2019-07-03 V-O-L Een sterke sociale basis
Tekst van het document
3 JULI 2019
EEN STERKE SOCIALE BASIS ONDERZOEK NAAR STRUCTURELE VERSTERKING SOCIALE BASIS GEMEENTE LEEUWARDEN V-O-L VRIJWILLIGERS ORGANISATIES LEEUWARDEN v-o-l@aanzet.frl
1
Een sterke sociale basis Onderzoek naar structurele versterking sociale basis Gemeente Leeuwarden
Inhoud Aanleiding en opdrachtbeschrijving ........................................................................................................ 3 Verantwoording vormgeving onderzoek................................................................................................. 4 Bijeenkomsten wijk en dorp ................................................................................................................ 4 Methode bijeenkomsten ................................................................................................................. 5 Gesprekken diverse betrokkenen sociale basis................................................................................... 5 Interviews wijk- en dorpsmanagers .................................................................................................... 5 Digitale vragenlijst ............................................................................................................................... 5 Sociale kaart vrijwillige inzet ............................................................................................................... 5 Gegevens wijken en dorpen ....................................................................................................................
6 Gemeentelijk werkende organisaties .................................................................................................. 6 Wijken in Leeuwarden ......................................................................................................................... 7 Dorpen gemeente Leeuwarden ........................................................................................................ 19 Samenwerking vrijwillige inzet .............................................................................................................. 25 Samenwerkingspartners.................................................................................................................... 25 Successen onderlinge samenwerking van vrijwilligers...................................................................... 26 Verbetersuggesties voor de onderlinge samenwerking met vrijwilligers ......................................... 27 Samenwerking formele partijen ............................................................................................................ 29 Successen samenwerking formele partijen....................................................................................... 29 Verbeterpunten samenwerking formele partijen .............................................................................
30 Kwaliteit vrijwillige inzet........................................................................................................................ 31 Hoe ervaart u de kwaliteit van de vrijwilligers die actief zijn? .......................................................... 31 Hoe ervaart u de kwaliteit van de wijze waarop het vrijwilligerswerk in uw wijk/dorp is georganiseerd? .................................................................................................................................. 32 Sociale kaart vrijwillige inzet ................................................................................................................. 34 Ondersteuning en facilitering vrijwillige inzet....................................................................................... 35 Hoofdstuk analyse en aanbevelingen ................................................................................................... 37 Analyse gegevens wijken en dorpen ................................................................................................. 37 Adviezen wijken en dorpen ............................................................................................................... 37 Analyse samenwerking vrijwillige inzet.............................................................................................
38 Adviezen samenwerking vrijwillige inzet .......................................................................................... 38 Analyse samenwerking formele partijen .......................................................................................... 40 Voorwaarden en kaders voor samenwerking vrijwillige inzet en formele partijen .......................... 40 Analyse kwaliteit vrijwillige inzet ...................................................................................................... 41 De eigen kwaliteit .......................................................................................................................... 41 Zorg: niet voldoende vrijwilligers .................................................................................................. 41
2
Een sterke sociale basis Onderzoek naar structurele versterking sociale basis Gemeente Leeuwarden
De kwaliteit van de wijze waarop het vrijwilligerswerk is georganiseerd..................................... 41 Adviezen kwaliteit vrijwillige inzet .................................................................................................... 42 Analyse sociale kaart vrijwillige inzet ................................................................................................ 43 Adviezen sociale kaart vrijwillige inzet .............................................................................................. 43 Analyse ondersteuning en facilitering vrijwillige inzet ...................................................................... 44 Adviezen ondersteuning en facilitering vrijwillige inzet ................................................................... 44 Type organisatie en samenwerking ............................................................................................... 44 Thema’s ondersteuning en facilitering .......................................................................................... 44 Bijlagen .................................................................................................................................................. 46 Bijlage 1 Uitnodiging bijeenkomsten.................................................................................................
47 Bijlage 2 Presentielijst bijeenkomsten .............................................................................................. 49 Bijlage 3 Puzzel bijeenkomsten ......................................................................................................... 50 Bijlage 4 Digitale vragenlijst .............................................................................................................. 51 Bijlage 5 Overzicht deelnemers vragenlijst ....................................................................................... 52
3
Een sterke sociale basis Onderzoek naar structurele versterking sociale basis Gemeente Leeuwarden
Aanleiding en opdrachtbeschrijving In het kader van het besluit van de gemeente Leeuwarden ‘herijking WMO’, genomen in januari 2019, heeft het samenwerkingsverband V-O-L de opdracht van de gemeente gekregen om te onderzoeken wat er nodig is binnen het volledige sociaal domein (niet enkel toegespitst op de WMO) om te komen tot een structurele versterking van de sociale basis en om de relatie en samenwerking tussen zorgprofessionals, gemeente en sociale basis te intensiveren. Als gewenste resultaten van de opdracht is genoemd: •
•
•
•
Onpartijdige en objectieve rapportage waarin beschreven staat hoe de sociale basis op wijken dorpsniveau is georganiseerd. Daarnaast wordt in de rapportage beschreven welke ondersteuningsbehoefte er leeft in de wijken en dorpen, welke leemtes er zijn, en welke kwaliteit geboden wordt. In de rapportage wordt beschreven hoe de sociale basis zich kan verhouden tot de overige betrokken partijen, welke samenwerkingen kansrijk zijn en hoe samenwerking tussen de sociale basis en de formele partijen vormgegeven kan worden. Ook bevat de rapportage een uitwerking van de wijze waarop de sociale basis aankijkt tegen ondersteuning en facilitering van vrijwillige inzet en binnen welke kaders samengewerkt kan worden met de formele partijen. De rapportage richt zich op het brede spectrum van de sociale basis en niet enkel op die organisaties en initiatieven die een financiële relatie met de gemeente onderhouden. De rapportage kent een breed draagvlak onder betrokken partijen binnen de sociale basis. De opgehaalde informatie wordt verwerkt in het digitaal platform (in ontwikkeling) ‘Samen Leeuwarden’.
In het kader van de uitvoering, begrenzing en validiteit van dit onderzoek zijn er regelmatig (driewekelijks) gesprekken geweest met de gemeente Leeuwarden om voortgang en ontwikkelingen te bespreken. In dit document vindt u onze bevindingen, gedestilleerd uit vele gesprekken met vrijwilligers uit wijken en dorpen in de gemeente Leeuwarden, gevolgd door onze conclusies en adviezen. Wij denken dat wij hiermee een waardevolle bijdrage hebben kunnen leveren aan het proces van herijking WMO, maar veel meer nog aan de brede versterking van de sociale basis in zijn geheel in de gemeente Leeuwarden. Wij zien V-O-L als een inmiddels onmisbaar instrument om de sociale basis te verenigen en te versterken. Wij, en onze organisaties, blijven ons daar dan ook voor inzetten.
Erik Blank
(Support Fryslân)
Hans den Hertog
(Humanitas Leeuwarden)
Titia Huisman
(AanZet)
4
Een sterke sociale basis Onderzoek naar structurele versterking sociale basis Gemeente Leeuwarden
Verantwoording vormgeving onderzoek Om inzicht te krijgen de gewenste resultaten hebben we verschillende inspanningen gedaan en bronnen gebuikt: • • • • •
Bijeenkomsten wijk en dorp Gesprekken betrokkenen sociale basis Interviews wijk- en dorpsmanagers Digitale vragenlijst Sociale kaart vrijwillige inzet
Door middel van deze inspanningen is er met ongeveer 150 respondenten contact geweest.
