Printversie transcript

TRANSCRIPT VAN DE GEMEENTERAADSVERGADERING LAREN d.d. 7 juli 2021

1.

Opening en vaststelling agenda De voorzitter: Goedenavond, leden van de gemeenteraad, leden van het college, ondersteuning aanwezig en de inwoners die thuis meeluisteren. Van harte welkom bij de laatste raadsvergadering voor het zomerreces met een aantal stevige agendapunten. Dus we gaan vlot van start. Ik wil u voordat ik de agenda ga vaststellen, aandacht vragen voor het feit dat de coronamaatregelen nog in zeer afslankte vorm, maar nog wel van kracht zijn. Dus geen handen geven en houdt u alstublieft nog wel de anderhalve meter afstand. Ik verzoek u luid en duidelijk in de microfoon te spreken, zodat mensen u thuis kunnen volgen. Wij hebben berichten van de vereniging ontvangen van de heer Snoek van de fractie van Liberaal Laren en van mevrouw Timmerman van de fractie van Liberaal Laren. Dus er rust een zware last op de schouders van de heren De Jong en Sakkers die vanavond de fractie hier vertegenwoordigen. Dan hebben wij moties ontvangen van het CDA, van D66 en de VVD, Larens Behoud en Liberaal Laren voor agendapunt 3.2 Vaststelling van het bestemmingsplan Crailo. En dan heeft u bij de ingang taartjes gezien. En die zijn volgens mij ter viering van de verjaardag van ons raadslid de heer Nico Wegter. En mag ik hem dan vanaf deze plek, namens het gehele gemeentebestuur en alle inwoners van harte feliciteren met zijn verjaardag.

En dan kom ik op het punt van de vaststelling van de agenda. En ik vermoed dat er een ordevoorstel gaat komen uit dezelfde hoek als degene die zijn jaardag viert. Het woord is aan de heer Wegter. De heer Wegter: Ja, dat staat los van mijn leeftijd, voorzitter. Maar ik heb niettemin het voorstel, de suggestie om de punten 3.3 Jaarstukken 2020 en de Kadernota 2022-2025 om die gelijktijdig te behandelen. In mijn opvatting zijn die eng met elkaar verbonden en ligt het in de rede om ook die binding tot stand te brengen middels een discussie. Dus ik denk dat het bovendien de doelmatigheid van het debat ook zal bevorderen. Dus wat mij betreft graag instemming om die twee punten samen te voegen. De voorzitter: Dank, de heer Wegter. Ik kan me er alles bij voorstellen, jaarstukken zijn eigenlijk al twee keer uitgebreid behandeld. Conclusie is voornamelijk relevant voor de Kadernota. Ik begreep dat de heer De Jong, die had al aangegeven dat hij daar prima mee kon leven. Hoe zit het met de andere fracties? Sorry, excuus, meneer De Jong. Ik pak zomaar uw punt af, maar… Ja, ik zie Liberaal, Larens Behoud, het CDA. Ik kijk nog even rond, VVD. De heer...: Voorzitter, elk constructief voorstel van mijn collega van D66 kan op mijn warme steun rekenen. De voorzitter: En de heer Vos stemt ook in. Nou, dat… Als u op uw verjaardag een ordevoorstel doet dan kan die op steun rekenen.

Knoopt u dat goed in uw oren. Dan zijn hierbij agendapunten 3.3 en 3.4 samengevoegd en open ik hierbij de vergadering van de gemeenteraad. En kom ik bij agendapunt twee, dat zijn de mededelingen.

2.

Mededelingen De voorzitter: Wie van de zijde van de gemeenteraad kan ik het woord geven voor een mededeling? Ik heb niets ontvangen. Van de zijde nog van het college? Ik kijk naar onze wethouders. Nee. Iedereen hoopt op een spoedig verloop van deze vergadering. Maar dan kom ik bij agendapunt 3.1.

3.

Raadsvoorstellen 3.1 Aanwijzing dhr. A.W. Nedermeijer als (plaatsvervangend) griffier De voorzitter: En dat is echt wel de belangrijkste van vanavond, namelijk de aanwijzing van onze nieuwe griffier, de heer Willem Nedermeijer. Hij is hier aanwezig. U, de mensen thuis, zien hem niet zitten, maar zien hem wel zitten. En wij zien hem zeker zitten, want heeft een buitengewoon uitgebreid selectieproces aan ten grondslag gelegen. De voorzitter van de werkgeverscommissie heeft de keuze en het proces ook reeds toegelicht in de vorige vergadering. Maar voordat ik u het besluit laat nemen, stel ik het toch even op prijs als de heer Nedermeijer even zichzelf voorstelt, wie hij is, waar hij vandaan komt, wat zijn ervaring is, hoe zijn thuissituatie misschien is en wat hij komt brengen. Meneer Nedermeijer, van harte welkom in de gemeenteraad van Laren. U bent zeer welkom. De heer Nedermeijer: Nou, dank u wel. Nou, ik ben heel blij dat ik hier ben. Ik werk sinds negen jaar voor de griffie van de gemeente Utrechtse Heuvelrug als plaatsvervangend griffier en raadsadviseur. En ik was toch op zoek naar een andere stap, een volgende stap. Nou, een tijd gezocht of corona kwam ertussendoor. En toen kwam dit langs en toen dacht ik van nou, als ik hier niet op solliciteer dan krijg ik daar spijt van. Dus dat heb ik gedaan en nou, ik zit hier. Dus daar ben ik heel blij mee.

Mijn vrouw Jolanda vond het… Was er ook erg gelukkig mee. Mijn kinderen van drie en vier, Mats en Cato, die weten dat papa wat anders gaat doen, maar ze hebben geen idee wat dat is. En nou, ik heb er in ieder geval heel veel zin in. En het wordt een grote uitdaging. Het is mijn eerste baan als griffier. En nou, ik heb al wel het een en ander gehoord over de raad en… Maar ik ben heel benieuwd hoe dat echt is. En natuurlijk komen de verkiezingen eraan en dus het wordt sowieso een erg interessant jaar. Dus dank u wel. De voorzitter: Heel goed, dank u wel. Dan kom ik bij het beslisvoorstel, namelijk het de heer A.W. Nedermeijer per 23 augustus 2021 aan te wijzen als plaatsvervangend raadgriffier, griffier sowieso. En de heer Nedermeijer dan per 1 september 2021 aan te wijzen als raadsgriffier van de gemeente Laren. Wenst er iemand stemming over dit voorstel? Dat is niet het geval. Meneer Nedermeijer, dan bent u hierbij aangewezen als plaatsvervangend raadsgriffier en bent u dat per 1 september. Dan kom ik bij… Ben ik nou verstaanbaar of niet? Het ging net zo lekker vanavond. Zo, nu doet hij het weer. Dan kom ik bij agendapunt 3.2 Vaststelling van het bestemmingsplan Buurtschap Crailo. 3.2 Vaststelling bestemmingsplan met MER en beeldkwaliteitplan ‘Buurtschap Crailo’ De voorzitter: Daar heeft volgens mij uitgebreid vooroverleg over plaatsgevonden.

Heeft u ook zeer zorgvuldig contact over gehad met de beide andere betrokken gemeenteraden. Er liggen een aantal moties voor van een aantal fracties. Dus het is niet echt duidelijk welke fractie ik daarover als eerste het woord ga geven. Maar ik weet in ieder geval ook dat de heer Van den Berg vanuit het CDA zeer betrokken is geweest bij het vooroverleg. Dus ik begin als eerste bij de fractie van het CDA, dan kan hij mogelijk over het proces nog even een korte toelichting geven, zodat de inwoners dat ook goed meekrijgen. Meneer Van den Berg. De heer Van den Berg: Voorzitter, ja, ik zit even te denken. Wij hebben een uitgebreide motie en amendementenlijst. En de afgelopen weken hebben de diverse fracties met elkaar nou, overleg gevoerd. En dat heeft ertoe geleid dat wij gisteravond nog met een afvaardiging van de drie raden bij elkaar zijn geweest om nog de laatste pijnpuntjes met elkaar te bespreken. En wat dan pijnpuntjes zijn, is vooral de bedoeling dat wij dit project gezamenlijk gestart zijn en ook graag steeds gezamenlijk doorzetten. Maar goed, wij zitten in een politieke omgeving. Dus zo veel verschillende mening en zo veel verschillende gedachten. En toch probeer

je dan van… Over alle partijen heen een grote meerderheid te krijgen. En dan ook nog een meerderheid die in alle drie de raden gedragen wordt. Nou, dat is wat we de afgelopen weken gedaan hebben en gisteravond nog eens een keer in het bijzonder. En de credits gaan uit naar de aanwezige raadsleden en de raadsleden die er niet waren, maar wel op de achtergrond met hun partij daar fiat op hebben gegeven. En dat maakt dat er een pakket aan amendementen en moties liggen die door de bank genomen overal gedeeld worden. En de belangrijkste, waaronder bijvoorbeeld de Ecowall, maar ook nog een paar andere die in sommige gemeentes zwaar liggen, kunnen overal wel op een meerderheid rekenen. En nou, burgemeester, voorzitter, als ik nog collega’s heb die zeggen van, je mist nog wat of het moet veel mooier verteld worden, dan laat ik me graag aanvullen. Maar ik denk dat wij gewoon een goede stap hebben gezet met Hilversum, Gooise Meren en Laren. En in ieder geval ben ik er persoonlijk trots op. Maar dan als raadslid van de gemeente, niet zozeer… Niet om het CDA daarin te promoten. En ook complimenten naar de wethouder in ieder geval, alvast vooruitlopend op de behandeling van het stuk. De voorzitter: Ja, goed, meneer Van den Berg, u heeft ook een motie ingediend. Wilt u die ook meteen toelichten? Dan is het maar gebeurd.

