2019-09-01 onderzoeksopzet transformatie sociaal domein

ONDERZOEKSOPZET: De beloften (opdracht), stand van zaken, succesfactoren en belemmeringen van de transformatie in de dagelijkse praktijk van wijkteams.

REKENKAMER LEEUWARDEN – SEPTEMBER 2019

Inleiding De visie achter de decentralisaties was dat ondersteuning voor kwetsbare burgers beter, minder versnipperd, efficiënter en goedkoper zou worden, en veel meer mensen mee zouden kunnen doen in de samenleving. Stimulanz verwoordde het bijvoorbeeld als volgt: “De decentralisaties hebben tot doel dat de gemeente haar inwoners sneller en beter kan helpen bij hun zorg- of ondersteuningsvragen. Zodat zij de zorg of ondersteuning krijgen die zij nodig hebben. Doel is ook, dat mensen zo veel mogelijk kunnen meedoen in de maatschappij en dat zij zo lang mogelijk zelfstandig kunnen blijven wonen. De nadruk ligt op wat mensen kunnen, eventueel met hulp van mensen uit hun eigen omgeving. Daarna komt de vraag of, en welke, professionele zorg of ondersteuning nodig is. Dit gebeurt volgens het principe: één gezin, één plan, één regisseur. Dit voorkomt dat meerdere hulpverleners zijn betrokken die niet efficiënt samenwerken. De nieuwe werkwijze moet ook resulteren in het terugdringen van de uitgaven.”1 Leeuwarden heeft, net als alle andere Friese gemeenten gekozen voor wijkteams2 voor de uitvoering van uiteenlopende taken die te maken hebben met deze transitie.

Veelvoorkomende taken zijn: de toegang tot zorg en ondersteuning, preventie, uitvoeren van (lichte) ondersteuning en activering, het zijn van regisseur van gezinnen met meervoudige problematiek, oftewel uiteenlopende taken die onder de WMO, de Jeugdwet en de Participatiewet vallen. In de landelijke peiling Sociale wijkteams in beeld waren de vier meest genoemde argumenten voor wijkteams: 1. 2. 3. 4.

Laagdrempeligheid: dichter bij mensen en hun vragen; Integrale aanpak: één huishouden, één plan, één regisseur; Multidisciplinair werken: diverse hulpverleners, korte lijnen, uitwisseling expertises; Preventie en vroegsignalering: eerder signaleren, vroegtijdig ingrijpen, voorkomen van erger, outreachend werken.3

Een ander argument dat vaak genoemd wordt, en meer vanuit de zorgvrager geredeneerd is, is het benutten van de sociale omgeving van de burger en (daarmee) stimuleren van de eigen regie, eigen verantwoordelijkheid en het benutten van de sociale basis van de burger. Wanneer de zorg preventief, laagdrempelig en integraal georganiseerd wordt, de sociale omgeving van mensen benut wordt en zorgprofessionals multidisciplinair kunnen werken, zal, zo is de verwachting, ook een kostenbesparing optreden. In dit onderzoek noemen we deze zes argumenten ‘de beloften van de transformatie’.

Doelstelling van het onderzoek Met het onderzoek wil de Rekenkamer zicht bieden op het draagvlak voor de beloften van de transformatie (de opdracht die wijkteams bij de transitie mee hebben gekregen), de stand van zaken van de transformatie en de succesfactoren en belemmeringen waar de zorgprofessionals mee te maken hebben. Het perspectief van de gemeentelijke organisatie wordt daarnaast omschreven.

1

https://www.stimulansz.nl/sociaal-domein-wmo-2015-participatiewet-en-jeugdwet/ Ook bekend onder de namen Gebiedsteam, Dorpenteam, Centrum voor Jeugd en Gezin, Eilandteam en Carins 3 idem 2

Onderzoeksvragen Centrale onderzoeksvraag Wat is door de ogen van de (zorg)professionals de stand van zaken van de transformatie in het Sociaal Domein in Leeuwarden? Deelvragen 1. In hoeverre wordt elke belofte van de transformatie in het sociaal domein herkend en onderschreven: a. Laagdrempelig werken b. Integrale aanpak en maatwerk c. Multidisciplinair werken d. Preventie en vroegsignalering e. Eigen regie en verantwoordelijkheid te stimuleren, en de potenties van de sociale basis te benutten f. Kostenefficiëntie 2. Wat is de stand van zaken op het gebied van elke belofte? 3. Wat zien de zorgprofessionals als succesfactoren bij de transformatie? 4. Wat zien de zorgprofessionals als belemmeringen bij de transformatie? 5. Wat is het perspectief van de gemeentelijke organisatie op de opdracht en de stand van zaken van de transformatie?

Planning Het onderzoek zal in september 2019 van start gaan. De verwachting is dat het onderzoeksrapport in juni 2020 aan de Raad kan worden aangeboden.