2021-02-18 Cultuurnota Gemeente Leeuwarden

• Op onderdelen, zoals beeldende kunst en vormgeving en film en media, kwetsbare culturele basisinfrastructuur. • Culturele sector/activiteiten zijn niet altijd even zichtbaar voor inwoners en bezoekers. • Relatief zware regelgeving voor bijvoorbeeld kleinschalige evenementen. • Binnen de (gemeentelijke) domeinen kan de samenwerking om vanuit een gezamenlijk (strategisch) doel, bijvoorbeeld om bepaalde cultuur-maatschappelijke projecten te ondersteunen, worden versterkt.

• Stevige positie in Europese netwerken (Eurocities, UNESCO titel City of Literature). • Unique selling point: Fries en Meertaligheid. • Historische, compacte binnenstad. • Ruimte voor jonge makers, broedplaatsen. • Naast de binnenstad heeft Leeuwarden natuur/recreatief gebied voor festivals (de Groene Ster). Dit is uniek.

KANSEN

BEDREIGINGEN

• Blijven investeren in aanbod met een internationale kwaliteit; spannend en onderscheidend.

• De hoge standaard van LF2018 niet vast kunnen houden door onvoldoende middelen voor exploitatie en programmering; dit heeft gevolgen voor het aanbod en de toeloop van toeristen.

• Aanwezigheid van organisatiekracht en creativiteit van (jonge) makers om kunst- en cultuuractiviteiten van kwalitatief hoog niveau te blijven realiseren. • Organisaties sluiten door kwaliteit en slagkracht aan op nationale programma’s. • Versterken van de kwaliteit/uitstraling van culturele activiteiten en evenementen ten behoeve van de promotie van de stad en dorpen. • Subsidieverstrekking optimaal benutten door voorwaarden te stellen in lijn met visie op inhoud en/of gewenste effect culturele activiteiten. • Ruimte om te experimenteren (alternatief voor Randstad, vestiging creatieven). • Aanwezigheid van creatieve opleidingen/HBO-Universiteit stad. • Samen met andere domeinen en mienskip bijdrage leveren aan de Triënnales van LF2028, die plaatsvinden in 2022, 2025 en 2028. • Aansluiten bij het Rijksbeleid: lokale investeringen zijn een kans voor een landelijke multiplier in het cultuurbudget.

31

• (Jonge) makers niet vast kunnen houden vanwege te weinig (baan)mogelijkheden in de creatieve sector alsook te weinig mogelijkheden voor (kwaliteits)ontwikkeling. • Andere steden zijn aantrekkelijker voor studenten/talenten/ makers. • Invoeren van de Fair Practice Code betekent dat we met hetzelfde budget minder cultuuractiviteiten uit kunnen (laten) voeren. • Geen rijksmiddelen naar Leeuwarden vanwege gebrek aan lokale investeringen (matching).

LF2018 CityProms ©Ruben van Vliet

32

4

Ambitie­ niveaus

4.1. Inleiding

Leeuwarden wordt door de Europese Commissie aangemerkt als een ‘Cultural and Creative City’, en valt

Zoals in de visie is aangegeven wil Leeuwarden één

daarmee in dezelfde categorie als Groningen, Maastricht

van de toonaangevende steden/gebieden in Nederland

en Den Bosch.46 Er zijn in totaal elf Nederlandse

zijn, die met haar cultureel aanbod regionaal, nationaal

steden opgenomen. Deze steden beschikken over

en internationaal zichtbaar is en bezoekers trekt. Dit

ofwel een internationaal toonaangevend festival, zijn

betekent dat er, naast lokaal aanbod, ook ruimte

een UNESCO Creative City of (voormalige kandidaat)

moet zijn voor (boven)regionaal en internationaal

Europese Culturele Hoofdstad. In de benchmark ligt het

aanbod. Dit betekent ook dat er een solide basis moet

dan ook voor de hand om Leeuwarden te vergelijken

zijn voor culturele organisaties en (jonge makers)

met bovengenoemde steden. Deze steden worden

initiatieven, zodat zij een gerichte bijdrage kunnen

tweejaarlijks op prestaties gemonitord via de ‘Cultural

leveren aan kwalitatief hoogstaande producties,

and Creative Cities Monitor’ van het Joint Research

waar talentontwikkeling een rol in speelt, aan de

Centre (JRC). Andere (grotere) Nederlandse steden in

Triënnales van LF2028, aan een diverse en inclusieve

de index zijn zijn o.a. Amsterdam en Rotterdam.47

samenleving (“meedoen”) en het op peil houden van cultuurtoerisme (en daarmee de economische impuls

4.3. Basis op orde

continueren na LF2018). Zie voor de functie, ambities en subsidieverstrekkende partijen (gemeente, provincie

Een degelijk huis vergt een stevige fundering. De

Fryslân, Rijk) van de organisaties die behoren tot de

eerste stap in de geschetste ambitieniveaus hieronder,

culturele basisinfrastructuur bijlage 3.

is dan ook het op orde brengen van de culturele basisinfrastructuur. Op dit moment is de basis niet

4.2. Benchmark

op orde. Een aantal organisaties, zoals Neushoorn, dbieb, We the North en festivals wordt (voor een deel)

In vergelijking met andere middelgrote gemeenten is

incidenteel gesubsidieerd (niveau A: huidige situatie,

het percentage van de gemeentelijke begroting dat

zie matrix, pagina 35). Dit zijn voor de komende jaren

naar cultuur gaat substantieel lager. Leeuwarden geeft

urgente knelpunten. Daarom is het voor de basis op

op de totale begroting 2,08% uit aan kunst en cultuur

orde en voor de ontwikkeling van ons artistiek klimaat

(inclusief het Historisch Centrum Leeuwarden). Voor

en blijvende (inter)nationale aantrekkingskracht

de overige gemeenten geldt een percentage variërend

nodig om te investeren in jonge makers, in specifieke

van 2,52% tot 4,72%. Zie bijlage 4. 46 https://publications.jrc.ec.europa.eu/repository/bitstream/JRC117336/nl.pdf 47 https://ec.europa.eu/jrc/en/publication/eur-scientific-and-technicalresearch-reports/cultural-and-creative-cities-monitor-2019-edition

33

doelgroepen, in blockbusters en in internationalisering

4.4. Doorontwikkeling

(niveau B: basis op orde, zie matrix). De benoemde gemeente- en provinciebrede doelstelling De basis op orde brengen (van niveau A naar niveau

is een vervolg te geven aan (het succes van) LF2018

B) is voor het toekomstige kunst-en cultuurbeleid

om het opgebouwde (culturele) kapitaal, dat bijdraagt

noodzakelijk. De exploitatie van Neushoorn, dbieb en

aan de welvaart en het welzijn van onze inwoners, de

festivals zijn hierbij de eerst op te lossen knelpunten en

aantrekkingskracht van Leeuwarden, aan de positie van

worden meegenomen in de Mid Term Review (MTR).

Leeuwarden in regionaal, landelijk en internationaal

Datzelfde geldt voor We the North.

verband, niet verloren te laten gaan.

Een aantal ontwikkelingen die ambitieniveau B betreffen

Als de basis op orde is kan worden overwogen om

zijn in 2020 in gang gezet. De gemeentelijke bijdrage

in te zetten op niveau C: het LF2028- legacy-niveau

van € 50.000,- op jaarbasis aan City of Literature is, nu

(zie matrix op pag. 35), dat zich richt op het verder

we City of Literature zijn geworden, een verplichting.

uitbouwen van het artistieke (makers)klimaat,

Voor beeldende kunst en vormgeving geldt dat we

cultuurtoerisme en op het streven naar een diverse en

de rijksbijdrage van € 150.000,- per jaar niet volledig

inclusieve samenleving. Hieronder vallen bijvoorbeeld

kunnen matchen. Hierdoor vallen er gaten in de

nieuwe, originele festivals met een hoge artistieke en/of

culturele infrastructuur. Om te kunnen matchen is vanaf

maatschappelijke waarde.

2021 € 50.000,- op jaarbasis nodig. Door verschuivingen binnen de beschikbare middelen voor cultuur zijn deze

De niveaus volgen elkaar op, waarbij niveau A het

knelpunten met ingang van 2020 opgelost en wordt

startpunt, niveau B een groeimodel en niveau C het

met bestaande middelen een eerste bijdrage geleverd

eindmodel is. Concreet betekent dit dat de investering

aan niveau B, basis op orde. Binnen de cultuurbegroting

van ambitieniveau C een plus is op het ambitieniveau B.

is daarnaast € 50.000,- herschikt en beschikbaar voor actuele ontwikkelingen.

Het bovenstaande leidt tot een driedelige matrix, die gerelateerd is aan de ambities (zie pagina 35).

