III-A22 college - raadsinformatiebrief hoogwaardig fietsnetwerk - rapportage Doorfietsroute G&V BIJLAGE
Tekst van het document
Uitwerking prioritaire doorfietsroutes Gooi en Vechtstreek Rapportage Schetsontwerp en SSK
Inhoudsopgave 1 1.1 1.2 1.3
Introductie ................................................................................................................................................ 5 Toelichting opdracht ................................................................................................................................ 5 Vraagstelling en doel project ................................................................................................................... 6 Leeswijzer ................................................................................................................................................ 6
2 2.1 2.2 2.3
Subsidievoorwaarden doorfietsroutes ..................................................................................................... 7 Provincie Noord-Holland ......................................................................................................................... 7 Vervoerregio Amsterdam ........................................................................................................................ 8 Toelichting SSK ....................................................................................................................................... 8
3 3.1 3.2 3.3 3.4 3.5 3.6 3.7
Kwaliteitsniveau en uitgangspunten ......................................................................................................10 Prioritaire doorfietsroutes ......................................................................................................................10 Dwarsprofielen.......................................................................................................................................10 Verharding en comfort ...........................................................................................................................11 Openbare verlichting .............................................................................................................................13 Bewegwijzering, markering en bebording .............................................................................................14 Beheer ...................................................................................................................................................15 Werkwijze uitvoeringsplanning 2027 .....................................................................................................15
4 4.1 4.2 4.3 4.4 4.5 4.6 4.7
Hilversum – Huizen via Laren en Blaricum ...........................................................................................19 Gemeente Hilversum .............................................................................................................................19 Provincie Noord-Holland .......................................................................................................................20 Gemeente Laren....................................................................................................................................21 Gemeente Blaricum ...............................................................................................................................25 Investeringskosten en subsidiabele kosten ...........................................................................................30 Uitvoeringsplanning tot 2027 .................................................................................................................31 Draagvlak voor de voorgestelde maatregelen ......................................................................................32
5 5.1 5.2 5.3 5.4 5.5
Bussum – Huizen ..................................................................................................................................35 Gemeente Gooise Meren ......................................................................................................................35 Gemeente Huizen..................................................................................................................................37 Investeringskosten en subsidiabele kosten ...........................................................................................39 Uitvoeringsplanning tot 2027 .................................................................................................................39 Draagvlak ..............................................................................................................................................40
6 6.1 6.2 6.3 6.4 6.5 6.6 6.7
Laren – Bussum via Crailo ....................................................................................................................42 Gemeente Laren....................................................................................................................................42 Gemeente Blaricum ...............................................................................................................................42 Gemeente Huizen en knooppunt Crailo ................................................................................................43 Gemeente Gooise Meren ......................................................................................................................44 Investeringskosten en subsidiabele kosten ...........................................................................................44 Uitvoeringsplanning tot 2027 .................................................................................................................46 Draagvlak voor de maatregelen ............................................................................................................46
7 7.1 7.2 7.3 7.4 7.5 7.6
Hilversum – Amsterdam ........................................................................................................................48 Gemeente Hilversum .............................................................................................................................48 Provincie Noord-Holland (N524) ...........................................................................................................49 Gemeente Gooise Meren ......................................................................................................................51 Investeringskosten en subsidiabele kosten ...........................................................................................54 Uitvoeringsplanning tot 2027 .................................................................................................................55 Draagvlak voor de maatregelen ............................................................................................................58
8 8.1 8.2
Almere – Amsterdam via Weesp ...........................................................................................................60 Gemeente Gooise Meren ......................................................................................................................60 Gemeente Weesp..................................................................................................................................61
Sweco | Uitwerking prioritaire doorfietsroutes Gooi en Vechtstreek Projectnummer: 51006413 Datum: 11-02-2022
Versie: Definitief
Document referentie: c:\users\nlkavr\desktop\11 2 ross ruiter rapport\nl22-648800269-16704.docx
3/86
8.3 8.4 8.5 8.6
Provincie Noord-Holland .......................................................................................................................64 Investeringskosten en subsidiabele kosten ...........................................................................................64 Uitvoeringsplanning tot 2027 .................................................................................................................65 Draagvlak voor de maatregelen ............................................................................................................65
9 9.1 9.2 9.3 9.4 9.5 9.6
Hilversum – Wijdemeren .......................................................................................................................68 Gemeente Hilversum .............................................................................................................................68 Gemeente Wijdemeren .........................................................................................................................71 Provincie Noord-Holland .......................................................................................................................72 Investeringskosten en subsidiabele kosten ...........................................................................................73 Uitvoeringsplanning tot 2027 .................................................................................................................74 Draagvlak voor de maatregelen ............................................................................................................75
10 Samenvatting en aanbevelingen voor vervolg ......................................................................................76 10.1 Samenvatting.........................................................................................................................................76 10.2 Overzicht investeringskosten ................................................................................................................77 10.3 Aanbevelingen vervolg ..........................................................................................................................78 Bijlage 1: tekenbladen Hilversum – Huizen ..................................................................................................... 80 Bijlage 2: tekenbladen Bussum – Huizen ........................................................................................................ 81 Bijlage 3: tekenbladen Laren – Bussum via Crailo .......................................................................................... 82 Bijlage 4: tekenbladen Hilversum – Amsterdam .............................................................................................. 83 Bijlage 5: tekenbladen Amsterdam – Almere ..................................................................................................
