RV Begroting gemeente Laren 2024
Tekst van het document
BESLISVOORSTEL RAAD LAREN Besluitvormend orgaan
Gemeente Laren - Gemeenteraad Gemeentecode Laren.
Onderwerp
Begroting gemeente Laren 2024. Portefeuillehouder Midden, J.G. van Openbaar Ja.
Korte inhoud
De gemeente Laren heeft de afgelopen jaren gebouwd aan een solide financiële basis. De reserves zijn aangevuld en er is geld uitgetrokken om te investeren in de ambtelijke
organisatie. In 2024 blijven we een behoedzaam begrotingsbeleid voeren maar doen we ook grote, noodzakelijke investeringen. Zo verwachten we te starten met de uitvoering van het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs, dat dit najaar aan de raad wordt
aangeboden en zetten we de extra Rijksmiddelen voor duurzaamheid in om concrete
stappen te zetten. De uitvoeringsagenda’s voor het Groenplan en de woonvisie en het beleidsplan Sociaal Domein zijn leidend voor onze inzet in die programma’s.
In 2024 en 2025 verwachten we, zoals bij de Kadernota ook voorzien, een positief
resultaat. In 2026 en 2027 wordt, door dalende inkomsten vanuit het Rijk een tekort verwacht. Besluiten 1. 2.
De programmabegroting 2024 en de meerjarenraming 2025-2027 vast te stellen; De in de begroting geraamde opbrengsten uitgangspunt te laten zijn voor de nog vast te stellen tarieven voor leges en belastingen.
Pagina 1 van 5
Aanleiding voorstel
De ontwikkelingen van het afgelopen jaar gaven aanleiding om het financieel beeld voor
komend jaar te herzien. De extra inkomsten van het Rijk, de gemeenteraadsverkiezingen en het coalitieakkoord en de noodzaak om te investeren in de BEL-organisatie zijn reden
om deze voorstellen nu te doen. De gemeente is bovendien verplicht een begroting op te stellen en voor 15 november aan onze toezichthouder, de provincie, te sturen. Doel
Met het vaststellen van de begroting geeft de gemeenteraad mandaat aan het college om binnen de gestelde kaders en het budget per programma uitvoering te geven aan de daarin opgenomen doelstellingen en activiteiten. Toelichting besluit (argumenten)
1.1 De begroting is een vertaling van eerder uitgesproken kaders van de raad De begroting is opgesteld op basis van een drietal belangrijke uitgangspunten: •
Het coalitieakkoord van Larens Behoud, VVD en D66 is kaderstellend voor het college. Dit is vertaald in beleidsvisies op het gebied van onder andere
duurzaamheid, wonen, sociaal domein en groen. In de begroting wordt de uitvoering van die plannen vastgelegd. •
Het versterken van de basis, door te investeren in onze ambtelijke organisatie.
Met deze investeringen wordt achterstallig onderhoud opgepakt, de organisatie versterkt en daarmee de dienstverlening aan onze inwoners verbeterd. •
Continuïteit in de uitvoering van het reguliere werk: veel van onze werkzaamheden keren jaar op jaar terug.
1.2 De begroting biedt voor de komende jaren een sluitend financieel beeld De afgelopen jaren hebben gemeentebegrotingen in heel Nederland met sterke schommelingen te
maken, ook die van Laren. In 2020 is een fors bezuinigingspakket vastgesteld, komende jaren zien we forse meevallers, maar vanaf ‘ravijnjaar’ 2026 is het beeld weer een stuk minder positief. Dit heeft grotendeels met wisselende inkomsten vanuit het Rijk. - In de Kaderbrief 2024 (en de latere aanvulling uit de meicirculaire) is de raad
geïnformeerd over het meeste actuele financiële beeld. Dat is als startpunt genomen voor deze begroting.
- De incidentele meevallers in 2022 uit de verkoop van het Raadhuis en in 2023 van de
Ligweide worden niet ingezet voor nieuwe uitgaven, maar zullen bij de jaarrekening 2022 / 2023 aan de Algemene Reserve worden toegevoegd.