De heer Van den Berg: Nou, dit is een motie die eigenlijk een goed voorbeeld is van wat ik net vertelde. Deze motie is eigenlijk ontstaan in Bussum, in Gooise Meren moet ik zeggen, door GroenLinks. Maar gesteund ook door het CDA in Hilversum. En ondergetekende heeft hem dan hier ingebracht, zodat hij in alle drie de gemeenteraden er is. En ik heb ook begrepen dat hij overal op een meerderheid kan rekenen. Dat hoop ik hier ook. En het is ook weer zo’n motie die… Waarvan je misschien als je heel sterk naar Laren kijkt, denkt van, ja, wat moeten we ermee? Maar laten we vooral denken aan wat we gezamenlijk proberen met Crailo te bereiken. De voorzitter: Ja, goed, kunt u voor de mensen thuis nog even de inhoud van de motie toelichten? De heer ...: Excuses. O, u gaat wel heel veel… Ja, ja, dat kan ook nog. De heer Van den Berg: Dat is wel goed. Voor degenen thuis, het is een zogenaamde steunbetuigingmotie, verdeling van de sociale huurwoningen. In het bestemmingsplan van Crailo is een segment sociale huur, betaalbare woningen opgenomen. En dit amendement… Of sorry, deze motie, door het CDA Laren ingebracht, nou, op voorspraak dus van GroenLinks in Gooise Meren en de CDA-fractie in Hilversum, is dat bij de behandeling van het voorstel van dit bestemmingsplan Crailo wij deze motie indienen inzake de verdeling van de sociale huurwoningen.

En die verdeling daar willen wij graag de respectievelijke colleges in de motie te vragen om bij de invulling van het segment sociale huurwoningen in de buurtschap Crailo te sturen op een evenwichtige mix tussen kleinere woningen, gericht op één- en tweepersoonshoudens en grotere woningen gericht op gezinnen. En bij die precieze invulling van die mix de beoogde woningbouwcoöperatie betrekken ten deze… Teneinde deze goed aan te laten sluiten op de vraag. En spreekt uit om samen met de collega’s hier deze steunmotie hier aan te nemen en gaat over tot de orde van de dag. Erwin van den Berg, fractie CDA Laren. De voorzitter: Dank, meneer Van den Berg. Dan steek ik over en kom ik bij de fractie van de VVD. Wie voert het woord namens de VVD? Dat is de heer Faas. De heer Faas: Dank u wel, voorzitter. Ik was gisteren helaas door omstandigheden verhinderd bij de vergadering van de drie raden te zijn. Maar ik heb via de telefoon en anderszins het op de voet gevolgd. Want het ging met name over de motie over… Of het amendement, moet ik zeggen, over de hoogte van de Ecowall.

Dat was een amendement wat wij gezamenlijk met Larens Behoud en Liberaal Laren hebben ingediend. We vonden dat ook een uitermate belangrijk traject. Maar in de andere gemeentes werd daar toch wel wat anders tegenaan gekeken. En ik moet zeggen dat ik erg gelukkig ben met het compromis wat daar gisteren ontstaan is. Waarschijnlijk omdat ik me er niet mee heb bemoeid, is het allemaal goed gekomen. En dat heeft geleid tot een nieuwe motie. Misschien dat ik die even, ondanks dat hij niet uit mijn koker voortkomt, mag aangeven. In plaats van de zaak vast te pinnen op vijf meter hoog dan wel op drie meter zestig hoog, wordt er gezegd, laten we het bestemmingsplan dusdanig aanpassen dat het maximaal vijf meter hoog is, maar dat we nog nader aanvullend onderzoek zullen doen. En mocht uit dat aanvullend onderzoek blijken dat die drie meter zestig toch niet toereikend is, dat dat hoger moet, dat dan er teruggekomen wordt bij de raden om met name de financiële consequenties daarvan te bespreken. Nou, dat lijkt mij een prima compromis. Dat niet alleen, ik denk dat het ook heel goed is in de… Het licht van de samenwerking die binnen de drie gemeentes tot op heden heeft plaatsgevonden. Ik denk dat dit passend is, dus wij kunnen hiermee leven. Uiteraard, we hebben hem ingediend. Maar ik hoop dat de rest van de raad dit ook verder zal omarmen.

Ten aanzien van de overige moties houd ik nog even een voorbehoud. Ik wil graag de toelichtingen horen van D66 op hun moties alvorens we daar een standpunt over innemen. Dank u wel. De voorzitter: Dank, meneer Faas. Dan kijk ik naar de fractie van Larens Behoud. En dat is de heer Van Goozen. De heer Van Goozen: Ja, dank u wel, voorzitter. Nou, inderdaad een prima, een kort en bondige samenkomst gisteren. En binnen een uur waren we weer buiten, dankjewel, voorzitter daarvoor. Nou, zoals Hans al… Meneer Faas al zei, we hebben een compromis bereikt met de andere gemeentes. En we gaan… We wachten het onderzoek af en aan de hand daarvan gaan we kijken waar en op welke punten de Ecowall verhoogd kan worden. Dus onze steun heeft het van harte. De voorzitter: ‘…’. De heer De Jong: Ja, wij hebben gisteravond dat overleg gehad over die Ecowall. Helaas was de motie voor Laren het hoogst haalbare. Want wij hebben… Zeker ook Liberaal Laren had een hoge inzet. Maar wij zijn ervanuit… Dus wij vinden dit uiteindelijk een verstandige uitkomst, want we moeten wel met elkaar verder. En ik had nog wel één puntje. Want er moet nu dus een onderzoeksbureau komen. Maar wij vinden wel dat Laren daar een doorslaggevend element in moet vormen. Het is op ons grondgebied en ja, wij willen wel dat daar ook een goed bureau komt.

Dus wij willen echt wat Liberaal Laren betreft dat daar… Dat wij een doorslaggevende invloed hebben op de keuze van het bureau. Dus dat… Vandaar dat ik dat nog even hier neerleg. De voorzitter: En even, meneer De Jong, ter verduidelijking, wie moet er een doorslaggevende stem hebben? De heer De Jong: Daar bedoel ik dus ermee de gemeente Laren, op het bureau wat nu verder onderzoeken gaan doen. De heer…: Maar… De voorzitter: Helder, dank. Dan kom ik bij de fractie van D66. De heer Wegter: Voorzitter, wij zijn van mening… En niet alleen wij hier, maar ook in de andere gemeentes, dat een duurzame wijk die we willen gaan maken, dat we daar de schadelijke stoffen zo veel mogelijk vermijden. En houtverbranding is met name een oorzaak van veel luchtvervuiling met alle gevolgen daaraan

verbonden. En dus wilden we graag een signaal willen afgeven dat het college een oproep doet dat de schadelijke houtrook eigenlijk niet past in een dergelijk gebied. En het mensen op aandringen dat het filters op de schoorstenen worden geplaatst. Dat lijkt ons een nuttige aanvulling op om te verzekeren dat de duurzaamheid van de… Het geheel wordt verzekerd. De tweede is een steunbetuiging controle op groen in kavelpaspoorten. Het lijkt mij vanzelf te spreken, deze motie spreken we uit om steun te betuigen aan de motie van D66 inzake de controle op groen in de kavelpaspoorten. Dat wil zeggen, het verzoek om bij de verdere detaillering van de kavels voldoende groen rond de bebouwing te waarborgen. Ook dat allemaal om dus duurzaamheid nog eens te onderstrepen. Dank u wel. De voorzitter: Meneer Wegter, ‘…’. De heer...: Ja, hij doet het niet. De voorzitter: Meneer Vos, begint u maar. De heer Vos: Ja, dank u wel, voorzitter. Ik vermoed dat u in algemene zin een reactie wenst en niet op de amendementen. De voorzitter: Meneer Vos, u bent geheel vrij uw termijn in te vullen, wat u wilt. U mag een reactie geven, u mag zeggen wat u vindt. Het gaat om het… De reactie van groen Laren op het beslisvoorstel en alles wat u daarbij wilt vertellen. De heer Vos: Jeetje, dat gebeurt niet zo vaak, dat ik mag zeggen wat ik wil. Ja, nou, laat ik me… Laat ik dan maar in algemene zin beginnen.

