Transcript gemeenteraad 5 november 2021

TRANSCRIPT VAN DE RAADSVERGADERING VAN GEMEENTE LAREN d.d. 5 november 2021

1.

Opening en vaststelling agenda De voorzitter: Dames en heren goedemorgen. Het is half tien we gaan beginnen. Kunnen de leden van de raad hun plek innemen? Ik zie vooral leden van het college die nog rondzwerven. Eentje eigenlijk maar. Heel goed mijnheer Stam, gaat u lekker zitten. De heer Sakkers van de fractie van Liberaal Laren is iets te verlaat heb ik begrepen. Verder zijn wij volledig aanwezig. Na de vergadering is er een lunch voor alle raadsleden, het college en iedereen vanuit de staf die aanwezig is, ook welkom overigens. Alle medewerkers vanuit de BEL, die ons vandaag komen adviseren en ondersteunen. Het voelt goed dat we ook fysiek wat publiek hebben natuurlijk. Het hele dorp luistert thuis mee vandaag, omdat wij natuurlijk buitengewoon het hoogtepunt van het jaar: het vaststellen van de gemeentebegroting. De orde vandaag is als volgt: wij hebben eerst de algemene politieke beschouwingen van alle fracties. Daarvoor hanteer ik ongeveer een maximaal spreektijd van tien minuten. Daarna gaan we u vriendelijk verzoeken om af te ronden. De ervaring leert dat alle fracties daarbinnen blijven over het algemeen, toch mijnheer Wegter? Ja, ik zie u enthousiast knikken. Dan hebben wij een korte schorsing waarin het college de reactie op de algemene beschouwingen kan voorbereiden. Kunt u die ook meteen benutten als pauze. En daarna hebben wij een tweede termijn.

En indien dat nodig is hebben we ook nog vandaag een derde termijn beschikbaar. Er is al een amendement ingediend van de fractie van D66 voor de begroting. En ook van de fractie van Liberaal Laren over het aanpassen van het bedrag voor de beoordeling van kapaanvragen. En het amendement van D66 gaat over de waardeontwikkeling van woningen. En ongetwijfeld zijn er nog wel fracties die iets in de tas hebben zitten want we zijn vandaag allemaal fris en fruitig we zitten er klaar voor, dat kunnen we aan. We zijn allemaal een heerlijk herfstweer hier naartoe gekomen. Maar voordat we aan de begrotingsbehandeling toekomen, ga ik u eerst vragen of u kunt instemmen met de agenda in deze vorm. Dat is het geval. 2.1 Nota Kunst en Cultuur De voorzitter: Dan hebben we nog een hamerstuk, daar hebben we al uitgebreid over gesproken in twee commissievergaderingen: dat is de nota kunst en cultuur, inclusief de door u voorgestelde wijzigingen kan die als zodanig worden vastgesteld. Wenst u daar stemming over? Dat wenst niemand. Dan stellen we die als zodanig vast. 2.2. Programmabegroting 2022 Gemeente Laren De voorzitter: Dan komen we bij de behandeling van de programmabegroting, is de sprekersvolgorde als volgt: eerst de fractie van Groen Laren, dan de fractie van de VVD, dan Larens Behoud, daarna D66, vervolgens Liberaal Laren en we sluiten met het CDA.

Het woord is aan de heer Bart Vos, de fractievoorzitter van Groen Laren. Mijnheer Vos, gaat uw gang. De heer Vos: Ja dank u wel, voorzitter. Ik ga zeker binnen de 10 minuten blijven, dat kan ik u beloven. Omdat ik vorig jaar als laatste mocht afsluiten mag ik dit jaar als eerste beginnen, en dat vind ik al een voorrecht om helemaal af te mogen trappen, zeker omdat het een heel traditioneel gehalte heeft deze bijeenkomst, en van tradities moet je het hebben. Terwijl wij hier praten wordt er in Glasgow druk gepraat over de rampspoed die ons te wachten staat als we niets doen. Ik ben enorm dol op het strand, maar Laren aan zee lonkt, als ik het zo mag zeggen. Ik luister ernaar en ik vind sommige dingen heel wonderlijk. Ik vind bijvoorbeeld het besluit van

wereldleiders dat men voor 2030 een einde wil gaan maken aan de ontbossing, heel erg opmerkelijk. Ik zou denken nou weet je wat, als je niet wilt ontbossen stop maar meteen met kappen. Misschien ben ik een beetje naïef. Dat uitstelgedrag heb ik hier afgelopen jaar ook aan deze tafel gezien en daarom begin ik er ook over. Een meerderheid vindt het volstrekt begrijpelijk dat ons voorlopige, op advies van ons college, een afwachtende houding aannemen. Dat terwijl de gevolgen van het handelen wat wij doen gewoon aantoonbare schade aan het milieu hebben toegebracht. En misschien kan onze juist benoemde milieuburgemeester iets gaan betekenen hierin. In alle documenten die door specialisten, bureaus, experts en andere kennissen over Laren worden geschreven in aanloop naar een belangrijke beslissing, is vast een terugkerend onderwerp de benoemde geschiedenis van Laren als schilders- en kunstenaarsdorp. Die geschiedenis wordt beschreven en geroemd. Maar heel langzamerhand is het ook echt geschiedenis en voltooid verleden tijd aan het worden. De voorzitter: Mijnheer Vos, ik krijg het verzoek of u iets duidelijker in de microfoon kunt spreken. De heer Vos: Dat ga ik met alle plezier doen, dank u wel voor de aanwijzing. Laren is al lang niet meer pittoresk en schilderachtig kunstenaarsdorp waar Mauve en Neuhuys en al die andere zich graag vestigden.

We moeten aanstaande rapportschrijvers maar vast op voorhand melden dat die inleiding eruit kan, want genoemde schilders zouden zich in 2021 niet meer Laren op willen houden. Ten eerste, omdat ze niet van die mooie glimmende automobielen hebben, maar er ook niet van houden. Laren is een heel ander dorp geworden. Het verkeer bepaalt in hoge mate de inrichting en de sfeer van ons dorp, en de vraag is of we dat echt willen en of het ook misschien anders zou kunnen. De auto te gast, de dorpsroute naar Blaricum en Eemnes vernauwd en volop de ruimte en veiligheid voor voetgangers en fietsers. Misschien wel een parkeergarage onder de plek waar nu nog de hertjes opgesloten worden. En als we het dan toch over de inrichting van het dorp hebben, het heeft de afgelopen zomers in Laren niet zo heel hard geregend, maar in andere delen van ons land des te harder. We hebben het klimaat aantoonbaar veranderd en we hebben dus gewoon mazzel gehad. Maar het kan natuurlijk maar weer zo mis zijn. In het voorjaar hebben we de opvang van het regenwater op de Brink in het kader van Laren Regenklaar van tafel geveegd. Maar daarmee is het gevaar niet geweken en het probleem ook niet opgelost. Het zou goed zijn als we in de komende maanden opnieuw de wateropvang op de agenda zouden zetten en hier bij de Laarders zouden willen betrekken.

Het realiseren van de door de wethouder zo vurig gewenste padelbanen gaat plaatsvinden. En al twee dagen na de raadsvergadering kreeg ik een wervend foldertje in de bus om snel lid te worden. Ze hebben er echt geen gras over laten groeien en mogelijk kunnen mijnheer Loeff en ik in april ons eerste balletje slaan. Even terzijde, het zal de sport-minnende partijen uit het Larens journaal heel veel verdriet doen maar een behoorlijke teruggang in de subsidiëring van het sportbeleid staat wel aangekondigd. Het is maar goed dat er dit jaar veel subsidies verleend is, want het gaat de komende jaren behoorlijk naar beneden. Geen geld meer voor vervanging, verduurzaming en dergelijken. En ik raad sportverenigingen dan ook van harte aan om heel erg zuinig op hun spulletjes te zijn. Maar we hadden het over de padelbanen, dus even terug. De mogelijkheid om op de Eemnesserweg sociale woningbouw te realiseren is daarmee van de baan. Dat is niet zo best, want we hebben een schreeuwend tekort aan betaalbare woonruimten. En dat niet alleen voor starters en jongeren maar ook voor oudere bewoners in ons dorp die nu ongeveer gevangen zitten in hun eigen te dure te grote huis, dat ze niet kunnen inruilen voor een kleinere woning bij gebrek aan betaalbare alternatieven. Suggestie: misschien kunnen nog op de Lichtweide twee hofjes realiseren, in plaats van een hofje, en niet twee grote villa’s.