34

4.5. Matrix: huidige situatie, basis op orde, LF2028 Legacy niveau Ambitie elementen

Niveau A Huidige situatie

Ambitieniveau B Basis op orde

Ambitieniveau C LF2028 legacy niveau

Diverse en inclusieve samenleving - Cultuureducatie - Amateurkunst (actieve cultuurparticipatie) - Initiatieven met maatschappelijke impact

Incidenteel ruimte voor nieuwe initiatieven, doelgroepgerichte actieve cultuurparticipatie. We lopen Rijksmiddelen mis, omdat we niet kunnen matchen (bijvoorbeeld ouderenparticipatie).

Ruimte voor nieuwe initiatieven, doelgroepgericht, om inclusiviteit te vergroten (voorbeeld: het Generatiehuis/ UP!). Bijdragen aan initiatieven als Samenwerkende Muziekverenigingen Leeuwarden (SML). Structurele uitrol van cultuureducatie naar het voortgezet onderwijs en mbo (zie Kunstkade onder culturele basisinfrastructuur op orde). Investering: € 1 ­ 00.000,- (specifieke doelgroepen) en € 40.000,(SML).

Bijdragen aan initiatieven als Iepen Up!, Kunstmenu uitbreiden van 2-4 jaar. Investering: Investering PM posten.

Versterken artistiek klimaat - Culturele basisinfrastructuur op orde - Divers en aantrekkelijk aanbod voor inwoners en bezoekers

Organisaties zoals Neushoorn, dbieb en festivals met kwetsbare exploitaties worden overeind gehouden met incidentele middelen. Investering incidenteel: - Neushoorn tot en met 2020 € 200.000,-* - dbieb tot en met 2020 € 138.000,-* - Festivals tot en met 2021 PM € 130.000,- per jaar**.

Continueren c.q. structureel maken incidentele subsidies en verder versterken culturele basisinfrastructuur. Investering: € 1.238.000,-. Dit bedrag bestaat uit bijdragen voor: - Neushoorn € 200.000,-* - dbieb € 138.000,-* - Festivals PM € 130.000,-** - Beeldende kunst en vormgeving PM****** - Tryater € 200.000,- Productiehuis Explore the North € 50.000- Stadsschouwburg De Harmonie € 300.000,- Kunstkade € 120.000,- Fonds voor jonge makers € 100.000,-.

Ruimte voor vernieuwing/ontwikkeling, krachtige culturele ketens, inzetten op (inter) nationale programmering, versterken positie Leeuwarden, landelijk en Europees. Bijvoorbeeld op het gebied van de popcultuur. Investering: € 100.000,- (festivals) en PM posten.

Meertaligheid

Bijdrage binnen de (beperkte) mogelijkheden van de verschillende organisaties. Investering structureel: met ingang van 2020 bijdrage van € 50.000,- per jaar aan City of Literature.***

Uitrol van City of Literature, aanhaken bij noordelijke en internationale ontwikkelingen. Investering: PM***

Investering: nihil

Versterken van economie en cultuurtoerisme - Onderscheidende evenementen/festivals - Kwalitatief hoogstaande producties, waaronder blockbusters

Binnen de (beperkte) mogelijkheden van de verschillende organisaties. Investering incidenteel: PM blockbusters (tot en met 2021).****

Inzet op internationalisering, blockbusters, evenementen/festivals. Investering: PM. Voor festivals zie versterken artistiek klimaat. Blockbusters PM****.

Plus op festivals om ruimte te creëren voor vernieuwing. Investering: zie versterken artistiek klimaat.

Optimaal gebruik maken van mogelijkheden van netwerken (internationaal, landelijk en noordelijk)

Ambities worden vormgegeven met incidentele middelen, bijvoorbeeld EUROCITIES en We the North.

Investering: € 111.000,(We the North, € 100.000,-*, EUROCITIES € 11.000,-*****).

Investering: nihil.

Invoeren Fair Practice Code

PM

PM

PM

Investeringen totaal

€ 579.000,- incidenteel. Zie ** voor festivals en ****** voor EUROCITIES. € 50.000,- structureel (City of Literature***). Exclusief PM post Blockbusters

€ 1.489.000,-

€ 100.000,- en PM posten (nader uit te werken).

Nihil.

Gerichte bijdrage.

Optimale bijdrage.

Bijdrage aan LF2028

Investering incidenteel: We the North tot en met 2020 € 100.000,- per jaar* EUROCITIES € 11.000,- (PM tot en met 2020*****).

* Wordt vanuit cultuur ingebracht in de MTR ** Wordt ingebracht in de MTR vanuit de evenementenvisie, waar festivals een onderdeel van vormen. *** Door verschuivingen in de cultuurbegroting is voor City of Literature vanaf 2020 € 50.000,- per jaar beschikbaar. **** Het incidentele budget voor Blockbusters ligt bij EZ. ***** Het incidentele budget voor EUROCITIES ligt bij EZ. ****** Binnen cultuurbegroting, zie opmerkingen onder basis op orde, p.33.

35

4.6. Toelichting op de matrix (pagina 35)

Ambitieniveau B: Basis op orde Voor het oplossen van de meest urgente knelpunten worden in de MTR voorstellen gedaan voor structurele financiering

Niveau A: Huidige situatie

van Neushoorn, dbieb en festivals en incidentele continuering van We the North.

Op korte termijn vallen er, als we een aantal incidentele subsidies niet continueren c.q. structureel

Voor het continueren van de activiteiten die een bijdrage leveren aan de ambitie, benoemd in de matrix, is het nodig om

maken, gaten in de culturele infrastructuur.

geen gaten te laten vallen in de culturele infrastructuur (zie hierboven huidige situatie: niveau A) en zetten we in op het

Consequenties zijn:

deels realiseren van de activiteiten die bijdragen aan LF2028, zoals in de onderstaande tabel is aangegeven.

• Neushoorn: de programmering neemt vanaf 2021 met 60% af. De functie van Neushoorn wordt hiermee gemarginaliseerd. • Festivals worden tot en met 2021 voor een

Culturele organisaties

Toelichting

Kunstkade

Voor structurele uitrol van cultuureducatie in het voortgezet onderwijs en mbo.

Harmonie

Neerzetten van een volwaardige programmering met bijzondere (internationale) producties waarmee Leeuwarden zich kan onderscheiden.

Productiehuis Explore the North

Groei naar een volwaardig productiehuis voor literatuur, taal en meertaligheid voor (jonge) makers uit Fryslân en Noord-Nederland.

Tryater

Tryater draagt bij aan de gemeentelijke doelstellingen talentontwikkeling, professionalisering, cultuureducatie en internationalisering. Het grootste deel van de activiteiten van Tryater vindt in de gemeente Leeuwarden plaats. Dit geldt voor voorstellingen, maar bijvoorbeeld ook voor activiteiten van satellieten van Tryater. Bij gelijkblijvend subsidieniveau (voor de gemeente Leeuwarden is dit 2% van de totale begroting) kan een aantal activiteiten geen doorgang meer vinden. Dit heeft onder meer te maken met het invoeren van de Fair Practice Code.

Stichting Voorheen de Gemeente, Stichting Media Art Friesland, H47, Grafisch Atelier Friesland

Steviger basis nodig om continuïteit te garanderen.

Keramiekmuseum Princessehof en Fries Museum

Aantrekken van Fries en (inter)nationaal publiek door tentoonstellingen van topkwaliteit te realiseren. Relatie met blockbusters.

Jonge makers

Bieden van professionele ondersteuning om goede plannen te ontwikkelen en uit te voeren.

Iedereen doet mee – vergroten inclusiviteit

Meedoen van kwetsbare doelgroepen in de samenleving. Door inzet van gemeentelijke middelen aanspraak kunnen doen op rijksmiddelen (matching).

Samenwerkende Muziekverenigingen Leeuwarden (SML)

Jeugdopleidingen van SML, gericht op talentontwikkeling, versterken. Voor de herindeling structurele gemeentelijke subsidie, nu niet meer.

deel incidenteel gesubsidieerd. Minimaal twee beeldbepalende festivals kunnen bij het wegvallen van dit bedrag niet meer georganiseerd worden. Rijkssubsidie en provinciale steun vallen weg, als de gemeente niet investeert. • De bij We the North betrokken overheden investeren gezamenlijk in een Noordelijk programma, dat ook landelijk relevant is. Als de bijdrage van de gemeente Leeuwarden met ingang van 2021 stopt is Leeuwarden geen volwaardige partner meer in We the North verband, en heeft dit gevolgen voor de verschillende projecten waarin Leeuwarden participeert en haar landelijke positie. • Met ingang van 2021 snijden in activiteiten die belangrijk zijn voor de rol die de bibliotheek in de samenleving heeft, bijvoorbeeld ondersteuning laaggeletterdheid volwassenen, dbieb in de buurt en innovatieve projecten.