Bijeenkomsten wijk en dorp In eerste instantie was het de bedoeling om per wijk en dorp een bijeenkomst te organiseren. Dat zou inhouden dat er rond de dertig bijeenkomsten werden georganiseerd. Zoveel mogelijk in wijk- en dorpsgebouwen. De start was een bijeenkomst met vrijwilligersorganisaties die gemeentelijk aan het werk zijn en niet gebonden zijn aan een wijk of dorp. Bij deze bijeenkomst waren 8 organisaties aanwezig. De praktijk leerde echter dat de bijeenkomsten in de wijken zeer matig werden bezocht. Daarmee hebben we geconcludeerd dat de inspanningen (en daarmee samenhangende kosten) hoger zouden zijn dan de opbrengsten. Daarom hebben we voor een nieuwe opzet gekozen: vier bijeenkomsten die tussen 15.00 uur en 21.00 uur vrij toegankelijk waren voor de betrokken wijken en dorpen. Deze bijeenkomsten werden georganiseerd voor: • • • •
Wijken ten zuiden van de spoorlijn Leeuwarden – Groningen 21 mei, Wijkcentrum Nijlân, Leeuwarden Dorpen ten zuiden van Leeuwarden 29 mei, MFC De Wjukken, Mantgum Dorpen ten noorden van Leeuwarden 4 juni, Cultureel Centrum de Skalm, Stiens Wijken ten noorden van de spoorlijn Leeuwarden – Groningen 12 juni, Wijkcentrum Bilgaard, Leeuwarden
Via diverse kanalen zijn de vrijwilligers en vrijwilligersorganisaties benaderd om aanwezig te zijn bij deze bijeenkomsten1: • • • • •
1
V-O-L mailing (400 unieke e-mailadressen) Mailing vanuit Vrijwilligerswerk Amaryllis Advertenties op social media Advertentie in de Huis aan Huis Website en agenda gemeente Leeuwarden
Bijlage 1 uitnodiging bijeenkomsten
5
Een sterke sociale basis Onderzoek naar structurele versterking sociale basis Gemeente Leeuwarden
Bij deze bijeenkomsten zijn 53 organisaties2 aanwezig geweest. Van sommige organisaties waren meerdere mensen aanwezig. Daarnaast zijn er ook vrijwilligers (+/- 15 personen) aanwezig geweest die niet bij een organisatie betrokken zijn.
Methode bijeenkomsten Deze opzet hield in dat er evenzoveel gesprekstafels waren als uitgenodigde dorpen en wijken. Iedere gesprekstafel werd bemenst door medewerkers van de drie initiërende organisaties (Humanitas Leeuwarden, Support Fryslân en AanZet). Er is gewerkt met puzzelstukken3 waarop de leefgebieden stonden vermeld. Deze puzzelstukjes kwamen ook weer terug op een groot flapover-vel. Aan de hand van de leefgebieden is met de bezoekers gesproken over vrijwilligerswerk in wijk en dorp. Deze gesprekken leverde waardevolle informatie en inzichten op over hoe men hun wijk of dorp ervaarde en hoe vrijwillige inzet een bijdrage levert aan hun wijk of dorp.
Gesprekken diverse betrokkenen sociale basis Naast de bijeenkomsten zijn er nog gesprekken geweest met diverse betrokkenen uit de sociale basis van de gemeente Leeuwarden: • • • • • • • • • •
Dorpsbelang Mantgum Wijkvereniging Bilgaard BV Sport Vrijwilligerswerk Amaryllis Solidair Friesland Samenwerkende Bewoners Organisaties, SBO Bestuurder Amaryllis Ixta Noa Mind Up Platform Armoede en Schulden
Interviews wijk- en dorpsmanagers Met de wijk- en dorpsmanagers van de gemeente Leeuwarden is diverse malen plenair gesproken. Daarnaast is er met alle wijkmanagers een individueel en inventariserend gesprek geweest. De uitkomsten van deze gesprekken is meegenomen in de rapportage.
Digitale vragenlijst Er is, naast de bijeenkomsten, een digitale vragenlijst4 afgenomen. In totaal hebben 70 organisaties5 de vragenlijst ingevuld. De resultaten6 van de digitale vragenlijst zijn meegenomen in de rapportage.
Sociale kaart vrijwillige inzet Gedurende de looptijd van de opdracht is ook een inzet gedaan om de sociale kaart7 voor vrijwillige inzet te optimaliseren. De resultaten van deze inzet is meegenomen in de rapportage.
2
Bijlage 2 Presentielijst bijeenkomsten Bijlage 3 Puzzel bijeenkomsten 4 Bijlage 4 Digitale vragenlijst 5 Bijlage 5 Overzicht deelnemers vragenlijst 6 Bijlage 6 Reacties digitale vragenlijst 7 Bijlage 7 Sociale kaart vrijwillige inzet gemeente Leeuwarden 3
6
Een sterke sociale basis Onderzoek naar structurele versterking sociale basis Gemeente Leeuwarden
Gegevens wijken en dorpen In dit hoofdstuk geven we inzicht in de volgende onderwerpen op dorp- en wijkniveau: • • • •
Organisatie vrijwillige inzet Leemtes Risico’s Kansen
Deze bevindingen zijn gebaseerd op de informatie die is opgedaan via: • • • • •
Bijeenkomsten wijk en dorp Gesprekken betrokkenen sociale basis Interviews wijkmanagers Digitale vragenlijst Sociale kaart vrijwillige inzet
De rapportages uit de buurt- en jeugdmonitor en de wijkscan zijn beperkt benut. Bij de verdere uitwerking op wijk- en dorpsniveau is het raadzaam deze informatie te gebruiken.
Gemeentelijk werkende organisaties Gemeentelijk werkende organisaties Algemeen
Binnen de gemeente Leeuwarden zijn veel vrijwilligersorganisaties actief die niet gebonden zijn aan een wijk of dorp.
Organisatie
Sommige vrijwilligersorganisaties onderhouden contact met elkaar en er zijn op sommige vlakken netwerken, denk daarbij aan Diaconaal Platform en Vakgroep Schuldhulp. Er mist echte verbinding en men is ook niet heel goed op de hoogte van elkaars werkzaamheden. Er zit daardoor ook overlap in activiteiten.
Leemtes
Verbindende partij die er voor zorgt dat er meer wordt samengewerkt en overlap wordt voorkomen. Hiermee voorkom je ook onderlinge concurrentie.
Risico’s
Veel eigen identiteit (is ook kracht) waardoor samenwerken soms lastig gaat. Veel verschillende subsidiestromen.
Kansen
Veel kansen tot meer samenwerking waardoor slagkracht kan worden vergroot.
7
Een sterke sociale basis Onderzoek naar structurele versterking sociale basis Gemeente Leeuwarden
Wijken in Leeuwarden Centrum Oost Centrum Oost bestaat uit de wijken: • • • • • •
Binnenstad Oranjewijk & Tulpenburg Achter de Hoven Schepenbuurt Wielenpôlle Huizum Oost
Binnenstad Algemeen
Veel inwoners (5300). Weinig sociale cohesie, los zand. Veel jongeren die vaak doorstromen (studenten) en senioren die gebruik maken van de vele voorzieningen in het centrum. Kenmerkend de behoefte aan vrijheid, de meesten kunnen zichzelf wel redden. Het MBO en HBO heeft eigen verenigingen per studierichting of gezamenlijke interesse. Van belang is de bibliotheek, van studieruimte tot naslagmogelijkheden voor jong en oud.
Organisatie
Vrijwilligers zijn er wel, bv. werkgroep de smalle beurs, groenvoorzieningen, leefbaarheid (vaak tegengaan van overlast). Geen collectieve voorzieningen als wijkgebouw. Wel Jimmy’s voor jongeren.
Kansen
Geringe behoefte aan collectieve voorzieningen.
Oranjewijk & Tulpenburg Algemeen
Diverse wijk: hoogopgeleid, duurdere woningen tot Tulpenburg met opvanglocaties en bedrijven. Men kiest bewust voor deze wijk als woonomgeving, grote betrokkenheid. Geen basisschool, geen sportverenigingen: men benut deze elders. Mondige wijk.
Organisatie
Er is een wijkcentrum dat van hen zelf is. Ook energiecorporatie, speeltuinvereniging. Wijk kan zichzelf wel organiseren, neemt de eigen verantwoordelijkheid. Collectieve kwesties zijn er niet of worden door de inwoners zelf opgelost of het speelt zich achter de voordeur af.
8
Een sterke sociale basis Onderzoek naar structurele versterking sociale basis Gemeente Leeuwarden
Achter de Hoven Algemeen
Deze wijk kent een gemêleerd publiek en lijkt niet gemakkelijk te verbinden. Er is een basisschool, kinderopvang en andere zorgvoorzieningen van Zienn (maatschappelijke opvang) en Parkhove (ouderen).
Organisatie
Geen wijkpanel. Vrijwel geen vrijwilligers. Momenteel door gemeente en Amaryllis extra inzet om inwoners te activeren. Veel losse initiatieven, er wordt weinig verbinding ervaren. Zorg-, groen- en energiecorporaties zijn ondanks inspanningen niet van de grond gekomen. Wijkgebouw heeft functie voor andere wijken als Schepenbuurt. Lopende initiatieven: wekelijks koken met kinderen. Ook darttoernooi, voetbal kijken e.d.