Misschien nog een heel andere plek aan de Eemnesserweg, maar daarover straks iets meer. Het vertrekpunt van vanochtend is het beleid en met name het financiële beleid en daar kunnen we eigenlijk wel heel kort over zijn: het zag er niet zo florissant uit en de enige manier waarop de begroting tot voor kort nog een beetje gered kon worden was het te gelde maken van de tafelzilver. De verhoogde Rijksbijdrage kwam net op tijd, mogelijk hadden we anders een heel

andere bespreking gehad. Veel van de uitgaven zitten vast in posten waar niet zo veel speling in zit: veiligheid, bestuurskosten, brandweer, afval en natuurlijk niet te vergeten het sociaal domein. De weinige speling valt te vinden in de drie grote luxe posten: het zwembad, het Singer en het Hart van Laren. Ik lees vanochtend dat we nog net niet failliet zijn maar dat een stevige OZB stijging niet onvermijdelijk is. Al moet je dat volgens de wethouder niet willen, omdat de kosten zo laag mogelijk moeten blijven. Want anders moet je voorzieningen sluiten en een dicht Brinkhuis en een gesloten zwembad zijn volgens hen niet wenselijk. Opmerkelijk genoeg, noemt hij nadrukkelijk het Singer niet. Een heel eenvoudig rekensommetje leert dat het zwembad per gemiddelde Laarder vijftien euro vijftig kost en het Singer ongeveer dertig euro per gemiddelde Laarder. Misschien moeten we op de termijn wel kiezen wat we in de lucht willen houden. In de eerdere bijeenkomst heb ik de wethouder gevraagd om een Jip en Janneke versie van de begroting te presenteren, en dat is gedeeltelijk gelukt en ik bedank de verantwoordelijk wethouder daar natuurlijk zeer hartelijk voor maar ik had eigenlijk gehoopt op een nog iets meer Jip en Janneke’ger verhaal. Want veel dingen die nu te lezen zijn in het Larens journaal zijn nog steeds van een behoorlijk hoog abstractieniveau.

In een kleine selectie van dit gezelschap heeft de wethouder en de controller van ons dorp ons bij mogen praten over de begroting en daar zinnige dingen over kunnen melden. Maar het is natuurlijk een heel bijzondere situatie dat een heel bescheiden clubje mensen nu echt op de hoogte is van de Larense financiën. Eigenlijk zou natuurlijk iedereen op de hoogte moeten zijn van de financiële wel en wee van onze gemeente. Want dat dragen we immers allemaal aan bij en daar mogen we ook allemaal van profiteren. Als je kijkt naar de begroting dan betaalt de gemiddelde Laarder, ongeacht leeftijd, gemiddeld ongeveer achthonderd euro aan de gemeente voor allerlei zaken die wij belangrijk vinden. En volledigheidshalve, ik moet er ook nog bij vertellen dat iedere gemiddelde Laarder daar nog via allerlei landelijke regelingen daar nog eens veertienhonderd euro aan bijdraagt via looninkomstenbelasting, BTW en allerlei andere zaken. Je zou dus mogen verwachten dat de gemiddelde Laarder, die dus meer dan tweeëntwintighonderd bijdraagt aan het wel een wee van de gemeente, daar ook een belangstelling voor zou hebben. Maar dat is jammer genoeg niet zo. Is dat vreemd, of past dat misschien een beetje in het beeld? Nu zijn de financiën natuurlijk ook niet erg sexy maar het is wel erg jammer dat de lokale democratie niet zo erg leeft bij de Laarders.

Gekscherend noem ik de gemeenteraad wel eens de ruzie rond de dorpspomp. Maar het is natuurlijk wel onze dorpspomp en je zou mogen verwachten dat iedereen zich daar wel een beetje mee zou willen bemoeien. Burgerparticipatie schijnt dat te heten en ik denk dat we daar de komende raadsperiode serieus werk van moeten gaan maken. De raad dichterbij brengen. Dat kan natuurlijk in alle communicatie maar het kan ook letterlijk. In de discussie rond de huisvesting van de raad en het college wil ik nog een extra variant inbrengen in de mogelijkheden. De raad en het college naar het centrum aan de aanstaande liefelijke Brink in het bruisende Brinkhuis, volop levendige discussies en het Raadhuis niet verkopen maar voor de huurders een goeie plek vinden op een andere plekken binnen het Hart van Laren en het Raadhuis voor bewoning geschikt maken. Veel ruimte voor woningbouw hebben we niet, en het geschikt maken van de vierkante gemeentegrond meters voor bebouwing zou een serieuze optie moeten zijn. Ik sluit af en mijn verhaal en mening heb ik moeten vertalen naar de volgende vragen.

Mijn eerste vraag: hoe staat het college ten opzichte van het weer vlot trekken van het regenwater problematiek op en rond het centrum? Is er genegen om oproep van de raad om de discussie weer te heropenen, te faciliteren? Is de wethouder bereid om in overleg met de raad de verkaveling van de Lichtweide te herzien, zodat er meer ruimte komt voor betaalbare bewoning? Waarom noemt de wethouder vanochtend het Singer niet als oplossing voor het financiële probleem? Is het college bereid om ook het geschikt maken van het gemeentehuis meters voor woonruimte te onderzoeken? En ten slotte een laatste vraag, en die is niet zozeer aan het college maar aan u allemaal: lopen jullie morgen mee in de klimaatmars in Amsterdam? De voorzitter: Dank mijnheer Vos. Het antwoord op uw laatste vraag kan in de tweede termijn geschieden vanuit de raad natuurlijk. Dank aan uw inbreng, die wordt overigens rondgedeeld nadat iedereen zijn

algemene politieke beschouwing heeft afgerond, deelt mevrouw Kroon-Stam op papier de inbreng uit. Dan is nu het woord aan de heer De Bondt, de fractievoorzitter van de VVD. De heer De Bondt: Dank u wel mijnheer de voorzitter. Het vierde jaar van een regeerperiode wordt gewoonlijk het oogstjaar genoemd. De plannen die zijn gesmeed en het beleid dat is voorgenomen komen dan, voor zover dat niet al eerder is gebeurd, tot stand. Vaak met een scheef oog naar de komende verkiezingen. In Laren is dat niet anders. De Rabobank, de Lichtweide, de omgevingsplannen komen nog aan de orde. Maar veel belangrijker plannen zijn vastgesteld en komen tot uitvoering. Ik zal geen opsomming geven van bouw- en bestemmingsplannen, de vormgeving van het sociale domein, de cultuurnota, de revitalisatie van het centrum of het bomenkapbeleid. Geconstateerd mag worden dat het college samen met de raad veel, heel veel, tot stand heeft gebracht. Maar er zijn ook onvervulde wensen: venstertijden voor het vrachtvervoer, een opvang bassin op de Brink. Ik heb wel begrepen overigens dat we daar zeer binnenkort een uitstekend plan voor krijgen. Een regionaal distributiecentrum, veilige trottoirs voor gehandicapten, meer parkeerplaatsen, de realisatie van een bescheiden hotel en misschien ook wel een heldere invulling van het begrip passend bij het dorpse karakter.

Waar het gemeentebestuur uitstekend in geslaagd is, is het behoud van de zelfstandigheid. De pogingen van de provincie om Laren, Blaricum en Huizen gedwongen samen te voegen werden verhinderd. Niet alleen door een motie om de provinciegrens te wijzigen, maar vooral ook doordat het college er jaar op jaar in slaagt een in meer jarenperspectief sluitende begroting te presenteren, ook nu weer. Dit jaar zelfs zonder extra belastingverhoging. Het college verdient daarvoor onze waardering. Ik merk ook op voorzitter dat er vanochtend een uitstekend interview met de wethouder in Gooi- en Eemlander is verschenen daarover. Lastig is evenwel dat Den Haag veel minder waardering toont voor een spaarzaam beleid dan het verdient. Bij de ophanden zijnde herijking van het gemeentefonds dreigt men de zogenaamde belastingreserve te vertalen in een verlaging van de jaarlijkse uitkering. Een schandelijke redenering. Wat Laren betreft zijn er gelukkig enkele meevallers geweest, zoals de verkoop van de Ambtswoning en de bouwplannen op gemeentegrond die zorgden voor wat extra financiële lucht. Uiterst zorgelijk is echter wel dat de kosten voor het sociale domein inmiddels meer dan een derde van de begroting in beslag nemen. Zorgelijk is ook dat in Nederland ruim tien procent van de jongeren aangewezen zijn op extra specialistische ondersteuning.