Want dan heb ik daarna wel een vraag en die is wat specifieker. Ik vind dat wij een beetje voor een duivels dilemma staan eerlijk gezegd, hè. Hebben we het nou over wonen of hebben we het nou over groen? En hoe zit dat dan? En wat moet het zwaarste wegen? Dat vind ik toch wel een hele lastige afweging, eerlijk gezegd, van het begin af aan al. En als je kijkt naar de plek waar we het over hebben, dan is dat een hele bijzondere plek en dicht bij het terrein van het Goois Natuurreservaat, onze verzekering van groen. En ja, dat is heel waardevol. Dat moeten we ook zien te bewaren. Het is ook gewoon een prachtig gebied. En voor de volledigheid, het is natuurlijk geen natuur, hè, het is een cultuurlandschap. Maar dat neemt niet weg dat we het wel een waardevol cultuurlandschap vinden. Maar de andere kant is natuurlijk dat wonen ook een heel groot probleem begint te vormen. En dat is eigenlijk ook de andere helft van het dilemma. Ik begrijp nog steeds niet helemaal goed hoe die cijfers tot stand komen, maar ik hoor uit sommige bronnen dat we 300.000 woningen tekort komen en andere mensen hebben het over één miljoen woningen. Nou, daar zit best wel wat tussen om maar voorzichtig te zeggen. En in Laren is… Wij zijn behoorlijk grijs, om het maar netjes te zeggen. Zodat iedere woning voor wat minder grijzen van harte welkom is, volgens mij. En met name het sociaal segment.

Dus groen of wonen, dan moet ik toch eerlijk bekennen dat ook al denk ik dat het een heel mooi cultuurlandschap is, dan maar wonen. Bovendien, het… De plek was al natuurlijk in gebruik door allerlei organisaties die wat minder natuurlijk waren. Een asielzoekerscentrum en de kazerne en soms een kermisopvangplek. Dus er werd al allerlei andere dingen gedaan dan alleen maar natuur. Dus wonen, maar wel met een hele belangrijke kanttekening. Want toen ik de eerste plannen zag en de wethouder hier aanwezig, meneer Stam was daarbij aanwezig. Hij was een van de geestelijk vaders volgens mij van dat plan, als ik hem die credits mag geven. Toch? Dat mag ik toch zeggen? Die waren extreem duurzaam en dat zag er echt heel mooi uit. En ik denk dat het ook een hele mooie reactie was op de… Een mooi alternatief, laat ik het zo zeggen, voor de plannen van de Provincie. Dus dat kon je alleen maar eigenlijk omarmen. En de manier waarop drie gemeentes dat samengevoegd hebben, dat is echt heel bijzonder. Het aantal moties ben ik op een gegeven moment gestopt te tellen en was ik een beetje de draad bijster waar we het nog over hadden. En dat

ik ook wel een beetje de kanttekening heb bij het verhaal, er wordt wel iedere keer een klein beetje water bij de wijn gedaan. En ik hoop dat we een duurzaam karakter wel gaan behouden. Ik denk dat dat in handen van meneer Nieuwenhuizen in vertrouwde handen is, maar ik wil hem toch heel erg op het hart drukken om gruwelijk op te letten dat het ook inderdaad duurzaam wordt en zal blijven natuurlijk. Dat is in algemene zin, hè, meneer de voorzitter. Dat was mijn opmerking. Ik heb nog wel een vraag aan Liberaal Laren met betrekking tot de amendement wat er ligt, motie wat er ligt. Ik begrijp niet zo goed waarom wij een doorslaggevende stem zouden moeten hebben bij een onderzoek of bij de bepaling van een onderzoeksorganisatie. Die lijken mij per definitie objectief. Of gaan wij het motto wie bepaalt die betaalt omarmen? Ik vind het een beetje een gekke motie, eerlijk gezegd. Dat is mijn inbreng, meneer de voorzitter. Dank u wel. De voorzitter: Helder. Dank, meneer Vos. Volgens mij een hele overzichtelijke eerste termijn. Wethouder Stam, volgens mij kunnen we daar heel puntig op reageren. Overigens, van harte welkom aan de heer Jan Nieuwenhuizen, directeur van GEM Crailo. Fijn dat u bij ons bent aangeschoven. Ik zie nog een hand van de heer Van den Berg.

Is dat een interruptie op een betoog? De heer Van den Berg: U gaf mij heel mooi aan het begin het woord en toen heb ik kort iets uitgelegd over wat wij gedaan hebben. En nou haalt meneer Vos het al aan, meneer De Jong die bracht net namens Liberaal Laren een element bij de motie die gisteravond niet zo besproken is. En ik leg nu even aan u voor dat ik… Of ik ga er nog even een minuut aan wijden, wat ik daarvan vind zoals we gisteravond gesproken hebben. Niet omdat ik de boel dicteer, maar dat we het wel zuiver houden. Want deze motie die wij hier nu hebben liggen, ligt ook in de andere gemeentes voor. En als wij daar zomaar een aanpassing op doen, dan creëren we opnieuw onduidelijkheid. En de andere kant van het verhaal is, is… Maar dat is de vraag of ik daar nog even iets meer over… Nog iets meer van mag zeggen als dat ik er nu van zeg. Want de wethouder is eigenlijk niet aan zet nu om dit punt nu te verdedigen. Want dat hebben we gisteravond als raden nou juist afgestemd met elkaar. De voorzitter: Volgens mij is het als volgt. Er liggen vier heldere moties voor. Volgens mij zijn die moties niet gewijzigd, maar de heer De Jong heeft namens Liberaal Laren gevraagd of de gemeente Laren een doorslaggevende stem kan hebben in de keuze van het onderzoeksbureau. Dat ligt hier niet als beslispunt voor, dat is ook niet verwerkt in een motie.

Dus ik neem aan dat hij dat met name vraagt aan de wethouder, die natuurlijk wel in de dagelijks praktijk mede-aansturing geeft aan het project. Die kan daar dan op reageren. Maar meneer Van den Berg, in het licht van de zorgvuldige voorbereiding, misschien wilt u dan nog even reageren op dit en daarna geef ik echt het woord aan de wethouder. De heer Van den Berg: Ja, want ik ga uiteraard niet op de wethoudersstoel zitten. Maar waarom dit toch wel een belangrijk punt is, en ik probeerde het straks kort te houden. Wat wij doen, is als gemeenteraden, is proberen mederaden te zoeken voor gelijkluidende teksten. Zo ook de tekst over de Ecowall. En die is gisteravond, zeg maar, met alle drie de gemeentes met meerderheden, zeg maar, en vannacht en vanmorgen teruggekoppeld. Echt letterlijk tot op de punt en de komma. Dat heeft het gehaald. Ik ga dan nu wel vertellen dat ik vandaag nogmaals ook met Gooise Meren en Hilversum aan de lijn heb gezeten omdat die eigenlijk dan ook nog weer iets er… Een zin of een punt of een komma anders willen hebben. Dat heb ik afgehouden als voorzitter van het overleg van gisteravond, omdat we gezegd hebben, gisteravond hebben we erover gesproken. Een punt en een komma maakt het verhaal niet beter als wat er nu op tafel ligt en wat gewoon in drie raden en vooral ook hier in de, zeg maar, het zal gaan halen.