84 Bijlage 6: tekenbladen Wijdemeren – Hilversum ............................................................................................. 85 Bijlage 7: Kostennotitie en SSK ....................................................................................................................... 86
Sweco | Uitwerking prioritaire doorfietsroutes Gooi en Vechtstreek Projectnummer: 51006413 Datum: 11-02-2022
Versie: Definitief
Document referentie: c:\users\nlkavr\desktop\11 2 ross ruiter rapport\nl22-648800269-16704.docx
4/86
1
Introductie
1.1
Toelichting opdracht
De regio Gooi en Vechtstreek werkt samen met Provincie Noord-Holland en de Vervoerregio Amsterdam (VRA) aan de ontwikkeling van het regionaal doorfietsroutenetwerk. In 2018 is er door de MRA partners een intentieverklaring getekend voor de verdere ontwikkeling van de Metropolitane fietsroutes in de Metropoolregio Amsterdam. Er lopen twee Metropolitane fietsroutes door de Gooi en Vechtstreek: Amsterdam – Almere en Amsterdam – Hilversum. Het hoogwaardig fietsnetwerk in de Gooi en Vechtstreek bestaat uit meer routes. In 2019 is er door de Provincie Noord-Holland, de Regio Gooi en Vechtstreek en de betreffende gemeenten een intentieverklaring getekend voor de realisatie van een hoogwaardig fietsnetwerk Gooi en Vechtstreek. Dit netwerk bestaat uit aantrekkelijke en veilige fietsroutes voor forensen, recreanten, sporters en bezoekers. Voor dit hoogwaardige fietsnetwerk is in 2020 een nadere analyse uitgevoerd en er is een prioritering van routes aangebracht. Dit heeft geresulteerd in zes prioritaire doorfietsroutes. In figuur 1 zijn de prioritaire routes van het regionaal doorfietsnetwerk weergegeven. Sweco en MuConsult werken in opdracht van de provincie Noord-Holland, de Vervoerregio Amsterdam en de regio Gooi en Vechtstreek deze zes prioritaire doorfietsroutes uit: • • • • • •
Amsterdam – Almere via Weesp (route 18). Amsterdam – Hilversum via Gooise Meren (route 1). Huizen – Bussum (route 10). Huizen – Hilversum (route 20 en 3). Wijdemeren – Hilversum (route 2, en een deel van 12 en 13). Laren – Bussum via Crailo (route 16).
Dit rapport Schetsontwerp en SSK Prioritaire doorfietsroutes Gooi en Vechtstreek geeft een toelichting op het schetsontwerp en bijbehorende kostenraming.