Laren is een kleine gemeente met een hoog voorziening niveau en zeker voor zo’n klein dorp fantastische sport en maatschappelijke voorzieningen. Ongelofelijk veel goede en onvermoeibare vrijwilligers zetten zich daarvoor in. De gemeentelijke steun in geld en beleid is daarvoor onmisbaar. De vrees dat de gemeente misschien een stapje terug zal doen lijkt onwaarschijnlijk. Immers, twee derde van de raad bestaat uit koele lokaal. Slechts een derde van de raadsleden heeft banden met een politieke partij. Onvermijdelijk is daarmee dat opportunistisme een belangrijke leidraad in de bestuurlijke beslissingen. De grote tegenstellingen zien we voornamelijk in de bereidheid tot veranderingen. Ook als veranderingen verbeteringen zijn. Zo af en toe lopen de emoties hoog op en heeft zelfs onze uitstekende voorzitter het zwaar onder de orde te handhaven. Laren mag zich gelukkig prijzen met het feit dat het een burgemeester heeft die dat op uitstekende wijze kan. Soms ontgaat het de raadsleden dat het college een eigen verantwoordelijkheid heeft en dat hun bestuurlijke taken meer omvat dat het simpel uitvoering geven aan raadswensen en besluiten. Zelfkritiek zou tot de deugden moeten behoren. Tel uw zegeningen, ik hoor het Maij-Weggen nog zeggen.

De politieke mores lijken echter verschoven te zijn naar het uitvergroten van kleine missers in plaats van waardering voor inzet en goede resultaten. De verandering van het klimaat staat deze dagen extra in de belangstelling door de top in Glasgow. Helaas bestaat er geen glashelder nationaal beleid. Hoopgevend voor nu is vooral het Europese beleid. De Europese commissie heeft een pakket met elf concrete voorstellen verstuurd aan de lidstaten. Nationaal moeten die worden vertaald in wetgeving. In dat zogenaamde FF55, Fit For 55-pakket, wordt vooral de nadruk gelegd op uitvoering van beleid, een doorbraak. Mooie, warme teksten genoeg maar concrete aanpak ontbreekt. Maximumsnelheid overdag op de snelweg om ten minste nog wat te kunnen bouwen lost niets op.

Bouwen van kerncentrales, inkrimping van de veestapel en aanpak van de industrie wel. Maar zonder ingrijpende veranderingen en compensatie zal dit nauwelijks kans van slagen hebben. De inzet van Laren zal echter slechts bescheiden kunnen zijn. Veel meer dan zonnepanelen op grote gebouwen, verledden van verlichting en stapsgewijze omschakeling van energiesoort kan de gemeente niet doen. Maar extra inzet kan geen kwaad en zal positief uitstralen naar de inwoners. Overigens mag de regering zich realiseren dat gemeenten die zij minder toekent uit het gemeentefonds ook minder ruimte hebben om te investeren in klimaatmaatregelen. Boven lokale samenwerking en politiek kan zich slechts matig verheugen in Larense belangstelling, met uitzondering van Crailo. Het is goed dat juist voor deze aangelegenheden een nieuwe raadscommissie wordt ingesteld. Regionale samenwerking kon wel eens de redding zijn van Larens zelfstandigheid. Nu al worden tal van zaken door de BEL, de HBEL of de regio op een wijze en schaal uitgevoerd die Laren zelf onmogelijk alleen zou kunnen oppakken. De kunst is binnen dat kader invloed te hebben op het beleid voor Laren. Opvallend is dat in de programmabegroting de BEL-organisatie op tal van plaatsen extra ruimte krijgt geboden, dat juichen wij toe.

Een sterke ambtelijke organisatie met hoog gekwalificeerde medewerkers achten wij een eerste vereiste voor goed bestuur. Dat laat echter onverlet dat wij ons juist op dat punt grote zorgen maken. Slagen wij erin om de vacatures die er volop zijn in te vullen met goede nieuwe mensen? Daar ligt nog een forse uitdaging. Ook bestuurlijk, is de BEL-samenwerking voor verbetering vatbaar. Zo’n distributiecentrum, reguliere buurtbusjes, verkeers- en vervoersplannen, cultuurbeleid en maatschappelijke voorzieningen zouden eigenlijk met meer begrip voor elkaar effectiever kunnen worden afgestemd. De lastigste keuze voor de raad staat nog op de rol. Wat doen we met het Raadhuis en wat in samenhang daarmee met het Brinkhuis? Beide objecten kennen een financieel nadelige exploitatie. Voor beiden zijn bezuinigingen mogelijk en noodzakelijk. De ambitie om het Raadhuis een volledig medische zorgfunctie te geven spreekt ons aan. Ook de huisvesting van het dagelijks bestuur en de griffie van de gemeente kan wat ons betreft in het Brinkhuis plaatsvinden. Wat mijn fractie betreft, kunnen alle vergaderingen van raad, commissie, fractie, steunfracties ook prima in het BEL-kantoor plaatsvinden. Voor mijn fractie is er dus ruimte om na een zorgvuldig proces mogelijkheden voor forse bezuinigingen te creëren.

Voorzitter met de presentatie van deze begroting, de laatste van dit college, mag worden geconstateerd dat de coalitie erin geslaagd is gedurende de volle bestuursperiode in goede samenwerking het beleid vorm te geven en uit te voeren. Natuurlijk niet altijd even harmonieus. We hebben onverwachts een wethouder zien vertrekken. Maar het college is er in geslaagd veel goede zaken voor Laren tot stand te brengen, dank daarvoor. Ook aan onze collega partij Larens Behoud, waarvan ik constateer dat Behoud vooral betrekking heeft op kwaliteit en niet de reactionaire betekenis heeft dat niets mag veranderen. Voor veranderingen die verbeteringen betekent, staan zij net als wij open. Mijnheer de voorzitter ik rond af: veel is bereikt, veel moet nog gebeuren, deze begroting daarvoor de ruimte. Maar veel zal ook in de komende nieuwe raadsperiode moeten worden opgepakt. De financiële ruimte is en blijft zorgelijk. Er zijn nog tal van onvervulde wensen. Het werk is nooit af. Dank u wel. De voorzitter: Dank mijnheer De Bondt voor de bijdrage voor de algemene politieke beschouwingen namens de VVD. Het woord is aan de heer Loeff, de fractievoorzitter van Larens Behoud. De heer Loeff: Dank u. Mijnheer de voorzitter, leden van het college, collegae van de gemeenteraad, mede dorpsbewoners, toehoorders in de zaal en digitale toehoorders.

We mogen ons gelukkig prijzen: vorig jaar zaten we in een tweede lockdown. Niet alleen was fysiek vergaderen onmogelijk, maar ook waren instellingen, horecaondernemingen en andere organisaties gesloten. Een situatie die we met elkaar hebben doorstaan omdat er een vaccin ook in aantocht was. Sneller dan gedacht is dat vaccin beschikbaar gekomen en heeft een groot aantal Nederlanders zich laten inenten. Het gevolg was een zomer met meer vrijheden, maar nu verergeren die cijfers weer. Ik zal bij deze beschouwing niet deze wereld en discussie in een dorp aanhalen,

maar feit is wel dat onze dorpsgemeenschap juist is gebouwd op ontmoeting. Ontmoetingen op straat, in winkels, op de markt, in de horeca, bij evenementen, in de kerken en de twee musea die we in ons midden hebben, bij de zang- en muziekverenigingen, in de sportaccommodaties en bij onze speeltuinvereniging. Ook in de verzorgingshuizen is de ontmoeting met elkaar een vitaal onderdeel van de leefbaarheid voor ouderen. En Larens Behoud is en blijft als echte dorpspartij al deze ontmoetingen graag faciliteren en stimuleren, zover dat mogelijk is natuurlijk. Het coronafonds dat ons college heeft ingesteld heeft gewerkt. Dankzij het feit dat we dit konden vullen met een bedrag wat mede afkomstig was uit de verkoop van de ambtswoning, heeft er matching plaats kunnen vinden en inmiddels kunnen er ook weer voorname bedragen worden terugontvangen. Met het fonds is een aantal belangrijke instellingen die ontmoeting, ontspanning en beweging mogelijk maakten, zoals het Brinkhuis, het zwembad en Singer Laren en een aantal ondernemingen en andere organisaties geholpen. Dat vinden wij waardevol en belangrijk en daarmee complementeren we het college. Het coronafonds is echter maar een onderdeel van de begroting in onze gemeente en de cijfermatigheid. Die begroting, en dat is gebruikelijk in de gemeenteraad, die oogt elke keer weer als een puzzel. Dat is ook een feitelijke situatie.

