook daar is sprake van een corona-effect in de vorm van een versnelling van een trend die er al was. Dat beperkt de werkgelegenheid in binnensteden. Voor binnensteden is dat relevant omdat banen in de binnenstad ook leiden tot bezoeken van werknemers, en omzet voor detailhandel en horeca. Het is overigens niet duidelijk of de trend ook zal leiden tot een daling van die omzet.

Zie https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2021/20/economie-krimpt-metZie https://www.cpb.nl/juniraming-2021 Bron: CBS (https://www.cbs.nl/nl-nl/cijfers/ detail/83867NED?dl=2327A; mei 2021).

UWV (2020). UWV Arbeidsmarktprognose 2019-2020. Amsterdam: UWV Arbeidsmarktinformatie-en advies.

23

Bron: CPB (Centraal Planbureau), Juniraming 2021

0-5-procent-in-eerste-kwartaal-2021, 26

22

Prognoses economie

27

Omzetstijging tussen eerste kwartaal van 2020 en 2021

Bron: https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2021/20/economie-krimpt-

van bijna 60% (bron: CBS - https://www.cbs.nl/nl-nl/cijfers/

met-0-5-procent-in-eerste-kwartaal-2021.

detail/83867NED?dl=2327A; mei 2021).

Gemeente Leeuwarden | Agenda Binnenstad Leeuwarden 2021-2028

Bijlage C: Maatregelen per deelgebied De visie op de ontwikkeling van de binnenstad (hoofdstuk 2 en 3) én de algemene maatregelen voor de hele binnenstad zoals die hiervoor zijn genoemd, kunnen vertaald worden naar enkele concrete maatregelen per deelgebied. Er worden zes deelgebieden onderscheiden, die qua inrichting, aard en functie van elkaar verschillen. De verschillen en de grenzen tussen deelgebieden zijn niet ‘hard’ maar geven de accenten van een deelgebied aan. De deelgebieden geven, met andere woorden, alleen een globale aanduiding van de kenmerken en maatregelen voor dat gebied. Voor elk deelgebied wordt een overzicht gegeven (in tabelvorm) van de maatregelen/ plannen/projecten per ambitieniveau. De deelgebieden zijn: 1. Noordwest/Prinsentuin 2. Harmoniekwartier 3. Centraal winkelgebied 4. Noordoost/Amelandskwartier 5. Oosterstraten/Blokhuispoort 6. Stationsgebied/Stadsentree Van elk deelgebied wordt een kleine karakterschets gegeven in termen van (een oordeel over) de huidige stand ten aanzien van functies (wonen, winkels, horeca enz.), beleving en inrichting, groen en water, en mobiliteit en autoluw.

41

Gemeente Leeuwarden | Agenda Binnenstad Leeuwarden 2021-2028

Noordwest/Prinsentuin

De Prinsentuin is voor de watersport een passantenhaven met een bijzondere uitstraling. De jachthaven vergt voorzieningen voor de passanten. In de Prinsentuin is horeca en er worden (kleinschalige) evenementen georganiseerd. Ook zijn er woonblokken. Tegelijkertijd heeft de Prinsentuin ook een algemene recreatieve functie. Met name jongeren maken gebruik van het park bij mooi weer. De verschillende functies vragen om een goede afweging van het gebruik en de inrichting van de Prinsentuin. Dwars door het deelgebied loopt een belangrijke verkeersader – Boterdiep/Groeneweg - die onderdeel is van de parkeerring. De parkeerring (of binnenring) maakt het mogelijk om de gebieden binnen de ring autoluw te kunnen maken, en is belangrijk om de garages te kunnen ontsluiten en als route voor het busverkeer. Onder het Oldehoofsterkerkhof is een parkeergarage. M.b.t. de Groeneweg kan nog worden opgemerkt dat bij sommige grootschalige evenementen de weg ook wordt afgezet om zo nog groter terrein te kunnen creëren.

Het noordwestelijk deel van de binnenstad omvat de kern van de historische binnenstad met veel oude panden en deels gevestigd op de drie terpen van Leeuwarden. De nadruk wat betreft functies ligt in dit deel op wonen, maar dit deelgebied kent daarnaast ook bestuursfuncties (gemeentekantoor, stadhuis, provinciehuis), kennis- en onderwijsfuncties (Olde Nije, Stedelijk Gymnasium, Fryske Akademy, Tresoar), museale functies (Historisch Centrum Leeuwarden, Princessehof, Natuurmuseum, OBE) en culturele functies (Theater Romein/Westerkerk). Het Oldehoofsterkerkhof en de Prinsentuin worden gebruikt voor dagrecreatie en evenementen. De Prinsentuin is ook passantenhaven. De Eewal heeft naast wonen een hotelfunctie (Stadhouderlijk Hof en Het Anker) en horecafunctie (waaronder ook koffieshops). De retailfunctie zit voornamelijk in de St. Jacobsstraat en de Kleine Kerkstraat. Het karakter van het deelgebied wordt vooral gevormd door de uitstraling van talrijke monumentale panden (waaronder stadhuis, Oldehove, Sint Anthony Gasthuis, Boshuisengasthuis, Grote of Jacobijner kerk, Infirmerie en Westerkerk). Het is onderdeel van het beschermd stadsgezicht. Het deelgebied wordt gekenmerkt door een afwisselende mix aan straten, steegjes en pleinen.

Dit deelgebied kent wat het bebouwde deel betreft weinig groen, maar de Prinsentuin vormt juist hét binnenstadsgebied met veel groen en aansluiting op water. Bij de nieuwbouw van de Olde Nije wordt een groene schooltuin aangelegd.

Juist in dit deelgebied wordt de stap naar een formele autoluwe status gezet. Onder meer Eewal, Gouverneursplein, Grote Hoogstraat en Speelmanstraat worden autoluw gebied. Het gaat om een duidelijk te omsluiten gebied waar autoluwe maatregelen worden ingevoerd. Om het gebied autoluw te maken, komt betaald parkeren ter plaatse van de Eewal en Wortelhaven na de zomer te vervallen.28 De eerste fase (bebording, inrichting en toegangsbeleid) wordt in september 2021 uitgevoerd.

Toekomstige ontwikkeling De algemene ontwikkelrichting van dit gebied is vooral wonen, kwaliteit van de ruimtelijke en woonomgeving. Voor niet-inwoners moet het gebied de uitstraling van verrassende ontdekkingen hebben. De Prinsentuin moet wat betreft functie en gebruik passen bij dit kwaliteitsbeeld en een hoog kwaliteitsniveau hebben.29 Het Doeleplein wordt herontwikkeld. In de tabel hierna staan maatregelen, plannen en projecten ingedeeld naar ambitieniveau.

28 Alleen vergunninghouders kunnen daar dan nog parkeren. Voor bezoekers zijn voldoende alternatieven op loopafstand. Zij kunnen in de nieuwe situatie gebruik maken van (bij voorkeur) de parkeergarages rond het gebied (o.a. Zaailand, Oldehove en Hoeksterend) of kort straatparkeren (bijvoorbeeld op de Voorstreek, Tuinen, Nieuweburen, Doelestraat/plein, Groeneweg en rond het Natuurmuseum). 29 De functie, het gebruik en aanpassingen van de inrichting van de Prinsentuin worden in een ontwikkelplan nader uitgewerkt.

42

Gemeente Leeuwarden | Agenda Binnenstad Leeuwarden 2021-2028

Deelgebied Noordwest/Prinsentuin: maatregelen/plannen/projecten THEMA

AMBITIENIVEAU A

AMBITIENIVEAU B

AMBITIENIVEAU C

BELEVING EN INRICHTING

Intensiveren handhaving in met name Grote Hoogstraat tegen verrommeling/afval.