Figuur 1: Regionaal fietsnetwerk Gooi en Vechtstreek (bron: rapportage realisatie hoogwaardig fietsnetwerk Regio Gooi en Vechtstreek, 2020)
De overige doorfietsroutes in de regio worden binnen dit project niet uitgewerkt. Sweco | Uitwerking prioritaire doorfietsroutes Gooi en Vechtstreek Projectnummer: 51006413 Datum: 11-02-2022
Versie: Definitief 5/86
1.2
Vraagstelling en doel project
Sweco en MuConsult zijn in september 2021 gestart met het analyseren en uitwerken van deze doorfietsroutes. In circa vijf maanden zijn de zes doorfietsroutes uitgewerkt in samenwerking met de opdrachtgevers, wegbeheerders en andere relevante belanghebbenden zoals de Fietsersbond. Dit traject resulteert in februari 2022 in een uitwerking op schetsontwerpniveau (SO1) per doorfietsroute en wegbeheerder, inclusief kostenraming (SSK2). Op basis van dit rapport kunnen wegbeheerders en opdrachtgevers een definitieve keuze maken ten aanzien van het voorkeurstracé, het voorkeurs dwarsprofiel en de voorkeurs kruispuntinrichting. Daarnaast geeft dit project een advies voor de uitvoeringsplanning tot 2027, waar mogelijk afgestemd met de reguliere beheer- en onderhoudscyclus van de betreffende wegbeheerder. De uitwerking van het SO en SSK kan worden gebruikt als basis voor besprekingen in het college van B&W, bespreking in de gemeenteraad, als input voor de onderhandelingen over een nieuw gemeentebestuur na de verkiezingen in maart 2022, als onderlegger voor een aanvraag voor cofinanciering (subsidie) bij de provincie Noord-Holland, de Vervoerregio Amsterdam en/of het Rijk en ten slotte ook als basis om de participatie te starten en gesprekken aan te gaan met bewoners en andere belanghebbenden.
1.3
Leeswijzer
Hoofdstuk 1 heeft de aanleiding en het doel van het project toegelicht. Hoofdstuk 2 gaat in op de subsidievoorwaarden die gelden vanuit de provincie Noord-Holland en Vervoerregio Amsterdam. De uitgangspunten en kwaliteitseisen die verbonden zijn aan de subsidies worden in hoofdstuk 3 toegelicht. Daarna volgt per hoofdstuk een toelichting op het ontwerp en de kosten van een doorfietsroute: • • • • • •
Hoofdstuk 4: Hilversum – Huizen. Hoofdstuk 5: Bussum – Huizen. Hoofdstuk 6: Laren – Bussum via Crailo. Hoofdstuk 7: Hilversum – Amsterdam. Hoofdstuk 8: Amsterdam – Almere via Weesp. Hoofdstuk 9: Hilversum – Wijdemeren.
Het rapport sluit in hoofdstuk 10 af met een algemene conclusie en aanbevelingen ten aanzien van het vervolg.
1
SO: Schets Ontwerp. Het schetsontwerp is de eerste ontwerpfase in het traject naar de aanleg van de infrastructuur en.dient om de wensen en mogelijkheden te verkennen. In het schetsontwerp wordt de route en het dwarsprofiel aangegeven. 2 SSK: Standaard Systematiek voor Kostenramingen. Toepassing van deze standaard systematiek zorgt ervoor dat kostenramingen op eenduidige wijze worden opgesteld en goed onderling vergeleken kunnen worden
Sweco | Uitwerking prioritaire doorfietsroutes Gooi en Vechtstreek Projectnummer: 51006413 Datum: 11-02-2022
Versie: Definitief 6/86
2
Subsidievoorwaarden doorfietsroutes
De provincie Noord-Holland en Vervoerregio Amsterdam ondersteunen wegbeheerders financieel bij het realiseren van bepaalde (door)fietsmaatregelen. Om in aanmerking te komen voor een financiële bijdrage van de Provincie of Vervoerregio gelden bepaalde voorwaarden. Ook zijn er verschillende regelingen voor onder andere het doorfietsroutenetwerk, regionaal fietsnetwerk en verkeersveiligheid. De regelingen die voor dit project relevant zijn worden hierna toegelicht. De voorwaarden en kwaliteitseisen die bij de regeling horen worden in hoofdstuk 3 beschreven.
2.1
Provincie Noord-Holland
De provincie Noord-Holland hanteert de “Subsidieregeling kleine infrastructuur 2021”. Voor de aanleg of het verbeteren van de fietsbereikbaarheid, door het realiseren van doorfietsroutes, kan de provincie Noord-Holland een subsidie toekennen van 90% van de directe kosten. De vormgeving van de doorfietsroutes dient daarbij te voldoen aan de minimumeisen zoals die zijn geformuleerd in het “Perspectief Fiets” (provincie Noord-Holland, december 2018) en worden in hoofdstuk 3 toegelicht. Subsidie wordt verstrekt aan beheerders of eigenaren van openbare wegen als bedoeld in de Wegenwet in de regio’s Gooi en Vechtstreek, ZuidKennemerland/IJmond, Kop van Noord- Holland, Alkmaar e.o. en WestFriesland.