Dus ik wil ook vragen… Dus het mag prima zijn dat de heer De Jong het vraagt. Maar het kan absoluut niet zo zijn dat onze motie ook maar linksom of rechtsom daarop aangepast gaat worden. Want als dat dan moet gebeuren dan moeten we nog even

schorsen. Want de motie ligt er zoals hij er ligt en zo moeten we hem aannemen. We kunnen daar niet eenzijdig nu aanpassingen op doen. Dat klinkt wat dwingend, maar dat heeft wel te maken met hoe het spel gespeeld is. De voorzitter: Meneer Van den Berg, volgens mij… Ik hoorde een hele gedragen eerste termijn. Volgens mij vibreren we allemaal nog de goede kant op en is het slechts een vraag van de heer De Jong. Dus geef ik eerst even het woord aan de wethouder, dan kan die reageren en misschien ook de vraag van de heer De Jong beantwoorden. De heer Stam: Ja, dank u wel, meneer de voorzitter. U vraagt een puntig antwoord. Het is misschien gewoon goed om toch eens even, ik gebruik het woord historisch niet zo gemakkelijk als halve historicus, maar dit… We staan op het punt vanavond natuurlijk wel een historisch besluit te nemen. Want ik heb als, geestelijk vader wordt het genoemd, ik beschouw me een beetje als geestelijk moeder wat dat betreft, wel aan die wieg gestaan van het plan. En ik wil nog eens onder de aandacht brengen ook van meneer Vos dat het ambitiedocument wat uitgaat van een heleboel belangrijke uitgangspunten, duurzaamheid, energiepositiviteit, groen, circulair en cultuurhistorische aandacht voor oude gebouwen. Dat dat in dat hele proces eigenlijk heel goed overend is gebleven. En ik heb er ook het volste vertrouwen in dat dat overeind zal blijven.

En ik zou het buitengewoon… Ik heb er… Gewoon met elkaar geloof ik dat we kunnen zeggen dat dat… Dat we dat in de vier jaar die we achter ons hebben in ieder geval hebben gedaan. Wat betreft de drie, de vier moties, daar kan het college uitstekend mee leven. Meneer Van den Berg heeft al duidelijk aangegeven dat een van de dingen… En ik ga… Hij gaf ook al aan dat wethouders daar niet over gaan, want het zijn de raden die daarover gaan. Maar een van de belangrijke punten die we met elkaar bereikt hebben in die afgelopen vier jaar is dat we iets hebben bereikt wat betrekkelijk uniek is in het… In Gooi en Vechtstreek, namelijk dat we in staat zijn geweest gedurende vier jaar met die drie gemeenten een unanieme opvatting te hebben over een ambitiedocument, over een stedenbouwkundig en landschappelijk plan. En nu hoop ik vanavond ook over een bestemmingsplan. En dat hebben we kunnen doen omdat we met elkaar niet bezig zijn om binnen elkaars grenzen oordelen te vellen. Maar dat we met elkaar hebben gezegd, we gaan met elkaar proberen de buurtschap Crailo in consensus, in unanimiteit met elkaar te… Bij elkaar te krijgen, voor elkaar te krijgen. En ik zou het… In dat licht zou ik het buitengewoon jammer vinden als we op dat laatste moment nog eens een keer een opvatting zouden hebben dat wij gaan over ons grondgebied.

Ik van wat meneer Van den Berg heeft gezegd, kan ik me, ik neem aan namens het hele college, ook buitengewoon bij aansluiten. Wij gaan proberen de eindstreep te halen met die drie gemeentes samen, met de drie gemeenteraden samen. En ik hoop dat dat niet gestoord wordt door het feit dat we nu gaan praten over ons grondgebied. De voorzitter: Helder. Dank, wethouder Stam. Ik kijk even rond. Voor de tweede termijn kan ik me in ieder geval nog voorstellen de heer De Jong. De heer De Jong, gaat uw gang. De heer De Jong: Wat wij in ieder geval duidelijk hebben willen maken, is dat wij echt een onafhankelijk onderzoek willen. Er liggen nu een tweetal zaken, hè. De 360 meter door het bureau Touw en GNR wat op vijf meter uitkwam. En wij hopen dat de wethouder ook bij straks op het moment dat daar een bureau gekozen wordt ook goed kijkt dat dat bureau echt onafhankelijk is. En op die wijze ook de belangen van de gemeente Laren goed gaat behartigen. Als hij dat kan garanderen dan hoeft het… Dan hoeven wij niet over Larens grondgebied te gaan. De voorzitter: Ik… Meneer De Jong, ik zag tijdens uw betoog de heer Stam knikken over dat het belangrijk is dat het een onafhankelijk bureau is. Dus die heeft u binnen. Meneer Vos, gaat uw gang.

De heer Vos: Maar… Ja, het is een vraag aan meneer De Jong. Maar is dat dan niet een hele overbodige vraag die u stelt? Want ieder gerenommeerd onderzoeksbureau wat je aanschrijft, zal toch een eersteklas document daar gaan schrijven? We gaan toch niet zeggen nou, weet je, we kiezen iemand die we wat toeschuiven en dan maakt die er een lekker potje van. Ik denk toch niet dat u dat wil suggereren? De heer De Jong: Dat… De voorzitter: Meneer De Jong. De heer De Jong: O, sorry. Dat suggereer ik ook niet. Ik heb in mijn werkzame leven vele rapporten meegemaakt. En soms worden ze gewoon geschreven in opdracht en dan komen dat soort rapporten. Ik ga er niet vanuit, maar ik heb in mijn leven gewoon heel anders meegemaakt, vandaar. De voorzitter: Helder. Volgens mij kunnen we overgaan tot de besluitvorming. Ik kijk even rond. Dat is het geval. En eens even zien. Ik… Er zijn vier moties ingediend, dus we beginnen met het stemmen over het hoofdvoorstel. Wenst er een fractie stemming over de vaststelling van het bestemmingsplan en met de MER en het beeldkwaliteitsplan voor het buurtschap Crailo? Dat is niet het geval. Dan is hij vastgesteld en dan ga ik nu de vier moties behandelen. De ingediende motie, die overigens alle vier kunnen rekenen ook op steun van het college.

En ook zorgvuldig, met dank ook aan de heer Van den Berg en u allen, zorgvuldig zijn afgestemd met de overige gemeenteraden. Als eerste ligt er de motie van de VVD, Larens Behoud en Liberaal Laren inzake de nader onderzoek van de hoogte van de Ecowall. Wenst er een fractie stemming over deze motie? Dat is niet het geval, die wordt gesteund door alle partijen in de gemeenteraad. Die is hierbij aangenomen. Dan kom ik bij de motie van het CDA inzake de verdeling sociale huurwoningen. Is er een fractie die stemming over deze motie wenst? Dat is niet het geval. Alle partijen steunen deze motie. Is aangenomen. Dan kom ik bij de motie van D66 over houtrook. Wenst er een fractie stemming over deze motie? Dat is niet het geval, alle fracties steunen de motie. Die is aangenomen. En dan kom ik bij de motie van D66 over de controle op groen in kavelpaspoorten. De klemtoon goed leggen. Wenst er een fractie stemming over deze motie? Nee, alle fracties worden geacht het… De motie te steunen. Die is dan hierbij aangenomen. En kan de heer Van den Berg melden aan de beide andere gemeenteraden dat het voorstel met alle moties zijn gesteund. Dank u wel. Gefeliciteerd ook aan de wethouder en de heer Nieuwenhuizen. En volgens mij, het is inderdaad een historisch moment, meneer Stam.

Dus volgens mij wilt u even een korte schorsing van een minuut om de heer Nieuwenhuizen namens het gemeentebestuur van Laren te feliciteren. Wij zijn één minuut geschorst. Fantastisch. Wij hervatten de vergadering. En ik denk… Ben ik niet te verstaan? We proberen het zo. Ben ik zo beter verstaanbaar? Ja. Helemaal goed. Waar was ik ook al weer? O, ja, nou, ik denk dat het inderdaad ook een terecht compliment is aan de gemeentebesturen van de drie betrokken gemeenten dat dit proces zo gedragen tot besluitvormen is gekomen. Grote complimenten ook, ik zie mevrouw Loman zitten, ook voor de ondersteuning. Waanzinnig goed gedaan. Meneer de wethouder, heb ik er zo voldoende bij stilgestaan? Ja, hè? Dan gaan we door naar de Kadernota nu. De heer Stam: Dat denk ik wel. De voorzitter: Heel goed. Ik kom bij de Kadernota. 3.4 Kadernota 2022-2025 De voorzitter: En daar is ook een sprekersvolgorde voor afgesproken in het presidium. Er staat een… Ook een tijdsverdeling bij. Maar die hoeft u natuurlijk niet maximaal te gebruiken, het is voornamelijk een indicatie.