Die puzzel is soms lastig te lezen en voor sommigen ook lastig te begrijpen. Wij danken het college dan ook dat we middels de mogelijkheid om vooraf vragen te stellen en een avond met de wethouder financiën en de verantwoordelijke ambtenaren helder inzicht hebben kunnen krijgen op die onderdelen waar wij vragen over hadden. Larens Behoud wil het college complimenteren met de puzzel die gelegd is. Het beeld is compleet, de stukjes zitten op hun plek. Op hun plek voor dit jaar, maar ook voor de komende jaren. Al weet ook onze fractie dat de cijfers van de meerjarenbegroting niet in beton zijn gegoten. De problematiek van onze kleine gemeente is bekend: we hebben hoge lasten in het sociaal domein, er dreigt een forse tegenvaller aan te komen bij de herverdeling van het gemeentefonds en dat is de belangrijkste financier van onze kapstromen. Er is ook onderbenutte ruimte bij het belasten van de inwoners en dat brengt ons tot de volgende constatering: hoewel we graag zouden zien dat de lasten voor onze inwoners de komende jaren gelijk blijven kunnen we, als we hier niets aan doen, ons hiermee zelf in onze eigen staart bijten. Bij het niet zelf deels benutten van de ruimte die er nu is, zullen we zonder een goed verhaal richting de hogere overheden uiteindelijk bij tekorten gestraft worden door opgelegde verhogingen.

Er zijn gemeenten die plots een percentage van 25 procent verhoging kregen opgelegd. Daarom pleiten wij voor een meerjarenvisie op de onroerendezaakbelasting. Een visie die niet gedreven is door snel politiek winstbejag, maar gebaseerd is op een koers die recht doet aan de te verwachten uitgaven, de risico’s en de bestedingsruimte die er is en wat inwoners kunnen dragen. Dat alles maakt onverlet dat we onze uitgaven verder sober inrichten en organiseren. Ik heb sterk de indruk als ik de begroting lees dat we dat ook wel doen. We zitten er overigens als raad ook bovenop. Dat het daarbij in debatten vaker over tienduizend euro gaat dan over een ton is misschien verbazingwekkend maar kennelijk onderdeel van onze cultuur in de raad. Ik denk dat wij als partijen bij elkaar daar met elkaar nog maar eens buiten deze officiële vergaderingen goed over moeten spreken. Dat neemt niet weg dat we als partijen ons college goed volgen en bevragen, ook op kleine onderdelen. Het college probeert ons tijdig en breed mee te nemen in haar planvorming en besluiten. Dat dat bij de afgelopen subsidieronde voor de sport wat is misgegaan, is een les die is geleerd. Daar zal ik het hier verder niet over hebben.

Onze fractie ziet echter dat er nog een bedrag van ruim 85 duizend euro in de begroting staat en we overwegen daarvoor een amendement in te dienen om dat bedrag weer te parkeren in de algemene reserve. We kunnen dan per subsidieronde als raad beoordelen of de aanvragen passen binnen de door ons gestelde kaders. Mocht het college echter andere ideeën hebben over de wijze van toekenning van deze gelden, dan vernemen we graag op welke wijze u ons gaat meenemen in de plannen die de sportverenigingen hier mogelijk de komende periode nog voor gaan indienen. Onze tweede vraag betreft het groen in ons dorp. We hebben begrepen dat er vorig jaar, dat is zo’n puzzelstukje dat we kennelijk met elkaar over het hoofd hebben gezien, vijftigduizend euro bezuinigd is op groen onderhoud, die sleetsheid is nu zichtbaar. Naast het beschikbaar gestelde bedrag voor het centrumplan, zouden we graag van het college

vernemen of er ruimte gevonden kan worden in de begroting om deze bezuiniging uit 2021, die zal worden voortgezet in 2022, ongedaan te maken en structureel ruimte te vinden voor extra middelen voor het groen onderhoud. Op dit moment overwegen we, afhankelijk van de reactie van het college, een motie in. Voorzitter, ik ga verder met een aantal complimenten aan het college over de aanpak om de belastingtaken onder te brengen bij huizen. We zijn blij met dit genomen besluit en we hopen op een goede overdracht en een nog betere uitvoering door de gemeente Huizen. Complimenten ook aan onze voorzitter, onze burgemeester, die de voortrekkersrol bij de bestuurlijke vernieuwing in de regio voortvarend heeft opgepakt en een heldere analyse heeft meegegeven over hoe de regio functioneert en hoe deze zou moeten functioneren. Met ons recent besluit als raad om een aparte commissie boven lokale zaken in te stellen, kunnen we de regionale samenwerkingsagenda volgen en hier invulling aan geven en kunnen we ook de steeds complexere samenwerkingsverbanden als die binnen de MRA en anderen, beter klankborden.

Op het gebied van ruimtelijke ordening zijn er fikse stappen gezet: het bestemmingsplan Crailo is vastgesteld, de bouw van acht sociale woningen aan de Harmen Vosweg is in goed overleg bijna in de versnellingsfase, aan de stationsweg wordt gebouwd en de plannen voor de Rabobank hebben aan kwaliteit gewonnen. Met de locatie Eemnesserweg in de planning, hopen we nog een zestal woningen voor ouderen mogelijk te kunnen maken dicht gelegen bij onze winkels. Wethouder Den Dunnen komt een groot compliment toe met betrekking tot het sociaal domein. Meer dan net is, dat is het credo van Larens Behoud. Maar daarbinnen heeft onze wethouder stappen gezet om met een aantal maatregelen de kosten ook echt meer beheersbaar te maken. Met een praktijk ondersteuner bij de artsen maar ook door meer intern meer kennis te organiseren en ons als raad daar ook steeds in mee te nemen, is er gebouwd aan een stevig fundament voor een duidelijke koers die ook effect zal gaan hebben naar ons idee. Vroeger spraken we van actieve jongeren met een creatieve geest, nu heet dat ADHD. Wie ADHD heeft een aandoening en dus ook een behandelplan. Hoe we hiermee omgaan is een zorg voor ons allen: voor ouders, voor artsen, de omgeving. Naast de maatschappelijke gevolgen is er ook een financiële kant voor de gemeente.

Wij blijven het Rijk oproepen snel te komen met een definitieve maatregel om de gemeenten niet verder te laten leeglopen door al deze regelingen. En dan het Brinkhuis: waar het Brinkhuis mede kan bijdragen aan een oplossing voor de jeugdproblematiek, moeten we breder kijken hoe we het Hart van Laren verder willen invullen. We zien graag de visie hierover tegemoet, wetende dat er intussen ook al een aantal stappen zijn gezet, die ons qua volgorde en communicatie soms wat verbaasde. Als fractie zien wij voor ons dat naast de huisvesting van het college, ook de commissies en de raad in het Brinkhuis gaan vergaderen. Dichtbij onze inwoners, laagdrempelig en op een passende plek in onze dorpskern. De gedachte dat het huidige gemeente daarna zou kunnen worden omgevormd tot een centrum voor zorg, waarbij opnieuw laagdrempelig allerlei kleine medische behandelingen kunnen worden uitgevoerd, waarvoor we nu nog naar Tergooi, Blaricum gaan, spreekt onze fractie zeer aan. Een compliment verdient ook onze wethouder Peter Calis. Allereerst voor zijn heldere raadsinformatiebrief recentelijk over de verlenging van het subsidiecontract over Singer Laren, maar met het voorbeeld zien we de samenwerking van het college de komende maanden met vertrouwen tegemoet.