Figuur 2: subsidiabele kosten bij realisatie doorfietsroutes in Noord-Holland (B-totaal wordt per 2022 tot 20% van A-totaal. Dit project gaat hier ook van uit.)
In 2022 worden een aantal voorwaarden in de subsidieregeling Kleine Infrastructuur 2022 geactualiseerd en zullen de subsidiepercentages en het beschikbare bedrag licht stijgen ten opzichte van 2021. De belangrijkste aanpassingen ten opzichte van de regeling uit 2021 zijn als volgt: •
• •
Definitie doorfietsroute: een fietsroute die bedoeld is als regionale verbinding waarvoor het tracé is vastgesteld door Gedeputeerde Staten van de provincie Noord-Holland. Toepassing van brede fietsstroken bij doorfietsroutes: fietsstroken met een minimale breedte van 190 cm exclusief markering op wegen met een maximumsnelheid van 30 km/u. Het aanleggen of aanpassen van weginfrastructuur met als hoofddoel het verbeteren van de verkeersveiligheid, inclusief, indien noodzakelijk, het laten uitvoeren van een Ontwerptoets verkeersveiligheid. De subsidie bedraagt 55% van de subsidiabele kosten in deze categorie.
Sweco | Uitwerking prioritaire doorfietsroutes Gooi en Vechtstreek Projectnummer: 51006413 Datum: 11-02-2022
Versie: Definitief 7/86
•
• •
Het aanleggen of aanpassen van fietsinfrastructuur met als hoofddoel het verbeteren van de verkeersveiligheid of het verbeteren van het regionaal fietsnetwerk; De subsidie bedraagt 75% van de subsidiabele kosten in deze categorie. Het aanleggen of aanpassen van fietsinfrastructuur met als hoofddoel het verbeteren van doorfietsroutes. De subsidie bedraagt 90% van de subsidiabele kosten in deze categorie. Subsidie kan worden verstrekt voor activiteiten waarvan de totale subsidiabele kosten niet meer bedragen dan € 3.500.000,-.
2.2
Vervoerregio Amsterdam
Voor de gemeente Weesp gaan de voorwaarden gelden van de Vervoerregio Amsterdam, vanwege de aanstaande fusie van de gemeente per maart 2022 met de gemeente Amsterdam. De voorwaarden staan beschreven in de Spelregel projecten (Zie https://www.vervoerregio.nl/spelregelsprojecten) en Verordening BDU Infrastructuur Vervoerregio Amsterdam. Voor de promotie van het regionale doorfietsnetwerk naar de planuitwerkingsfase is een uitwerking op niveau van een Voorlopig Ontwerp (VO) vereist. Voor een promotie naar de realisatiefase is een Definitief Ontwerp (DO) vereist. De maximale financiële bijdrage wordt bepaald aan de hand van een financieel-technische toetsing van een functioneel en duurzaam ontwerp en een onderbouwde VO - c.q. DO SSK-raming. Per projectcategorie verschillen de subsidiepercentages: •
•
Voor fietsprojecten liggen de percentages tussen de 50% (maatregelen buiten het regionaal fietsnetwerk maar ten behoeve van de verkeersveiligheid) en 80% maatregelen aan doorfietsroutes op het metropolitaans fietsnetwerk. Voor een aantal standaard infrastructurele maatregelen zijn referentiebedragen vastgesteld, zodat vooraf al bekend is wat de mogelijke omvang van de subsidiebijdrage is. Referentiebedragen zijn er voor fietspaden en fietsstroken maar ook voor infrastructuurprojecten op het gebied van verkeersveiligheid.
2.3
Toelichting SSK
Een uitgebreide toelichting op de opbouw van de SSK is opgenomen in bijgevoegde kostennotitie. Hierna volgt een korte toelichting op de wijze waarop de investeringskosten zijn geraamd: • •
• • •
De kosten zijn ingeschat op basis van het schetsontwerp (bandbreedte +/30%) en prijspeil Q3 2021. Voor de maatregelen op wegvakken is gerekend met een prijs per strekkende meter voor verschillende type maatregelen. Deze prijzen, inclusief de opbouw per profiel, worden toegelicht in bijgevoegde kostennotitie. Voor de maatregelen op kruispuntniveau is gerekend met een prijs per vierkante meter. Er zijn geen kosten meegenomen voor grondverwerving, kabels en leidingen etc. Kosten voor verlichting zijn geen onderdeel van de SSK. In hoofdstuk 3.4 is een overzicht gegeven van de kosten voor verschillende type verlichting.