36

Ambitieniveau C: LF2028 legacy niveau De eerste aanzet tot uitwerking van ambities in het kader van het LF2028 ambitieniveau, voor zover wij daar nu zicht op hebben gekregen vanuit gemeentelijk perspectief en het perspectief van de culturele organisaties, is in de onderstaande tabel weergegeven. Om een goed beeld te krijgen van de ambities en een afweging te kunnen maken welke aansluiten bij het LF2028 legacy niveau is nadere uitwerking nodig. Zie voor de ambities van de organisaties ook bijlage 3. Culturele organisaties

Toelichting

Festivals

Voor nieuwe festivals van hoge kwaliteit, aanvullend op het huidige aanbod.

Kunstkade – kunstmenu uitbreiden (2-4 jaar)

Om de doorgaande leerlijn structureel te borgen in het voorschoolse onderwijs is de ambitie om Kunstmenu vanaf 2 jaar aan te bieden.

Meeuw|Jonge Theatermakers

Om de samenwerking met derden stevig en structureel te verankeren en lesaanbod uit te breiden is meer formatie en budget nodig.

Noordelijk Filmfestival

Positie van het festival landelijk en internationaal versterken. Nu te weinig capaciteit voor educatie en gerichte marketing.

Iepen Up!

IepenUp!, dat verschillende maatschappelijke groepen met elkaar verbindt, ondersteunen in de vorm van een inkind bijdrage, bijvoorbeeld in de vorm van organisatorische ondersteuning

Fries Straatfestival

Festival uitbreiden van 1 naar 2 volle dagen; internationale topvoorstellingen programmeren, meer ruimte voor jonge makers.

Friesland Pop, Popfabryk, Neushoorn: ontwikkelen landelijke ontwikkelorganisatie

Ontwikkelen landelijke ontwikkelorganisatie om hiermee het profiel van Leeuwarden als hotspot voor poptalent verder uit te bouwen.

Welcome to the Village

Steviger investering in de organisatie zodat de artistieke en maatschappelijke rol hiermee nog beter kan worden ingevuld.

37

Parkinson in Beweging - Dans op Recept - Een week uit het leven van ©Johan van der Klaauw

38

Literatuurlijst & bijlagen

39

‘Love’, Jaume Plensa ©LF2028

Literatuurlijst Blueyard, De staat van cultuur in Nijmegen.

Beleidsnota’s gemeente Leeuwarden

We the North Regioprofiel 2018 en samenvatting

Bouwstenen voor een nieuwe cultuurvisie, 16 mei 2019.

Aanpak Economische ontwikkeling Leeuwarden

We the North. Kader voor Noordelijk programma

De bijdrage van cultuur en media aan de Nederlandse

2019-2022. Van visie naar uitvoering, gemeente

experimenteerregio 2017-2020.

economie, Centraal Bureau voor de Statistiek, 2019.

Leeuwarden, 2019.

Economisch Statistische Berichten (ESB), 104 (4775),

Collegeprogramma Gemeente Leeuwarden 2018-2022,

Verslagen cultuurbijeenkomsten gemeente

4 juli 2019.

De kracht van samen, gemeente Leeuwarden.

Leeuwarden

Satellietrekening cultuur en media, 2015.

Gemeente Leeuwarden, Leeuwarden in 2028. De aftrap

Verslag themabijeenkomst cultuurtoerisme, 19 maart 2019

Economische Impact 2018 van Bureau

voor een Leeuwarder Omgevingsvisie, gemeente

Verslag themabijeenkomst cultuureducatie en onderwijs,

Beleidsonderzoek, Leeuwarden, 27 februari 2019.

Leeuwarden, 2019.

21 maart 2019

Eikhuizen, S., Gielen, P., Hoogen, Q. van den, Lijster, T.,

Nota broedplaatsen: creatieven in het hart van

Verslag themabijeenkomst artistiek klimaat, 26 maart 2019

Otte, H., De waarde van cultuur, een onderzoek naar

innovatie 2018 e.v., gemeente Leeuwarden, 2018.

Verslag themabijeenkomst talentontwikkeling, 28 maart 2019

het meetbare en onmeetbare, onderzoekscentrum Arts

Notitie legacy cultuur: klaar voor 2018, gemeente

Verslag themabijeenkomst actieve cultuurdeelname en

in Society, Rijksuniversiteit Groningen, 2014.

Leeuwarden, 2016.

amateurkunst, 1 april 2019

Holden, J. How We Value Arts and Culture, Asia Pacific

Taalnota Frysk. Dúdlik yn byld, gemeente

Verslag bijeenkomst met de raad, 23 mei 2019

Journal of Arts and Cultural Management,vol.6, no. 2,

Leeuwarden, 2018.

2009. p.447-456.

Visienota evenementen gemeente Leeuwarden,

Internetlinks

Holden, J. The Ecology of Culture. A Report

gemeente Leeuwarden, 2019.

Waarde van kunst en cultuur • https://www.lkca.nl/nieuwsoverzicht/who-bevestigt-kunst-

Commissioned by the Arts and Humanities Research Council’s Cultural Value Project, Londen: Arts &

Overige nota’s

Humanities Research Council, 2015.

Frysk bidboek meertaligheid. Het Fries eigene en de

Marlet, G. De aantrekkelijke stad. Moderne

proeftuin meertaligheid.

locatietheorieën en de aantrekkingskracht van

De Noordenaars, Artist in Space. Proeftuin: Jonge

Nederlandse steden, VOC Uitgevers, 2009.

kunstenaar zoekt community en springplank, 2019.

cultuurbeleid-mag-niet-vertrekken-vanuit-kortzichtig-

Partoer, Evaluatie Mienskipprogramma van Culturele

Bestuursakkoord provincie Fryslân 2019-2023,

besparingsbeleid/10181035.html

Hoofdstad 2018: mogelijkheden om groots te denken.

Vernieuwen in vertrouwen. Geluk op 1, provincie Fryslân.

Programma Leeuwarden-Fryslân 2028, Generatie 2028,

NIJ POADIUM, Kunst en cultuur, taal & onderwijs en

Waarde voor de economie

2019.

erfgoed in Fryslân 2021-2024, provincie Fryslân, 2020.

• https://www.eif.org/what_we_do/guarantees/cultural_

Quickscan Bureau Beleidsonderzoek, Leeuwarden,

Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,

creative_sectors_guarantee_facility/ccs-market-­analysis-

20 juni 2019.

Uitgangspunten cultuurbeleid 2021-2024, 2019.

europe.pdf

en-cultuur-bevorderen-de-gezondheid • https://www.lkca.nl/~/media/downloads/ publicaties/2017/2017%20nmak%20publieksversie.pdf

Slotmeting LF2018 Onderzoeksresultaten.

40

• https://www.tijd.be/opinie/algemeen/

• https://leeuwarderondernemersfonds.nl/lf-2018/

Eurocities en City of Literature • http://eurocities.eu/eurocities/about_us

Waarde van LF2018

• https://lanfantaal.nl/bidbook/

• https://www.fsp.nl/publicaties/lf18-wordt-

• https://www.theguardian.com/commentisfree/2019/dec/26/

gewaardeerd-met-een-68/

my-love-letter-to-britain-family-ties

• https://www.fryslan.frl/document. php?m=1&fileid=57031&f=a7d531f661527

Benchmark

d734f6b5ffbc680e307&attachment=0&c=5236

• http://whc.unesco.org/en/culture2030indicators/ • https://ec.europa.eu/jrc/en/publication/eur-scientific-and-

Cultuureducatie • https://www.curriculum.nu/voorstellen/kunst-cultuur/ samenvatting-kunst-cultuur/ • https://www.innovatiefinwerk.nl/toekomst-van-

technical-research-reports/cultural-and-creative-citiesmonitor-2019-edition • https://publications.jrc.ec.europa.eu/repository/bitstream/ JRC117336/nl.pdf

werk/2017/10/jongeren-opleiden-voor-niet-bestaandebanen-drie-stappen • https://www.schoolkade.nl/News/Details/938accd8-747e4bea-870d-ab0300bb3838 • https://www.fryslan.frl/document.php?m=16&fileid=61958&f=e15a34c81c78a60d98644008eca947ae&attachment=0 Stedelijke en regionale profielen • https://vng.nl/publicaties/cultuurbeleid-2021-2024stedelijke-en-regionale-profielen LF2028 • https://www.fryslan.frl/document. php?m=7&fileid=63020&­f=0f9a467c6c7009e8374d119f1e9 d28b8&attachment=0

41

Bijlage 1

Voorbeelden van de geboekte resultaten

Resultaten van het huidige cultuurbeleid

• Het Centrum voor Talentontwikkeling, ondergebracht bij Kunstkade, stimuleert talentontwikkeling van kinderen en jongeren binnen de gemeente Leeuwarden.