Maar bovenal compliment voor hem en het hele college dat, wetende dat scherp aan de wind moeten zeilen, deze begroting zo aan ons is gepresenteerd. Met een perspectief op verbetering, met doelmatigheid voor ogen en met de menselijke maat voor al onze inwoners in gedachten. Ik sluit af voorzitter met dezelfde woorden als vorig jaar en dat kan nu in de zaal en daar ben ik eigenlijk wel heel blij om. Larens Behoud is trots op ons dorp, onze inwoners, op de initiatieven die in onze samenleving worden ondernomen door alle vrijwilligers die zich inzetten professioneel of helemaal vrijwillig voor de samenleving van laren, voor de sport, voor de cultuur, van jongeren tot ouderen zorg. We zijn en blijven een rijk dorp. Vanaf deze plaats spreek ik daarom graag onze bijzondere waardering uit naar eenieder die zich vrijwillig op enige wijze voor ons dorp inzet, hopelijk ook snel als alle coronaproblematiek achter de rug is. Larens Behoud wenst u college het komende resterende periode van besturen veel succes toe.

De voorzitter: Dank mijnheer Loeff voor de bijdrage. Het woord is aan de heer Wegter, de fractievoorzitter van D66. Mijnheer Wegter, gaat uw gang. De heer Wegter: Dank u voorzitter. Voorzitter het is vandaag de laatste keer dat we de balans opmaken van opnieuw vier jaar beleid van het Larens Behoud en de VVD-coalitie. De voorzitter: Mijnheer Wegter, ook voor u geldt: ik zou de microfoon een beetje naar u toeschuiven, dan bent u goed verstaanbaar. De heer Wegter: Dit gaat niet van die tien minuten af hè? Ik begin opnieuw. Mijnheer de voorzitter, het is vandaag de laatste keer dat we balans opmaken van opnieuw vier jaar beleid van het Larens Behoud VVDcoalitie. Daarna is het woord binnenkort aan de kiezers. De laatsten krijgen nu voor het eerst in het Larens Journaal, hulde aan de wethouder voor het initiatief, een paar basisgegevens aangereikt, en wel die betreffende begrotingssituatie waar Laren zich nu in bevindt. Er worden geen doekjes omheen gebonden, ik citeer: “De begroting 20-22 kent een fors negatief resultaat”, einde citaat. Er wordt niet bij gezegd dat de laatste jaren ook wel het geval was en ondertussen duidelijk is dat de zaken echt uit de hand lopen. Nu worden we geconfronteerd met een deficit van meer dan een miljoen.

Natuurlijk, er dient bij worden aangetekend dat de financiële soep blijkbaar toch minder heet is nu we dankzij de september circulaire, dat nadelig saldo, aanzienlijk kunnen terugschroeven naar ruim vier ton. Onder meer dankzij extra middelen voor de jeugdzorg en de gunstige accresontwikkeling. Het college reikt zelfs met zwarte cijfers vanaf 2023, hoewel in de toelichting op de begroting wijselijk wordt opgemerkt dat nog veel onzeker is en zich mogelijk pikzwarte wolken aftekenen, met name als gevolg van de effecten van de te verwachten herverdeling van het gemeentefonds. Geen enkele reden dus om nu de vlag uit te steken. In tegendeel, we zitten diep in structurele financiële problemen, onder meer in duidelijke bewoordingen bevestigd door onze accountant, maar ook door buitenstaanders zoals BDO, die Laren rangschikt op de bijna onderste plaats van het rijtje van kleine gemeenten en hun financiële prestaties. Zeker, de uitgaven in het sociaal domein drukken zwaar op de begroting. Met alle respect overigens voor de inspanningen van de betrokken wethouder. Maar dat geldt voor iedere gemeente, bijvoorbeeld ook voor Blaricum. Maar de laatste staat daar volgens hetzelfde lijstje aanzienlijk beter voor. Hetgeen niet alleen kan worden verklaard door de vele grondtransacties die daar recentelijk hebben plaatsgevonden.

De conclusie is onontkoombaar: Laren leeft op te groot voet, geeft te veel geld uit. Of zoals in de stukken keurig aangegeven, blijken ze financiële kengetallen en die zij immers uiteindelijk maatgevend voor het oordeel van de provincie bevindt Laren zich, ik citeer de provincie, in het zogenaamde “hoogste risicoprofiel”. Is er dan niet bezuinigd de laatste jaren? Ja zeker wel. Niet in de laatste plaats dankzij concrete suggesties van vrijwel alle fracties hier aan de tafel, heeft het college inderdaad de handschoenen opgepakt en is een aantal maatregelen in gang gezet, die wat soelaas moeten verschaffen. De wethouder zegt daarvan met nadruk “de citroen is daarmee volledig uitgeperst”, maar laten we eens kijken of dat zo is. Blijkens de bijlagen bij de kadernota die we deze zomer bespraken, figureert de monitor van het bezuinigingspakket. Volgens het college zullen de meeste maatregelen daarin vervat eerst later effect sorteren. Dat wil zeggen, in 2020 drie en een halve ton, 23 vier en 24 bijna vijf ton. Dat moet dus nog worden afgewacht. Maar belangrijker nog is de vaststelling dat een groot deel van dat pakket nog aan verdere uitwerking toe is. Dus nog niet politiek is afgedekt en bedragen omvatten van bijna drie ton in 2022, zeven ton in 2024. Daar moeten dus onze opvolgers nog over beslissen. Bijvoorbeeld over de vraag over van drie naar twee wethouders gaan.

Onzekerheid troeft dus op vrijwel alle fronten en dus is de verwachting van het college dat we vanaf 23 uit de financiële ellende zijn, niet meer dan een slag in de lucht. Een verwachting op los zand gebouwd en dus niet geloofwaardig. Temeer wanneer wordt bedacht dat de BEL Combinatie binnenkort een lening van zes miljoen moet aflossen en dus daarvoor in alle waarschijnlijkheid een nieuwe lening moet

worden afgesloten, met alle renterisico’s van dien, ten nadele van de gemeentekas. Toegegeven, er is nog wat tafelzilver over: de Lichtweide en het Raadhuis. Maar zeer terecht is dat nog niet in de meerjarenbegroting verwerkt zodat die volgende algemene reserve, ruim vier miljoen, ver onder wettelijk minimo blijft weggezakt. Bovendien, het is de wethouder zelf die voortdurend benadrukt dat incidentele inkomsten niet met structurele bate verwerkt mogen worden. A propos dat verhinderde het college blijkbaar niet de opbrengst van de verkoop van de ambtswoning, inclusief toegang parkeergarage, in totaal ruim twee miljoen, onmiddellijk grotendeels in te zetten om de coronanood te ledigen, onder meer van Singer Laren en het Brinkhuis. Dus zo heilig is de stelling van die wethouder niet. Bovendien, onder het motto ‘regeren is vooruit zien’ zou het niet van prudent begroten getuigen nu al rekening te houden met nieuwe verplichtingen, voortvloeiend uit de kennelijk nog te verwachten hernieuwde corona epidemie, die net als eerder zeker niet aan Laren voorbij zal gaan. Het is daarom voor ons dan ook volstrekt onbegrijpelijk dat de meerderheid van deze raad de vrede in de coalitie kennelijk zo veel waard is, dat de begrotingsproblemen daaraan ondergeschikt worden gemaakt.

Het centrum waar niemand in dit dorp om vraagt wordt immers gewoon doorgedrukt, zij het op iets bescheidener schaal, naar ere voorzien. Verstandige tegenwerpingen, waarvan de oppositie, worden eenvoudig terzijde geschoven. Even een tussenvoegsel. Het college kan volledige steun rekenen met betrekking tot de nieuwe overeenkomst aangaande de hoogte van de toekomstige subsidie voor Singer Laren. Eerder is bepaald, ook in het licht van de eerdere incidentele extra donatie in verband met corona, in de komende jaren met de korting van per jaar twintig procent moet worden gerekend. Een moeilijk maar volstrekt gerechtvaardigd besluit dat mutatis mutandis ook zal moeten gelden voor het Hart van Laren. Nu we het toch over de vrede in de coalitie hebben, zij maakten zich belachelijk door eerst elkaar de tent uit te vechten met betrekking tot de vraag of er, en zo ja waar, padelbanen moesten komen, om vervolgens te zien dat de grootste fractie rond deze tafel zich laat afschepen met een fopspeen door ze in studie af te wachten die moet beoordelen of er een betrokken locatie ook nog plaats voor woningbouw. Iedereen weet dat dat laatste volstrekt onmogelijk is, maar dat dondert niet, een toeziend sociaal gezicht kan geen kwaad nu nieuwe verkiezingen in aantocht zijn. Wat de woningbouw betreft, voorzitter, ik aarzel niet het beleid van het college in grote lijnen in dezen te kunnen volgen.

