III-A5 college - raadsinformatiebrief verkenning mogelijkheid invoering forensenbelasting

INFORMATIENOTA RAAD LAREN Datum vaststelling college: 17 mei 2022 Van

College van B&W

Aan

Gemeente Laren - Gemeenteraad

Informatie bij

S. van Waveren, gemeentesecretaris

Onderwerp Verkenning mogelijkheid invoering forensenbelasting Portefeuillehouder Calis, P.A.M. Openbaar Ja Kennisnemen van Het college heeft opdracht gegeven de mogelijkheden te verkennen van het invoeren van forensenbelasting in Laren. Dit biedt de mogelijkheid om zogenaamde ‘tweede woningen’ extra te belasten. De uitkomsten van de verkenning worden met de raad gedeeld. Het college laat besluitvorming over de wenselijkheid over aan de raad en het nieuwe college van B&W. Aanleiding (inleiding) Eind vorig jaar verscheen, op basis van de leegstandsmonitor van het CBS, berichtgeving in verschillende media1 over de hoge woningleegstand in Laren. Op basis van deze cijfers heeft het college nader onderzoek laten doen naar de samenstelling van deze ‘leegstaande’ voorraad en gevraagd om te bezien of dit aanleiding geeft om forensenbelasting in te voeren.

1 Zie o.a. https://www.noordhollandsdagblad.nl/cnt/dmf20211126_77351431?utm_

Pagina 1 van 4

Kernboodschap De gemeenteraad wordt in overweging gegeven om een forensenbelasting in te voeren. Daarmee lijkt een opbrengst van een aantal ton te genereren zijn op een maatschappelijk aanvaardbare grondslag, die reeds door veel gemeenten wordt toegepast. Consequenties

Forensenbelasting als middel De Gemeentewet is de grondslag voor de verschillende gemeentelijke belastingen. Gemeenten mogen zelf besluiten welke belastingen er worden ingevoerd. De forensenbelasting, zoals hier bedoeld, is als volgt omschreven in artikel 233 van de Gemeentewet: Er kan een forensenbelasting worden geheven van de natuurlijke personen, die, zonder in de gemeente hoofdverblijf te hebben, (…) er op meer dan negentig dagen van dat jaar voor zich of hun gezin een gemeubileerde woning beschikbaar houden. De term ‘forensen’ is hier wat verwarrend, omdat het in dit geval niet gaat om de gebruikelijke uitleg van het woord in het dagelijks taalgebruik. Dat heeft met de ontstaansgeschiedenis van de belastingsoort te maken, waarbij ook werknemers van ‘buiten’, die niet ingeschreven staan in de gemeente belast kunnen worden. Het gaat in dit geval dus om woningen die ter beschikking staan aan personen die niet in Laren zijn ingeschreven als inwoner. Dit kan zijn, omdat het een tweede woning betreft of omdat het een vakantiewoning is. Veel gemeenten (naar verluidt ca 170 van de 344 gemeenten) hebben al een forensenbelasting.

De forensenbelasting beoogt gemeenten de mogelijkheid te geven om inkomsten te heffen van personen die wél (deels) gebruik maken van gemeentelijke voorzieningen, maar een aantal andere lasten niet betalen, zoals gebruikersgedeelten van heffingen (afvalstoffenheffing & rioolheffing). Ook compenseert het voor de lagere inkomsten uit het gemeentefonds, omdat de inwonerscomponent daarin lager is, wanneer er minder personen zijn ingeschreven. Overigens kan dit doel (deels) ook bereikt worden door bijvoorbeeld de rioolheffing om te zetten van een gebruikersheffing naar een eigenarenheffing. Een bijkomende overweging kan zijn dat, gezien de hoge woningnood, leegstand minder acceptabel wordt gevonden. Een extra last voor leegstaande woningen kan de eigenaren stimuleren de woning in gebruik te (laten) nemen.