De in de notitie legacy cultuur: klaar voor 2018 benoemde ambities en kansen, benoemd in de inleiding, • Het project Adje ‘Kijk eens wat ik kan’ van Kunstkade

zijn meegenomen in de MTR van 2017 en hebben geleid tot de volgende investeringen:

verbindt kinderen en jongeren met kunst en cultuur en daagt hen uit om te laten zien wat ze kunnen.

Organisatie

Bedrag

Waarvoor bedoeld

Kunstkade

€­  60.000,- (structureel)

Uitrol cultuureducatie voortgezet onderwijs

Talentontwikkeling

€­  100.000,- (structureel)*

Stimuleren jonge makers

We the North

€­  100.000,- (incidenteel)

Positie van het Noorden in landelijk en Europees verband versterken

• Kunstkade organiseert een Dancebattle Voortgezet Onderwijs, waar verschillende scholen aan meedoen.

HCL

€­  40.000,- (structureel)

Ureninzet cultuureducatie om te kunnen voorzien in toenemende vraag vanuit basis- en voortgezet onderwijs

Festivals

€­  130.000,- (incidenteel)

Bestaande festivalaanbod continueren

• Kunstkade heeft een pilot Cultuurmenu ontwikkeld voor het Voortgezet Onderwijs. • De Leeuwarder Art trip, die zich richt op leerlingen in het Voortgezet Onderwijs, is uitgebreid.

* Het budget van €­  100.000,- voor talentontwikkeling is ingezet voor activiteiten van organisaties die zich richten op ontwikkeling van jong talent. Bij het toekennen van budgetten hebben we gekeken naar de functie van de organisaties

• De Jeugddansopleiding Fryslân (JDOF) biedt na de opleiding van drie jaar een extra jaar (drie + groep)

binnen de verschillende ketens van disciplines en waar versterking nodig was.

aan voor degenen die willen doorstromen naar een Dit heeft geresulteerd in de volgende verdeling:

kunstvakopleiding. Dit jaar dient ter overbrugging van de

- Jeugdtheaterschool Meeuw|Jonge theatermakers: €­  40.000,-

tijd tussen het afsluiten van de opleiding aan de JDOF

- Jeugddansopleiding Fryslân: €­  11.000,-

en het kunnen auditeren op een kunstvakopleiding.

- Leeuwarder Collectief (urban art): €­  4.000,-

Deze drie + groep is het seizoen 2017-2018 voor de

- Projecten die zich richten op internationale uitwisseling (popcultuur): €­  5.000,-

eerste keer op deze wijze gestart. Van de 12 leerlingen

- ‘Regeling subsidie talentontwikkeling’: €­  40.000,-. Makers, die een bijdrage leveren aan het versterken van het

zijn er twee aangenomen op een kunstvakopleiding en

productieklimaat van Leeuwarden, kunnen een incidentele bijdrage van maximaal €­  4.000,- voor hun project aanvragen.

zijn er 8 leerlingen doorgestroomd naar de MBO dans .

De regeling betreft alle kunstdisciplines. • Meeuw|Jonge Theatermakers heeft een schrijfproject ontwikkeld, dat zich beweegt op het grensgebied

42

van theater en schrijven. Het gaat hierbij om lessen

Gesubsidieerde projecten zijn bijvoorbeeld

in combinatie met kleinschalige presentaties van het geschreven werkt. Doel is om een levendig

• Jeugdcircus Saranti stelt jonge deelnemers in staat om, onder leiding van ervaren coaches, een

• Stichting Frysk film en media platform: vijf tot acht

circusproductie te maken, waarbij alle aspecten van

interdisciplinair schrijversklimaat te creëren,

teams van beginnende talenten krijgen tijdens het

het maken van een productie aan bod komen, van

waarvoor theater, performance en literatuur

Podcast LAB de gelegenheid om te werken aan hun

het spelen tot het maken van kostuums, lichtontwerp

de basis ingrediënten vormen. Meeuw|Jonge

skills als verhalende podcastmakers. Dit wordt gedaan

en decors. Dit onder leiding van ervaren coaches.

Theatermakers werkt hierin samen met Oerol en

door middel van workshops en masterclasses en door

productiehuis en festival Explore the North.

middel van coaching door drie ervaren podcastmakers.

• Festivals zoals Explore the North en Welcome to the Village hebben hun positie verstevigd

• Het Leeuwarder Collectief organiseert twee wekelijks

• Het 48Th Hour Film Project biedt jongeren van

gratis Art Sessions voor jonge kunstliefhebbers (12 tot

verschillende Leeuwarden media de kans om samen

en met 26 jaar) die de behoefte hebben om samen met

met gevestigde filmmakers in korte tijd films te maken.

andere jongeren te werken aan het creëren van kunst. De doelen van de Art Sessions zijn:

en hebben landelijke erkenning gekregen. • We the North, het samenwerkingsverband tussen de drie noordelijke provincies en de steden

• De band Hilbrandt van Stichting Heksenhamer maakt

Leeuwarden, Groningen, Assen en Emmen, heeft

met ondersteuning van Explore the North/Popfabryk,

de afgelopen jaren, in samenwerking met culturele

uit verschillende jongeren van verschillende

Productiehuis Paradiso Melkweg, Joost Maaskant en een

organisaties, gezamenlijke projecten van de grond

achtergronden en opleidingsniveaus die zich

consultant voor techniek en decor een interdisciplinaire

getild. Deze worden op pagina 44 benoemd.

verbinden door middel van hun

muziekproductie die diverse keren in Leeuwarden

De positie van het noorden in landelijk verband

gemeenschappelijke passie voor het

en in andere plaatsen in Leeuwarden speelt.

is sterker geworden; het regionaal cultuurprofiel

1) Het vormen van een community bestaande

dat We the North heeft ingediend bij het rijk is

creëren van kunstwerken. 2) Het bevorderen van talentontwikkeling door

• Self.collective organiseert het festival Broeikas, waarin

positief ontvangen. De verwachting is dat dit gaat

middel van uitdagende workshops enerzijds

jonge creatievelingen gesteund en gestimuleerd worden

leiden tot extra Rijksmiddelen voor de noordelijke

en de vrijheid tot zelfexpressie anderzijds.

om hun talenten verder te ontwikkelen binnen hun

cultuursector voor de periode 2021-2024.

3) Het faciliteren van sociaal contact tussen gelijkgestemden. 4) Het stimuleren van ondernemerschap onder jongeren.

eigen disciplines, maar hen wordt ook de gelegenheid geboden om kennis te maken met andere disciplines. Een artist-in-residence plek biedt beginnende makers de kans om te samenwerken en leren van ervaren makers.

• De regeling subsidie talentontwikkeling is succesvol. De jaarlijks beschikbare subsidie wordt volledig benut.

43

Station Noord

Hit the North

Deelname aan EUROCITIES

Station Noord ondersteunt nieuwe theatermakers om

Hit The North is een project onder de vlag van Eurosonic

• Het EU programma ‘Erasmus +’ financiert het drie jaar

in het Noorden hun talenten te ontwikkelen en hun

Noorderslag, samen met de drie noordelijke popkoepels

durende project ‘Culture United’, een samenwerking

carrières op gang te brengen. De volgende organisaties

Kunst en Cultuur Drenthe Popmuziek, POPgroningen en

tussen Leeuwarden, Edinburgh (Schotland), Dundalk

zijn hierbij betrokken: Club Guy & Roni, De Noorderlingen,

Friesland Pop, met op de achtergrond ook samenwerking

(Ierland) en Oulu (Finland). Het theaterspektakel ‘De Tocht’

Garage TDI, Grand Theatre, Het Houten Huis, Jonge

met onder andere Excelsior Recordings en Into The Great

van Stichting Beleef en Herinner over de Elfstedentocht

Harten Festival, Loods13, Meeuw|Jonge Theatermakers

Wide Open. Doel is om de professionele ontwikkeling

is onderwerp van dit project. Culture United richt zich

(Leeuwarden), Noorderzon Performing Arts Festival

van Noord-Nederlands popmuziektalent te stimuleren

op cultuur- en erfgoed evenementen als aanjager van

Groningen, Noord Nederlands Orkest, Noord Nederlands

en de infrastructuur duurzaam te verstevigen.

multidisciplinair lesgeven in het basisonderwijs. De kracht van het internationale samenwerkingsproject

Toneel, Oerol, PeerGrouP en Tryater (Leeuwarden). De Noordenaars

ligt er in dat er lokaal concrete resultaten worden

Up North

De Noordenaars staan voor experiment, ontwikkeling

geboekt en dat er op Europees niveau kennis en

Het project Up North is ontstaan om jonge cultuurmakers

van talent en de productie van nieuwe kunst. De

ervaring wordt gedeeld. Het totaalbudget is €­  400.000,-

in de urban- en popcultuur in het Noorden meer

presentatie-instellingen en kunstenaarsinitiatieven van

, waarvan €­  100.000,- is bestemd voor Leeuwarden.