Ter… Op de agenda staat de vaststelling van de Kadernota. Maar gebruikt u ook uw termijn vooral ook om het college wenken mee te geven die we dan kunnen gebruiken bij de uitwerking van de begroting. Ik kom bij de fractie… Begin bij de fractie van het CDA. Het woord is aan de heer Van den Berg. De heer Van den Berg: Secretariële… Nu was ik nog even met mijn secretariële bezigheden met de buurgemeente bezig. Ik ga gauw door naar het onderwerp. Voor het vaststellen. En ik heb begrepen dat wij inmiddels de stukken samenvoegen, hè? Dus 3.3 en 3.4, toch? De voorzitter: Absoluut, ja. De heer Van den Berg: Nou, kijk, wij hebben erdoorheen gelezen en bij de jaarrekening hebben we er in de commissie lang en breed bij stilgestaan. Onze accountant heeft gezegd dat het geen vijf voor twaalf meer is, maar dat is eigenlijk vijf over twaalf. Maar we weten ook allemaal dat het grootste probleem toch veroorzaakt wordt door het sociaal domein. Dat is in ieder geval het grootste risico. We zien ook terugkomen dat wij als natuurlijk als raad vorig jaar bij elkaar hebben gezeten van, waar kunnen we bezuinigen? Nou, ik kan best de wethouder financiën nog iets uitdagen dat hij nog eens op drie punten aangeeft waar hij denkt in deze jaarrekening voor het komende jaar nog verbeteringen te treffen. Maar dat we voor de jaarrekening 2020 in die zin het accepteren zoals het er ligt.

Nog wel een vraag ook aan de wethouder. We hebben eind vorig jaar een motie aangenomen, toen ging dat over de coronaperikelen en de subsidie, dus de bijdrages die wij als Laren betaalden. Bijvoorbeeld onder andere voor het zwembad, maar ook voor andere partijen. In hoeverre dat, zeg maar, die partijen die over de grenzen heengaan, dus bijvoorbeeld zo’n zwembad, of daar in Eemnes en Blaricum ook nog, zeg maar, over gesproken is. En vooral ook hoe daar het komend jaar mee omgegaan gaat worden. Want we zitten nu halverwege het jaar, maar… En misschien zitten we over drie maanden wel weer in de ellende. Dus dat doorkijkje zou ik graag van de wethouder nog willen als het over 2020 vaststellen hebben naar de toekomst. En dan de Kadernota. Ja, volgend jaar gaan we naar de verkiezingen, dus wat zouden we nu, zeg maar, nog heel scherp aan moeten zetten? Ik denk dat het goed is dat de financiën volgend jaar echt onderdeel gaan uitmaken van de gemeenteraadsverkiezingen. Want dat er nog wel wat meer moet gebeuren als wat we nu gedaan hebben dat mag duidelijk zijn. En ik denk dat we er ook in commissieverband over gesproken hebben, nou, gewoon het huisvesten van onze ambtenaren en misschien zelf het college.

Hoewel u daar, burgemeester, wat anders over dacht tijdens de laatste raad in het Witte Huis in Eemnes, om daar waar het schuurt en pijn doet toch als raad stappen te zetten dat we de kosten nog verder gaan terugbrengen. Want de Kadernota is gewillig, maar wij zullen toch stappen moeten zetten in Laren. Dus dat gezegd hebbende, geen uitgebreide beschouwingen over details. De grote lijn is dat de Kadernota zoals hij er nu ligt, wat ons betreft, nou, ingezet kan worden. Maar ik denk wel dat we in ieder geval vanuit het CDA naar de verkiezingen toe ook op scherp zullen gaan staan dat we de financiën van de gemeente toch daar waar nodig ook nog extra moeten aandraaien. Nou, dat gezegd hebbende, denk ik voor deze eerste termijn, leuke aftrap. De voorzitter: Dank, meneer Van den Berg. Nog even ter verheldering, ik heb slechts een mening over de vaste woon- en verblijfplaats van de burgemeester. De gemeenteraad kan natuurlijk ook uiteraard heel goed hier vergaderen. Dan is het woord aan de fractie van Larens Behoud. De heer Loeff: Dank u, voorzitter. Ja, we hebben in de commissie de jaarrekening aan de orde gehad en ik was met mijn fractiegenoten heel blij met de toelichting van de accountant. We weten dat het heel lastig is om een accountant te vinden in gemeenteland die het ook weer wil doen.

Het interessante is als we het soms hebben over gemeenteregeltjes, dan gaat het over het precies uitvoeren van de regeltjes. En in accountancytermen moet je dan om de drie jaar wisselen. Maar dat doen we niet, uit kostenoverwegingen en omdat het dus heel

lastig is om iemand te vinden die zich in zo’n pittig dossier als de financiën en de jaarrekening van de gemeente weet te begeven. Dus ja, eigenlijk is de keuze van de accountant, maar ook het prettig werken van de accountant wel exemplarisch van hoe je misschien moet omgaan met de pragmatiek versus de wet- en regelgeving waar wij mee te maken hebben. En onze accountant was plezierig, maar hij wees ons ook op het risico wat wij hebben als gemeente en wat wij als raad ook te doen staat. Ons als raad te doen staat om echt goed te kijken naar die financiën om niet door het ijs te zakken. Als we kijken naar de jaarrekening dan kan ik alleen maar een compliment geven aan het college dat ze op een hele goede manier een jaarrekening hebben weten te maken met een heel klein tekort, waarvan we kunnen zeggen van, prima, dat is acceptabel en akkoord. Aan de andere kant zit er natuurlijk een onttrekking in uit de algemene reserve en dat is best een fors bedrag. Daar gaan wij ook iedere keer als raad zelf, vaak in porties, in mee. Terwijl we tegelijkertijd het afgelopen jaar ook met elkaar hebben gesproken over, hoe gaan we nou structureel een aantal dingen aanpakken? En daarom is het ook heel goed dat we die jaarrekening koppelen aan de Kadernota. En waar we vorig jaar een kaderbrief hebben gezien, zien we nu duidelijk een nota.

Ja, het is mijn eerste termijn als raadslid en dan ook nog als fractievoorzitter. En inmiddels begin ik een beetje te begrijpen hoe het werkt. En dan zie je dat in het woud van statistiekjes en rubriekjes en sommetjes en plusjes en minnetjes er toch af en toe wat opduikt dat je denkt, ja, daar zijn we misschien zelf bij… Hebben we… Zijn we zelf verantwoordelijk voor geweest, maar het is toch niet helemaal helder geweest. En misschien moeten we daar aan de correctieknop draaien. En als we kijken naar de Kadernota dan staan daar een aantal keuzes in. En die keuzes worden gemaakt. Dat zijn geen hele grote en ingrijpende keuzes, dat zijn keuzes die soms onder voorbehoud zijn. Maar soms zijn dat keuzes waarvan ik denk van ja, moet je die wel willen? In het stuk staat iets over de bladcampagne, die wordt voortgezet. Maar drie pagina’s verder wordt er gezegd de bladcampagne gaat stoppen. Dus de 80.000 euro die we voor het volgend jaar nog uitgeven, wordt in 2023 gestopt. En eigenlijk in de bladcampagne, je kan het je in deze mooie maand niet voorstellen, een essentieel onderdeel van het voorzieningenniveau voor onze inwoners. Dus een van de dingen die ik het college wil meegeven, is om die bladcampagne gewoon structureel te handhaven. En nog eens goed te zoeken in de begroting naar een bezuiniging op een ander gebied om toch die bladcampagne voort te kunnen zetten.

Wat betreft de eikenprocessenrups weten we het gewoon niet hoe de ontwikkeling is van deze diertjes versus de inzet van de koolmeesjes die in de kasten zijn. Kan hartstikke goed gaan, maar dat is wel iets waar we op moeten letten, dat ook daar nog structurele kosten voor komen. Dan een andere, ik vond het wel goed om te zien dat er structureel werd gezocht door de culturele instellingen naar bezuinigingen. Ja, structureel zoeken, is altijd goed. Je moet altijd blijven zoeken hoe je als Nederlandse instelling of organisatie op de knip kunt blijven letten. Maar daar staat een keurige bezuiniging ingeboekt. En ik denk dat het goed is dat die daar wordt gerealiseerd. Maar als we dan kijken naar het onderdeel cultuur, sport en recreatie, wat toch een forse post is van ruim 1,2 miljoen euro, dus ongeveer de vierde begrotingspost qua grootte, dan valt ons bij de sport toch wel wat op. En ik heb er in de commissie al vragen over gesteld en ook in de raad al opmerkzaam gemaakt. Dat gaat toch over de subsidie die is gegeven aan sport. En de wethouder dank ik voor de beantwoording van de nota vanmiddag waarin het overzicht is gegeven van de sportsubsidies.