Sweco | Uitwerking prioritaire doorfietsroutes Gooi en Vechtstreek Projectnummer: 51006413 Datum: 11-02-2022
Versie: Definitief 8/86
•
Dit project gaat in verband met comfort voor de fietser uit van het aanbrengen van asfalt in nieuwe situaties. Andere keuzes (zie hoofdstuk 3.2) leiden tot andere investeringskosten en subsidiabele kosten.
Sweco | Uitwerking prioritaire doorfietsroutes Gooi en Vechtstreek Projectnummer: 51006413 Datum: 11-02-2022
Versie: Definitief 9/86
3
Kwaliteitsniveau en uitgangspunten
Dit hoofdstuk gaat in op het gewenste kwaliteitsniveau van de doorfietsroutes en andere uitgangspunten.
3.1
Prioritaire doorfietsroutes
De prioritaire fietsroutes vormen rechtstreekse verbindingen tussen de kernen in de regio Gooi en Vechtstreek. Er wordt als het ware een kralenketting gelegd door de regio. Voor fietsers die meer dan 10 kilometer afleggen is de route langs de kralenketting niet per se de kortste. Bijvoorbeeld voor een verplaatsing Hilversum – Amsterdam ligt gebruik van de fietsroute langs de provinciale weg N236 meer voor de hand dan de route langs de kernen van Bussum, Naarden en Muiden. Aan de randen van de regio sluiten de prioritaire routes aan op doorroutes in de naburige regio's: er zijn aansluitende hoogwaardige routes richting Amsterdam, Almere, Amersfoort en Utrecht. In Wijdemeren sluiten de drie routes aan op de rest van het hoogwaardig fietsnetwerk die niet de status prioritaire route hebben gekregen, maar wel een belangrijke functie hebben in het regionale fietsnetwerk. Het ontwikkelen van een hoogwaardige fietsroute moet er toe leiden dat een deel van de fietsers die nu nog uitwaaieren over meerdere parallelle routes, straks zullen kiezen voor de hoogwaardige route.
Deze bundeling van fietsstromen op de hoogwaardige fietsroute vormt een sneeuwbaleffect, dat op zichzelf weer zorgt voor een gunstiger verhouding tussen het aantal fietsers en het overige verkeer, waardoor dat overige verkeer zijn gedrag vaker zal aanpassen aan de fietsers en het voor fietsers daardoor weer veiliger wordt.
3.2
Dwarsprofielen
Hoe een doorfietsroute er idealiter uitziet is onder andere vastgelegd in het Perspectief Fiets van de provincie Noord-Holland. Op basis van de kwaliteitseisen uit het Perspectief Fiets zijn dwarsprofielen opgesteld van de meest voorkomende fietsmaatregelen. De dwarsprofielen zijn weergegeven in figuur 3. De provincie ontwikkelt momenteel eisen voor een profiel met fietsstroken op doorfietsroutes. Om in aanmerking te komen voor een subsidie zijn fietsstroken van 1,90 meter exclusief belijning de norm. Deze eisen worden naar alle waarschijnlijkheid vanaf 2022 vastgelegd in de subsidievoorwaarden van maatregelen op het doorfietsroutenetwerk. In het profiel is rekening gehouden met een variabele breedte van de beschikbare ruimte, rijloper en fietsstroken. Dit betekent dat er ruimte is om de fietsstroken te verbreden binnen het huidige profiel. De wenselijke breedte is onder andere afhankelijk van de functie en lengte van de weg en de intensiteiten van de verschillende voertuigtypen.
Sweco | Uitwerking prioritaire doorfietsroutes Gooi en Vechtstreek Projectnummer: 51006413 Datum: 11-02-2022
Versie: Definitief 10/86
Figuur 3: Overzicht van de 6 dwarsprofielen die binnen dit project worden gebruik
Kwaliteitseisen gaan over meer dan alleen de breedte van een fietsvoorzieningen zoals die beschreven zijn in deze paragraaf. In de navolgende paragraaf gaan we in op eisen ten aanzien van comfort en verharding.