Leemtes
Omdat samenhang in de wijk lastig vast te stellen is, lijkt het noodzakelijk om hier in te investeren.
Risico’s
Er zijn ‘buurtburgemeesters’ wiens aanwezigheid en rol niet door iedereen gewaardeerd wordt. Dit zit verbinding en samenwerking in de weg.
Kansen
Sinds april is er een wijkkantoor/huiskamer in wijkgebouw ’t Knooppunt. Samenwerking in het Potmargegebied met bewoners, Amaryllis en (wijk)organisaties. Outreachend werken/frontlijnteam en projectmatig, incidentele inzet creëren.
Schepenbuurt Algemeen
Bevolkingsopbouw (900) met enkele vertekeningen: Fier zorgt voor meer vrouwen en de gevangenis voor meer mannen. Categorie 25-29 erg groot: starters, studenten. Greunshiem zorgt voor een groot aantal ouderen, onduidelijk of er nieuwbouw komt, leegstaande vleugel. Problematiek vergelijkbaar met Wielenpôlle, maar meer divers, meer studenten meer doorgang. Schepenbuurt minder hecht, clubjes naast elkaar, maar geen saamhorigheid. Er is een wijkgebouw, Skiphus, feitelijk een twistpunt. Wijkpanel ook bestuur wijkgebouw: buurtburgemeester.
Kwaliteit
Wijkteam vooral hulpverlening en nog geen opbouwwerk.
Kansen
Greunshiem heeft betekenis voor de hele wijk: wijkplein, winkel, kapper, eten en andere activiteiten. Opbouwwerk kan/zal stimulerend zijn.
9
Een sterke sociale basis Onderzoek naar structurele versterking sociale basis Gemeente Leeuwarden
Wielenpôlle Algemeen
Kleinste stadswijk (748 inwoners) mag zich verheugen op een bovengemiddelde aandacht van gemeente en voorzieningen. Sterk gericht op Schepenbuurt [902 inwoners). Weinig diversiteit qua bevolkingsopbouw. Sociale huurwoningen, weinig doorstroming. Sterke onderlinge, soms familiale verbondenheid, ook met het kleine woonwagenkamp.
Organisatie
Er is sprake van een 'eigen' subcultuur waardoor anderen gemakkelijk buitenstaanders blijven.
Risico’s
Valkuil: consumentengedrag belonen. Sociaal wijkteam wordt als een vijand gezien: we willen het zelf doen, geen hulp. Buurt/wijk BV oprichten vanuit de wijk lukt niet: er zijn te weinig inwoners.
Kansen
Vertrouwen kweken door uitnodigen/meedoen aan reguliere programma's als vizier op werk door aansluiting van de nieuwe projectleider die hun taal spreekt. Wijkteam heeft ook wel contacten met bewoners, maar dan buiten de wijk (sociale controle). Er is een wijkgebouw, huiskamer waar men trots op is, maar als je te kritisch bent tref je een gesloten deur. Gebouw wordt verduurzaamd.
Huizum-Oost Algemeen
Klassieke wijk, klassiek aanbod van activiteiten. Dicht bij centrum: parkeerproblemen, geen grote sociale vraagstukken en de vraag is of dat wel een taak voor wijkbewoners is.
Organisatie
Wijkvereniging en wijkpanel zijn één. Ook bewonersorganisatie. Autonomie is belangrijk, zo nodig facilitering door gemeente of anderen.
Kansen
Aansluiten.
10
Een sterke sociale basis Onderzoek naar structurele versterking sociale basis Gemeente Leeuwarden
Oud-Oost Oud-Oost bestaat uit de wijken: • • •
Tjerk-Hiddes Cambuursterhoek Bloemenbuurt-Oldegalileën Vlietzone
Sinds 2017 is er in Oud-Oost gewerkt vanuit een methodiek, de Inclusieve wijk (City Deal). De effectrapportage wordt in onderstaande niet herhaald, althans niet anders dan dat er tegen minder kosten meer duurzame resultaten zijn behaald. Reden om deze aanpak in meer wijken te doen en mits gecombineerd met het versterken van de sociale basis, cq. het vrijwilligerswerk nog doelmatiger en doeltreffender zal zijn. Meedoen, participatie staat centraal. Versnippering tegengaan is noodzakelijk: kostenbesparend. Waarom meerdere busjes van verschillende organisaties in 1 wijk? Verminderen maatwerkvoorzieningen, dus beschikkingsvrij ondersteunen veronderstelt versterken sociale basis zoals De Klomp en combinaties met zorgverzekeraar (Big Move) waarin begeleidde heterogene groepen ontwikkeling creëren. Collectieve voorzieningen bouwen en de verantwoordelijkheid daarvoor te beleggen. Tjerk HiddesCambuursterhoek Algemeen
Cambuurstadion zal verhuizen naar WTC, ontwikkelingsplan voor de wijk loopt parallel daaraan, waaronder woningbouw (voor 2025). Er is een locatie voor het sociaal wijkteam Amaryllis, evenals een netwerkcentrum De Klomp
Organisatie
De Klomp is een netwerkcentrum waar vele activiteiten voor jong & oud wordt georganiseerd: sociaal restaurant, kleding, repaircafé, runnen stadstuin Techum, kunstprojecten, bakkie in de buurt, kapper, muzieklessen, healthy ageing + onderzoek, dagbesteding, etc. Leiding bij opbouwwerker Amaryllis met ruim 200 vrijwilligers, waaronder ervaringsdeskundigen schuldhulpverlening.
Kwaliteit
De Klomp is toegankelijk.
Kansen
Uitbouwen De Klomp is zeker mogelijk. Er zijn experimenten gaande als onderhoudsprojecten met bewoners, buurtpreventieteam, stimuleren overlastmeldingen, gezondheidsmarkt, buurtcirkels, AED-project, energiecoach, maatjes schuldhulp, taalontwikkeling met VC Cambuur, huiswerkprogramma met Humanitas
Analyse
Het wijkactieplan geeft een goed beeld van de mogelijkheden voor het versterken van de sociale basis in deze wijk.
11
Een sterke sociale basis Onderzoek naar structurele versterking sociale basis Gemeente Leeuwarden
BloemenbuurtOldegalileën Algemeen
In deze buurt wonen veel studenten en andere doorstromers. Daardoor is er weinig binding met de wijk. Er is een buurthuis/centrum van en voor de Hindoestaanse gemeenschap in Noord-Nederland net gemeentelijke ‘opdracht’ voor 50% voor andere doelgroepen geschikte activiteiten te (doen) organiseren. Er wonen relatief veel eenoudergezinnen. Cultuurverschillen worden als lastiger ervaren dan taalverschillen. Globaal is deze wijk zwak qua sociale samenhang, meedoen.
Organisatie
Relatie met netwerkcentrum De Klomp: zie tekst Tjerk-HiddesCambuurtserhoek. Tevens groenprojecten.
Leemtes
Aandacht voor vrijwilligerswaardering.
Risico’s
Communicatie met de gemeente laat wel eens te wensen over.
Kansen
Stel vrijwilligers vrij van sollicitatieplicht. Bedenk een beloningssysteem voor vrijwilligers. Het wijkactieplan geeft een goed beeld van de mogelijkheden voor het versterken van de sociale basis in deze wijk. Titus Brandsma parochie wil wel investeren.
Vlietzone Algemeen
Het Netwerkcentrum speelt ook in deze wijk een centrale rol om tal van activiteiten te organiseren/uitvoeren. Zie aldaar.
Kansen
Het wijkactieplan geeft een goed beeld van de mogelijkheden voor het versterken van de sociale basis in deze wijk.
12
Een sterke sociale basis Onderzoek naar structurele versterking sociale basis Gemeente Leeuwarden
Overige wijken Aldlân Algemeen
De sociale cohesie wordt als niet heel groot omschreven, men is individualistisch. De wijk Aldlân bestaat eigenlijk uit 2 delen, Aldlân Oost en Aldlân West. Dit wordt door bewoners ook zo ervaren. Aldlân kent veel gezinnen met tweeverdieners. Ook zijn er (zorg)voorzieningen voor ouderen en mensen met een beperking. Uit de Jeugdmonitor (2018) blijkt dat het redelijk goed gaat met de wijk, al geeft 5% van 6800 inwoners aan niet of nauwelijks te kunnen rondkomen.