ontwikkelingsmogelijkheden te bieden. Via Up North

Noord-Nederland kiezen voor meer zichtbaarheid en

• Leeuwarden is partner in ‘Creative Ageing’. Dit project,

krijgen jonge cultuurmakers uit de urban- en popcultuur

herkenbaarheid en versterken gezamenlijk de eigen

waarin Leeuwarden samenwerkt met München,

de kans om hun talenten te ontwikkelen door te

programma’s. Dit doen ze onder meer door middel

Gotenburg, Berlijn, Brighton en Hove en Oostende

experimenteren in een interdisciplinair laboratorium.

van de proeftuin Artist in Space.48 De betrokken

gaat over participatie van de oudere generatie in de

De producties van deze talenten worden vervolgens

organisaties zijn: Academie Minerva, CBK Groningen,

gemeenschap door middel van cultuur. Deelname aan

gepresenteerd via de aangesloten Noordelijke podia en

CBK Emmen, KiK (Kunst in Kolderveen), Kunsthuis

het project richt zich op kennisdeling en studiebezoeken

festivals. De volgende organisaties zijn betrokken bij Up

Syb (Beetsterzwaag), Media Art Festival (Leeuwarden),

van de betrokken partners gedurende drie jaar. Het

North: Popfabryk (Leeuwarden), Urban House Groningen,

Noorderlicht, NP3, SIGN, het Resort en Stichting

totaalbudget van de kennisuitwisseling is €­  123.000,-.

Garage TDI, Friesland Pop (Leeuwarden), POPGroningen,

Voorheen de Gemeente (VHDG, Leeuwarden).

• De gemeente Leeuwarden heeft het Noordelijk Film

Kunst en Cultuur Drenthe en Keunstwurk (Leeuwarden).

Een geïntegreerde samenwerking op het vlak van

Festival, het evenement ‘Iepen Up’ en andere lokale

beeldende kunst vindt ook plaats

events geattendeerd op subsidiemogelijkheden

met Stichting Voorheen de Gemeente, H47,

vanuit de Europese Commissie en ze geholpen

kunsthuis Syb, museum Belvédère, museum Drachten en het Fries Museum.

bij het schrijven van een subsidieverzoek. • Er is een intensieve samenwerking ontstaan met onder andere Oulu (Finland) en Edinburgh (VK): we zijn beoogd partner in diverse projectvoorstellen aan de

48 Artist in Space. Proeftuin: Jonge kunstenaar zoekt community en springplank, p.1.

44

Europese Commissie. Oulu is spreker op een seminar in Leeuwarden (delen van kennis), Oulu heeft een producer

uit de culturele sector in Leeuwarden aangesteld

City of Literature

Zichtbaarheid en promotie

als adviseur voor haar bid voor Capital of Culture in

• Het Schotse licht en poëzie evenement ‘Love letter to

EUROCITIES en City of Literature bieden Leeuwarden

2026, er wordt kennis gedeeld op gebied van Cyber

Europe’ is een lichtinstallatie met liefdesbrieven en

een podium om zich internationaal te profileren:

Security et cetera. Ook met Edinburgh wordt reeds

gedichten geschreven door dichters in de UK gericht

• Leeuwarden heeft zich, als European Capital of Culture,

in projecten samengewerkt (zie hierboven) en is er

aan Europa, in het licht van een naderende Brexit. Het

tijdens vier EUROCITIES bijeenkomsten gepresenteerd

samenwerking voor City of Literature (Edinburgh

was in 2018 onderdeel van het programma Edinburgh

aan de aanwezige (100+) Europese steden;

was de eerste literatuurstad) en festivalbeleid.

City of literature. We halen het naar Leeuwarden

• Via EUROCITIES heeft Leeuwarden toegang tot

als onderdeel van het programma ‘Leeuwarden

georganiseerd voor 30 EUROCITIES leden omtrent

beleidsinformatie en best practices van andere steden

Fryslân UNESCO City of Literature’ (streven is 2020).

het thema ‘culture as a driver for socio-economic

op het gebied van Cultuur, Evenementen en Toerisme.

Edinburgh en Leeuwarden zullen samenwerken aan

change and sustainability’ en LF2018.

Daarnaast leveren de forumbijeenkomsten inspiratie

een antwoord op de liefdesbrieven ‘Letters back from

• De Study Visit heeft geleid tot een aantal delegaties van

en informatie. Zo ontvingen we bijvoorbeeld het

Europe’, in een bredere Europese context. Waarden

steden die Leeuwarden later dat jaar hebben bezocht

´masterplan mobiliteit´ van Munster, het meetrapport

als diversiteit, vrijheid van meningsuiting, meertalige

of nog zullen bezoeken (onder andere Oulu, Utrecht,

naar de impact van Edinburgh’s festivals en tools om

literatuur (Schots, Fries, Gaelic) staan centraal. ‘Love

Leuven, Tampere, Dresden. Ljubljana en Chemnitz

succesvolle projecten of evenementen naar Leeuwarden

letters’ in Edinburgh heeft hoge bezoekersaantallen

volgen mogelijk in 2020). Dit draagt bij aan een sterk

te halen (onder andere Silver Screen Festival uit

en een sterke mediawaarde opgeleverd. Ook

en persoonlijk netwerk en het vergroten van kansen om

Frankfurt naar - film festival voor ouderen ten behoeve

Eurocommissaris Timmermans verwees onlangs,

van healthy ageing/tegengaan eenzaamheid).

met een knipoog, naar het Schotse project.49

• EUROCITIES verzorgt Webinars (online trainingen)

• Andere mogelijke samenwerkingen zijn: Ljubljana

over de diverse financieringsprogramma’s van de

(schrijversprogramma van City of Literature),

Europese Commissie. De kennis wordt gedeeld met

Ljubljana bid European Capital of Culture 2025,

collega’s: financieringsprogramma’s op gebied van

projecten en cultuurbeleid en Oulu, bid European

andere beleidsterreinen zoals duurzame mobiliteit

Capital of Culture 2026 en projecten.

worden doorgespeeld naar de betreffende afdelingen. • De Cultural and Creative Cities Monitor 2019 is een benchmark op het gebied van cultuur tussen grote steden of steden die European Capital of Culture zijn geweest of steden die UNESCO Creative City lid (= City of Literature) zijn. Leeuwarden is opgenomen in de monitor. 49 https://www.theguardian.com/commentisfree/2019/dec/26/my-love-letterto-britain-family-ties

45

• In juli 2018 heeft Leeuwarden een ‘Study Visit’

gezamenlijk in te schrijven voor Europese projecten. • Leeuwarden wordt vaak gevraagd als spreker op symposia in diverse steden.

Bijlage 2

tekenlessen, grafische technieken, keramiek, Theater

edelsmeden, textiel, beeldhouwen Writer’s Block

• Kunstkade/cultuureducatie voor ieder

Overzicht van het culturele veld in de gemeente Leeuwarden Dit overzicht laat de breedte en diversiteit van

kind in de gemeente Leeuwarden

• Opleiding docent beeldende kunst en vormgeving (NHL Stenden)

• Particuliere aanbieders/initiatieven/amateurkunst (o.a.

• Grafisch Atelier Friesland

toneelverenigingen wijken en dorpen, Iepenloftspullen,

• Kunstacademie Friesland

Acta theater en Muziek, Podiumschool)

• Self.Collective

• Meeuw|Jonge Theatermakers

• Writer’s Block

• Artiest drama D’Drive (Friesland College),

• Stichting H47

opleiding docent drama (NHL Stenden)

• Media Art Festival

kunst en cultuur in de gemeente Leeuwarden

• Tryater

• LUNA

zien en richt zich op alle kunstdisciplines.