Een natuurspeeltuin op de locatie bij de Grote kerk.

Gevels/muren opknappen en inrichten Bagijnestraat.

Versneld en uitgebreid herinrichten Eewal en omgeving met straatmeubilair (zit- en ontmoetingsplaatsen)

Als ook de St. Jacobsstraat autoluw wordt: andere inrichting meer als voetgangersgebied.

Betere verbinding tussen Prinsentuin en centrum.

Functie van Prinsentuin optimaliseren met voorzieningen in lijn met het op te stellen ontwikkelplan Prinsentuin (sanitair jachthaven)

Inrichten van groene verblijfsplekken in de buurt van de Prinsentuin, zoals op het Oldehoofsterkerkhof; extra verblijfsplekken vormen ‘overloop’ voor Prinsentuin, en moeten daar grote drukte voorkomen.

Zorg in overleg met horeca ondernemers voor openbare toiletten (voor passanten en recreanten) in/rond Prinsentuin die passen bij uitstraling met hoge kwaliteit. Nieuw Havenkantoortje achter Tresoar met semi-openbare toiletten voor de dag recreant /bezoeker van de Prinsentuin. Bouw een nieuw groen en duurzaam sanitair gebouw voor de Haven. Dit met zonnepanelen en groene gevels.

Tijdelijke kunstuitingen zoals 3D-stoeptekeningen (populaire selfielocaties) op Oldehoofsterkerkhof.

Versterken kwaliteit/ zichtbaarheid historische gevels/ monumentale gebouwen door stimuleren opknappen van gevels en belichting.

Fotoplek bij de Oldehove à la Toren van Pisa. GROEN EN WATER

MOBILITEIT EN AUTOLUW WONEN

Versneld en optimaal oplossen wateroverlastknelpunten Eewal/ Wortelhaven en St. Anthonystraat..

Evaluatie autoluw fase 1 en voorstel fase 2 (camera, handhaving, uitbreiding.

Vergroenen Oldehoofsterkerkhof met bomenrijen (schaduw) met name vanwege hittestress, rekening houdend met functie van evenementenlocatie.

Groene verbinding creëren tussen Prinsentuin en centraal winkelgebied, zoals St. Jacobsstraat, Pijlmakersstraat, Schoenmakersperk.

Elektrische laadpalen voor watersport, in elk geval bij Prinsentuin (en aan de Westerplantage)

Eewal en St-Jacobsstraat vormen deel van groen lint door binnenstad.

Voorgenomen onderhoud Groeneweg combineren met vergroening.

Nachtcafés verdwijnen uit Grote Hoogstraat en meer woonfunctie.

De Grote Hoogstraat wordt woongebied. Kwalitatief hoogwaardig wonen in hofjes; het gebied kent plekken waar stille woonplekken ‘aan de achterkant’ kunnen worden gecreëerd/ opgewaardeerd.

43

Gemeente Leeuwarden | Agenda Binnenstad Leeuwarden 2021-2028

THEMA

AMBITIENIVEAU A

AMBITIENIVEAU B

AMBITIENIVEAU C

KUNST EN CULTUUR

Met kunst en cultuuruitingen de terp in dit deelgebied tonen (uitvoering project de Baren).

Programmering muziek en theater in Prinsentuin, kleinschalig en passend bij kwaliteit de Prinsentuin.

Meer kunst van niveau in de openbare ruimte realiseren van omvang en niveau dat het ook publiekstrekker kan worden (kunstroute), bijvoorbeeld in Prinsentuin.

Programmering Westerkerk, gericht op taal, muziek, theater en crossovers.

Projecties op Oldehove (zoals in 2018)

Harmoniekwartier

Dit deelgebied omvat één van de centrale uitgaansgebieden van de binnenstad. Dat betreft met name het westelijk deel van het Ruiterskwartier en de Oude Doelesteeg met (nacht)cafés. Op dit moment wordt er gebouwd aan het nieuwe bioscoopcomplex aan het Ruiterskwartier (opening najaar 2021). Aan de westzijde is het Harmoniecomplex met daar tegenover Neushoorn. Wat betreft functies is de kern van het gebied dus horeca en uitgaan. Er wordt echter ook gewoond aan de relatief stille straten aan de zuidkant en de Willemskade (noordzijde).

44

Het karakter van het deelgebied wordt vooral gevormd door het drukke Ruiterskwartier en de drukke Prins Hendrikstraat, en grote beeldbepalende gebouwen zoals de Harmonie, Neushoorn en het gerechtshof. Het Ruiterskwartier is fiets- en voetgangersgebied. Bij de Harmonie is een verbinding met het water door een steiger. Aan de Westerplantage staat het oude sanitair gebouw voor de haven, dat aan vervanging toe is. Met de vestiging van Neushoorn heeft het Mata Hariplein zich de laatste jaren steeds meer ontwikkeld tot een plein met gezellige terrassen. Kenmerkend zijn ook de steegjes tussen het Ruiterskwartier en de Nieuwestad (Haniasteeg en Ipe Brouwerssteeg), die nu nog een weinig uitnodigend karakter hebben. Voor de Ipe Brouwerssteeg is in dat verband al een uitgewerkt kunstproject in ontwikkeling.. Tot voor kort reden er veel bussen dwars door dit deelgebied over de Prins Hendrikstraat en het Ruiterskwartier. De bussen naar NHL Stenden Hogeschool rijden op de terugweg nu niet meer door de binnenstad maar via de stadsring. Binnenstadslijn 9 is komen te vervallen (vanwege zeer beperkt gebruik). Er zijn plannen voor verdere beperking op het Ruiterskwartier: streeklijnen rijden vanaf januari 2022 niet meer langs en de stadsdienst alleen nog beperkt. Het streven is om zoveel mogelijk het busverkeer uit dit deelgebied weg te halen.

Dat biedt kansen voor versterking van de verblijfsfunctie/-kwaliteit ten koste van de verkeersfunctie. Het Ruiterskwartier is al langere tijd geen doorgaande verkeersader voor autoverkeer meer. Tussen de Westerplantage en Harmonie zit de ingang om vanaf het water, het Schavernek en de Nieuwestad op te varen.

Toekomstige ontwikkeling Dit gebied kan zich ontwikkelen tot uitgangsgebied en ‘culturele entree’ van de stad. Met onder meer de Harmonie, Neushoorn en Pathe, en aan het Zaailand het Slieker is dit het gebied waar het culturele aanbod is. De ambities voor dit gebied hebben ten eerste te maken met de functie van uitgaansgebied (nachthoreca) en ‘grootschalig vermaak’, met name op het Ruiterskwartier. Van belang is verder dat de voetgangersstromen vanuit bioscoop en theater veilig en prettig zijn. De ambitie zou ook moeten zijn om het Mata Hariplein een bruisende duurzame groene uitgaansplek te maken. In het gebied waar vooral gewoond wordt zou de nadruk moeten liggen op vergroening en de verbinding met het water. De ingang via het water verdient het om weer hersteld te worden in volle glorie. Het “beleefbaar maken” van de oude stadspoort het Schavernek met daarin alle voorzieningen voor passanten en recreanten tijd kan een mooie waterentree en verbindende schakel zijn in dit gebied. Ook een langzaam verkeer verbinding met het in ontwikkeling te nemen Spoordok gebied is cruciaal.