Organisatie vrijwillig inzet
Er zijn op dit moment verschillende, losse initiatieven actief die voornamelijk zijn gericht op het fysieke domein (groen, duurzaamheid) en op gezondheid (buurtsportcoach. Voor zover bekend is er weinig samenhang in actieve vrijwilligersorganisaties en initiatieven. Contacten met de gemeente en Amaryllis zijn de afgelopen periode verbeterd. In de voorgaande jaren werd dit contact ervaren als traag en weinig dienstbaar richting de bottom up benadering vanuit de wijk.
Leemtes
Het wijkgebouw in Aldlân is overdag wel, maar ’s avonds nog niet open vanwege de strubbelingen in 2018 met een groepje inwoners. Het is wenselijk dat ook in West activiteiten worden ontwikkeld in aansluiting op Erasmushiem, Reik en de basisscholen (IKC is er al). Het wijkteam heeft momenteel geen uitvalsbasis in de wijk (locatie Nijlân) hetgeen de samenwerking en afstemming bemoeilijkt.
Risico’s
Verschillende krachtige bewoners willen graag aan de slag, maar ervaren de processen om iets op gang te brengen als stroperig en voelen zich daardoor niet gehoord. Er moet voor worden gewaakt dat deze bewoners niet afhaken.
Kansen
Het bestuur van de wijkvereniging heeft, met hulp van een extern deskundige, een plan ontwikkeld om het wijkcentrum een meer sociale functie te geven naast de traditionele functie. Hierbij wordt gedacht aan dagbesteding, huiswerkondersteuning, sociaal restaurant.
13
Een sterke sociale basis Onderzoek naar structurele versterking sociale basis Gemeente Leeuwarden
Bilgaard Algemeen
Een wijk van zeer gemêleerde (ongeveer 100 nationaliteiten) samenstelling. Er is trots op de onderlinge verbinding. In Bilgaard maken veel mensen (465 per maand) gebruik van de voedselbank.
Organisatie vrijwillige inzet
De wijkvereniging is sterk gaan inzetten op activiteiten in de wijk. Het wijkgebouw is nu het centrum van waaruit ruim 150 vrijwilligers actief zijn met diverse soorten van ontspanningsactiviteiten. Daarnaast zijn de vrijwilligers betrokken bij het wijkbedrijf waar activiteiten worden ontplooid die ten dienste staan van de wijk. Hierin wordt o.a. samengewerkt met de gemeentelijke dienst. Dit alles wordt begeleid door 1 beroepskracht en een bestuur. Vandaaruit is ook veel verbinding met andere initiatieven in de wijk en gemeentelijk opererende organisaties. Het centrale wijkinformatiepunt voor het stellen van welke vraag dan ook: per mail, telefoon of door langs te komen. Inwoners kunnen er onder andere terecht voor het uitvoeren van klusjes, Max-mobiel, activiteiten, vrijwilligerswerk en de bibliotheek. Het wijkservicepunt is een officiële werkleerplek en wordt daarom gerund door participanten en werkt nauw samen met professionals. Professionals kunnen zowel vragen beantwoorden als ook zelf het wijkcentrum inschakelen als er ergens hulp nodig is vanuit het wijkcentrum Bilgaard.
Leemtes
Er is veel armoede in de wijk. Hier zo preventiever op kunnen worden ingezet in samenwerking met Schuldhulp en Voedselbank.
Risico’s
Oppassen voor oneerlijke concurrentie met professionele bedrijven rond bijvoorbeeld groenvoorziening.
Kansen
Bilgaard is goed georganiseerd en het is duidelijk welke partijen hier een rol in spelen. Er worden veel kansen gezien om de huidige inzet te vergroten voor de wijk waarbij vooral wordt gedacht vanuit samenwerking. Voorbeelden waar men mee aan de slag wil zijn vrouwenparticipatie, werken aan laaggeletterdheid, meer aandacht voor ouderenwerk, meer speelplaatsen voor kinderen, versterken samenwerking met de wijkteams, budgetcoaches.
14
Een sterke sociale basis Onderzoek naar structurele versterking sociale basis Gemeente Leeuwarden
Camminghaburen Algemeen
De wijk Camminghaburen is de grootste wijk van Leeuwarden waarbij de sociale cohesie niet bijzonder groot lijkt te zijn. Uit de Jeugdmonitor (2018) blijkt dat het redelijk goed gaat met de wijk, al geeft 10% van de 10.500 inwoners aan niet of nauwelijks te kunnen rondkomen.
Organisatie vrijwillige inzet
Het wijkpanel, stichting Wijk Camminghaburen, MFC Camminghastins en Protestants Christelijke gemeente “De Schakel” zijn belangrijke partijen op het gebied van vrijwillige inzet in de wijk. Er is veel aandacht voor eenzaamheid, armoede, ouderen en de leefomgeving. Er is sprake van samenwerking tussen verschillende partijen o.a. ook met de gemeente en Amaryllis.
Risico’s
Onrust over het voorbestaan MFC Camminghastins (Kwadrantgroep). Vergrijzende wijk.
Kansen
Sterke partijen in de wijk om gericht thema’s aan te pakken. Goed zicht op de thema’s die spelen in de wijk en organiserend vermogen om te komen tot nieuwe plannen. Samenwerking met professionele partijen wordt daarbij ook gezocht. Voorbeeld daarvan is de werkgroep eenzaamheid, die nu 3 jaar actief bezig is met het ontwerpen, uitvoeren en onderzoeken van een integrale aanpak van eenzaamheid onder ouderen in de wijk Camminghaburen. Betrokken organisaties zijn: Kwadrantgroep, Thuiszorg het Friese Land, Protestants Christelijke Gemeente “De Schakel” en Amaryllis.
HeechterpSchieringen Algemeen
Een wijk met verouderde woningen. Relatief veel mensen zonder werk en/of met een migratieachtergrond. In de wijk spelen ook thema’s als agressie en verslaving. Veel eenoudergezinnen. Armoede en gebrek aan kennis zijn kenmerken. Is dus moeilijk om iemand uit de wijk te vinden die kar voor een of ander project kan trekken en die heb je wel nodig wil het project slagen.
Organisatie vrijwillige inzet
In de wijk zijn o.a. het wijkpanel, Bewonersbedrijf Heechterp Schieringen, Wijkcentrum Heechterp Schieringen erg actief. Er is onderling contact en er wordt ook verbinding gezocht met andere initiatieven in de wijk en gemeentelijk opererende organisaties. Zakgeldproject en Kinderspeelweek in de zomer voor kinderen tot 12 jaar en Cruijfcourt het Meetingpoint (participatieproject) voor adolescenten (en ouder). Netwerkoverleg is in ontwikkeling.
Leemtes
Outreachend werken: ga eropaf!
Risico’s
Er is het gevoel dat professionele organisaties soms zaken willen overnemen of activiteiten opzetten die ook opgepakt kunnen worden door initiatieven
15
Een sterke sociale basis Onderzoek naar structurele versterking sociale basis Gemeente Leeuwarden
in de wijk. Samenwerken kan ook spanning oproepen gegeven ieders verleden. Beter een project om samen te doen ipv. samenwerken als doel stellen. Vrijwilligersvergoeding helpt. Kansen
Er zijn al veel initiatieven in de wijk. Het is van belang daarop aan te haken en dit verder uit te bouwen en te versterken. Bijvoorbeeld jongerenwerk. Er zijn veel sportverenigingen: betrek hen erbij. Frontlijnteam was succesvol.
Huizum-West Algemeen
Uit de jeugdmonitor (2018) blijkt dat het redelijk goed gaat met deze wijk, alleen de jeugdzorg staat in het rood (4,6). De wijk heeft meerdere zorglocaties (Talant, Noorderbrug) en onderwijslocaties (Primair en Voortgezet en Speciaal- Renn4) .
Organisatie
Huizum West heeft 3 wijkorganisaties, Hollander Húske, Gerard Dou en Vluchtheuvel. Er zijn meerdere vrijwilligersinitiatieven: fysiek, cultureel (pasveerkorps, Stoereloer, Cultuurcentrum), sport & spel (beweegtuin, skatebaan, speeltuin, tennis), veiligheid (buurtpreventieteam).
Risico’s
Feitelijk kent de wijk al drie buurtkamers die verder ontwikkeld zouden kunnen worden. De verschillen tussen de buurten lijken in het perspectief van de inwoners te groot om er 1 centrum of kamer van te maken: diversiteit.