• Satellieten van Tryater: Skoft en Skiep,

• Stichting Voorheen de Gemeente (VHDG) • Stichting Kunstpromotie Leeuwarden

HOMSK, Illustere figuren Muziek

• Heksenhamer

• Kunstuitleen

• Kunstkade/cultuureducatie voor ieder

• Collectief Akkers en Velden

• Galeries

• Stormram – jonge makers theaterfestival

• Noorderlicht

• Stadsschouwburg De Harmonie

• Historisch Centrum Leeuwarden

• Straatfestival

• Musea: Fries Museum, Keramiekmuseum

kind in de gemeente Leeuwarden • Particuliere aanbieders/initiatieven/amateurkunst (o.a. zang- en muzieklessen, koren, bijvoorbeeld

Princessehof, Pier Pander Museum

Soli Brass, Pasveer Korps en Takostu) • De Sterrenfabriek

Dans

• Samenwerkende muziekverenigingen Leeuwarden (SML)

• Kunstkade/cultuureducatie voor ieder

• Frysk Jeugdorkest

kind in de gemeente Leeuwarden

• Artiest muziek en artiest sounddesign D’Drive

• Particuliere aanbieders (o.a. Dansschool Marlien,

(Friesland College), Academie voor Popcultuur

Film en media • Kunstkade/cultuureducatie voor ieder kind in de gemeente Leeuwarden

DeDans Divisie, Dance Company 058, The Factory

• Particuliere initiatieven en aanbieders

• Neushoorn, podium Asteriks, Popfabryk, de Popbunker

Leeuwarden, Urban Raw, Friesche Balletschool, Jazz

• Audio Visueel-specialist D’Drive

• Stichting Friesland Pop

Dance BalletStudio Nynke van Duinen, Saco Velt,

• Filmkick Academy – voor filmmakers: samenwerking

• Stadsschouwburg De Harmonie

Adema Dance Center) en overige initiatieven

tussen New Noardic Wave en Noordelijk Filmfestival

• City Proms

• Jeugd Dans Opleiding Fryslân

• New Noardic Wave

• Muziek programmerende organisaties

• Stadsschouwburg De Harmonie

• Stichting Film in Friesland, waar onder meer Filmhuis Slieker en het Noordelijk Filmfestival

• Multidisciplinair productiehuis/festival Explore the North met focus op literatuur en muziek • Festival Welcome to the Village (multidisciplinair met focus op muziek) • Snoet en Smoel (producenten)

Beeldende kunst en vormgeving

onder vallen. Onderdeel van het Noordelijk

• Kunstkade/cultuureducatie voor ieder

Filmfestival is het 48 Hour Film Project

kind in de gemeente Leeuwarden

• Plons! Short Documentary Film Festival

• Particuliere aanbieders (onder andere schilderlessen,

46

• Omrop Fryslân

Cultureel erfgoed

Overige opleidingen

• Lokale omroep LEO/Radio Middelsé

• Kunstkade/cultuureducatie voor ieder

Naast de genoemde opleidingen, specifiek voor de

kind in de gemeente Leeuwarden

ketens, zijn er ook andere opleidingen in de creatieve

• Iepen Up! Letteren en taal

• Fries museum/ Keramiekmuseum het Princessehof

hoek, zoals de vormgeving-opleidingen van D’Drive van

• Overige musea: Hert fan Fryslân in Grou, het

het Friesland College (design, ambacht en mode), de

• UNESCO City of Literature

Mineralogisch museum in Grou, het Museum

D’Drive opleidingen podium- en evenemententechniek,

• Kunstkade/cultuureducatie voor ieder

Bescherming Bevolking in Grou, It Earmhûs en

gamedeveloper en mediavormgever. Verder zijn er

kind in de gemeente Leeuwarden

de oude Friese Greidboerderij in Warten, Fries

de opleiding Communication & Multimedia Design

• Jonge schrijvers Meeuw|Jonge Theatermakers

Landbouwmuseum, Dekemastate, bezoekerscentrum

(NHL Stenden), creatieve therapie (NHL Stenden),

• Toneelschrijvers Tryater

Uniastate en Tsjerke, Museumhuis van Eysinga,

Media en Entertainment Management (NHL Stenden),

• 3-talige Pabo NHL Stenden Hogeschool

Andere museum van Oldtimer tot Kant,

Leisure Management & Events (NHL Stenden)

• Masteropleiding Multilingualism (meertaligheid),

Natuurmuseum Fryslân, Pier Pander Museum

en mediavormgeving (ROC Friese Poort).

University Campus Fryslân

• Historisch Centrum Leeuwarden • De Oldehove

Talentontwikkeling jongeren breed

uitmaakt (European Research Centre on

• Museumhaven Leeuwarden

Kunstbende

Multilingualism & Language Learning)

• Tresoar

Landelijke wedstrijd voor creatief talent, gericht

• dbieb

op jongeren, kunstdiscipline-breed.

Multidisciplinair productiehuis Explore the

Overige culturele organisaties

Fulkaan

North met focus op literatuur en muziek

• Circus Saranti

Provinciebreed. Doel is om jong muziek-, dans- en

• SPOONK (community art, theater,

theatertalent de mogelijkheid te bieden om zich te

• Fryske Akademy, waarvan Mercator deel

• Lectoraat Fries en Meertaligheid NHL Stenden • Open Universiteit, literaire en poëzie programma’s

• dbieb • Tresoar • Afûk

beeldende kunst, muziek)

ontwikkelen tot hoog niveau binnen de provincie Fryslân.

• Generatiehuis/UP! (ouderparticipatie)

• Historisch Centrum Leeuwarden

Fryslân-breed

• OBE

Museumfederatie Fryslân

• Poetry Circle 058

FERS (voorheen Bibliotheekservice)

• It Skriuwersboun

Keunstwurk

• Collectief Dichters fan Fryslân: RIXT

LF2028

• Dichterscollectief Groningen, Assen, Leeuwarden (GAL) • Stichting Poëzietableaus (poëzieroute) • Stichting Het Poëziepaleis (de kinderdichter), vanaf september 2020 via Kunstkade

47

Bijlage 3 Culturele organisaties: functie en ambitie P O P C U LT U U R E N M U Z I E K * Subsidiegever: Rijksoverheid (R), inclusief Rijksfondsen, provincie Fryslân (P), gemeente Leeuwarden (G). Overige fondsen en andere inkomstenbronnen zijn niet meegenomen.

FRIESLAND POP Ontvangt subsidie van*: P/G

Friesland Pop is de ondersteunende provinciale organisatie op het gebied van popcultuur in Fryslân. Zij doet dit door talentontwikkeling te organiseren door middel van projecten en informatievoorziening. Ook is Friesland Pop onder andere de initiator van het talenten-project Freesonica en het Friese productiehuis Popfabryk, die als doelstelling hebben om Fries poptalent de middelen te verschaffen landelijk door te breken.

Ambitie

• De rol van Friesland Pop verschuift in opdracht van de provincie van talentontwikkeling in de breedte naar toptalent. • De ambitie is om samen met de Popfabryk (met daarin ook een rol voor de Academie voor Popcultuur en Neushoorn) een landelijke ontwikkelorganisatie in de BIS in Leeuwarden te realiseren. Het bestaande profiel van Leeuwarden als hotspot voor poptalent wordt hiermee verder uitgebouwd.

Werkt samen met

Friesland Pop is de drijvende kracht achter het Fries Popnet, het samenwerkingsorgaan van Friese podia, popopleidingen en Popfabryk. Met de Friese danceorganisaties vormt Friesland Pop het samenwerkingsverband Dancenet Friesland en ontwikkelt ze nieuwe initiatieven op het gebied van de dance in Fryslân.

NEUSHOORN Ontvangt subsidie van*: R/G

- Neushoorn als poppodium -N  eushoorn als talentstage Alle producties van Neushoorn staan open voor het onderwijs, zowel op mbo- als hbo gebied. Datzelfde geldt voor de 150 vrijwilligers; er is plek voor iedereen die aan de slag wil. Muzikale talenten komen aan bod binnen de programmering; pre- en aftershows staan voor hen open. Neushoorn is ook vaak de plek waar muziekstudenten afstuderen; binnen projecten of op een van de podia. -N  eushoorn als centrum voor popcultuur Neushoorn biedt een podium waardoor initiatieven zich kunnen laten zien; niet alleen op het gebied van muziek, maar ook als het gaat om kennis & debat (IepenUp), film (NFF en Iepen Air) en door het geven van kansen aan docenten die kinderen kennis laat maken met muziek en cultuur (Sterrenfabriek, muziekles Leeuwarden). Neushoorn werkt op het gebied van programmering samen met o.a. Asteriks en Stadsschouwburg De Harmonie. Hierdoor ontstaat een stadsprogrammering.

Ambitie

De komende jaren zet Neushoorn in op een stevige popprogrammering die Neushoorn nog beter op de kaart zet en de ontwikkeling van de status als centrum voor de popcultuur. Zie onder ambities bij Friesland Pop landelijke ontwikkelorganisatie.

Werkt samen met

Zie hierboven.

48

POPFABRYK Ontvangt subsidie van*: P/G

De Popfabryk is het Fries productiehuis voor popcultuur. Ze ondersteunt talentvolle Friese makers in hun artistieke en professionele ontwikkeling. Verrijking, verdieping en vernieuwing van de popcultuur zijn hierbij belangrijke uitgangspunten, evenals de interactie tussen popmuziek en andere kunstdisciplines. Is een netwerkorganisatie en vormt een cruciale schakel binnen de keten van talentontwikkeling in de popcultuur.

Ambitie

• Samenwerking initiëren en verdiepen op nationaal, Europees en internationaal niveau. • Zich verder ontwikkelen tot het Noordelijk productiehuis voor popcultuur. Zie landelijke ontwikkelorganisatie onder ambities Friesland Pop. • Kwalitatieve en kwantitatieve groei in nieuwe producties realiseren met focus op een discipline en genre overschrijdende aanpak, waarbij popcultuur de dragende discipline is.