Als we dan kijken dat we als raad de afgelopen vier jaar ruim zevenenhalf honderdduizend euro hebben uitgegeven aan sportvoorzieningen, middels een sportnotitiebeleid en een regeling, dan denk ik dat we voor volgend jaar het aanwezige bedrag wat nu in de begroting staat van 100.000 euro gewoon moeten schrappen. Niet omdat dat niet aan de sport zou moeten toekomen, want de sport heeft het vast nodig. Maar ook omdat dat gewoon een bezuinigingsmaatregel is die we misschien incidenteel moeten inboeken. Maar we moeten toch ook duidelijk maken dat de sportvoorzieningen weliswaar goed op orde moeten zijn, maar dat we niet kunnen gaan investeren in dingen die misschien op een andere manier geïnvesteerd kunnen worden. En dan breng ik me toch concreet tot de padelbanen. Als we daarnaar kijken en ik ga terug naar de nota sportbeleid zoals we die hebben vastgesteld, accommodatiebeleid, dan gaat het over verduurzaming, dan gaat het over investeringen

ter vervanging. Maar niet over investeringen voor nieuwe dingen. En er staat letterlijk in die nota, we hebben dit… Deze notitie in 2018 voor u gemaakt als raad omdat we dan verrassingen voorkomen. En bij de LLTC staat helemaal niets genoemd over padelbanen, wat mijns inziens een nieuwe sport is en een nieuw soort investering. Het gaat niet over onderhoud van een veld wat moet vervangen worden, het gaat niet over een clubhuis wat dan in slechte staat is. Het gaat gewoon over iets nieuws. En willen we dat? Ik denk dat we daar als raad nog eens goed naar moeten kijken of de toekenning van deze subsidie wel conform onze uitgangspunten is. En wij denken dat dat niet het geval is. En ook dat scheelt weer 123.000 euro. Kortom, het zijn twee voorbeelden, toevallig niet in het sociaal domein waar de tekorten door de landelijke overheid worden veroorzaakt. Maar dit zijn gewoon voorbeelden uit de begroting en de werkwijze zoals wij die met elkaar vaststellen en zoals het college die uitvoert, waarvan wij zeggen, we moeten nog eens een keer goed door die begroting heen gaan en door onze eigen beslissingsbomen heen gaan om te kijken of wij bepaalde dingen wel goed hebben gedaan. En of we die dingen in het komende begroting ook wel goed gaan doen.

En zelf werd het mij heel erg duidelijk toen ik opeens die 300.000 euro zag staan, niet als een soort nieuwe subsidie naast de andere subsidies, maar er stond gewoon weer drie ton bij sport ingeboekt. Dus bij de begroting komen we hier nog op terug. En we willen graag een duidelijke toelichting aan de hand van de Kadernota, maar ook aan de hand van de dingen die nu in de begroting komen te staan van, wat zijn nu nieuwe dingen? Wat zijn de incidentele dingen? Waar kunnen we gewoon van zeggen, dit doen we niet? Om daar nog eens goed naar te kijken. Want ik denk dat we daar nog een aantal winstpunten kunnen behalen. Dat even voor de eerste termijn. Waarbij we de jaarrekening dus goedkeuren onder dankzegging aan het college. De voorzitter: Dank, meneer Loeff. Het woord is aan D66. De heer Wegter. Uw microfoon, meneer Wegter. De heer Wegter: Dank, voorzitter en ook dank aan het college voor de informatienota die we vanmiddag nog kregen. Meneer de voorzitter, ik citeer nu uit het jaarverslag 2020. Ook in 2020 zijn de structurele lasten hoger dan de structurele baten. Er is dus wederom sprake van een structureel exploitatietekort. Einde citaat. Niets nieuws onder de zon dus.

Al jaren verkeren we in deze situatie en toch wordt ook dit jaar opnieuw gepretendeerd dat we ons geen al te grote zorgen hoeven te maken, omdat op middellange termijn weer zwarte cijfers zullen worden geschreven. De vrees in de categorie artikel twaalf terecht te komen, wordt als absolute fantasie afgedaan. Er is wel heel veel optimisme nodig om aan dat laatste ene geloof te hechten. We zien geen enkele werkelijk houtsnijdende maatregel aangekondigd die ons op termijn definitief uit dit zware weer zal helpen. In tegendeel, de tekenen wijzen in een andere richting. De accountant liet daar ter gelegenheid van de commissiediscussie geen enkel misverstand over bestaan. Het jaarverslag noemt als oorzaak van de, wat genoemd wordt, forse nadelen, in de eerste plaats de alsmaar uitdijende uitgaven betreffende het sociale domein. Eerlijk is eerlijk, wat dat terrein betreft, is Laren inderdaad geen uitzondering. Alle gemeenten kampen hier met blijkbaar vrijwel onbeheersbare kosten. De recent bekendgemaakte tegemoetkoming vanuit Den Haag, in ons geval een donatie van ruim vier ton, is niet vooralsnog… Is vooralsnog niet meer dan een pleister op de wonde. Temeer waar het een incidentele gift betreft, als we het goed begrepen hebben. En aan het nieuwe kabinet wordt overgelaten om te zien hoe die lijn in de komende jaren kan worden doorgetrokken. Onzekerheid blijft dus troef.

Maar in een ander opzicht neemt Laren wel degelijk een uitzonderingspositie in. De accountants van BDO maken ieder jaar een lijstje van de 129 best presterende gemeenten onder 25.000 inwoners. En al jaren bungelt Laren onderaan. Toegegeven, nog net boven de gemeente Borne, nota bene de gemeente waar ik heel lang geleden geboren ben. De heer…: Dat kan geen toeval zijn. De heer…: Dat kan geen toeval zijn. Verbaast ons niks.

De heer Wegter: Heel lang geleden zei ik, heel lang geleden. Het jaarverslag noemt naast het sociaal domein de nadelige exploitatie betreffende met name bestuurszaken, cultuur, sport, recreatie en de overhead. Dat kan niet verklaard worden door de bijzondere corona-omstandigheden in 2020. Sterker nog, per saldo is het tekort nog beperkt gebleven dankzij een incidentele bate door middel van de verkoop van de ambtswoning. Waarvan overigens ruim twee derde weer moest worden besteed ten behoeve van tegemoetkomingen als gevolg van de genoemde corona. Inclusief extra middelen aan plaatselijke ondernemers en zeker aan het Singer en Hart van Laren. Meneer de voorzitter, er valt nog veel te zeggen betreffende de jaarstukken, maar de discussie die we hebben gehad in de commissie was duidelijk genoeg. We leven op te grote voet. De algemene reserve raakt steeds verder onder de bovenste grens, tussenin zijn we afhankelijk van incidentele meevallers. Het roer moet daarom drastisch om. Of er nu verkiezingen aankomen of niet. Het college kan niet anders dan dit in grote lijnen beamen en toezeggen nog voor de aanstaande begrotingsverhandeling met aanvullende maatregelen te komen. Vorig jaar liet de raad het overigens niet bij afwachten en presenteerden de fracties onderscheiden suggesties voor beleidsombuigingen die geld zouden moeten opleveren.

En het moet gezegd, het college heeft diezelfde suggesties wel degelijk ter harte genomen. Althans, een deel ervan. Hetgeen wordt geïllustreerd in de bijlage van de Kadernota. Waarin onder meer gewag gemaakt wordt van het feit dat bijvoorbeeld… Excuses. Dat kan gebeuren als je jarig bent, hè. De voorzitter: ‘…’, meneer Wegter. De heer Wegter: Excuses, voorzitter. Nou goed, excuus. Ik moet even terug. En het moet gezegd, het college heeft diezelfde vragen, suggesties wel degelijk ter harte genomen. Althans, een deel daarvan. Hetgeen wordt geïllustreerd in de bijlage van de Kadernota, waarin onder andere gewag gemaakt wordt van het feit dat bijvoorbeeld de subsidie voor Singer in de komende jaren met bijna een ton zal worden gekort. Inderdaad een onvermijdelijk besluit en ook andere uiterst nobele doelen in de sfeer van cultuur en sport zullen niet aan heroverweging kunnen ontkomen. Onvermijdelijk, maar ongetwijfeld niet goed genoeg… Niet genoeg om zekerheid te bewerkstelligen met betrekking tot de aanstaande meerjarenbegroting. Het college denkt daar kennelijk anders over en schrijft dat uit genoemde blijkt, en ik citeer, dat het college op schema ligt met het realiseren van de bezuinigingen. Einde citaat. Met die conclusie blijven we ondanks de getoonde inspanningen grote moeite hebben. Laten we daartoe een paar redenen op een rijtje zetten.