Gemeente Leeuwarden | Agenda Binnenstad Leeuwarden 2021-2028

Deelgebied Harmoniekwartier: maatregelen/plannen/projecten* THEMA

AMBITIENIVEAU A

AMBITIENIVEAU B

AMBITIENIVEAU C

BELEVING EN INRICHTING

Laat uitbreiding van terrassen toe op het Mata Hariplein.

Zorg in overleg met horeca ondernemers voor openbare toiletten in/rond Ruiterskwartier die passen bij uitstraling met hoge kwaliteit.

Maak stegen tussen het Ruiterskwartier en Nieuwestad schoon/ heel/veilig.

Gebruik de stegen tussen Ruiterskwartier en Nieuwestad als interessante, mooie doorloopjes.

Maak op korte termijn een plan voor een levendige inrichting van het Ruiterskwartier, waarbij rekening wordt gehouden met grote stromen bezoekers (de Harmonie, bioscoopcomplex). GROEN EN WATER

Groene gevels met name op Ruiterskwartier.

Het Mata Hariplein kan verder vergroend worden, met name met schaduwrijk groen (klimaatadaptatie)/Vergroening van Ruiterskwartier passend bij uitgaanspubliek.

Groene wandel- en fietsboulevard langs Willemskade (aansluitend op museumhaven/Beursplein)

Maak openbare steiger bij het sanitairgebouw aan de Westerplantage voor Praamvaart suppers, gondel en sloepen.

Langs Willemskade/Westerkade aanpassingen aan kade met trappen/steigers zodat het water op meerdere plaatsen bereikbaar is.

Ruiterskwartier en Mata Hariplein hebben een groene uitstraling, die voor een logische doorloop/verbinding naar het water zorgen.

Oplaadpunten bij het water (Westerplantage).

Maatregelen gericht op waterbeleving/beleving binnenstad vanaf water (bijvoorbeeld: ‘moonlight-cruise, miniature people on water, enz.)

Water zichtbaar/beleefbaar maken door meer fonteinen/ waterspeelplekken/waterbeleving Westerplantage verbinden met het Mata Hariplein

Praamvaart nieuwe openbare steigers bieden bij de Westerplantage (en bij de Nieuwe weg). Steigers aan de Nieuwestad benutten voor sloepen en suppers.

Vergroening van woonstraten.

Natuurvriendelijker kademuren

Beweegbare voetganger en fietsbrug over de ingang Museum Haven Creëer een nieuwe entree (Nieuwestad, Vrouwenpoortbrug, spoordok of Zaailand) de stad in. Op de Westerplantage het huidige sanitair gebouw vervangen door een nieuwe stadspoort ( mooi ontwerp /programma van eisen, kan ook met een kunstzinnige knipoog zijn maar ook breng het oude terug want een poort (waterpoort van het Schavernek) was er vroeger ook)n het nieuwe gebouw/ poort, een deel sanitair voor de haven en een semi-openbaar toilet voor de dagrecreant.

45

Gemeente Leeuwarden | Agenda Binnenstad Leeuwarden 2021-2028

THEMA

AMBITIENIVEAU A

MOBILITEIT EN AUTOLUW

Onderzoek oplossing laatste buslijn Ruiterskwartier.

AMBITIENIVEAU B

AMBITIENIVEAU C

Breid autoluw uit naar dit deelgebied, ook in woonstraten.

Ook de laatste (stads)bussen verdwijnen uit dit deel van de binnenstad (in samenspraak met de busconcessie 2024).

Maak gratis fiets/-busvervoer tussen WTC/Cambuurgebied en binnenstad

Kwalitatief hoogwaardig wonen in hofjes; het gebied kent plekken waar stille woonplekken ‘aan de achterkant’ kunnen worden gecreëerd/opgewaardeerd.

WONEN

KUNST EN CULTUUR

Langzaam-verkeersverbinding tussen Spoordok en Harmonie/ Ruiterskwartier, met een brug over de westzijde van de Museumhaven; vergroening van deze verbinding om er ook een aangename verbinding van te maken waar onderweg wat te beleven en te zien is.

kunstproject Ipe Brouwerssteeg***

Zomers ‘buiten’-programmering op Mata Hariplein.

Meer kunst van niveau in de openbare ruimte, bijvoorbeeld op het Mata Hariplein en Ipe Brouwerssteeg.

* Op basis van Regeling Tijdelijke Uitbreiding Terrassen (tot 1/1/2022). ** Bussen uit binnenstad: - alle bussen naar de NHL/Stenden op de terugweg niet meer door de binnenstad maar via de stadsring; - binnenstadslijn (lijn 9) is komen te vervallen; - afsluiting Ruiterskwartier op do t/m zo van 16:00-01:00 - mogelijke aanpassing spitsafsluiting bruggen van 16:00-18:30 ipv 18:00 uur op do t/m vr; - Omleiding van alle bussen op do t/m zo van 16:00 tot einde dienst *** Ipe Brouwerssteeg kunstproject (verkenning naar eerste fase/pilot dit jaar).

46

Gemeente Leeuwarden | Agenda Binnenstad Leeuwarden 2021-2028

Centraal winkelgebied

gerealiseerd. Er zitten in het gebied twee kleine supermarkten. Het karakter van dit deelgebied is typisch winkelgebied. Op zaterdagen en zondagmiddagen kan het er druk zijn met bezoekers. Op dagen en tijden dat de winkels niet open zijn, kan het gebied juist stil en relatief verlaten zijn. Karakteristiek zijn de oude grachten en pijpen die centraal liggen en één van de ‘unique selling points’ van de binnenstad vormen. Ook het Zaailand is met de investeringen die daar een aantal jaren geleden zijn gedaan en de komst van horeca en terrassen karakteristiek voor het gebied. Er is in dit deel van het kernwinkelgebied sprake van leegstand. Leegstand is (exclusief verbouw) optisch over een langere periode vrij stabiel tot licht dalend. Dit komt mede door functieverandering en mogelijk intensivering van tijdelijke invulling. Inclusief verbouw is een stijging zien; vrij veel panden zijn in verbouw. Op de Nieuwestad wordt detailhandel soms vervangen door een horecafunctie, in 2017 81 panden in gebruik voor detailhandel, 77 in 2021 en 11 horeca in 2017 tegen 16 in 2021. Bij de Wirdumerdijk zien we deze functieveranderingen niet tot veel minder. Er is sowieso verlies aan panden met de functie detailhandel onder meer op het Zaailand (o.a.

Winkelcentrum Zaailand) van 20 naar 14 detailhandelspanden in gebruik, Kelders minus 4 panden met functie detailhandel, Nieuwestad van 81 panden naar 77 en Peperstraat minus panden.30 Dit deel van de binnenstad is autoluw (volgens de bebording is in dit gebied niet al het verkeer welkom); het gebied is wel voor bestemmingsverkeer toegankelijk.

Toekomstige ontwikkeling Het centraal winkelgebied blijft het gebied met de drukste loopstromen. Het goed faciliteren hiervan in combinatie met meer oog voor de verblijfskwaliteit, ontmoetingsfuncties en groen geven de toekomstige ontwikkeling. Het kan zijn dat het, als gevolg van de ontwikkelingen in de retail, centraal winkelgebied kleiner en compacter in omvang wordt. Voor retailers kan worden gekeken naar het verder toelaten van mogelijkheden van zogenoemde blurring; grensvervaging tussen retailfuncties.