Werkt samen met

De Popfabryk werkt samen met en sluit aan op podia, opleidingen, festivals, organisaties, initiatieven, startups en ondernemers in het Friese en Noordelijke culturele veld.

NOORD NEDERLANDS ORKEST Ontvangt subsidie van*: R/P/G

Het Noord Nederlands Orkest is een avontuurlijk symfonieorkest dat vanuit de traditie nieuwe wegen bewandelt zonder daarbij de hoofdzaak uit het oog te verliezen: het klassiek repertoire levend houden door het op hoog niveau en in spannend samengestelde programma’s te spelen. Het NNO laat zich inspireren door de rijke muziekgeschiedenis, door actuele of regionale thema’s en door samenwerking met partnerinstellingen en jonge makers. Het NNO is primair van en voor het Noorden. Het vaste en nieuwe publiek wordt actief opgezocht in concertzalen, in de openlucht, tijdens festivals en op scholen. Het NNO is een reisorkest dat toert langs elf concertzalen, zes openluchtlocaties en diverse festivals in Fryslân, Drenthe en Groningen. Met educatieve projecten en kamermuziek worden daarnaast nog eens talloze scholen, kerkjes, dorpshuizen en zorgcentra in het Noorden bereikt. Ook is het orkest een landelijke speler. Het NNO verzorgt educatie en talentontwikkeling in Noord-Nederland met activiteiten voor primair en voortgezet onderwijs, participatieprojecten met MBO- en HBOstudenten, stages voor conservatoriumstudenten, concertprojecten met amateurs, optredens met jonge professionals, openbare repetities en familieconcerten.

Ambitie

Doorgaan op de ingeslagen weg van klassiek en avontuurlijk programmeren, inspelend op de verandering in de sector, het speelgebied en de Noordelijke samenleving. Dit betekent dat bekend en minder bekend repertoire gespeeld wordt, vanaf de barok tot hedendaagse componisten. Het betekent ook dat het NNO zich verder ontwikkelt van het traditionele symfonieorkest naar een modern orkestbedrijf. Eigen artistieke producties nemen een belangrijke plek in de programmering in, er wordt een gericht publieksbeleid gevoerd en musici spelen een actieve rol in de organisatie en bij publieksbenadering.

Werkt samen met

O.a. Antony Hermus, zeven jonge dirigeertalenten, Guy&Roni/NNT en SPOT Groningen, LF2028 - Triënnales, Friese amateurmuzieksector, Noord Nederlands concertkoor, De Harmonie, HaFrabra-orkesten, Keunstwurk, organisatie van Muziekverenigingen Fryslân (OMF), Frysk Jeugd Orkest, City Proms, Neushoorn, Explore the North, Oranjewoud Festival, De Lawei in Drachten en Theater Sneek.

49

T H E AT E R TRYATER Ontvangt subsidie van*: R/P/G

Tryater is het meertalige professionele theatergezelschap van Leeuwarden en Fryslân. Zij maakt producties voor jeugd en jongeren, heeft een interne meertalige acteursopleiding, een intern meerjarig traject voor jonge theatermakers en toneelschrijvers. Werkt samen met Noordelijke partners via Station Noord. Tryater ondersteunt startende professionele Leeuwarder en Friese theatergroepen en collectieven, werkt samen met andere organisaties m.b.t. talentontwikkeling, educatie, meertaligheid en/of de Friese taal.

Ambitie

Continueren huidige focus en uitbouwen samenwerkingen (zie onder werkt samen met).

Werkt samen met

Belangrijke Leeuwarder samenwerkingspartners zijn: Stadsschouwburg De Harmonie, Welcome to the Village, Explore the North, Kunstkade, Princessehof, NHLStenden, D-Drive. Veel van de jonge theatermakers die nu bij Tryater werken zijn hun loopbaan gestart bij Meeuw|Jonge Theatermakers. Tryater bouwt en onderhoudt een internationaal netwerk m.b.t. meertaligheid, locatietheater, (podium)kunst in een plattelandsomgeving, publiekswerk en participatieve (podium) kunst.

MEEUW|JONGE THEATERMAKERS Ontvangt subsidie van*: P/G

Meeuw|Jonge theatermakers is een kweekvijver voor de podiumkunstenaars en theaterliefhebbers van morgen, afkomstig uit de regio. Een springplank naar een professionele carrière op theatergebied of een andere kunstdiscipline. Meeuw richt zich op jong theatertalent van 12-20 jaar. Meeuw is een school (Meeuw Jeugdtheaterschool), maakt producties (Meeuw|Jonge theatermakers) en ontwikkelt contextprogramma’s (Meeuw jonge onderzoekers).

Ambitie

Met de kwaliteit van de school en het artistieke niveau wil Meeuw|Jonge Theatermakers toonaangevend zijn op het gebied van jongeren-theater in Nederland. Ze wil een breder en groter publiek bereiken en haar naamsbekendheid vergroten. Ze richt zich op meer uitwisseling in Noordelijk verband (Station Noord) en internationaal (vergelijkbare opleidingen in Europa).

Werkt samen met

Theater na de Dam – Amsterdam, Tryater, Opleiding theaterdocent NHL Stenden, Kunstkade, DOLCI, Oerol , Explore the North, Station Noord, Lân fan taal, Stichting Faderpaard (de Stormruiter), Frysk Jeugd Orkest, Jeugd Dans Opleiding, Schouwburg De Lawei, Stadsschouwburg De Harmonie, middelbare scholen in Leeuwarden, de provincie Fryslân en stad Groningen, De Noorderlingen Groningen, Garage TDI Assen, Loods 13 Emmen.

50

DAN S JEUGDDANS OPLEIDING FRYSLÂN (JDOF) Ontvangt subsidie van*: P/G

De JDOF draagt bij aan een levendig Leeuwarden/Fries dansklimaat, dat ruimte biedt aan het ontwikkelen van danstalent van 12 tot 17 jaar. Ieder jaar draagt de JDOF bij aan de doorstroom van danstalenten naar zowel de MBO dansopleidingen als aan de landelijke kunstvakopleidingen. Friese danstalenten, doorgestroomd via de JDOF, komen met kennis van zaken terug in Fryslân en bieden daarmee een creatieve loop, breder dan de JDOF alleen.

Ambitie

Zie hierboven.

Werkt samen met

Er is samenwerking met Meeuw|Jonge Theatermakers en het Fries Jeugd Orkest, Explore the North, de dancebattle, Stadsschouwburg De Harmonie, Stichting Keunstwurk, De Friese Dansdagen. LF2028, D’Drive, Neushoorn, ballet- en dansscholen, Atrium en kunstvakopleidingen.

51

PODIUMKUNSTEN STADSSCHOUWBURG DE HARMONIE Ontvangt subsidie van*: G

Stadsschouwburg De Harmonie biedt een volwaardig, professioneel en representatief theater- en muziekprogramma voor een breed publiek. Stadsschouwburg De Harmonie is als stadsschouwburg geworteld in Leeuwarden en neemt als hoofdstedelijk theater van Friesland een belangrijke plek in in het nationale speelveld. Stadsschouwburg De Harmonie kan grootschalige producties van bijzondere allure plaatsen, die door hun omvang en podiumeisen niet in andere theaters in Fryslân kunnen spelen. Naast professionele voorstellingen maken ook Friestalige- en amateurgezelschappen gebruik van Stadsschouwburg De Harmonie.

Ambitie

Stadsschouwburg De Harmonie wil de kunsten nog meer met haar omgeving verbinden door: • Verder dragen impuls van LF2018 • Meer buiten de deur werken • Stadsschouwburg De Harmonie nog aantrekkelijker maken • De weg vrijmaken voor talent • Richten op een meer inclusieve samenleving Een paar voorbeelden: • Stadsschouwburg De Harmonie koppelt de talenten van Station Noord aan de eigen talentontwikkelingstrajecten. *Vanaf 2020 organiseert Stadsschouwburg De Harmonie jaarlijks een concert in de openlucht voor alle inwoners van Leeuwarden. • Met stichting Vier het Leven activiteiten organiseren voor ouderen (65+) die niet graag alleen op stap gaan.

Werkt samen met

Een greep: Lokaal Neushoorn, Kunstkade Tryater, Meeuw|Jonge Theatermakers, Explore the North, podium Asteriks, Stormram, Pier 21, NNO, NNO/Club Guy & Roni, Station Noord, We the North, City Proms, Keunstwurk (schoolvoorstellingen), NHL Stenden (Welkom in de Wijk), Bibliotheek Service Friesland (Literaire Dis), GGZ Friesland (publieksacademies), boekhandel Van der Velde (boekpresentaties rondom projecten), Prins Claus conservatorium (lunchconcerten), Fries Straatfestival, etcetera. Daarnaast heeft Stadsschouwburg De Harmonie landelijke samenwerkingspartners en internationale contacten.