Eén, het is zeer de vraag of het Rijk bereid is extra middelen op tafel te leggen betreffende de invoering van de Omgevingswet. Twee, de overheveling van de belastingtaken naar huizen zal kennelijk extra kosten met zich meebrengen. Drie, en belangrijker nog, de verwachte herverdeling van het gemeentefonds lijkt uit te monden in een korting van één miljoen structureel. In de cijfers van de Kadernota is dat verlies vooralsnog terecht niet meegenomen. Zoals al vermeld, de extra vergoeding ten behoeve van de jeugdzorg zal niet zoals verwacht acht, maar slechts vier ton opleveren. En dat alleen betrekking hebbend op 2021. Dus vooralsnog niet meer dan een incidentele bijdrage. En ten slotte, de portefeuille onderhoud zal extra worden belast om de onderhoudputting van de laatste jaren goed te maken. Daar staat inderdaad tegenover dat we mogen rekenen met een hopelijk substantiële nette opbrengst in verband met het mogelijk afstoten van het Raadhuis, incluis het schrappen van de negatieve exploitatie daarvan. Maar dan zullen er extra middelen ongetwijfeld tegenover staan om bijvoorbeeld bouwaanpassingen in het Brinkhuis mogelijk te maken. En we bovendien nog steeds een jaarlijkse rekening van 80.000 zullen moeten vereffenen voor het gebruik van de ruimte hier. Ook wanneer de raad zou besluiten in de toekomst in het Brinkhuis neer te strijken al of niet samen met het bestuurscentrum.

Een conclusie lijkt onontkoombaar, voorzitter. Wat er ook gaat gebeuren, verder gebruik maken van een melkkoe, de algemene reserve, moet nu definitief worden uitgesloten. En datzelfde moet zeker ook gelden voor de andere belangrijke inkomstenbron, de OZB. Die van Laren behoort nu al jaren tot de vier hoogste van Nederland. Er moet dus onvermijdelijk uit een ander vaatje worden getapt en wel met onmiddellijke ingang. Alleen dan kan

de kiezer volgend jaar eerlijk in de ogen worden gekeken. En zijn praatjes uit Laren gezien de heilig verklaarde zelfstandigheid fantastisch floreert, niet langer toereikend. Ik dank u voorzitter. De voorzitter: Dank, meneer Wegter. Het woord is aan … Uw microfoon staat nog aan. Het woord is aan de heer De Jong van Liberaal Laren. De heer De Jong: Ja, dit is de laatste jaarrekening van dit college. Want volgend jaar wordt het door een volgend college in juni opgepakt. En ook de laatste kadernota. Ook dit keer zullen wij weer opbouwend kritisch zijn, zoals u dat de afgelopen vier jaar gewend bent van ons. En zal ik me eerst richten op de jaarrekening van de gemeente Laren 2020. In 2018 en 2019 werd er jaarlijks structureel anderhalf miljoen meer uitgegeven dan er inkomsten waren. In 2020 is er voor 1,2 miljoen meer aan lasten dan baten. In 2020 werd eenmalig een woning verkocht door de gemeente voor anderhalf miljoen. Zonder deze eenmalige verkoop is het verlies van de gemeente dus 2,7 miljoen. Dit verlies is aanzienlijk hoger dan de afgelopen jaren. Hogere structurele kosten en coronakosten verklaren dit forse verschil. De algemene reserve van de gemeente Laren daalt in 2020 met 1,8 miljoen naar 3,3 miljoen. Om op de ondergrens van de VNG zelf stresstest uit te komen, is een versterking van drie miljoen nodig volgens de VNG.

In plaats daarvan zal de algemene reserve ons inziens in 2021 zonder incidentele vastgoedverkopen met minstens anderhalf miljoen dalen naar onder de een miljoen. Dan hebben we nog maar één miljoen over. De coronakosten gaan dit jaar gewoon door en de bezuinigingen zullen de kosten niet spectaculair doen afnemen. Ook in het sociaal domein stijgen de kosten door. De schuldpositie. In 2020 heeft de gemeente Laren drie miljoen kort geld moeten lenen, omdat we onvoldoende inkomsten hebben om de uitgaven en investeringen te kunnen betalen. In 2019 deden we hetzelfde. Het totale schuldniveau is gestegen naar 32,7 miljoen. Deze korte schuld van zes miljoen is in begin 2021 omgezet naar een langetermijnlening van tien miljoen. Er wordt dus vier miljoen weer extra geleend, waardoor de schuld nog verder oploopt. Van de geleende schulden wordt 6,9 miljoen doorgeleend aan verbonden partijen, waarover de gemeente het risico loopt dat een deel niet terugbetaald wordt of dat wij de aflossing zelf betalen, omdat wij de open-end verliezen van deze verbonden partijen toch al voor onze rekening nemen. De gemeente hoort geen bank te spelen. Solvabiliteit. De solvabiliteitsratio van de gemeente Laren bedraagt nu 12,6 procent in 2020, waarmee de gemeente zich in het hoogste risicoprofiel bevindt. De minimale eis is twintig procent. Daar zitten we dus nog ver onder.

De verdere afname van solvabiliteit ten opzichte van 2019 is daarbij voornamelijk veroorzaakt door de afname van de reservepositie en het negatieve rekeningresultaat, terwijl de totale schuldpositie in 2020 is gestegen. De begrote tekorten. In 2018 was het begrote tekort die we goedgekeurd hebben … Of in 2018 is het oorspronkelijke begrote tekort wat we vaststelden overstegen met zeshonderdvijftigduizend euro in de jaarrekening. In 2019 was het oorspronkelijk begrote tekort overstegen met negen ton. Dus tweehonderdvijftigduizend meer dan het jaar daarvoor. In 2020 was het oorspronkelijk begrote tekort overstegen met 1,2 miljoen. Drie ton meer weer dan het jaar daarvoor. Ieder jaar meer. Voor 2021 wordt een tekort verwacht van vijf ton en voor 2022 negen ton. Als we dus dezelfde overstijgingen hebben, gaat het tekort dus in 2021 naar anderhalf miljoen en in 2022 naar krap twee miljoen. En de tendensen die ik zie, geven gewoon aanleiding dat dat gewoon op dezelfde manier door zal gaan. Conclusie. Er zal jaarlijks voor anderhalf miljoen structureel bezuinigd moeten worden, wat nu nog niet behaald wordt. Hoe gaat u dit oplossen? Van Het Brinkhuis en Het Raadhuis zullen de inkomsten omhoog moeten en vooral van Het Brinkhuis is er aanvullend commercieel verhuur noodzakelijk. De gemeente dient alleen kerntaken uit te voeren en de overbodige luxe te schrappen.

We kijken nu al uit naar de begrotingsbehandeling. Al jaren propageren wij om de OZB mee te laten stijgen met de inflatie en niet meer. Dat was de jaarrekening. En dan heb ik nog een aantal vragen over de kadernota. Alleen in 2022 wordt er honderdvijfentwintig duizend opgenomen voor de omgevingswet. Na 2022, als er dan geen vergoeding uit het rijk komt, hebben wij niets meegenomen. Stoppen we er dan mee? De bladcampagne kunnen wij helemaal eens zijn met wat Larens

Behoud daarnet zei over die tachtigduizend en de eikenprocessierups. Want ja, die kosten zullen gewoon door moeten gaan. En er staan bezuinigingen op de oudere jeugdhulp in en dan zeggen we van ja, maar dat is wettelijk niet toegestaan. Dus ons lijkt dat er nog eens even goed naar gekeken moet worden. Dan staat er nog een post, dat gaat over onderwijs. De gebouwen van het onderwijs. Zover ik kan zien is daar geen fonds nog voor, als ik dat goed gezien heb. En gaan wij een fonds vormen voor de buitenkant van de gebouwen. Dat is dus noodzakelijk voor de komende jaren. Klopt dat? En als dat zo is, dan willen wij de suggestie meegeven, omdat wij voor de account en de beheerplannen moeten aanvullen en moeten verduidelijken. Mocht daar geld uit overblijven, stop die dan gelijk al in het fonds voor die gebouwen voor het onderwijs. Want dan hoeft dat niet vrij te vallen, maar dan kan dat gelijk doorschuiven. Dan hebben wij heel kritisch gekeken naar programma 6. Cultuur, sport en recreatie. In 2018, 2019 waren die beide op twee miljoen ongeveer per jaar. Vorig jaar is dat drie miljoen geworden. Daar zitten natuurlijk forse coronakosten in. Maar wat schetst onze verbazing, dat de komende jaren voor cultuur, sport en recreatie maar jaarlijks één miljoen uitgetrokken is.