2.1 De lokale lasten stijgen niet harder dan noodzakelijk Voor een sluitende begroting zijn geen extra ingrepen nodig aan de inkomstenkant. Dat betekent dat de als
uitgangspunt voor de belastingverordeningen inflatiepercentage van 3,3% wordt
gehanteerd. De riool- en afvalstoffenheffingen blijven kostendekkend en moeten
daarvoor stijgen met respectievelijk circa 18% en 10%. Deze toenamen kunnen verklaard Pagina 2 van 5
worden vanuit meer activeringen (met afschrijvingslasten en rente in de begroting) van het project Laren Regen-klaar. Bij de afvalstoffenheffing lopen de kosten van het GAD ook met circa 10% op.
Duurzaamheid
In programma 9 zijn duurzaamheidsitems opgenomen die opgepakt zullen worden. Verder n.v.t.
Vastgesteld wettelijk- en beleidskader
De gemeentewet vormt het belangrijkste wettelijke kader: - Voor alle taken en activiteiten brengt de raad jaarlijks op de begroting de bedragen die hij daarvoor beschikbaar stelt,
alsmede de financiële middelen die hij naar verwachting kan aanwenden (art. 189, lid 1, Gemeentewet). - Het college biedt jaarlijks de raad een ontwerp aan voor de begroting
met toelichting van de gemeente en een meerjarenraming met toelichting voor tenminste drie op het begrotingsjaar volgende jaren (art. 190, lid 1, Gemeentewet). - De raad stelt de begroting vast in het jaar voorafgaande aan dat waarvoor zij dient (art. 191, lid 1,
Gemeentewet). - Het college zendt de door de raad vastgestelde begroting binnen twee weken na vaststelling, doch in ieder geval vóór 15 november van het jaar voorafgaande aan dat waarvoor de begroting dient, aan gedeputeerde staten (art. 191, lid 2,
Gemeentewet). Daarnaast zijn het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV), de
financiële verordening 2020 van de gemeente Laren, de kadernota rechtmatigheid 2020 en het controleprotocol van de gemeente Laren van toepassing. Relatie BEL-gemeenten en BEL Combinatie
Het programma voor 2024 en de activiteiten zijn (deels) in samenwerking met de andere BEL-gemeente geprioriteerd, om daarmee zo goed en efficiënt mogelijk samen op te kunnen trekken. Kanttekeningen
1.1 Het meerjarig perspectief levert voor 2026 en verder een zorgelijk beeld op Het
zogenaamde ‘ravijnjaar’ waarin inkomsten van het Rijk wegvallen is voor nagenoeg alle
gemeenten in Nederland een probleem. In de Prinsjesdagstukken is te lezen dat het Rijk dit ook beseft en wordt het gat gedeeltelijk (voor ca 25%) gedicht. De combinatie van
herverdeling van het gemeentefonds, Rijkskortingen op de jeugdzorg, het doorzetten van de ‘opschalingskorting’ én het loslaten van de ‘trap op, trap af’ systematiek vormt een serieus risico. Gemeenten, VNG en de provincies als toezichthouders zetten zich gezamenlijk in om het Rijk te bewegen hier oplossingen voor te vinden.