3.3
Verharding en comfort
Een comfortabele doorfietsroute is een route met goede verharding zonder obstakels, hoogteverschillen, wortelopdruk, elementenverharding3 of drempels. De kwaliteitseisen voor doorfietsroutes schrijven voor dat er sprake is van gesloten verharding (bijvoorbeeld asfalt). Er zijn hoofdzakelijk twee redenen waarom wegbeheerders hier niet altijd voor (kunnen) kiezen: •
•
3
In verband met kabels & leidingen (K&L). Bij veel wegbeheerders en nutsbedrijven is de afspraak dat fietspaden boven de K&L niet geasfalteerd worden. Het risico van een geasfalteerd fietspad is dat deze regelmatig moet worden opengebroken om beheer (inspecties, herstelwerkzaamheden) te kunnen uitvoeren aan de K&L. Opbrekingen kunnen minder gemakkelijk worden hersteld, in vergelijking met elementenverharding, zorgvuldig herstel leidt tot extra kosten. Een gebrekkig herstel van het asfalt kan een negatieve invloed hebben op het comfort van de fietser. In de praktijk betekent dit dat veel wegbeheerders kiezen voor tegelverharding. Sommige wegbeheerders kiezen wel voor asfaltverharding, omwille van de kwaliteit voor fietsers en accepteren de hogere kosten die gemoeid zijn bij opbrekingen. De aanwezigheid van kabels en leidingen (K&L) onder de beoogde doorfietsroutes is in dit project in kaart gebracht. In verband met stedenbouwkundige of ruimtelijke bezwaren. In historische binnensteden past asfaltverharding soms niet goed in de omgeving, is een veel voorkomend argument bij afdelingen ruimtelijke inrichting van gemeenten. Toepassing van klinker(tje)s versterkt de Elementenverharding is een verharding die bestaat uit losse elementen, zoals bijvoorbeeld het geval bij klinkers, (stoep)tegels of dergelijke.
Sweco | Uitwerking prioritaire doorfietsroutes Gooi en Vechtstreek Projectnummer: 51006413 Datum: 11-02-2022
Versie: Definitief 11/86
historische aanblik van de binnenstad. Eventuele bezwaren tegen gesloten verharding, bijvoorbeeld vanwege beschermd stadsgezicht zijn besproken tijdens de overleggen van de kerngroepen van de betreffende wegbeheerders. In de praktijk betekent dit dat in elke historische kern in de regio de afweging wordt gemaakt tussen ruimtelijke kwaliteit en aantrekkelijkheid van de doorfietsroute en die afweging vaak uitvalt in het nadeel van de laatste, omdat de elementverharding (klinkers) hoger worden gewaardeerd binnen het straatbeeld. Overigens zijn ook tussenoplossingen (combinatie asfalt en klinker) mogelijk. In de schetsontwerpfase maken we voorgaande aandachtspunten inzichtelijk en benoemen we in algemene zin de oplossingsrichtingen. In de meeste gevallen zijn beide type knelpunten (K&L en historisch stadsgezicht) oplosbaar en heeft dit dus geen consequenties voor het voorkeurstracé van de doorfietsroutes. Bij kabels en leidingen kan er bijvoorbeeld worden gekozen om betonnen prefabplaten toe te passen (bijvoorbeeld Easypath, zie figuur 4). Met deze gesloten verharding blijven kabels en leidingen toegankelijk voor de wegbeheerders, is er geen sprake van wortelopdruk en is het comfort van de fietser geborgd. De locaties waar sprake is van een ontwerpopgave met betrekking tot het type verharding dienen in de volgende planfase te worden uitgewerkt.
Figuur 4: Easypath (bron afbeelding: easypath.nl)
Voor doorfietsroutes is het belangrijk dat deze routes ook als zodanig herkenbaar zijn (verharding, kleur, comfort en markering). Uitvoering van fietspaden of fietsstraten in (rood) asfalt levert in oude binnensteden en dorpen regelmatig conflicten op met ruimtelijke en stedenbouwkundige ambities of streefbeelden. Ook in natuurgebieden kan dit een conflict opleveren. Op deze locaties moet worden gezocht naar een compromis.
Sweco | Uitwerking prioritaire doorfietsroutes Gooi en Vechtstreek Projectnummer: 51006413 Datum: 11-02-2022
Versie: Definitief 12/86
Dit kan bij een fietsstraat bijvoorbeeld door te kiezen voor een combinatie van gesloten verharding op de fietsstroken en elementenverharding van de middenstroken en/of rabatstroken. Ook zijn er mogelijkheden om streetprint op asfalt toe te passen waardoor het wegdek een uitstraling krijgt die lijkt op elementenverharding, maar het comfort biedt van een gesloten verharding. Het toepassen van streetprint in plaats van asfalt is kostbaar. De meerkosten van streetprint ten opzichte gewoon asfalt is € 35,00 per vierkante meter directe bouwkosten. In het geval van een fietsstraat van 5,5 meter komt dit neer op € 392,00 extra investeringskosten per strekkende meter. Een keuze voor een vorm van verharding dat niet aansluit bij de kwaliteitseisen voor doorfietsroutes kan van invloed zijn op de hoogte subsidies voor de betreffende tracédelen.