Kansen
Werkpro is reeds actief in de oude Ambachtsschool: meerdere vormen van wijkgericht werken kunnen ontwikkeld worden.
Muziek/Transvaal/ Vogelwijk Algemeen
(Kleine) wijken die samen een (te?) groot verband vormen
Organisatie
Er is een wijkvereniging met een eigen gebouw: De Toekomst. Daarnaast is er het gebouw De Remise, dit van Kwadrant gehuurd. In de wijk wonen enkele migranten. De wijkpanels van de verschillende wijkdelen werken samen. De Vosseparkwijk is nieuw aangesloten.
Kwaliteit
Relatief weinig respons.
Leemtes
Het wijkteam wordt niet als betrokken op de wijk ervaren. Er ontbreekt een stabiele structuur waarbinnen bijvoorbeeld activiteiten voor vrouwen en ouderen worden georganiseerd.
Risico’s
Het ontbreken van digitale kennis bij ouderen. Te groot wijkverband.
Kansen
De Remise zou vaker open moeten, zodat er iedere dag bezoekers kunnen komen. Er zou meer outreachend gewerkt kunnen en moeten worden. Verklein de wijkindeling en zoek kleinere locaties. Investeer in goede speelmogelijkheden voor de kinderen. Pelikaankerk zou meer kunnen doen.
16
Een sterke sociale basis Onderzoek naar structurele versterking sociale basis Gemeente Leeuwarden
Nijlân Algemeen
Nijlân is een groene wijk waar door inwoners relatie grote verschillen in inkomen worden ervaren. Er wonen relatief veel nieuwe Nederlanders en het is qua opbouw de oudste wijk van Leeuwarden met veel goedkope huurwoningen die ook benut worden voor resocialisatie, bv. na detentie. Nijlân is een lange wijk, waardoor er weinig verbinding wordt ervaren. De jeugdmonitor laat zien dat het matig gaat (financiële zorgen, gezondheidskwesties).
Organisatie vrijwillige inzet
Vrijwilligersinitiatieven in de wijk concentreren zich rond het wijkcentrum.
Leemtes
Er lijken weinig activiteiten rond jongeren en kinderen te zijn, terwijl er veel eenoudergezinnen in de wijk wonen. Onderwijs: Mbo. Zorg: Mipatio voor wonen ouderen en voor mensen met een verstandelijke beperking.
Risico’s
De kleine groep vrijwilligers lijkt een risico.
Kansen
De vlindertuin lijkt een vruchtbare plek in meerdere opzichten. Hier kunnen verschillende initiatieven samenkomen en elkaar ontmoeten.
Het wijkcentrum wordt bemenst door een klein aantal vrijwilligers. Wel vinden er ook allerlei activiteiten plaats die zichzelf organiseren. Er is een betrokken wijkpanel actief. Er is een groot sportgebied in Nijlân. Uit de gesprekken blijkt dat er weinig verbinding is tussen activiteiten bij de sportclubs en de activiteiten van het wijkcentrum. Er is weinig zicht op andere actieve partijen in wijk en samenwerking wordt daardoor ook weinig gezocht.
Ontmoetingen via sportieve activiteiten passen goed in deze wijk. Hier kan veel sterker op worden ingezet. Een wijkconferentie wordt genoemd als kans.
Valeriuskwartier Algemeen
Aandachtswijk. Jongerenwerk verschijnt niet aan tafel, jongeren worden niet bereikt. Bewoners scoren net voldoende over de sociale omgang. Jeugdmonitor: 6,3.
Organisatie
Stichting Dielnimme organiseert vanuit MFC Westenkwartier veel activiteiten, bied een plek aan iedereen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt. Van jong tot oud, allerlei culturen, lich. en/of psychische problemen. Er is o.a. een klusruimte, fietsen reparatie, tuintjes, zwerfafval ophalen, HH werk, maar ook bezigheden op maat geboden. De deelnemers kunnen ook (op maat) cursussen volgen, zoals bv VCA of HACCP, maar alleen als mensen daar ook echt klaar voor zijn en er verder mee kunnen.
Risico’s
Onzekerheden over de toekomst. Willen graag door met succesvolle activiteiten.
Kansen
Wijkgebouw is voor meer doeleinden te gebruiken. Minder hap-snap beleid van de gemeente zou wenselijk zijn.
17
Een sterke sociale basis Onderzoek naar structurele versterking sociale basis Gemeente Leeuwarden
Vosseparkwijk Algemeen
Actieve, krachtige wijk.
Organisatie
Sterke wijkvereniging. Actief, bv. volleybaltoernooi, tentenkamp voor kinderen, Stadskantine, speeltuin, vrijdagavondcafé.
Risico’s
Schrijverswijk verzet zich tegen komst Cambuur op WTC terrein.
Kansen
Vaker samen koken & samen eten (overal)
Vrijheidswijk Algemeen
Relatief veel mensen zonder werk en/of met een migratieachtergrond. In de wijk spelen ook thema’s als agressie en verslaving. Veel eenoudergezinnen. Er is regelmatig sprake van overlast door geluid of afval. Ook wordt onveiligheid genoemd als wijkprobleem.
Organisatie
Wijkmanagers hebben groot netwerk (>12 partijen) van wijkagent tot Jumbo die maandelijks bijeenkomen met als focus armoedebestrijding, met name activering als 1e fase daarvan. Financiering door gemeente, zorgverzekeraar en Palet door personeel. Kenmerkend voor de wijkbewoners: passieve houding, ook weinig vrijwilligers(werk). Extra inzet van sociaal werker bekostigd die het daarmee druk heeft, maar door vertrek uit de wijk (naar Bilgaard) is er wel argwaan dat moeilijk losgelaten wordt, men is te vaak in zijn/haar vertrouwen beschaamd. Inzet vanuit LabNoord is netwerkorganisatie te bouwen, net als in Bilgaard met (betaalde) vrijwilligers en beroepsorganisaties. De Inclusieve stad is veel meer gericht op maatwerkvoorzieningen (van beroepskrachten).
Kwaliteit
Voorwaarde: niet opnieuw een nieuw kunstje als buurtkamer promoten. Klein beginnen en waarmaken en vergroten.
Leemtes
Het MFC is nog geen toegankelijke plek.
Risico’s
Wederkerigheid, dus ook iets bijdragen aan de wijk is nog geen uitgangspunt voor veel bewoners (verzorgingsstaat is een recht). De zijlijn is vertrouwder. Verborgen eenzaamheid. Oud-wit versus jong-zwart: dilemma/schisma.
Kansen
Laagdrempelige inloopplek voor iedereen. Present zijn. Verbinden van doelgroepen. Er zijn hulpvragen rond: Financiën, Werk, Opvoedvragen, Partnerrelaties Wijkteam moet weer terug in de wijk. Amaryllis is inmiddels begonnen met inzet van opbouwwerk.
18
Een sterke sociale basis Onderzoek naar structurele versterking sociale basis Gemeente Leeuwarden
Westeinde Algemeen
Wijkvereniging van werkende mensen en wijkgebouw aanwezig. Bewoners zijn bovengemiddeld tevreden over en met elkaar. Jeugdmonitor: positief.
Organisatie
Energiecoöperatie actief. Swettehiem, zelfstandig wonen voor ouderen, heeft ook een vereniging, zou ook in het wijkgebouw plek kunnen krijgen, evenals het wijkteam (dat nu in Leeuwerikstraat zit).
Kwaliteit
Buurtsportcoach die in deze wijk woont organiseert veel voor jongeren.
Risico’s
Kwadrantgroep trekt zich terug uit het grote wijkgebouw en de beheersstichting daarvan: geen maaltijden meer voor haar cliënten, dus ook niet voor wijkbewoners.
Kansen
Kan Kwadrant zich wel terugtrekken? Wordt uitgezocht. Cliënten Talant, ook begeleid wonen, kunnen gebruik maken van wijkgebouw, maar bestuur heeft te weinig tijd voor afstemming. Werkgroepje maken?! Samenwerking Swettehiem en wijkvereniging biedt meerwaarde.
Zuiderburen Algemeen
Zuiderburen is een jonge, werkende wijk. Als er armoede is, dan ligt die niet op straat. Juist doordat heel veel mensen in de wijk werken, wordt er minder cohesie ervaren. De jeugdmonitor geeft aan dat het op alle aspecten goed gaat met de wijk.