52

F ESTIVALS ALGEMEEN Ontvangt subsidie van*:

Festivals fungeren als experimenteerplek en bieden makers een podium, zowel lokaal, landelijk als internationaal. Creatieve opleidingen in Leeuwarden kunnen hun talenten inzetten bij festival. Een aantal festivals, aangesloten bij Innofest, stimuleert innovatie op het gebied van bijvoorbeeld water, energie, gezondheid en circulaire economie, en werken hierin samen met onderwijsinstellingen.

Ambitie

Om festivals een sterkere positie in de culturele infrastructuur te geven, de bijdrage aan Leeuwarden cultuurstad te versterken en Leeuwarden als evenementenstad sterker te profileren, willen we inzetten op een kernprogrammering.

NOORDELIJK FILM­FESTIVAL Ontvangt subsidie van*: P/G

Zie ook onder Film in Friesland onder Film en media. Het Noordelijk filmfestival is het filmfestival van het noorden. Missie is om het filmpubliek te bedienen, film te promoten en een katalyserende rol te spelen in het regionale film(makers)klimaat. De diverse doelgroepen kunnen tijdens het festival uitdagende arthouse cinema en aantrekkelijke publieksfilms, bijzondere internationale documentaires en regionale producties zien. De Filmkick Academy geeft startende filmmakers de kans om vijf dagen aan hun filmplan te werken onder leiding van landelijke filmprofessionals. De Noorderkroon competitie bekroont de beste films en makers uit het noorden en het 48th hour film project geeft jong talent in Friesland tijd om een in 48 uur een film te maken.

Ambitie

Er liggen kansen op het gebied van educatie en gerichte marketing.

Werkt samen met

Vele lokale, regionale, landelijke en internationale partners.

53

WELCOME TO THE VILLAGE (WttV) Ontvangt subsidie van*: R/P/G

Welcome to the Village heeft zich de afgelopen jaren ontwikkeld tot een combinatie van een sociaal, Leeuwarder dorpsfeest voor iedereen en een internationaal kunstenfestival. Het festival betrekt mensen uit alle lagen van de directe omgeving. Van de vrijwilligers van Talant tot ouderen die een deel van het decor breien, van de 800 vrijwilligers tot de grote dorpsraad van partners. Het festival heeft zich artistiek ontwikkeld en biedt spannende keuzes in het podiumkunstenprogramma, in de innovatieprojecten, in de foodprogrammering. Binnen het festival krijgen jonge kunstenaars de kans werk te ontwikkelen en zich te presenteren.

Ambitie

Vanaf 2021 is WttV onderdeel van het noordelijke talentontwikkelingstraject Station Noord. Hiermee wordt Friese en noordelijke kunst in een internationale setting gepresenteerd. In de jaren 2021-2024 gaat WttV voort op de ingeslagen weg. Het programma wordt elk jaar aangescherpt. Er wordt steviger in de organisatie geïnvesteerd omdat de artistieke en sociaal maatschappelijke rol hiermee beter kan worden vervuld.

Werkt samen met

Podiumkunsten / culturele partners, bijv. Iepen Up, Klup de Dag, Neushoorn, Club Guy&Roni / NNT, Noordelijke poppodia alliantie: VERA, Simplon en Asteriks, Noorderzon, Peen, Popfabryk, Valkhof Festival, VHDG, Wonderfeel festival, Zwarte Cross festival. Informele samenwerkingsverbanden op basis van talentontwikkeling Oerol, Tryater, Meeuw, Explore the North, Simmerdeis festival, Stadsschouwburg De Harmonie, vanaf 2021 onderdeel van Station Noord. Daarnaast nog vele internationale samenwerkingen, samenwerkingen op het gebied van Social Design, Innovatie (o.a. Innofest, onderwijsinstellingen), voedsel.

EXPLORE THE NORTH Ontvangt subsidie van*: R/P/G

Interdisciplinair festival met een focus op literatuur en podiumkunsten in de binnenstad van Leeuwarden, dat eind november plaatsvindt. De regionale culturele sector maakt programma. In de tweede helft van november wordt een aantal (grotere) voorstellingen in samenwerking met partners gepresenteerd; dit zijn voorstellingen die anders niet te zien zouden zijn in Leeuwarden.

Ambitie

Vanaf 2021 bestaat Explore the North uit: 1. Een interdisciplinair festival met een focus op literatuur en podiumkunsten (zie onder functie) 2. Een interdisciplinair productiehuis voor literatuur, taal en meertaligheid 3. Een jaarrond programmerende organisatie (onder voorbehoud) Het productiehuis, gestart in 2019, speelt een rol in opleidingen, talentontwikkeling en productie.

Werkt samen met

Lokale en (inter)nationale partners. Lokaal: Oerol, Meeuw|Jonge Theatermakers, Tryater, HOMSK, Skoft&Skiep, Popfabryk, New Noardic Wave, Noordelijke Film Festival, Welcome to the Village, Afûk. (Inter)nationaal: deBuren Brussel, Wintertuin/De Nieuwe Oost Nijmegen, Sounds of Music Groningen, Noorderzon, Grand Theatre Groningen.

54

FRIES STRAATFESTIVAL Ontvangt subsidie van*: P/G

Het Fries Straatfestival vindt ieder jaar het laatste weekend van mei plaats in de Leeuwarder binnenstad op z'n kop. Het is een weekend vol prachtig straattheater en fijne muziek. Het festival richt zich op het boeken van kwalitatief hoogstaande, laagdrempelige nationale en internationale voorstellingen (muziek en theater) Het festival biedt een podium aan talentvolle nieuwe acts, waarbij aandacht is voor acts en bands uit de eigen regio.

Ambitie

Elke twee jaar wil het festival een voorstelling van uitmuntende kwaliteit, die een groot publiek trekt, neerzetten. Hiermee wordt gestart in 2020. Er worden ook intiemere voorstellingen op bijzondere plekken geprogrammeerd. Het festival is bezig met het opzetten van een werkplaats. Professionele theater/muziekkunstenaars krijgen de mogelijkheid om in Leeuwarden te verblijven en te werken aan nieuw materiaal, dat gepresenteerd wordt op het Fries Straatfestival. Zij delen hun kennis en ervaring met jonge makers. Het festival wil stappen maken op het gebied van kwaliteit en verdieping.

Werkt samen met

Nynke van Duinen Dansschool, dansschool Marlien, Meeuw|Jonge Theatermakers, Kunstkade, Neushoorn, Friesland Pop, NHL Stenden, Friesland College, Voortgezet onderwijs inzake maatschappelijke stage, De kunstbende, Circo Circolo, Skrep (onderdeel van Zienn), diverse festivals middels festivaloverleg.

Landelijke festivals: Oerol, Deventer op Stelten, Spoffin Amersfoort, Kunsten op Straat Overijssel, Buitengewoon Doetinchem , La Strada Bremen.

CITY PROMS Ontvangt subsidie van*: P/G

CityProms Leeuwarden is het grootste gratis klassieke muziekfestival van Noord Nederland met een community arts imago en klassieke topsterren uit de hele wereld, Nederland en Friesland. Iedereen, ongeacht leeftijd, geslacht, culturele achtergrond, handicap of voorkeur, moet ten volle kunnen genieten van klassieke muziek, als toehoorder of actieve beoefenaar.

Ambitie

Continueren huidige functie. Speerpunten: artistieke waarde, sociale innovatie/verbindingen, educatie, curatieve/therapeutische functie, wetenschappelijke onderbouwing, beter welbevinden, zowel lichamelijk als verbaal.

Werkt samen met

Noord Nederlands Orkest, Prins Claus Conservatorium, Leden van het Koninklijk Concertgebouworkest, Camerata RCO, Matangi Quartet, Francis van Broekhuizen, Jonge (Friese) toptalenten, hafabraorkesten, symfonieorkesten, Jazz Orchestra of the Concertgebouw. EMBRACE Nederland (professionele musici zetten zich in voor muziek maken met kwetsbare groepen. Samenwerking met o.a. ZIENN, Friesland College, NHL Stenden. Educatie – Talentontwikkeling voor kinderen en jongeren i.s.m. Kunstkade, Keunstwurk.

55

LIET Ontvangt subsidie van*: P/G

LIET bevordert en promoot nieuwe Friestalige muziek en geeft een kwaliteitsimpuls aan het Friestalige repertoire. LIET organiseert daartoe onder meer jaarlijks een wedstrijd voor het beste en meest originele Lied in het Fries of in één van de Friese streektalen. De winnaar vertegenwoordigt Friesland op Liet International, het Europese songfestival voor minderheidstalen.