Dit deelgebied omvat het centrale (A1) winkelgebied met de Nieuwestad, het Waagplein, Oosterstraat, (Over de) Kelders, Peperstraat, Wirdumerdijk en de oostelijke kant van het Ruiterskwartier waar een nieuwe winkelstraatzijde is gecreëerd. Dit deelgebied wordt gedomineerd door de retailfunctie. Hier wordt ook - op het Zaailand - de wekelijkse markt gehouden (soms op de Nieuwestad/ Wirdumerdijk). Het winkelaanbod in dit gebied is breed. Er is sprake van enige leegstand; met name in het Winkelcentrum Zaailand. Daarnaast is er een belangrijke horecafunctie, met name aan de noordkant van de Nieuwestad (de ‘zonnige’ kant). Mede ingegeven door de coronacrisis zijn hier de terrasmogelijkheden verruimd. Aan het Zaailand is in dit gebied het Fries museum (en filmhuis Slieker gevestigd). De woonfunctie is in dit gebied beperkt; er wordt gedeeltelijk boven winkels gewoond (deels in de vorm van studentenwoningen, maar ook volwaardige appartementen, zowel aan de noord- als zuidzijde van de Nieuwestad). Aan het Zaailand zijn appartementen gebouwd boven de nieuwe winkels. Specifiek in de Weerd is ook wonen op de begane grond mogelijk. Aan het Naauw wordt een hotel

47

30

Bron: gemeente Leeuwarden.

Gemeente Leeuwarden | Agenda Binnenstad Leeuwarden 2021-2028

Deelgebied Centraal winkelgebied: maatregelen/plannen/projecten* THEMA

AMBITIENIVEAU A

AMBITIENIVEAU B

BELEVING EN INRICHTING

Groene verblijfsplaatsen/ zitplekken aan/gericht op water Nieuwestad

Versterken kwaliteit/zichtbaarheid historische gevels/ monumentale gebouwen door stimuleren opknappen van gevels en belichting met name aan Nieuwestad.

AMBITIENIVEAU C

Culturele en sportevenementen, zoals: kaatsen op het Zaailand en sloeprace door grachten. Groene verblijfsplaatsen/ zitplekken aan/gericht op water; terrassen op steigers Nieuwestad GROEN EN WATER

Groene gevels en meer bomen op Nieuwestad, Wirdumerdijk en elders. Meer groen (bomen) op Zaailand.

MOBILITEIT EN AUTOLUW

Bevoorrading: duurzaam en elektrisch heeft voorrang in centraal winkelgebied.

WONEN

Wonen boven winkels aantrekkelijk en onderscheidend maken.

KUNST EN CULTUUR

Meer kunst van niveau in de openbare ruimte, bijvoorbeeld op de Nieuwestad.

48

Gemeente Leeuwarden | Agenda Binnenstad Leeuwarden 2021-2028

Noordoost/Amelandskwartier

het gebied twee supermarkten en enkele kleinere voedingszaken. Het karakter van het deelgebied wordt vooral gevormd door de grachten langs de Voorstreek en de Tuinen. Daarnaast is de Sint-Bonifatiuskerk beeldbepalend. Met name de Voorstreek en het gebied aan de Amelandsstraat/Bonifatiusplein verdient enige upgrade. Aan de Amelandsstraat ligt een weinig aantrekkelijk ogende parkeerplaats. In het Amelandskwartier is sprake van een ‘sleets geraakte’ ruimtelijke kwaliteit en verstening. Er zijn uitgebreide plannen voor een ruimtelijke upgrading van het gebied, gericht op meer groen en minder parkeren. Ook de relatie Sint-Bonifatius kerk en omgeving moet bijdragen aan kwalitatieve meerwaarde. De Tweebaksmarkt is nu een karakteristieke, brede laan met veel groen en statige gebouwen. Het beeld van de Tweebaksmarkt wordt op dit moment echter ook sterk bepaald door het straatparkeren. Ook in dit deel van het winkelgebied is sprake van leegstand. Het totaal aantal horeca- en detailhandelspanden in de binnenstad neemt af door functieverandering. Met name op de Voorstreek is dat vaak omzetting naar een andere functie dan horeca of detailhandel. Er is sowieso verlies aan panden met de functie detailhandel op de Voorstreek, van 45 panden in 2017 naar 32 in 2021.31

Dit deelgebied omvat het noordoostelijk deel van de binnenstad. Kern van het gebied wordt gevormd door de Voorstreek die mee een aanlooproute naar het centrale winkelgebied vormt. De Voorstreek verandert langzaam aan van karakter. Aan de Voorstreek is de leegstand van winkels merkbaar en dat leidt tot functieverandering. Private investeerders zetten (winkel)panden om naar appartementen en studio’s. Wonen op de begane grond is hier volgens het bestemmingsplan veelal mogelijk, waar dat niet het geval is wordt meestal meegewerkt aan verkleuring. Aan de Nieuweburen en de Tuinen is de retailfunctie inmiddels in de minderheid. Juist in dit overgangsgebied tussen wonen en winkels vindt er ook wel overlast plaats, bijvoorbeeld rond studentenhuisvesting. Er is beperkt horecafunctie aanwezig (waaronder enkele koffieshops). Met name in de Korfmakersstraat en aan de Tweebaksmarkt is ook horeca gevestigd (restaurant, hotel, cafés). Aan Tweebaksmarkt zit onderwijs in de Kanselarij en is het provinciehuis gevestigd. In dit deel van de binnenstad wordt gewoond, veelal in appartementen aan bijvoorbeeld de (gedempte) Keizersgracht. In de kleinere straatjes is de woonfunctie dominant en ook aan de Voorstreek is er steeds meer sprake van een woonfunctie.

Bijzondere detailhandel/horecaconcepten ter ondersteuning van de woonfunctie kunnen nog steeds landen binnen het Amelandskwartier, mits dit niet concurrerend is met het centrale kernwinkel gebied. De woonfunctie is verder versterkt door woningen in de voormalige gebouwen van het Fries Museum aan de Turfmarkt, en de plannen voor huurappartementen rond de Sint-Bonifatiuskerk. Recent is er een nieuw plan gelanceerd voor Zalen Schaaf. Het plan Agora moet van Zalen Schaaf een ontmoetingsplaats maken met een culturele en maatschappelijke functie. Er zitten in 49

De Noorderweg, Hoeksterpad, Nieuwekade en Oosterkade is onderdeel van de parkeerring.32 Dat deel van de weg heeft een overduidelijke verkeersfunctie en is daardoor weinig uitnodigend voor binnenstadsbezoekers, zeker als voetgangers. Door de verkeersfunctie is er vanuit de binnenstad geen goede verbinding met de aan het water gelegen kades en het gebied rondom de Amelandsdwinger. Dit is echter wel wenselijk. In de plannen voor het Amelandskwartier wordt parkeren op het parkeerterrein op het Bonifatiusplein ‘afgewaardeerd’ ten behoeve van een groene inrichting. Waar mogelijk zal hierbij in een later stadium de link richting het water (rondom de kazerne) worden gemaakt.

Toekomstige ontwikkeling Voor de toekomst is in dit gebied functieverandering richting meer wonen bepalend, en zal er geïnvesteerd worden in verdere vergroening en ruimtelijke (verblijfs)kwaliteit.33 Naast wonen moet er ook aandacht zijn voor andere functies die het gevarieerde karakter van het gebied behouden en versterken.

31 32

Bron: gemeente Leeuwarden. De parkeerring (of binnenring) maakt het mogelijk maakt om de gebieden binnen de ring autoluw te kunnen maken, en is belangrijk om de garages te kunnen ontsluiten en als route voor het busverkeer.

33

Onderdeel is ook Herontwikkeling oude KPN-locatie (200 studentenwoningen).