Organisatie
Er is een wijkpanel. Toch lijkt dit een minder op samenhang gerichte wijk. Er zijn straatapps rond veiligheid. Maar ook rond: ik ruil en bied aan. Er is een ondernemersnetwerk (Zuid Ondernemers Netwerk). Jaarlijks is er een wijkfeest. Er is een fruittuin. Burenzorg (rond mantelzorg) lijkt ook aanwezig.
Kwaliteit
Jeugdwerk (had problemen)
Kansen
Seizoensopening van vrijwilligerswerk. NL Doet in de wijk organiseren. Jeugd meer betrekken. Wandelroute langs vrijwilligersprojecten ipv markt in de Harmonie. Netwerkbijeenkomsten lijken gewenst.
Risico’s
Weinig sociale cohesie. Overdag is men aan het werk.
Zuidlanden Algemeen
Nieuwe wijk, individualistisch. Groot gebied, groen. Mobiele bevolking, gericht op de stad. Cohesie: niet erg groot, kinderen basisschool verbinden.
Organisatie
Wel wijkvereniging, geen locatie (nog). Ook geen zorginstellingen (wel bij Goutum) die ruimte kunnen bieden.
19
Een sterke sociale basis Onderzoek naar structurele versterking sociale basis Gemeente Leeuwarden
Dorpen gemeente Leeuwarden Voor de meeste dorpen geldt dat men sinds jaar en dag goed georganiseerd is en tal van voorzieningen met en voor elkaar heeft opgezet: cultuur, sport, ondersteuning, zorg en sinds enige tijd met energie/duurzaamheid. De dorpen organiseren hun eigen oplossingen. Doen via de dorpenmanager af en toe een beroep op de gemeente, met name verkeersveiligheid, ruimte voor de kinderen. Weinig sociaal werk nodig/actief, in ieder geval niet in collectieve zin. Alde Leije Algemeen
Actief forensendorp, dat momenteel een schisma kent door de windmolenproblematiek. Er wonen veel mensen in de leeftijd 55+.
Organisatie
Alde Leie is een erg actief dorp. Er zijn ongeveer 15 verenigingen in het dorp. Er wordt veel gebruik gemaakt van het dorpshuis. Veel bewoners van Alde Leie zijn betrokken bij de diverse verenigingen en activiteiten in het dorp. Er zijn vrijwilligers naargelang behoefte en andersom.
Leemtes
Er wordt nu afstand ervaren tot wijkmanagement, gemeente en dorpenteam. Verder gaat het in Alde Leije uitstekend en heeft men het gevoel niets aanvullends nodig te hebben.
Risico’s
Taken van vrijwilligers moeten goed begrensd worden. Je moet het niet forceren. Subsidie voor dorpshuizen wordt momenteel afgebouwd. Hierdoor kan het dorpshuis haar functie verliezen. Huurhuizen worden bij leegkomen verkocht. Hierdoor komen er minder jonge gezinnen naar het dorp. Men ervaart weinig vertrouwen vanuit de gemeente als het gaat over de instandhouding van leefbaarheid en mienskip in het dorp.
Kansen
Het dorpshuis moet overeind blijven. Het café is net verkocht en dat biedt ook kansen. Onderhoud dorpstuin door doelgroepen kan wellicht worden uitgebreid. Versterken samenwerking dorpenteam.
Baard Algemeen
Er is een gezamenlijk budget dat onderling verdeeld wordt over dorpsinitiatieven. Dat geeft binding maar ook wrijving.
Organisatie
Er is een dorpshuis, kaatsvereniging, activiteiten voor kinderen, dorpsbelang. Samenwerking met dorpsbelang Nijbaarderadeel, Duurzaamheidsnetwerk en coöperatie energie.
Kwaliteit
Huisarts speelt een belangrijke rol in het dorp.
Leemtes
Er is geen contact met het gebiedsteam. De weg naar de gemeente wordt als lang ervaren.
Risico’s
Vergrijzing doordat jonge gezinnen het dorp verlaten.
Kansen
Het dorp overweegt om een statushoudersgezin te adopteren. Er zou buurtbemiddeling moeten komen.
20
Een sterke sociale basis Onderzoek naar structurele versterking sociale basis Gemeente Leeuwarden
Goutum Algemeen
Sterk dorp.
Organisatie
Sterk dorpsbelang. Veel fysieke projecten, bv. Zuider Looproute met Zuiderburen en Zuidlanden. Jaarlijks feest met provinciale uitstraling. Sport: korfbal, gymnastiek.
Kwaliteit
Zuidersoos, jeugdwerk.
Risico’s
Wijkgebouw heeft steun nodig, moet wel open kunnen. Betaalde beheerder die zelf veel inkomsten genereert met allerhande activiteiten. Werken vrij autonoom, dit niet aantasten.
Kansen
Sponsering door lokale ondernemers.
Grou Algemeen
De vrijwilligersinfrastructuur functioneert in Grou goed.
Organisatie
Er is dorpsbelang en Actief Grou. Er wordt samengewerkt met een veel verschillende initiatieven.
Kwaliteit
Het vrijwilligersplatform functioneert sterk vanuit het MFC Grou. Amaryllis is hier actief met stipeproject, thuisadministratie. Er wordt samengewerkt tussen Amaryllis en het UVV.
Leemtes
Er is behoefte aan een ontmoetingsplek.
Risico’s
Als er niks tegenover vrijwilligerswerk staat, hoe continueer je dat dan? Er is een groep inwoners die te maken heeft met complexe problematiek.
Kansen
Fitconcept: jonge vrijwilligers voor oudere patiënten.
Hempens Teerns Algemeen
Sterk dorp, sterk dorpsbelang. Hoewel omsloten door Zuiderburen stelt men zich onafhankelijk op, heeft de totstandkoming van Zuiderburen vanaf het begin constructie in het overleg met de gemeente beïnvloed.
Organisatie
Dorpsbelang weet alle krachten te bundelen: aan een ALV wordt door iedereen deelgenomen, van dorpsfeest, schaatsvereniging tot en met culturele activiteiten, samen koken/bakken etc.
Hijum-Feinsum Organisatie
Dorpshuis "De Kampioen" Hijum-Feinsum zorgt voor "verbinding" tussen de inwoners. Vrijwillige inzet is de meest essentiële rol, zonder zal er geen enkel betaalbaar initiatief mogelijk zijn voor de inwoners.
Kwaliteit
Kwaliteit is voldoende, kwantiteit daarentegen is een moeizaam aspect.
21
Een sterke sociale basis Onderzoek naar structurele versterking sociale basis Gemeente Leeuwarden
Kansen
Meer inzet van de Gemeente om personen met een bijstandsuitkering of met een beperking in een of andere vorm te laten participeren in de organisatie.
Húns-Leons Organisatie
Dorpsbelang is erg actief in het opkomen voor de belangen van de inwoners van Húns en Leons en omstreken en het versterken van de maatschappelijke cohesie. Grote groep actieve dorpsbewoners. Bij acute hulpvragen ontstaat spontane hulp van buren en bekenden. Hierbij is geen sprake van een structurele opzet.
Kwaliteit
Bloeiend dorpsleven, mede mogelijk door de exploitatie van een dorpshuis.
Risico’s
Er is geen samenwerking met gemeente of Amaryllis. Húns en Leons zijn tweelingdorpen met gezamenlijke activiteiten. Het ontbreekt aan massa met circa 140 inwoners (Leons 25 en Húns 115)
Jellum-Bears Algemeen
Vergrijzing. Er zijn geen starterswoningen.
Organisatie
Er zijn clubs en verenigingen: kaatsclub, biljartclub, jeu de boules, toneelvereniging, knutselclub, handwerkclub. Er is een dorpshuis.
Kwaliteit
Dorpsactiviteiten worden matig bezocht.
Leemtes
Uniastate: heeft verschillende contacten maar het is onduidelijk of het nou wel of niet bij het dorp hoort.
Risico’s
Vrijwilligersvacatures staan bij het vroegere Wellzo in de vacaturebank maar er komt geen respons op.
Kansen
Bedrijvigheid stimuleren, erfgoed onderhouden
Jelsum-Koarnjum Algemeen
Forensendorp. Er is taalles voor nieuwkomers Persoonlijk contact in de dorpen, onvoldoende: met name mogelijkheden voor mensen met afstand tot de arbeidsmarkt.