3.4
Openbare verlichting
Vanuit het oogpunt van (sociale) veiligheid dienen doorfietsroutes verlicht te worden. Grote delen van de doorfietsroutes in de Gooi en Vechtstreek liggen buiten de bebouwde kom. Juist op dit soort locaties is verlichting gewenst in verband met sociale veiligheid en verkeersveiligheid. Een aandachtspunt hierin zijn mogelijke verstoring van de flora en fauna als gevolg van de verlichting. In deze planfase benoemen we oplossingsrichtingen en aandachtspunten ten aanzien van de openbare verlichting. Ook geven we een globale kosteninschatting van verschillende type verlichting. Zodra het voorkeurstracé is vastgesteld kan in de volgende planfases per route een verlichtingsplan worden opgesteld. Dit verlichtingsplan dient per tracédeel de voorkeurswijze van verlichting inzichtelijk te maken. Er dient in het verlichtingsplan rekening te worden gehouden met de mogelijke overlast voor de natuur, bijvoorbeeld door het toepassen van flora- en faunavriendelijke verlichting. Langs veel routes is al sprake van verlichting. Op locaties waar nog geen sprake van verlichting is kunnen de volgende type verlichting worden toegepast (niet limitatief): •
•
•
Traditionele (LED)-verlichting. De nog steeds meest gebruikte openbare verlichting is verlichting met één lichtkleur en die alleen aan en uit wordt geschakeld via de netbeheerder of een eigen energienet. Als lichtbron wordt voornamelijk ledverlichting toegepast met de kleur 3000K (warm wit) of 4000K (wit). De meeste fabrikanten leveren alleen nog ledverlichting en geen traditionele lichtbronnen. (Eco) Dynamische verlichting waarbij de verlichting enige tijd aangaat als er gebruikers (fietsers) rijden. Door de toepassing van Eco-Dynamisch Verlichting worden fietspaden beter, slimmer en veiliger verlicht met minder verstoring van flora en fauna. Wegdekreflectoren. De LUX Solar wegdekreflectoren activeren bij het intreden van de schemering en branden gedurende de hele nacht. Zodra het daglicht weer boven de 100 lux komt zullen de LUX Solar wegdekreflectoren weer uitschakelen en begint de batterij met laden. De batterij wordt gevoed met zonne-energie. Het voordeel is dat door het gebruik van zonnetechnologie er geen bekabeling nodig is. De levensduur van de verlichting is gelijk aan deklaag. Mits opgeladen geplaatst, is de verwachte levensduur van de verlichting circa tien jaar.
Sweco | Uitwerking prioritaire doorfietsroutes Gooi en Vechtstreek Projectnummer: 51006413 Datum: 11-02-2022
Versie: Definitief 13/86
•
Een ander alternatief is het gebruik van reflecterend asfalt of betonplaten. In hoeverre een eventuele toepassing van reflecterend (rood)asfalt op een solitair fietspad in een bosrijke omgeving zal leiden tot vergroting van de sociale en verkeersveiligheid is in dit stadium niet bekend.