Gemeente Leeuwarden | Agenda Binnenstad Leeuwarden 2021-2028

Deelgebied Noordoost/Amelandskwartier: maatregelen/plannen/projecten* THEMA

AMBITIENIVEAU A

AMBITIENIVEAU B

AMBITIENIVEAU C

BELEVING EN INRICHTING

Versneld en optimaal uitvoeren maatregelen ontwikkelkader Amelandskwartier.

Versterken kwaliteit/zichtbaarheid historische gevels/ monumentale gebouwen door stimuleren opknappen van gevels en belichting, met name aan Voorstreek en de Tuinen.

GROEN EN WATER

Versneld en optimaal uitvoeren maatregelen ontwikkelkader Amelandskwartier.

Verbinding water de Tuinen/ Oosterstadsgracht met Vliet.

Groene gevels op Voorstreek. MOBILITEIT EN AUTOLUW

Versneld en optimaal uitvoeren maatregelen ontwikkelkader Amelandskwartier.

WONEN

Versneld en optimaal uitvoeren maatregelen ontwikkelkader Amelandskwartier.

KUNST EN CULTUUR

50

Bevoorrading: duurzaam en elektrisch heeft voorrang op Voorstreek. Kwalitatief hoogwaardig wonen in hofjes; het gebied kent plekken waar stille woonplekken. ‘aan de achterkant’ kunnen worden gecreëerd/opgewaardeerd. Meer kunst van niveau in de openbare ruimte realiseren van omvang en niveau dat het ook publiekstrekker kan worden (kunstroute), bijvoorbeeld op de Amelandspijp, Nieuweburen.

Gemeente Leeuwarden | Agenda Binnenstad Leeuwarden 2021-2028

Oosterstraten/Blokhuispoort

Dit deelgebied omvat het gebied rond de Blokhuispoort. Het omvat de (Nieuwe) Oosterstraat, de Druifstreek, de Nieuweweg en het Beursplein. Het is een gebied met uiteenlopende functies. De Blokhuispoort heeft een openbare functie met de openbare bibliotheek, een horecafunctie (café, restaurant en hostel), onderwijsfunctie (mbo, hbo) en een zakelijke functie als vestigingsplaats voor (kleine) bedrijven. Ook culturele organisaties houden hier kantoor. De (Nieuwe) Oosterstraat heeft vooral een winkelfunctie en vormt een aanlooproute naar het centrale winkelgebied. Een bijzondere functie in dit gebied is de prostitutie aan de Weaze. In veel grote steden is juist een ontwikkeling gaande om (raam)prostitutie vanuit de binnenstad naar gebieden aan de rand van de stad te verplaatsen.34 Het karakter van het deelgebied wordt vooral gevormd door de aanwezigheid van de Blokhuispoort. Als openbare ruimte met een multifunctionele mix trekt dit veel bezoekers. De Nieuwe Oosterstraat heeft een actieve winkeliersvereniging die sterk heeft ingezet op een groene uitstraling van de straat en duurzaamheid. Het gebied heeft een verrassend karakter door kleine straatjes en de uitstraling van met name de Blokhuispoort.

Met name het deel Nieuweweg, Keizersgracht en Oosterkade heeft een belangrijke verkeersfunctie (parkeerring).35 De Nieuweweg kan druk zijn omdat het ook de ontsluiting vormt van de parkeergarage onder het Zaailand. Er rijden ook relatief veel stads- en streekbussen over deze route. De (Nieuwe) Oosterstraat is voetgangersgebied en sluit aan op het centrale winkelgebied.

Toekomstige ontwikkeling De ambities voor dit gebied hebben te maken met de behoud en versterking van de diversiteit aan functies die het gebied nu ook al heeft van winkelen tot wonen en openbare voorzieningen. 34

Zo is in Utrecht de raamprostitutie verschoven van de Hardebollenstraat, pal in de binnenstad, naar net buiten de stad. de Hardebollenstraat is nu een levendig winkelstraatje.

35

De parkeerring (of binnenring) maakt het mogelijk maakt om de gebieden binnen de ring autoluw te kunnen maken, en is belangrijk om de garages te kunnen ontsluiten en als route voor het busverkeer.

51

Gemeente Leeuwarden | Agenda Binnenstad Leeuwarden 2021-2028

Deelgebied Oosterstraten/Blokhuispoort: maatregelen/plannen/projecten* THEMA

AMBITIENIVEAU A

BELEVING EN INRICHTING

Groene verblijfsplaatsen/ zitplekken aan/gericht op water langs Blokhuispoort.

GROEN EN WATER

AMBITIENIVEAU B

AMBITIENIVEAU C

Meer aanlegsteigers rond Blokhuispoort.

Verbeteren verbinding met Potmarge, verbouw brug met 1,50m doorvaarthoogte in Zuidergrachtswal.

Vergroening binnenpleinen van Blokhuispoort. Groene wandel- en fietsboulevard langs museumhaven/ Beursplein/Nieuwe Weg/Oosterkade (aansluitend op Willemskade). MOBILITEIT EN AUTOLUW

Watertaxi tussen De Centrale en binnenstad.

WONEN KUNST EN CULTUUR

52

Meer kunst van niveau in de openbare ruimte realiseren van omvang en niveau dat het ook publiekstrekker kan worden (kunstroute), bijvoorbeeld op de Druifstreek of het Blokhuisplein.

Gemeente Leeuwarden | Agenda Binnenstad Leeuwarden 2021-2028

Stationsgebied/Stadsentree Dit deelgebied omvat het station en het shared space gebied voor het station, en de gebieden ten noorden en ten noordoosten daarvan die naar de binnenstad lopen. Het betreft twee belangrijke binnenstadsentrees waar recent stevig is geïnvesteerd in de openbare ruimte, en – bij het station – ook in een ondergrondse fietsenstalling. De entree vanuit het station is nu een open ruimte met groen, terrassen en de beeldengroep ‘Love’ van Plensa. Vanuit de entree komt men direct via de Prins Hendrikstraat naar het Zaailand. De andere entree sluit aan op de Schrans en de intensief gebruikte spoorwegovergang en drukke kruising aan het Zuiderplein. Ook hier hebben ruimtelijke aanpassingen plaats gevonden, met name om het fiets- en autoverkeer beter te laten doorstromen. Naast de functie van ‘entree’ is de functie van dit gebied vooral werklocatie. Er zijn kantoren en kantoortorens aan met name de Lange Marktstraat en de Willemskade (zuidzijde). De vestiging van de kantoren hangt samen met de nabijheid van het bus- en treinstation. Het grootste deel van de ca. 3.500 arbeidsplaatsen in de zakelijke en financiële diensten is hier gevestigd. Met de vestiging van de RUG/Campus Fryslân in het Beursgebouw heeft ook het (wetenschappelijk) onderwijs een plaats gekregen in de binnenstad.

Met het gebouw 058 in het voormalig Aegon pand is bovendien ook de woonfunctie voor studenten vorm gegeven. (Met de locatie Kanaalstraat was er al een woonlocatie vlakbij de binnenstad.) In dit deel van de binnenstad is de woonfunctie sowieso toegenomen door functieverandering. In een aantal voormalige kantoorpanden in de binnenstad heeft al een verandering plaatsgevonden richting appartementen (zoals bijvoorbeeld aan het Zuiderplein, en in het ‘Amicitia’-gebouw). Het karakter van het deelgebied wordt vooral gevormd door het station, de kantoortorens en het monumentale Beursgebouw. De sfeer van het gebied is daarmee het meest zakelijk, werk gerelateerd. Het is bovendien een gebied waar veel verkeer is (auto’s, bussen, fietsers en voetgangers).