Belangrijke stappen zijn gezet in het licht van de eerder door de raad verordineerde bouwnota, waarbij de een derde regeling per saldo is gerespecteerd. Een spoedig positief besluit met betrekking tot de toekomstige bestemming van de Larense Kweek, dient nu als een mooi sluitstuk voor een adequaat gevoerd bouwbeleid in de gemeente, qua grond uitermate schaars en dus vrijwel onbetaalbaar is. A propos laten we nou de statushouders niet vergeten. Helaas ligt dat anders met betrekking tot de uitvoering van het kroonjuweel van deze coalitie: het project Laren Regenklaar. Dat project is feitelijk in een impasse geraakt. De informatie waar mijn collega vanmorgen over spreekt, daarover beschik ik helaas niet maar daarvoor zit ik ook in de oppositie. Is feitelijk in een impasse geraakt, althans, in het bijzonder met betrekking tot de pièce de résistance van dit project, te weten de situatie van Den Brink, in deze context. De verantwoordelijke wethouder werd nota bene door zijn bevriende fractie terug in het hok geduwd. De VVD heeft er kennelijk geen behoefte aan hem nu uit die benauwde positie te bevrijden, de stembussen zijn immers in aantocht. En dus strompelt de coalitie verder, uitgeblust en meewarig kijkend naar elkaar zonder enig teken de zaken nou echt onder controle te hebben. Laat staan perspectief te bieden op betere tijden.

Die financiën lopen uit de hand, de OZB wordt natuurlijk buiten schot gehouden, want er komen verkiezingen en andere diep ingrijpende maar noodzakelijke maatregelen worden over de verkiezingen heen getild, onder het motto apprend nous le déluge. Kennelijk in de verwachting dat de kiezer dom genoeg is om daarmee genoegen te nemen. Het eerlijke verhaal wordt vermeden. Alles tussen de woorden ten spijt, Laren is niet in staat haar zelfstandigheid waar te maken. De schaal van opereren is zodanig, dat niet alleen het sociaal beleid grotendeels moet worden uitbesteed, maar ook de belastingtaken worden nu aan de grote broer overgedragen. En dat laatste dan ook nog langs gescheiden wegen, zodat Eemnes alsnog haar eigen richting kiest. Aldus heeft die BEL Combinatie ooit bedacht om opschaling te vermijden er in toenemende mate moeite

mee haar geloofwaardigheid te bewaren. Desondanks ziet de meerderheid van deze raad er niet tegenop de inwoners van dit prachtige dorp in slaap te sussen met de stelling dat alles volledig onder controle is. Wunsch handeln heet dat in het Duits. Ik wijs, wellicht ten overvloede nog maar eens naar de stelling van de voorlieden van Larens Behoud. Namelijk Laren kan haar zelfstandige positie alleen waar maken wanneer gezond financieel beleid gepaard aan constructieve samenwerking in de regio wordt verzekerd. Geldt dat actie Ommen nog steeds? Ondanks het succes van Crailo geldt die vraag ook wanneer we moeten vaststellen dat niet alleen het college maar ook een meerderheid van deze raad in de loopgraven kruipt wanneer daadwerkelijk op bovenlokaal niveau moet worden doorgepakt. Bijvoorbeeld betreffende de concrete maatregelen aangaande de dringend noodzakelijke energietransitie. Mijnheer de voorzitter ik sluit af. Met uw toestemming, u zult met loop van deze ochtend nog nader ingaan op een aantal details van de voorliggende stukken. In het bijzonder waar het in de berekening van het inflatiepercentage en van het OZB-tarief betreft. We wachten nu eerst met spanning de reactie van het college af om daarna onze mind definitief op te maken waar het de goedkeuring van de begroting 2020 en een meerjarenbegroting betreft. Ik dank u voorzitter.

De voorzitter: Dank mijnheer Wegter voor uw bijdrage namens de fractie van D66. Het woord is aan mevrouw Timmerman-Hamers van de fractie van Liberaal Laren. Mevrouw Timmerman-Hamers gaat uw gang. Mevrouw Timmerman-Hamers: Dank u wel voorzitter. Mijnheer de voorzitter, terugkijkend op zestien jaar begrotingsbehandeling van Liberaal Laren was onze boodschap steeds hetzelfde: niet meer geld uitgeven dan er binnenkomt en nooit je tafelzilver verkopen, want dat is eenmalig en zo weer verdampt. Dat is ook de beste garantie op het behoud van zelfstandigheid en daarnaast worden op deze wijze lasten voor de burger laag gehouden. Echter, hiervan is laatste acht jaar geen sprake geweest. We leven al jaren op de pof, er is continu te veel uitgegeven waarvoor er meer dan 37 miljoen is geleend voor dit kleine dorpje. De voorzitter: Mevrouw Timmerman-Hamers, voor u nog iets van de microfoon af want u ontploft een beetje. Ja dank u. Gaat uw gang. Mevrouw Timmerman-Hamers: Verder van de microfoon, oké. Immers, wat je niet ziet bestaat niet. Ook de ambtswoning is verkocht. Let wel, tegen de afspraken van het coalitieakkoord in. En die anderhalf miljoen aan netto opbrengst is alweer verdampt. Nog steeds is de begroting bij lange na niet sluitend.

De keuzes uit de voorgaande jaren zullen nog lang negatief doorwerken op de begrotingen van de komende jaren en op de nu al veel te hoge lasten voor de burger. Even een paar kengetallen ter verduidelijking: onze woonlasten liggen 86 procent hoger dan het landelijk gemiddelde. Vorige jaar was dat 72 procent en het jaar daarvoor 59. Een sterk oplopende lijn dus die straks niet meer is op te brengen. De lokale lastendruk, meer persoonshuishoudens zijn overigens op pagina 76, hetzelfde weergegeven als de eenpersoonshuishoudens. Is dat een cadeautje of een foutje? Wij vrezen het laatste. Onze algemene reserve bedroeg in 2019 nog 5,2 miljoen maar zal eind 2022 zijn gehalveerd. En dan moet 2022 nog komen, wij houden ons hart vast. Tekorten worden dus telkens aangevuld met geld uit de algemene reserve, nog meer leningen en zoals vorig jaar de opbrengst van de verkoop van de ambtswoning. Dit jaar staat de verkoop van het Raadhuis op de planning om de financiële gaten deels te dichten. Daarnaast wordt er veelvuldig te laag begroot om het plaatje rond te krijgen waardoor er achteraf nog meer tekorten ontstaan. Een vicieuze cirkel, wie houdt wie nog voor de gek? De huidige netto schuldquote ligt met 154 procent diep in de gevarenzone en stijgt nog steeds. Was dit vorig jaar nog 145, in 2025 zal die volgens deze begroting zijn gestegen tot maar liefst 162 procent.