Ik ben zelf eens even gaan doorrekenen, maar dat lijkt me toch wel rijkelijk laag als wij normaal al op twee miljoen zitten om dat bedrag te halveren. Klopt dit wel in de begroting? Dan Het Raadhuis. Dat zal de komende jaren omgevormd moeten worden naar een energielabel C en onze vraag is, zijn deze kosten al meegenomen in de kadernota? Sport, ook daar kunnen we helder over zijn, alleen als er geld over is. Dus niet. Dat waren mijn bemerkingen over de kadernota. De voorzitter: Dank, meneer De Jong en een aantal heldere vragen aan het college. Ik kom bij de fractie van de VVD, de heer De Bondt. De heer De Bondt: Dank u wel, voorzitter. Laat ik beginnen met een compliment. Complimenten aan de rekenmeesters en aan het college, die gewoon een glashelder verhaal gepresenteerd hebben. Zodanig glashelder dat zelfs ik het kon volgen. Nou, dan moet het wel glashelder zijn. Voorzitter, het maakt ook duidelijk dat we gewoon, dat er sprake is van een onverminderd zwakke financiële positie van de gemeente. En ja, als we dan daarnaar kijken, dan mag je ook constateren, moet je zelfs constateren dat de jeugdzorg natuurlijk toch de grote slokop is in de begroting. Tegelijkertijd zie je ook dat het college toch tal van pogingen heeft ondernomen om op een aantal terreinen bezuinigingen aan te brengen, prioriteringen te doen.

Maar ja, het blijkt ook dat wij niet bepaald een triple A-gemeente zijn als het gaat om onze financiële positie. Toch, voorzitter, is het, vind ik het eerlijk gezegd uiterst bizar dat volgens mij vandaag of gisteren een rapport, een inspectierapport is verschenen over de jeugdzorg. Maar in met name al in Zuid- en Noord-Holland gezegd wordt dat die achterblijft en dat die onvoldoende is. Terwijl we nou juist aangetoond hebben dat de gemeentes veel te weinig geld krijgen. Er is arbitrage geweest tussen VNG en Rijk over die jeugdzorg en daaruit blijkt dat er 1,7 miljard te weinig gestopt wordt en dat geldt niet alleen voor dit jaar. Dat geldt natuurlijk ook met terugwerkende kracht wat steeds die gemeentes hebben moeten opvangen en waarvan je niet anders kunt constateren dat daardoor bij heel veel gemeentes en ook bij Laren de reserves fors zijn geslonken. Enerzijds heb je geen keuze, want je moet die taken uitvoeren. Kijk maar naar als de inspectie een rapport presenteert en zegt, u blijft achter. En dan zeggen ze niet van, dat komt omdat u te weinig geld heeft. Men suggereert althans dat er te weinig inspanning geleverd is. En voorzitter, dat is in ieder geval in Laren niet het geval. We hebben vandaag in de raadsinformatiebrief gekregen dat er extra geld naar de gemeente komt. Maar tegelijkertijd hebben we ook gezien dat er toch weer een aantal taken bijkomen.

En zo af en toe vraag ik me af of ze bij de VNG wel die onderhandelingen goed doen. Je moet je afvragen of je alle taken wel wil hebben. Dat is het eerste. En het tweede of je daarmee niet een soort uitvoeringsorganisatie van het Rijk aan het worden bent, waar je hele strenge kaders meekrijgt en niet genoeg geld. Want dat hoort bij het Rijk er zeker ook bij … Voorzitter, het is ook al door mijn collega van D66 gezegd, er zijn tal van onzekerheden. Er is slechts één ding zeker, dat alles onzeker is. Dat is overigens niet van mij, maar van Dirk Ayelt Kooiman, een

bekende romanschrijver. Voorzitter, het is zodanig onzeker dat zelfs de provincie Noord-Holland zich geschaard heeft achter de gemeente in haar gebied. En bovendien ook nog zegt ja, er zijn zoveel dingen, de herijking, verhoging uitkering gemeentefonds, extra taken. Het is zo onzeker dat u daarin, althans op dit moment nog als gemeente geen rekening mee kunt houden. Nou, voorzitter, als zelfs Noord-Holland dat zegt, dan moet dat wel kloppen. Voorzitter, verder hebben we natuurlijk ook als je ook als raad kijkt naar de situatie om ons heen, hebben we natuurlijk heel veel goede intenties, maar geen middelen. Wij kunnen zelfs in de komende verkiezingsstrijd elkaar niet gaan bevechten op waar we leuke dingen voor de mensen zien en waar we het aan uit zouden willen geven. Bijvoorbeeld klimaatadaptatie. Daar zou best het een en ander aan kunnen gebeuren. Maar de gemeente Laren heeft geen zak met goud staan om dat te doen. Behalve Regenklaar. Dat compliment wil in ieder geval aan het college geven, dat Laren Regenklaar niet wordt aangetast. Maar energietransitie. Ja, het saldo is nul wat we uit te delen hebben. Digitalisering, huisvesting onderwijs is al ook door anderen genoemd. Ja en groen onderhoud. In ieder geval zijn er een aantal fracties hier die eigenlijk nog meer zouden willen investeren in plaats van bijvoorbeeld bezuinigen op nou ja, de bladcampagne is ook genoemd.

Voorzitter, wat de kadernota betreft. Ja, hij is structureel sluitend. Dat is best een compliment waard in deze moeilijke tijd. Maar het is ook een zeer sobere nota, waarvan we moeten afwachten of we dat allemaal wel redden. Er zijn geen reserves meer om op terug te vallen. En daarom voorzitter, denkt mijn fractie dat als er incidentele meevallers zijn, dat je die vooral in de algemene reserve moet stoppen. En dat we vooral de komende jaren moeten proberen juist die reservepositie van de gemeente die we de afgelopen jaren zo hard nodig hebben gehad, dat we die versterken. Een van de dingen, voorzitter, waar we het natuurlijk nog nader met elkaar over gaan hebben, is de exploitatie van Het Brinkhuis. En ik heb het gevoel dat hier iedereen, zelfs het college, voorstander is dat we in ieder geval het dagelijks bestuur van de gemeente daarin onderbrengen met het aantal mensen dat nu nog in Het Raadhuis zit. Het zal ook een discussie opleveren of de raad en de commissies daar ook ondergebracht worden of hier, waar wij nu al geruime tijd op een uitstekende manier vergaderen. En waar wij al twaalf of dertien jaar lang tachtigduizend per jaar of het is inmiddels gestegen, het was vroeger iets minder, voor betalen. Nou, voorzitter, als wij zoveel betalen, dan vind ik dat we er ook gebruik van moeten maken.

Respectievelijk, als we dat niet gaan doen, toch eens de discussie openen over van, zou het ook wat minder kunnen? Laat ik het maar voorzichtig zeggen. Voorzitter, we hebben ook De Biezem. De Biezem is uiterst zorgelijk als je kijkt naar de exploitatie en wat er dit jaar, vorige jaren en komende jaren naartoe moet. We zouden zo langzamerhand en ik weet dat ik daarmee toch wel wat schokkends zeg, moeten gaan overwegen om de Biezem in de etalage te zetten. Voorzitter, tenslotte. We hebben nog steeds de motie oud voor nieuw. Die is aangenomen en af en toe, als ze eruit komt, wordt dat ook door het college gehanteerd. Ik roep het college op om dat altijd te doen. Dus, als er extra geld ergens naartoe moet, ook aangeven wat er niet meer gaat gebeuren. Wat minder urgent is dan het nieuwe beleid. En de vraag aan u, voorzitter, waar blijft de commissie bovenlokale aangelegenheden? Dank u wel. De voorzitter: Dank aan de heer De Bondt. En ik kan me aan zijn warme betoog voor de vergaderlocatie in Eemnes ook nog warme woorden toevoegen over de geluidsinstallatie. Ik heb inmiddels twee microfoons. Het woord is aan de heer Vos van de fractie van Groen Laren. De heer Vos: Dank u wel, voorzitter. Ik heb aan één meer dan voldoende. Ja, dat is toch wel fijn als je mag eindigen. Want dan heb je een beetje kunnen … Nee, daar kan je een beetje op gaan reageren.