Organisatie
Weinig samenhang, alleen de oude kern kent elkaar
Leemtes
Er gebeurt niet veel in het dorp. Er is verborgen eenzaamheid.
Kansen
Uitnodigend werken middels (bijvoorbeeld) de winkel. Zet ook mensen met een beperking in.
22
Een sterke sociale basis Onderzoek naar structurele versterking sociale basis Gemeente Leeuwarden
Jorwert Algemeen
In Jorwert wonen relatief veel forenzen. Veel mensen zijn lid van een vereniging. Er is een onderhouds- en een beheergroep voor het dorpshuis.
Organisatie
Het is een klein groepje op wie de activiteiten draaien.
Risico’s
Er is (te) weinig geld voor het dorpshuis. De budgetten worden almaar kleiner.
Kansen
Investeren in de mienskip. Het dorp moet zeggenschap houden/krijgen over eigen invulling.
Lekkum-MiedumSnakkerburen Algemeen
Kinderen van Blitsaerd gaan naar school in Snakkerburen: drukte alom, maar voortbestaan school geregeld.
Organisatie
Tuin en participatieproject is zeer succesvol. Serious Quest, jongerengespreksgroep vanuit de kerk.
Mantgum Algemeen
Sterk en zorgzaam dorp.
Organisatie
Doarpsmienskip Mantgum is de dorpsvereniging die Mantgumers met elkaar verbindt en die haar belangen vertegenwoordigt, in algemene zin en in het bijzonder met betrekking tot verkeersbeleid, verkeersveiligheid, algemene veiligheid, welzijn, volksgezondheid, onderwijs en kinderopvang, milieu, planologie, sport, recreatie en toerisme, cultuur, communicatie en dataoverdracht, integraal waterbeheer en waterschapsbelangen, voorzieningen en landschappelijk, cultuurhistorische - en stedenbouwkundige waarden. De Wjukken is het multifunctioneel centrum waar tal van activiteiten, zowel binnen als buiten, gedaan kunnen worden.
Kwaliteit
De kwaliteit van de inzet van betrokken inwoners op goed niveau, zoals te lezen valt in het dorpskrant (magazine) Mandeguod. De ontwikkelingen zoals die zijn voorgenomen in de dorpsvisie 2015-2020 worden op de website gemonitord.
Kansen
Mantgum Foar Inoar is een nieuwe ontwikkelingsgerichte werkgroep die vanuit de domeinen zorg & welzijn de leefbaarheid wil versterken, voor en met elkaar. Om zo Mantgum leefbaar te houden zodat ieder zich welkom voelt, er aandacht is voor elkaar en we zo lang mogelijk zelfstandig kunnen blijven wonen (wordt ook gesteld door de gemeente vanuit het sociaal domein). Een sterk dorp krijgt ook steeds meer de gelegenheid om zaken zelf te regelen, bijvoorbeeld het 'aanstellen' van zogenaamde 'antennes',
23
Een sterke sociale basis Onderzoek naar structurele versterking sociale basis Gemeente Leeuwarden
waarbij in iedere straat 1 of 2 mensen gevraagd wordt, contactpersoon zijn. Met als (1e) doel doorgeven als er een kaartje of attentie moet worden gestuurd bijvoorbeeld aan nieuwe dorpsgenoten, bij geboorte of overlijden. Andere initiatieven: repair-, kook- en tabletcafé.
Stiens Algemeen
Stiens is het grootste dorp: 8391. In dit dorp wonen relatief veel mensen met een laag inkomen, of behoorlijke schulden. Daar tegenover wonen er ook veel mensen met juist een hoog inkomen. In het dorp is men bekend met GGZ en LVB. Qua leeftijdsopbouw: sterk vergrijzend. Ook veel forenzen. Geringe sociale cohesie.
Organisatie
Wijkcentrum/MFC de Skalm heeft centrale rol voor vrijwilligerswerk. Er is dagbesteding met WIL bv, LVG-doelgroep. Er is een voedselbank (ongeveer 25 ouderen). Veel schuldhulpverlening. Plaatselijk belang krijgt een grotere rol in het optuigen van voorzieningen. Veel beweegactiviteiten. Er zijn drie basisscholen in het dorp. 1x per maand wordt er een warme maaltijd door de kerk verzorgd, deze wordt goed bezocht.
Kwaliteit
Er is weinig of geen contact tussen vrijwilligers en professionele organisaties. Onbekendheid van initiatieven speelt een grote rol.
Leemtes
Amaryllis is onbekend.
Risico’s
Versnippering.
Kansen
Ouderenhulpverlening (schuldenproblematiek en zorgmijders). Inloopvoorziening waar de burger gebruik van kan maken. Verbouwing voormalig gemeentehuis biedt hiertoe kansen. Meer cohesie tussen scholen/Kerk/buurtvereniging en sportverenigingen. Groenbeheer oppakken door dorpsbewoners? Wellicht is het oude gemeentehuis als nieuwe locatie voor MFC, meer centraal, ook goed voor functie winkelcentrum.
Weidum Organisatie
Doarpsbelang " it nut" Weidum is er voor alle inwoners en daarbij dus ook alle verenigingen. Het nut organiseert in principe zelf geen activiteiten maar ondersteunt hierin wel.
Kwaliteit
Kwaliteit van de vrijwilligers is super. Informatie/kennis vergaren is erg belangrijk. Dorpenbudget NIET verlagen, erg belangrijk.
Kansen
Op dit moment weinig contact met dorpenteam Amaryllis, wel gewenst.
24
Een sterke sociale basis Onderzoek naar structurele versterking sociale basis Gemeente Leeuwarden
Wergea Organisatie
Plaatselijk belang heeft zich opgeheven door werkgroepen te beginnen, weer nieuw leven ingeblazen in het vrijwilligerswerk. Perspectief Wergea is de naam, een nieuwe netwerkorganisatie.
Wirdum-Swichum Organisatie
Dorpsbelang Wirdum-Swichum is actief met uitvoeren dorpsinitiatieven en werkgroepen.
Kwaliteit
Over het algemeen erg goed, maar het zijn vaak wel steeds dezelfde mensen die de kar trekken.
Wytgaard Algemeen
In dit dorp wonen relatief veel 60+ en jonge gezinnen. Wytgaard kent een actief verenigingsleven: bingo, eten, soos, breien, kaarten, zangkoor, yoga, toneel. Er doet een brede groep mensen aan mee en het groeit nog steeds. Als mensen alleen komen te staan worden ze nadrukkelijk uitgenodigd om zich aan te sluiten. Er is uitwisseling tussen ouderen en de basisschool.
Organisatie
Bottom up, natuurlijke cohesie. Vrijwilligers regelen ook vaak (spontaan) vervoer. Buurtzorg is actief en wordt positief gewaardeerd.
Kwaliteit
Dorpsbelang is actief en betrokken. Zij bezoeken soms ook dorpsgenoten.
Leemtes
Er heerst een mentaliteit van: we redden ons wel. De gemeente is niet zichtbaar en daar lijkt ook geen behoefte aan.
Risico’s
Huurhuizen worden verkocht. Daardoor trekken gezinnen weg. Rond dit aspect zou meer overleg moeten zijn.
Kansen
Kansen liggen hier in: • • •
Het betrekken van ouderen (in het kader van eenzaamheidspreventie) Er zouden hofjes voor ouderen moeten komen Zorgen dat er huurwoningen beschikbaar blijven
25
Een sterke sociale basis Onderzoek naar structurele versterking sociale basis Gemeente Leeuwarden
Samenwerking vrijwillige inzet In dit hoofdstuk geven wij u meer inzicht in hoe de vrijwilligers zelf de onderlinge samenwerking ervaren. Eerst geven wij een overzicht van de samenwerkingspartners. Daarna verkrijgt u inzicht in de successen en verbeterpunten van de onderlinge samenwerking. *Wij onderbouwen onze bevindingen met een bloemlezing aan opmerkingen van vrijwilligers die wij gesproken hebben, of die de digitale vragenlijst hebben ingevuld. De complete lijsten8 met antwoorden zijn als bijlagen bij dit rapport gevoegd.