Toekomstige ontwikkeling In dit deelgebied is de laatste jaren al veel geïnvesteerd. In de toekomst zal vooral de ontwikkeling van de Spoorzone van invloed zijn op maatregelen in dit gebied.

53

Gemeente Leeuwarden | Agenda Binnenstad Leeuwarden 2021-2028

Deelgebied Stationsgebied/Stadsentree: maatregelen/plannen/projecten* THEMA

AMBITIENIVEAU A

AMBITIENIVEAU B

AMBITIENIVEAU C

Ruimte ten zuiden van de beurs (RUG/Campus Fryslân ) een mooie groene ontmoetingsplek te creëren aan water. Dit is een schaduwplek bij een van de onderwijsinstellingen.

Vergroening en verbinding met het water aan de Willemskade.

Natuurvriendelijker kademuren Willemskade

BELEVING EN INRICHTING GROEN EN WATER

Herijking Prins Hendrik brug op basis van uitkomsten eerdere verkenning (2016-2017). Zie motie van 11 maart 2020 bij de behandeling van de mobiliteitsnota 2019-2050. (Motie Oostelijke Vaarroute en de Prins-Hendrikbrug (aangenomen) D66 Leeuwarden). MOBILITEIT EN AUTOLUW

De verbinding tussen Spoordok en station is nu kwalitatief inferieur, en moet een beleving worden die uitnodigt tot een bezoek naar/aan Spoordok. Ook de verbinding naar de zuidzijde van het spoor is essentieel voor Spoordok, en ook voor de verbinding met Mica.

WONEN KUNST EN CULTUUR

54

Meer kunst van niveau in de openbare ruimte realiseren van omvang en niveau dat het ook publiekstrekker kan worden (kunstroute), bijvoorbeeld Zuiderplein of op de route Spoordok - Museumhaven - Weterplantage.

Gemeente Leeuwarden | Agenda Binnenstad Leeuwarden 2021-2028

Bijlage D: Maatregelen gehele binnenstad en indicatie budget THEMA

HUIDIGE MAATREGELEN/ PLANNEN/ PROJECTEN (IN UITVOERING)

BELEVING EN INRICHTING

Spelen en bewegen: faciliteren van speel-, beweeg- en gezondheidsinitiatieven van bewoners in de openbare ruimte. Bij nieuwbouwplannen en inbreidingsprojecten ruimte reserveren door openbare beweeg- en speelvoorzieningen vroegtijdig in de planontwikkeling mee te nemen.** Reguliere handhaving

55

AMBITIENIVEAU A

0 (regelgeving/ beleid)

BUDGET INDICATIE*

Op alle beleidsterreinen, en met name autoluw, zal handhaving moeten worden geïntensiveerd.

0 (regelgeving/ beleid)

Focus op leuke selfielocaties binnenstad in besteding marketing budgetten. Onder meer de historische monumenten lenen zich voor (‘Instagrammable’) selfielocaties.

< 10.000

AMBITIENIVEAU B

BUDGET INDICATIE*

AMBITIENIVEAU C

BUDGET INDICATIE*

De vrijgekomen ruimte die ontstaat bij het autoluw maken invullen met speel- en beweegplekken.

10-30.000

Free runners/hardloop parcours door binnenstad.

< 10.000

Gemeente Leeuwarden | Agenda Binnenstad Leeuwarden 2021-2028

THEMA

HUIDIGE MAATREGELEN/ PLANNEN/ PROJECTEN (IN UITVOERING)

AMBITIENIVEAU A

Focus op beleefbaar maken van de historie binnenstad door meer wandelroutes, storytelling, belichting e.d. in besteding marketing budgetten.

BELEVING EN INRICHTING (vervolg)

GROEN EN WATER

De vrijgekomen ruimte die ontstaat bij het autoluw maken, invullen met groen.

Geveltuinen stimuleren en faciliteren, bomen en groenperken aanleggen, schaduweilanden bij scholen en zorginstellingen (Waagplein, Ruiterskwartier, Zaailand, Nieuwestad, Wirdumerdijk)

56

Versneld en uitgebreid vergroenen van ruimte die ontstaat bij het autoluw maken. Versnellen van investeringen in meer groen in de vorm van meer bomen en groene gevels, en groene ontmoetingsplekken. 150.000*****

BUDGET INDICATIE*

BUDGET INDICATIE*

AMBITIENIVEAU B

< 10.000

30-100.000 Middels motie vergroening en SEI-gelden.

Veilige en aantrekkelijke stegen, met eenheid in uitstraling.

< 10.000

Straatmeubilair en openbare ruimte, passend bij de identiteit.

10-30.000

Bewegwijzering in binnenstad meertalig: Nederlands, Frysk, English.

10-30.000

Vergroenen van ruimte die ontstaat bij het autoluw maken van extra straten.

30-100.000

AMBITIENIVEAU C

BUDGET INDICATIE*

Uniek profiel rond beleving en aantrekkelijke routes door de binnenstad, een lichtplan voor de hele binnenstad, verschillende steegjes, straten en pleintjes met een unieke uitstraling die bezoekers trekken

30-10.000

Optimaal vergroenen van ruimte die ontstaat bij het autoluw maken van extra straten.*****

100.000500.000

.

Gemeente Leeuwarden | Agenda Binnenstad Leeuwarden 2021-2028

THEMA

HUIDIGE MAATREGELEN/ PLANNEN/ PROJECTEN (IN UITVOERING)

GROEN EN WATER (vervolg)

Maatregelen klimaatadaptatie: wateroverlast knelpunten oplossen, en hittestress voorkómen.

131.000194.000****

Werkzaamheden in de Binnenstad, waarbij de Schoenakersperk, Groeneweg en Bollemansteeg opnieuw worden ingericht en het riool wordt aangepakt i.v.m. hittestress.

949.000 (inclusief riool)****

57

AMBITIENIVEAU A

BUDGET INDICATIE*

AMBITIENIVEAU B

BUDGET INDICATIE*

AMBITIENIVEAU C

BUDGET INDICATIE*

Koppelkansen groot onderhoud verkennen.

0 (regelgeving/ beleid)

Ruimte voor groen in de binnenstad zoveel mogelijk benutten, zowel horizontaal (groenzones) als verticaal (bomen, groene gevels, ‘hangende tuinen’), en nog meer nieuwe groene ontmoetingsplaatsen ontwikkelen, aansluiten op het thema groen.

30-100.000

Proeftuin circulariteit op thema groen/water.

30-100.000

Verkennen mogelijkheden (bv. pilot/onderzoek) verbetering waterbeleving/beleving binnenstad vanaf water (bijvoorbeeld: ‘moonlight-cruise, miniature people on water, enz.).

< 10.000

Optimale verbinding met het water waardoor langs en op de grachten door de hele binnenstad plaatsen zijn waar bezoekers dichtbij het water kunnen komen, in de vorm van steigers, in de binnenstad plateaus op het water, trappen naar het water, en terrassen op en aan het water. Realisatie oostelijke vaarroute. Hiermee wordt ook de aantrekkelijkheid voor watersport toeristen van buiten de stad vergroot, en verbinding gerealiseerd met de waterrijke regio.

> 500.000

Gemeente Leeuwarden | Agenda Binnenstad Leeuwarden 2021-2028

THEMA

HUIDIGE MAATREGELEN/ PLANNEN/ PROJECTEN (IN UITVOERING)

AMBITIENIVEAU A

BUDGET INDICATIE*

GROEN EN WATER (vervolg)

MOBILITEIT EN AUTOLUW

Autoluw (1e fase): bebording, inrichting en toegangsbeleid

Structureel overleg Werkgroep Toegankelijkheid.