Omvang van de doelgroep Na onderzoek is gebleken dat er op dit moment 303 huizen leegstand bevatten in de gemeente Laren. Hiervan zijn er 166 huizen die reeds een jaar of langer niet bewoond zijn. Verder staan er van alle leegstaande woningen 36 woningen te koop. Deze mogen niet worden meegenomen in een forensenbelasting. Pagina 2 van 4

Dat betekent dat de doelgroep voor de forensenbelasting ergens tussen de 150 en 250 geschat moet worden. In de praktijk zal moeten blijken wat de reden voor leegstand is, die is moeilijk vooraf in te schatten. Bovendien kan het zijn dat het aankondigen van forensenbelasting al leidt tot een ander gebruik, waardoor de grondslag om te heffen vervalt. Als onderdeel van eventuele invoering lijkt nader onderzoek naar de samenstelling van deze leegstaande woningvoorraad in ieder geval wenselijk. Eventuele invoering zal ook voorafgegaan moeten worden door zorgvuldige communicatie en informatievoorziening om bezwaren zoveel mogelijk voor te zijn.

Hoogte van de tarieven in verschillende gemeenten Gemeenten hebben een grote beleidsvrijheid om de tarieven vast te stellen, mits zij die naar redelijkheid onderbouwen. Ter illustratie hieronder enkele voorbeelden: Gemeente Hardenberg Gemeente Westerveld Gemeente Stichtse Vecht Gemeente Bergen (NH) Gemeente Texel

vast tarief €225,afhankelijk van herbouwwaarde woning, gestaffeld van €244,- tot €1.230,percentage van de economische waarde (0,21072% in 2022), dus bij een woningwaarde van €1 miljoen, ca €2100,-. percentage van de WOZ-waarde (0,335% in 2022), dus bij WOZ-waarde van €1 miljoen, €3.350,-. 0,3424% van de WOZ-waarde (de waarde van de woning) per jaar. Met begrenzing: minimaal € 599,- en maximaal € 1.865,-

Conclusie: perspectief voor Laren Indien de gemeenteraad zou instemmen met het invoeren van forensenbelasting zal een afweging gemaakt moeten worden over de tarieven en de exacte definiëring. Bovendien zal moeten worden gekeken naar de uitvoeringskosten, zodat de opbrengst een significante bijdrage aan de begroting levert en niet enkel de hogere uitvoeringskosten dekt. Heel globaal is een volgende indicatieve bandbreedte te geven: -

Onderkant bandbreedte: 150 woningen à €500 gemiddeld: €75.000

-

Bovenkant bandbreedte: 250 woningen à €2.500 gemiddeld: €625.000

Hiervan moeten de uitvoeringskosten en de kosten van bezwaar en beroep nog afgetrokken worden. Bovendien zullen in het eerste jaar de nodige invoeringskosten gemaakt worden. Gezien de krappe Larense begroting en de andere maatregelen die reeds getroffen zijn om de het meerjarig perspectief sluitend te houden, lijkt invoering het overwegen meer dan waard.

Pagina 3 van 4

Communicatie nvt Vervolg Een eventueel vervolg is aan de raad of het nieuw aan te treden college. Wel geven wij u graag mee dat, gezien de overgang van de belastingtaken naar Huizen per 1-1-2023, het niet verstandig is om de organisatie op dit moment ook de invoering van een nieuwe belasting te laten voorbereiden. Bovendien is het gezien de nieuwe samenwerking ook logisch om eerst met Blaricum en Huizen in overleg te treden om te bezien of zij deze belastingsoort ook willen toepassen in hun eigen gemeente. Invoering zou daarmee op z’n vroegst per 1-1-2024 plaatsvinden. Invoering van belastingen en vaststelling van tarieven is een raadsbevoegdheid. Ook een eventueel besluit over forensenbelasting zal dus door de raad moeten worden genomen. Bijlagen -

Pagina 4 van 4