Samenwerkingspartners De betrokkenen zijn bevraagd met welke vrijwilligersorganisaties, vrijwilligersinitiatieven of netwerken zij samen werken. Uit de beantwoording wordt duidelijk dat er ruim wordt samengewerkt, met een rijk palet aan verbanden. Wat wel opvalt is dat er grote verschillen tussen wijken en dorpen onderling zijn. Hieronder geven wij alfabetisch weer welke partijen het meest genoemd zijn. Wij benoemen in de volgende classificaties: Meest: meer dan 8 keer genoemd als samenwerkingspartner Vaak: meer dan 5 keer genoemd als samenwerkingspartner Regelmatig: meer dan 3 keer genoemd als samenwerkingspartner Soms: meer dan 1 keer genoemd als samenwerkingspartner AanZet Amaryllis Buurt Service Punt Culturele instellingen BV Sport Dorpsbelang/Dorpsvereniging Humanitas Kerken SBO Sociaal wijkteam Support Fryslân V-O-L Wijkverenigingen Wijk en buurthuizen/MFC Wijkpanel Geen Vele, niet nader benoemd Maatjesprojecten
Regelmatig Meest Soms Soms Meest Vaak Vaak Vaak Soms Regelmatig Regelmatig Regelmatig Vaak Vaak Regelmatig Regelmatig Vaak Soms
Naast samenwerkingspartners zijn er ook verschillende netwerken die op dit moment actief zijn: • • •
8
Diaconaal Platform Fries Maatjesoverleg Vakgroep Schuldhulp
Bijlage 6 Reacties digitale vragenlijst
26
Een sterke sociale basis Onderzoek naar structurele versterking sociale basis Gemeente Leeuwarden
Successen onderlinge samenwerking van vrijwilligers De vraag ‘Kunt u een succes benoemen van onderlinge samenwerking met vrijwilligers?’ nodigt uit tot vele reacties. Uit de reacties blijkt dat onderlinge samenwerking als een heel waardevol element wordt ervaren. Hieronder geven we een bloemlezing van de meest relevante in het kader van dit onderzoek*. •
•
• • • •
•
• •
•
Vrijwilligers zijn gemotiveerd en veelal ervaringsdeskundigen. Voor een burger is het prettig om te spreken met iemand die zich kan inleven in zijn / haar situatie. Zij bieden ook een luisterend oor maar willen de burger wel zelfredzaam maken. Er is sprake van empowerment; daadkrachtige burgers helpen andere burgers. Zij doen veelal meerdere soorten vrijwilligerswerk en zijn vaak ook nog mantelzorger, ze kunnen niet overvraagd worden. Bloeiend dorpsleven, mede mogelijk door de exploitatie van een dorpshuis. In 2018 in Húns en Leons een AED geplaatst waarna 32 cursisten van de circa 140 inwoners een reanimatiecursus hebben gedaan! Een voorbeeld is een vrijwilliger die problemen thuis had, en een andere vrijwilliger die hem hier mee geholpen heeft, terwijl de eerste vrijwilliger die anders nooit zomaar toe zou laten. Vanuit Home-Start verwijzen wij actief door naar andere organisaties mocht de vraag van de ouder/het gezin daartoe aanleiding geven. Dit wordt meestal snel opgepakt. Door samenwerking krijgen we soms kortingen en voor onze deelnemers gratis kaarten voor museum, Harmonie, kerstpakketje.
Er gebeuren heel veel mooi dingen, zoals de kerstpakkettenactie van vrijwilligers uit de verschillende kerken die een attentie bezorgen met de kerst in de gevangenis, bij Fier en meerdere andere organisaties, maar ook de schuldhulpmaatjes die de toerusting van vrijwilligers nu samen gaan doen met de vrijwillige schuldhulpverlening door Humanitas. Maar er kan nog veel meer samengewerkt worden. Vruchtbaar overleg over het initiatief met de Wijkorganisatie; ontwerp gemaakt samen met kinderen van de groep extra van de Willem Alexanderschool; uitgegroeide beukenhaag gedeeltelijk volgens de gemeentelijke kapregels; de jeugdwerker heeft de jeugd geactiveerd. Het provinciale mentor/maatjesoverleg zorgt voor onderlinge verbinding op verschillende terreinen. Laptopproject voor statushouders met AanZet. Onze doelgroep had behoefte aan laptops ivm inburgering, via Kinderhulp financiering, laptops worden gereed gemaakt door deelnemers van AanZet. Bij uitlevering komen de verschillende doelgroepen met elkaar in contact. 1+1 is dan ineens 3! Het Aanloophuis, draait al 30 jaar op vrijwilligers uit allerlei hoeken, kerken etc. Jong, oud etc.
27
Een sterke sociale basis Onderzoek naar structurele versterking sociale basis Gemeente Leeuwarden
Verbetersuggesties voor de onderlinge samenwerking met vrijwilligers Ook de vraag ‘Kunt u verbetersuggesties geven voor de onderlinge samenwerking met vrijwilligers?’ nodigt uit tot veel reacties. De reacties zijn onder te verdelen in 5 thema’s die veel terug kwamen in de beantwoording: 1. 2. 3. 4. 5.
Samenwerking Waardering Communicatie Ondersteuning Algemeen
Hieronder geven we een bloemlezing van de meest relevante in het kader van dit onderzoek*. 1. • • • • • • • • • •
Samenwerking Ja, valt al grote slag te winnen door gelijksoortige initiatieven samen te voegen. Meer contact en weten van elkaar wat we doen en kunnen. Indien jullie doelen op vrijwilligersorganisaties dan vrijwilligers doorverwijzen die niet geschikt zijn voorde eigen organisatie en samen trainingen organiseren. Belangrijk is te weten wat kunnen de organisaties voor elkaar betekenen. Hoe kan de onderlinge samenwerking verbetert worden. welke organisatie zijn er waar je mee kunt samenwerken, dat is vaak niet bekend. gezamenlijke thema avonden organiseren, trainingen volgen Per wijk in beeld wie er actief is, waar overlap zit en waar witte vlekken. Dit in gezamenlijkheid oplossen, met een duidelijk doel per cluster van activiteiten Middelen beschikbaar stellen om de onderlinge samenwerking in stand te houden, bijvoorbeeld een projectleider die hiervoor uren krijgt. Het is belangrijk om regelmatig een afstemmingsoverleg te hebben over de gezamenlijke inzet en overlap van de verenigingen Minder denken vanuit organisatiebelangen, maar meer focus op gezamenlijke aanpak problemen. Daarbij uitgaan van de kwaliteiten van de anderen en daar ook meer op vertrouwen. Nu is men veel voor eigen organisatie bezig.
2. Waardering • ja waardeer het eens en goed luisteren wat de vrijwilligers willen is ook belangrijk . het duurt allemaal veel te lang • gewaardeerd worden voor hun inzet, door middel van bijvoorbeeld een vrijwilligersvergoeding. • We willen graag wat voor onze vrijwilligers organiseren en onze waardering uitspreken. Meer bijeenkomsten organiseren. 3. • • •
Communicatie Blijvend goede communicatie Kan altijd. Vaak communicatie en weten waar je wie welke klus of taak geeft. kenbaar maken van onze organisatie/ beleid van Gemeente Leeuwarden om mensen uit het isolement te halen
28
Een sterke sociale basis Onderzoek naar structurele versterking sociale basis Gemeente Leeuwarden
4. Ondersteuning • we missen kennis en knowhow om sponsering te halen en sommige vrijwilligers zijn te vrijblijvend • Nogmaals het ligt niet aan de samenwerking van vrijwilligers, initiatieven komen niet tot stand omdat er geen geld voor coördinatie en aansturing is. • Goede accommodaties regelen, en mensen goed begeleiden door goed overleg te regelen 5. Algemeen • Leer veranderen • Vrijwilligersorganisatie, maar ook professionals moeten meer beginnen vanuit de behoefte van de persoon waar het om gaat, vanuit de vraagkant, en niet vanuit de aanbodkant wat nu vaak het geval. Bij een hulpvraag is het niet de vraag of jij die hulp kunt bieden, maar of je de beste partij bent voor die hulp. Ook moet meer gekeken worden naar de omgeving van een hulpvrager, de familie bijvoorbeeld, of de buurt • Kijk over je eigen grenzen heen! • Voor buurtgerichte aanpak zorgen, waar burgers aan kunnen bijdragen • never ending story... en zorgen dat vrijwilligersorganisaties niet bedolven worden onder regels, goed bedoelde zaken waar ze aan mee moeten doen etc. Geef mensen wat vrijheid, en autonomie. De bevlogenheid en ideeën moeten vooral niet onderschat worden. Ook de inzet en motivatie niet.