58

582.000

Evaluatie fase 1 en voorstel fase 2 (camera, handhaving, uitbreiding).

0 (regelgeving/ beleid)

Meer aandacht voor voetgangers en toegankelijkheid.

0 (regelgeving/ beleid)

Meer oplaadpunten bij het water.

<10.000

AMBITIENIVEAU B

BUDGET INDICATIE*

AMBITIENIVEAU C

BUDGET INDICATIE*

Verbinding met het water door meer toegang tot het water te creëren, onder meer via terrassen.

30100.000******

Bijzondere markeringen maken van locaties voor landwaterverbindingen. Markante plekken zijn de voormalige waterpoorten.

> 500.000

Voor de hele binnenstad focus in vestigingsbeleid op bedrijvigheid dat groen, water, circulair en mienskip stimuleert.

0 (regelgeving/ beleid)

Water zichtbaar/beleefbaar maken door meer fonteinen.

30-100.000

De hele binnenstad autoluw maken, samen met investeringen in opvang auto’s, parkeren, en aanpassen. autoverkeersroutes met name Westerkwartier, Boterhoek, Groeneweg.

100-500.000

Stadsdistributie is duurzaam en circulair (op termijn: de binnenstad alleen toegankelijk voor elektrische vervoer en vaartuigen).

30-100.000

Koppeling met autoloos wonen en inzet op deelmobiliteit

0 (regel­ geving/beleid)

Nieuwe autoluwe straten toevoegen.

100- 500.000

Ruimte die ontstaat bij het autoluw maken van extra straten ook gebruiken voor fietsparkeren.

<10.000

Langzaam-verkeerverbindingen over water.

30-100.000

Derde overdekte, beveiligde fietsenstalling (800 plaatsen; handhaving op fietsparkeren)

100500.000******

Stadsdistributie gericht op duurzaam en circulair: bevoorrading: duurzaam en elektrisch heeft voorrang.

30-100.000

Gemeente Leeuwarden | Agenda Binnenstad Leeuwarden 2021-2028

THEMA

HUIDIGE MAATREGELEN/ PLANNEN/ PROJECTEN (IN UITVOERING)

AMBITIENIVEAU A

BUDGET INDICATIE*

AMBITIENIVEAU B

BUDGET INDICATIE*

AMBITIENIVEAU C

BUDGET INDICATIE*

WONEN

Wonen in binnenstad: kwaliteitsimpuls wonen in de binnenstad***

In kaart brengen van potentieel te transformeren panden en transformatiegebieden, en aanscherpen van beleid in de vorm van: meer aandacht voor goed en duurzaam onderhoud van de monumentale gebouwde omgeving, betere scheiding tussen wonen en andere functies, en het behoud, restaureren en herbestemmen van bijzonder erfgoed; doorzetten van plannen voor wonen in de binnenstad.

0 (regelgeving/ beleid)

Vergroening en verduurzaming van woningen.

30-100.000

Kwalitatief hoogwaardig wonen in hofjes; hofjes geven een aantrekkelijk woonaanbod, en versterken het bijzondere historische karakter van de stad

0 (regelgeving/ beleid)

Versterken kwaliteit/ zichtbaarheid historische gevels/monumentale gebouwen door stimuleren opknappen van gevels en belichting.

100-500.000

Actief beleid gericht op functieverandering (met name op de Voorstreek)

0 (regelgeving/ beleid) Optimale aansluiting van het bijzondere woon-, werk-, studeer- en verblijfsgebied Spoordok met de binnenstad.

> 500.000

Onderzoek naar langere termijn ruimtelijke aspecten t.b.v. nieuw ruimtelijk masterplan.

59

0 (regelgeving/ beleid)

Gemeente Leeuwarden | Agenda Binnenstad Leeuwarden 2021-2028

THEMA

HUIDIGE MAATREGELEN/ PLANNEN/ PROJECTEN (IN UITVOERING)

KUNST EN CULTUUR

AMBITIENIVEAU C

BUDGET INDICATIE*

Kunstproject De Baren (cultureel project dat zich concentreert op en tussen de 3 terpen in de binnenstad waarop Leeuwarden is ontstaan; onderdeel van Arcadia****).

Ook literaire kunstuitingen organiseren.

<10.000

BOSK (2022): het bos ‘wandelt’ gedurende 100 dagen door de binnenstad en elk deelgebied wordt een aantal dagen ‘aangedaan’ (onderdeel van Arcadia****).

Extra investeringen in onderscheidende culturele projecten

100-500.000

Hoogwaardige (internationale) kunst in de openbare ruimte realiseren met een hoge publiekstrekkende waarde. O.a. Ipe Brouwerssteeg.

>500.000

Gerichte acquisitie van evenementen, passend bij en versterken van het profiel van Leeuwarden als culturele hoofdstad.

30-100.000

Geen leges voor evenementen (tijdelijk).

0 (regelgeving/ beeid)

Kunst in openbare ruimte (Writers block, 3d street art en verkenning pilot Ipe Brouwerssteeg) Blockbusters en evenementen.

200.000*****

Beleid gericht evenementenmix die Leeuwarden regionaal, natgionaal en internationaal de status verschaft van topevenementenstad in Noord-Nederland.

60

AMBITIENIVEAU A

Uitvoering geplande kunstprojecten (zie huidig) en met focus op binnenstad binnen bestaande middelen intensiveren van tijdelijke kunstuitingen en kleinschalige evenementen in binnenstad. Verkenning inkoop van grotere (gratis) toegankelijke events of festivals.

BUDGET INDICATIE*

< 10.000

AMBITIENIVEAU B

BUDGET INDICATIE*

Versnelling uitvoering kunstprojecten.

Aansluiting bij Triënnales (2025 en 2028), en het meer structureel maken van de organisatiekracht en programmering op het gebied van kunst en cultuur, met bijvoorbeeld inzet op winterprogrammering.

100-500.000

Gemeente Leeuwarden | Agenda Binnenstad Leeuwarden 2021-2028

*

In de tabel zijn de maatregelen weergegeven per ambitieniveau. De ambitieniveaus liggen in elkaars verlengde, dat wil zeggen dat de maatregelen van ambitieniveau B als het ware bovenop die van A komen. De maatregelen van ambitieniveau C komen als het ware bovenop die van A en B. Per hoofdthema zijn maatregelen die met elkaar te maken hebben of op eenzelfde type maatregel verschillende ambitieniveaus betreft, zoveel mogelijk op één regel (rij) weergegeven. De budgetten die genoemd zijn bij de drie ambitieniveaus betreffen schattingen; er is geen exacte kostencalculatie gemaakt. Er is bij de budgetten een indeling gegeven in kostengrootte: 0 (beleid/ regelgeving, < 10.000, 10-30.000, 30-100.000, 100-500.000, > 500.000 euro. ** Er is een overzicht van huidige speel- en beweegplekken (https://gem-lwd.maps.arcgis.com/apps/opsdashboard/index.html#/e08b280d41ef4e26ae281a297fb0c81f). Een bewonersinitiatief kan bij de gemeente aangemeld worden met via www.leeuwarden.nl/bewonersinitiatieven. Principe: ‘ja-mits’. Er wordt dan binnen de gemeente een contactpersoon aangewezen die de initiatiefnemers begeleidt en wegwijs maakt. *** 100-150 kwalitatief goede woningen per jaar toevoegen aan binnenstad, op basis van minimaal 65 bvo per wooneenheid, gericht op het midden- en hoger segment.