Nergens in de begroting wordt aangegeven welke acties nodig zijn om terug te gaan naar een aanvaardbaar niveau van onder de negentig procent. Een volgende coalitie wordt op deze wijze met een gigantisch probleem opgezadeld. Ook de lange termijn schulden nemen in Laren toe: van 26,7 miljoen in 2020 naar 37,4 miljoen in 2022, een stijging van

veertig procent in twee jaar. En hoewel de minimale solvabiliteitseis twintig procent is, zakt deze in voorliggende begrotingen naar een dieptepunt van 5,2 procent. Het moge duidelijk zijn dat deze extra schulden tot een fors hoger uitgavenniveau zal leiden de komende jaren. Laren komt uit een gerenommeerd onderzoek uit de bus als een van de financieel slechtst presterende gemeenten in Nederland. Niet bepaald een kwalificatie om trots op te zijn. Zoals al gezegd, Laren bevindt zich in het hoogste risicoprofiel. Een structureel sluitende begroting is er al jaren niet meer, zelfs niet met de meevallers die vanmorgen zijn gepresenteerd. Alleen door de sluitende meerjarenraming, straks komt alles goed, accepteerde de provincie tot nu toe dit beleid. Tot nu toe, want in haar recente brieven aan de gemeente schrijft de provincie, en ik citeer, “om een situatie zoals in het verleden van een opschuivend perspectief te voorkomen, zien wij de vastgestelde begroting 2022 graag vergezeld gaan van een meerjarenraming waarbij alle jaarschijven voldoen aan het criterium structureel en reëel in evenwicht”. Dat gaat lastig worden, zelfs als we een antwoord van de wethouder financiën op Facebook, met positieve getallen voor 2023 en 24 vanwege forse meer inkomen vanuit Den Haag voor corona en jeugdzorg mogen geloven, want hierover is officieel nog niets bekend. Vanmorgen dus dat krantenbericht.

Nu wordt in Laren elke financiële discussie bij voorbaat doodgeslagen met kosten jeugdzorg, kosten WMO, ook de hele beeldvorming naar de burger is hierop gericht. Te weinig geld vanuit Den Haag, dus we kunnen geen kant op. Hieruit wordt de legitimiteit gehaald om belastingen op burgers te kunnen verhogen, we kunnen niet anders. Nu ontkennen we niet dat Den Haag van alles wat voorheen landelijk werd georganiseerd over de schutting naar de gemeente gooit, zonder dat daar tegenover voldoende financiële middelen staan. Maar het is nu juist de kunst in tijden van financiële krapte hierop te anticiperen en sturen. Dit betekent dat alle te voorkomen, dus niet noodzakelijke kosten, in eerste instantie dienen te worden geschrapt. Als het water je financieel aan de lippen staat, nog net niet failliet, haal je het toch niet in je hoofd om 130 duizend euro aan subsidie te verstrekken ten behoeve van padelbanen die overal in Nederland gewoon commercieel worden aangelegd. En 260 duizend euro uit te geven aan het opknappen van het centrum, inclusief een ludieke schoonmaakdagen en een stadssteen van 55 duizend euro naar Singer toe. Oh ja, en een centrummanager die eigenaarschap over de plannen krijgt, want zonder dat kunnen we in Laren toch niet? Alles voor de stijlzoeker van buiten het dorp maar niet voor de burger in het dorp.

Alleen al deze overbodige uitgaven van de laatste maand zijn vergelijkbaar met een kleine honderd euro WOZ verlaging voor elk huishouden in Laren, dat is toch niet uit te leggen? Het kan niet op en dat alleen voor de beeldvorming voor de mensen van buiten. Terwijl door de veel te hoog oplopende lasten het water onze inwoners tot aan de lippen staat en alles buiten het centrum zwaar wordt verwaarloost. Straten onvoldoende geveegd, perken niet bijgehouden of kapot gemaaid door te groot industrieel materiaal en een groeiend aantal gaten in de wegen. Maar ja, dat is buiten het centrum en daar wordt alleen maar gewoond, who cares? Mijnheer de voorzitter in tijden van financiële krapte en tekorten dienen er heldere keuzes worden gemaakt. Volgens onderliggende begroting heeft het college de volgende keuzes gemaakt. We constateren: fors hogere lasten voor de burger, nog meer lenen om exploitaties te dekken, gaan we Griekenland achterna? Zij werden gered, wie gaat ons redden? Doorgaan met verkopen van de tafelzilver om gaten te dichten en last but not least: bezuinigen op hen die zich niet kunnen verdedigen. Het moge duidelijk zijn dat dit niet onze keuzes zijn. Het laatste punt, bezuinigen op hen die zich niet kunnen verdedigen, wil ik nog wel even verduidelijken. We vinden bijvoorbeeld dat er niet gekort dient te worden op onze hulpbehoevende nog zelfstandig wonende ouderen.

Zij krijgen nu minder zorg voor meer geld. Er dient zo snel mogelijk een evaluatie te komen over de gevolgen van deze reeds ingezette bezuiniging. Daarnaast is de goed en efficiënt werkende Latax wegbezuinigd en ondergebracht bij de Regiotax. Per saldo is het vervoeren voor de burger daardoor en duurder en minder klantvriendelijk geworden, hetgeen van te voren te voorzien was. Ondanks de pleister van 35 duizend euro voor de inzet van het vrijwilligersbusje is dit niet uit te leggen. Onze bomen zijn ons groene kapitaal en mede in verband met klimaatverandering van levensbelang voor mens en dier. Dat betekent niet alleen dat deze goed onderhoud verdienen maar ook, en juist, bij kapaanvragen uiterste zorgvuldigheid dient

te worden betracht, want weg is weg. En oude bomen komen nooit meer terug. Nu heeft u van 2022 het budget BEL-uren hiertoe drastisch verlaagd, van 39 duizend tot 23 duizend, zodat deze zorgvuldigheid wegens tijdgebrek in het gedrang kan komen. Immers, nu de door u voorgestelde verruiming vergunningsvrije kap vorige maand bij amendement is geschrapt, zijn hetzelfde aantal kapaanvragen te behandelen. Wij stellen voor om het oude aantal uren te continueren en deze kostendekkendheid zo nodig door aanpassing van de leges te doen. Wij hebben hier een amendement voor. Ook constateren we dat het budget voor verzorging van de herten vanaf 2022 is gehalveerd. Na het debacle van uitbesteding van de hertenzorg, en dan zeg ik het nog heel vriendelijk, hebben onze eigen betrokken ambtenaren het weer stilletjes tot ieders tevredenheid overgenomen. Terwijl de info is dat niemand dit uitbesteden meer wil en ook de Tomingroep heeft aangegeven dat dit eigenlijk niet hun ding is, constateren we dat de uren inzet vanuit de BEL weer zijn geschrapt. Kunt u hier uitleg over geven en zorg dragen dat deze urenreservering voor onze eigen ambtenaren wordt zeker gesteld? Zo nodig hebben wij hiervoor amendement. Zorgen voor hen die niet voor zichzelf kunnen zorgen is een kerntaak van de gemeente, ook in moeilijke tijden en geen sluitpost waarop bezuinigd mag worden.

Immers, alles van waarde is weerloos en verdient onze bescherming. Dank u wel. De voorzitter: Dank u mevrouw Timmerman-Hamers voor uw bijdrage. Dan komen we bij de laatste inbreng, de laatste algemene politieke beschouwingen van vanochtend. De heer Van den Berg van de fractie van het CDA. Gaat uw gang. De heer Van den Berg: Voorzitter, even eerst een punt van orde. Toen u de vergadering opende meldde u dat de collega Sakkers iets later zou zijn maar ik constateer dat de heer Sakkers nog steeds niet aanwezig is dus we zijn nog niet volledig. Ik vind dat wel jammer, ik weet niet of dat straks gevolgen heeft bij stemmingen maar dat laat ik aan u. De gemeenteraadsvergadering van vijf november, de programmabegroting 2022 en de meerjarenraming en 2023-2025. Ik ga even de klok aanzetten dat ik wel gewoon ongeveer op tien minuten uitkom voorzitter. Voorzitter, leden van het college van burgemeester, wethouders, collega raadsleden. Voor mij, nog niet voor u maar zo meteen wel, ligt de inbreng van de fractie van het CDA, het CDA Laren. Zoals ik zo net begreep, en dat wist ik eigenlijk natuurlijk ook wel, een van die partijen, die een derde van deze raad uitmaakt die ook landelijk vertegenwoordigd zijn. Fijn dat de fractievoorzitter van de VVD ons daar nog eens even aan helpt herinneren.