1.2 De stijgende inflatie zorgt voor onzekerheid. De oplopende inflatie, en onzekerheid over de ontwikkeling daarvan, brengt extra onzekerheid met zich mee. Per programma kan het effect verschillen en het is niet uit te sluiten dat we in de loop van 2024
Pagina 3 van 5
aanvullend moeten bijsturen. Waar kostenstijgingen bekend zijn, zijn die in de begroting verwerkt. Dat is nu echter nog niet te voorzien, waardoor we zoveel mogelijk eerdere richtlijnen over inflatiecorrecties blijven hanteren, ook aan de inkomstenkant, bij het vaststellen van de leges en tarieven. Financiën
Hiertoe wordt verwezen naar staatje in begroting met daarin de vermelde resultaten in de diverse begrotingsjaren. Hieronder is dit staatje uit de begrotingsstukken weergegeven. Omschrijving
Realisatie 2022
Programma: 1. Bestuurszaken
Begr. 2023 v. wijziging
Begr. 2023 na wijziging
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
Saldo
Saldo
Saldo
Baten
Lasten
Saldo
Saldo
Saldo
Saldo
962.381
1.272.387
1.347.387
-16.860
1.170.005
1.153.145
1.053.118
1.053.108
1.053.059
2. Burgerzaken
501.659
353.210
353.210
-144.500
755.773
611.273
584.144
595.156
595.156
3. Openbare orde en veiligheid
1.407.567
1.396.073
1.410.873
-88.309
1.715.575
1.627.266
1.631.417
1.597.086
1.596.825
4. Wegen, groen, water en verkeer
2.823.971
2.908.237
2.986.565
-85.689
3.361.459
3.275.770
3.213.010
3.212.997
3.229.449
5. Onderwijs
387.898
515.231
615.231
-676.695
1.286.539
609.844
743.948
743.757
742.832
6. Cultuur, sport en recreatie
949.813
885.580
911.720
-423.627
1.418.855
995.228
1.098.159
1.095.749
1.090.381
7. Sociaal Domein
6.881.143
7.707.833
7.707.833
-3.493.321
11.632.047
8.138.726
7.953.854
7.801.511
7.800.477
8. Bouwen en wonen
-841.591
344.254
355.584
-836.539
1.307.781
471.242
473.305
472.564
472.514
9. Milieu en duurzaamheid
-476.711
-551.483
-235.147
-3.340.238
3.053.290
-286.948
-315.590
-575.360
-570.429
10. Grondexploitatie, dorpsver, economie
154.445
153.603
153.603
-47.280
244.698
197.418
169.479
169.449
169.449
Totaal programma's
12.750.576
14.984.924
15.606.858
-9.153.058
25.946.023
16.792.965
16.604.842
16.166.017
16.179.714
Algemene dekkingsmiddelen
-18.033.724
-21.177.549
-21.089.469
-23.919.617
785.779
-23.133.838
-23.079.006
-21.378.441
-21.143.796
Overhead
4.593.791
5.966.306
6.199.467
-
5.757.352
5.757.352
5.612.007
5.560.875
5.560.745
Onvoorzien
-
10.000
10.000
-
10.000
10.000
10.000
10.000
10.000
Vennootschapsbelasting
-
-
-
-
-
-
-
-
-
Geraamde saldo van baten en lasten
-689.357
-216.319
726.856
-33.072.675
32.499.154
-573.520
-852.157
358.451
606.663
Toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves
-1.588.897
-55.656
-903.331
-26.500
-
-26.500
-26.500
-26.500
-26.500
Het geraamde begrotingsresultaat
-2.278.254
-271.975
-176.475
-33.099.175
32.499.154
-600.020
-878.657
331.951
580.163
Begrotingswijziging nodig? Nee
Uitvoering
Met het vaststellen van deze programmabegroting machtigt de raad het college binnen de daarin aangegeven kaders tot uitvoering over te gaan. Na vaststelling van de
programmabegroting 2024-2027 door de raad worden deze in het kader van het
financiële toezicht toegezonden aan gedeputeerde staten van de provincie NoordHolland.
Communicatie
De gemeenteraad heeft bij de Kaderbrief aandacht gevraagd voor de leesbaarheid en begrijpelijkheid van financiële documenten. Het college herkent die zorg en wil hier
komende jaren werk van maken. Dat zal echter niet in één keer gerealiseerd zijn, het vraagt doorlopende inspanning. De komende periode zetten we alvast de volgende
stappen: - Van de begroting wordt een publieksversie gemaakt, die online en via het
Larens Journaal verspreid wordt. We kijken daarbij naar goede voorbeelden uit andere
gemeenten. - In deze begroting is de opbouw van de programma’s integraal herzien om Pagina 4 van 5
het document leesbaarder te maken. Daardoor is onder andere duidelijker wat de
inhoudelijke speerpunten zijn waar in de zomernota en bij de jaarrekening specifiek op gerapporteerd wordt. De raad stelt die als onderdeel van de begroting vast. Bijlagen
1. Concept raadsbesluit
2. Begroting 2024 met meerjarenperspectief 2025-2027
3. Bijlagenboek B met uitvoeringsinformatie bij de begroting 2024 - 2027
Steller
T. de Haar(thaar). Registratiedatum
22 september 2023
Pagina 5 van 5