Ook is het in beleid vastgesteld dat hier ruimte is voor het toevoegen van zelfstandige studenteneenheden (<30 m2 bvo). Focus op woonkwaliteiten voor de bewoners (groen, sport, privacy, buitenruimte, licht, geluid. **** Het programma van Arcadia2022 wordt begin 2022 gepresenteerd, dat deels in de binnenstad zal plaatsvinden. ***** Uit Projectleaflet Aantrekkelijke binnenstad; daarnaast: 100.000 euro voor marketing (project De meest gastvrij city- en regiotrip van Nederland door het aanjagen van toerisme en winkelend publiek’) ****** Afhankelijk is van nog te maken keuzes, en eventuele private exploitatie.

61

Gemeente Leeuwarden | Agenda Binnenstad Leeuwarden 2021-2028

Bijlage E: Achtergrondinformatie

Uit de stakeholdergesprekken komen de volgende sterke punten en verbeterpunten naar voren voor de binnenstad als geheel:

“We hebben veel kerken, maar geen kathedraal’. Er is een aantal grote ‘publiekstrekkers’ nodig om Leeuwarden nog sterker op de kaart te zetten.”

Sterke punten van de binnenstad

Wat kan er beter?

Compacte binnenstad met compleet aanbod

Beleving! (buiten winkeltijden, programmering, water)

Lokaal ondernemerschap (uniek aanbod)

Aanzicht en uitstraling (groen, schoon en veilig)

Karakteristieke historie (ruim 600 monumenten)

Terugdringen van leegstand (betrekken vastgoedeigenaren)

Claim als Cultuurhoofdstad (stadsbreed uitrollen)

Bereikbaarheid en mobiliteit (openbaar vervoer, auto en fiets)

Iepen mienskip (betrokken en gastvrij)

Centrumparkeren (auto)

Sterke centrumfunctie door geïsoleerde ligging

Wisselwerking met de regio Aantrekken van (cultuur)toerisme

SWOT-analyse binnenstad Leeuwarden, Bron: Stad&CO Binnenstadsmanagement 2.0 (2020) 62

Gemeente Leeuwarden | Agenda Binnenstad Leeuwarden 2021-2028 Rapport: Binnenstadsmanagement Leeuwarden 2.0

6

Beoordeling en sterktes • Historische gebouwen binnenstad • Goede en leuke winkels met breed, divers aanbod • Evenementen voor iedereen (niet alleen ‘high culture’ maar ook bloemetjesmarkt) • Diversiteit van festivals • Interessante architectuur, zoals Fries museum • Een goed en interessant museumaanbod. • De ‘menselijke maat’: de stad heeft een aantrekkelijke ‘niet te grote en niet te kleine schaal’. • Een compacte binnenstad waarbinnen je alles kan doen en bezoeken, en alles op loopafstand is.

Bron: BBO

Koopstromenonderzoek Het Koopstromenonderzoek geeft informatie over de relatieve positie van de Leeuwarder winkels (zie Broekhuis Rijs Advisering (2017), Koopstromenonderzoek Provincie Fryslân. Leeuwarden centrum, Leeuwarden Schrans, Leeuwarden Winkelpark de Centrale, kern Grou. Zuidhorn). De Leeuwarder binnenstad doet het wat omzet en bestedingen betreft relatief bovengemiddeld: “De dagelijkse sector lijkt op basis van het aantal m² winkels en de omzet redelijk te functioneren, hoewel het aanbod aan de royale kant is. Ook de niet-dagelijkse sector lijkt redelijk te functioneren. Met een relatief sterk aanbod in de branche Mode & Luxe kent de kern de nodige aantrekkingskracht op de regio. Het centrumgebied lijkt het hierin goed te doen. Het aanbod is groot, maar het functioneert naar behoren”. Het Koopstromenonderzoek geeft ook inzicht in het oordeel van bezoekers over de binnenstad en de relatieve positie van de Leeuwarder binnenstad ten opzichte van andere kernen in Fryslân. Over het algemeen is de waardering voor het winkelgebied van Leeuwarden-centrum “vrij goed”. Een aantal conclusies uit het Koopstromenonderzoek op basis van een vergelijking met 39 andere kernen in Fryslân: � �

Bron: https://www.frankwatching.com/archive/2014/11/10/36-meer-online-shopping-5-trends-om-daar-op-in-te-

Bron: https://www.frankwatching.com/archive/2014/11/10/36-meer-online-shopping-5-trends-omspelen/(mei 2021) daar-op-in-te-spelen/(mei 2021) 63

�

Wat betreft de kwaliteit van de winkels en het aantal winkels scoort het centrum van Leeuwarden vergeleken met de andere onderzochte kernen in de provincie op of net boven het gemiddelde. Het aanbod aan daghoreca krijgt een ruime voldoende. De bezoekers van de binnenstad komen onder meer om te shoppen. Het doelgericht doen van aankopen in de niet-dagelijkse sector is voor veel bezoekers een specifiek doel. Hiermee scoort de binnenstad van Leeuwarden hoger dan alle overige winkelgebieden. Daarnaast komen ook nog veel bezoekers voor de horeca. De combinatie van winkels is vooral voor de bezoekers van buiten Leeuwarden een belangrijke reden om de binnenstad te bezoeken.

Bron: BBO (Koopstromenonderzoek 2017)

Gemeente Leeuwarden | Agenda Binnenstad Leeuwarden 2021-2028

Bijlage F: Impressies toekomstbeelden binnenstad In deze integrale agenda binnenstad zijn op diverse plekken in de tekst impressies van kaart- en straatbeelden opgenomen. Deze impressies symboliseren de denkrichting in relatie tot de verschillende ambitieniveaus zoals beschreven in de agenda. Impressies van kaart- en straatbeelden dienen daarbij als voorbeeld voor vergelijkbare plaatsen in de binnenstad. De impressies zijn uitdrukkelijk géén uitgewerkte ontwerpplannen, gerelateerd aan het specifieke straatbeeld of deelgebied van de binnenstad. Een overzicht van impressies: Grote Kerkstraat - Huidig beeld

A

B

C

Lange Pijp - Huidig beeld

A

B

C

Westerplantage - Huidig beeld

A

B

C

64

Gemeente Leeuwarden | Agenda Binnenstad Leeuwarden 2021-2028

Blokhuisplein - Huidig beeld

A

B

C

Oldehove - Huidig beeld

A

B

C

Waagplein - Huidig beeld

A

B

C

Ipe Brouwerssteeg - Huidig beeld

A

B

C

65

Gemeente Leeuwarden | Agenda Binnenstad Leeuwarden 2021-2028

Grote Hoogstraat - Huidig beeld

A

B

C

Harmoniekwartier - Huidig beeld

A

B

C

Stationsgebied - Huidig beeld

A

B

C

Nieuwestad - Huidig beeld

A

B

C

66

Gemeente Leeuwarden | Agenda Binnenstad Leeuwarden 2021-2028

Nieuwestad - Huidig beeld

A

B

C

Amelandskwartier - Huidig beeld

A

B

C

Nieuweweg - Huidig beeld

A

B

C

67

Gemeente Leeuwarden | Agenda Binnenstad Leeuwarden 2021-2028

68

Gemeente Leeuwarden | Agenda Binnenstad Leeuwarden 2021-2028

Leeuwarden binnenstad - Ambitieniveau A

69

Gemeente Leeuwarden | Agenda Binnenstad Leeuwarden 2021-2028

Leeuwarden binnenstad - Ambitieniveau B

70

Gemeente Leeuwarden | Agenda Binnenstad Leeuwarden 2021-2028

Leeuwarden binnenstad - Ambitieniveau C

71

Gemeente Leeuwarden | Agenda Binnenstad Leeuwarden 2021-2028