De titel luidt van dit verhaal: wat zijn wij met elkaar aan het doen? Aan de hand van een aantal voorbeelden van recente datum en al wat langer geleden neemt het CDA Laren u mee in onze gedachten, welke kant wij met onze gemeente Laren niet op moeten en positief gebracht waar de toekomst van onze gemeente wel graag heen zien gaan. Heel recent, wat zijn we met elkaar aan het doen? In de afgelopen gemeenteraadsvergadering van 27 oktober kwam deze vraag van het CDA Laren met betrekking tot de motie ingediend door D66 om de gemeenteraad, het college op te dragen een brief te schrijven aan het kabinet om een enkele persoon en haar familie asiel te verlenen en in ons dorp te huisvesten. De vraag van het CDA Laren, wat zijn wij met elkaar aan het doen, kwam luid en duidelijk terug in De Gooi- en Eemlander van 29 oktober jongstleden. En daarmee was eigenlijk, voorzitter, de titel van onze inbreng van vandaag geboren. Als voorbeeld: wat zijn we met elkaar aan het doen? In diezelfde raadsvergadering was ook de padel rel aan de beurt. Want wat zijn wij met elkaar aan het doen? Coalitiepartij Larens Behoud neemt een eerder genomen collegebesluit alsnog op de korrel met een stevige set vragen, gevolgd door een motie die breed werd aangenomen en leidde tot een nadere behandeling in de volgende vergadering van de gemeenteraad.

De motie van de coalitie Larens Behoud voorafgaand aan die vergadering ingediend, werd uiteindelijk door Larens Behoud zelf weer ingetrokken. Een vage toezegging verantwoordelijk wethouder dat sociale woningbouw ter plaatse nog eens onderzocht gaat worden was daarvoor voldoende. En passant werden groene bossage verderop aan de Eemnesserweg richting het centrum, tegenover de basisschool, nog even door de andere coalitiepartij VVD genoemd als potentiële woningbouwlocatie. Hopelijk als grap en anders wel

een hele slechte grap maar met een knipoog. Een dag later vroegen andere belangrijke mensen uit de partij Larens Behoud zich op Facebook af wat er toch aan de hand was. Wat was er in de gemeenteraad op die bewuste avond toch gebeurd. Niemand die het precies nu weet. Vaststelling begroting, subsidieplafons, mandaat wie snapt het nog? Wat zijn wij met elkaar aan het doen. Nog een ander voorbeeld van wat zijn we met elkaar aan het doen zijn: onlangs verwonderen meerdere zelfs vele dorpsbewoners zich over de transformatie van het kleine brinkje op de hoek Zijtak Wagenpad en de Boekweitskorrel. In recent vastgesteld bestemmingsplan, nog op verzoek van de gemeenteraad geheel groen gekleurd, is het nu een ingerasterd met een stevig hekwerk en verworden toch speelveldje. En passant is de openbare weg verandert in een fietspad. Opnieuw: wat zijn we met elkaar aan het doen? En daar komen de eerste twee vragen voorzitter: Is er eigenlijk en zo ja wanneer een verkeersbesluit genomen? Is het hekwerk wel voldoende tenminste 30 cm van de weg geplaatst vraagteken? Deze vraag stellen is het antwoord geven: nee het hek staat strak op de weg even niet opletten en het stuur van je fiets haakt in het hekwerk met een naar ongeluk tot gevolg.

Wat zijn wij met elkaar aan het doen? De derde vraag is: waarom is het hekwerk niet op voldoende veilige afstand van de weg gezet? Een klein brinkje of een grote brink? Wat zijn we met elkaar aan het doen? Niets is echt veilig voor het huidige college van burgemeester en wethouders. De Brink inrichten als een grootschalige waterberging voor de steeds heviger wordende regenval te lijf te gaan werd uiteindelijk met een grote handtekeningenactie terug naar de tekentafel verweven. Coalitiepartij Larens Behoudt doet nu voorkomen dat zij het als grootste partij nog net op het nippertje hebben kunnen voorkomen maar de waarheid is dat de fracties Liberaal Laren, CDA en coalitiepartij VVD dit met een goede motie, met een ruime meerderheid aangenomen, hebben afgedwongen. De groene brink binnen ons dorp met rust laten zeggen deze bij dorp betrokken, landelijke partijen. Ik hoop dat de inwoners van Laren zich dit op 16 maart 2022 herinneren als ze een gemeenteraad mogen kiezen. Wat zijn we met elkaar doen als het gaat om woningbouw? Beter gezegd betaalbare woningbouw. Voormalige locaties Rabobank en Golden River worden bebouwd met appartementen met koopsommen vrij op naam ver boven een miljoen of bijna 2 miljoen. Zelfs voor de gegoede Larense inwoners vrijwel niet meer te betalen.

De beoogde woningbouw op de voormalige ligweide Harmen Vosweg zijn een positieve uitzondering waarbij de laatste locatie helaas wel knabbelt aan ons open agrarisch landschap aan die zijde van het dorp. Eens maar nooit weer zegt het CDA Laren er over, toen bij het voorstellen van dat plan en nu vandaag weer hier in deze gemeenteraadsvergadering. CDA Laren is voornemens een motie in te dienen de locaties Rabobank en de voormalige basisschool De Scheper, aan te wijzen als locaties om vooral betaalbare woningen te gaan realiseren met voorrang voor Larense inwoners die woning achterlaten. Het kavelplan van locatie Rabobank kan dit nog steeds toestaan. Het brengt dan misschien wel wat minder laesies op maar het dwingt ons tot het maken van keuzes. Wat zijn we met elkaar aan het doen? Het CDA Laren verneemt in deze vooral graag van de collega-fracties of zij mee willen doen met deze motie. Het perspectief dat het college van burgemeester en wethouders ons in deze programmabegroting schetst, voorspiegelt is naar mening van het CDA Laren onvoldoende. De centrale vraag van het CDA is vooral wat zijn de financiële gevolgen van de plannen voor onze inwoners, ondernemers en ons verenigingsleven. Wat zijn geweest? Maar ook: wat gaat het in de toekomst worden? Anders gezegd: wat hebben we ervoor terug gekregen.

Wat zijn we met elkaar aan het doen? De programmabegroting is een boekwerk, lijvend boekwerk van 150 pagina's met veel cijfermateriaal en hoe kun je deze grote hoeveelheid gegevens nog snel en goed beoordelen. Het college komt ons tegemoet met een begroting in één oogopslag. Ook om inwoners van Laren hierbij te betrekken is deze begroting in één oogopslag ook gepubliceerd in Larense Journaal. Allemaal prima, mits de cijfers kloppen en dat is helaas niet het geval, zo meende wij te constateren. Als je bijvoorbeeld in de linker rij de inkomenscijfers optelt is het resultaat zomaar een ton meer of minder. Een miljoen meer of minder soms. Een verschil van derhalve een kleine miljoen en daarom toch maar even gekeken of de cijfers dan wel kloppen met die in de officiële programmabegroting en dat lijkt dan ook niet het geval te zijn. Want inderdaad, zegt de programmabegroting iets anders en het totaal bedrag aan lasten de begroting van 27.250.000 euro is juist. Dat

is het echter niet het geval bij de inkomsten op 2 andere bladzijdes. En als je dat allemaal bij elkaar optelt, dan zou je uit kunnen komen dat het eigenlijk zo'n 50.000 euro positief is. Dus een positief saldo van 250.000 euro tegenover een tekort van ruim één 1.000.000 euro. Zoals in Larens Journaal nou wordt voorgeschoteld: een enorm verschil en te mooi om waar te zijn. En wij vragen toch aan het college: kunt u ons nou eens aangeven, in relatie tot de tekst die u straks heeft of die juist is, we zijn heel erg benieuwd. Vraag vijf, we gaan door naar het volgende: er wordt een bedrag van 15,5 miljoen euro aan het Rijk… Vanuit het Rijk aan het gemeentefonds. Hoe zeker is dat? Het werd al gezegd. Door het Rijk te verstrekken bedragen, en grote gemeenten zouden of vrij uitgaan en kleinere gemeentes moeten inleveren. Is daarover nog iets nieuws te melden sinds wij daar de laatste keer van bericht over kregen. Een kleine gemeenten met een hoog voorzieningen niveau zullen altijd moeit hebben met een sluitende begroting. Willen wij dat toch bereiken? Dan dienen we een aantal zaken goed in de gaten te houden. En dan zeker de kosten bij de gewestelijke regelingen. De gemeenteraad heeft nog geen rechtstreeks toezicht en onze vertegenwoordigers moeten goed de kost in de gaten houden. Als voorbeeld de kosten van het verwerken van de afvalstoffen.