In tabel 1 zijn de kosten per strekkende meter voor verschillende type verlichting weergegeven. Omdat in dit stadium nog onduidelijk of, waar en welke verlichting wordt toegepast, zijn deze kosten geen onderdeel van de SSK. De indicatieve prijzen in tabel 1 kunnen worden benut om als wegbeheerder zelf een inschatting en afweging te maken ten aanzien van de openbare verlichting. Tabel 1: Indicatie investeringskosten verschillende type verlichting (prijspeil Q3 2021)
Type
Omschrijving
LED-verlichting
Leveren en aanbrengen Openbare Verlichting (OV), LEDverlichting, hart op hart afstand (h.o.h.) 25m, éénzijdig langs de rijbaan
€ 80/m1
Ecodynamische LED-verlichting
Leveren en aanbrengen OV, Ecodynamische LED-verlichting, h.o.h. 25m, éénzijdig langs de rijbaan
€ 90/m1
Wegdekreflectoren
Leveren en aanbrengen LUX 5 glasbol wegdekreflectoren, h.o.h. 9m
€ 15/m1
Reflecterend asfalt of beton
Aanbrengen deklaag Reeflexfalt, d=30mm, Zwart, breedte 3m
€ 43,50/m1
3.5
Investeringskosten (prijspeil Q3 2021)
Bewegwijzering, markering en bebording
Het netwerk van doorfietsroutes moet ook als zodanig herkenbaar zijn voor de gebruiker. De wijze van markering en bebording draagt in grote mate bij aan de herkenbaarheid van en de veiligheid op een route. Het is van groot belang dat de vormgeving van de ’wayfinding’ op de regionale doorfietsroutes zoveel mogelijk uniform is, voor een zo eenduidig mogelijk beeld van de routes. Het netwerk van regionale doorfietsroutes in de Gooi en Vechtstreek sluit bovendien aan op andere doorfietsroutes in Amsterdam en in de provincies Flevoland en Utrecht, waar zoveel mogelijk volgens dezelfde principes zou moeten worden gewerkt. De afgelopen jaren is er door meerdere partijen en in meerdere provincies onderzoek gedaan naar de bewegwijzering van regionale fietsroutes. Begin 2021 hebben de Nationale Bewegwijzeringsdienst (NBd) en samenwerkende overheden en partijen binnen Tour de Force hiervoor een landelijk gedragen uitvoeringsvorm ontwikkeld en vastgesteld. Deze is sinds 2022 onderdeel van de CROW-publicatie 322, hoofdstuk 6. Een uniforme markering en bewegwijzering van de routes helpt bij de herkenbaarheid van de routes en zorgt voor het duidelijk aangeven van verschillende situaties zoals kruisingen.
Om de fietsroutes in de Gooi en Vechtstreek aan te laten sluiten bij andere regionale routes, is gekozen om de bewegwijzering te baseren op het advies van de Tour de Force en aan de sluiten bij het doorfietsroutenetwerk van de provincie Utrecht.
Sweco | Uitwerking prioritaire doorfietsroutes Gooi en Vechtstreek Projectnummer: 51006413 Datum: 11-02-2022
Versie: Definitief 14/86
In deze schetsontwerpfase is bij het opstellen van de kostenraming rekening gehouden met kosten voor de bewegwijzering en herkenbaarheid van de doorfietsroutes.
Figuur 5: F-nummers (2020)
3.6
Beheer
Vanuit de Fietsersbond is ook aandacht gevraagd voor het beheer van de routes. Nadat maatregelen aan de routes zijn genomen en sprake is van werkelijk hoogwaardige fietsroutes, moet de kwaliteit en aantrekkelijkheid van de routes gewaarborgd blijven. Er moeten afspraken worden gemaakt over het dagelijkse beheer, zodat voor alle fietsroutes zoveel mogelijk dezelfde praktijk van vegen (bladval in de herfst, takken na een storm, sneeuw) en strooien (gladheid) wordt gehanteerd. Het is onwenselijk dat na een stevige sneeuwbui fietsers onderweg geconfronteerd worden met beheergrenzen van wegbeheerders omdat verschillende afspraken zijn gemaakt over het ruimen van sneeuw.
3.7
Werkwijze uitvoeringsplanning 2027
Het doel van dit project is om de prioritaire doorfietsroutes richting 2027 zo goed mogelijk in te richten. Waarom 2027?
Sweco | Uitwerking prioritaire doorfietsroutes Gooi en Vechtstreek Projectnummer: 51006413 Datum: 11-02-2022
Versie: Definitief 15/86
Dit komt vanwege de planning in het Nationaal Toekomstbeeld Fiets (NTF) en de doelstellingen uit de 2e etappe van de Schaalsprong Fiets van Tour de Force. Het jaar 2027 betreft ook het einde van de (onder andere) provinciale bestuursperiode. Dit rapport geeft per doorfietsroute een advies met betrekking tot de uitvoeringsplanning per tracédeel of logische groep van tracédelen. Het advies is gebaseerd op 4 criteria: urgentie, bestuurlijk draagvlak, meekoppelkansen met beheer en onderhoud en het ‘laaghangend fruit’. De mate van urgentie gaat over de huidige fietskwaliteit op het tracédeel in relatie tot de eisen voor doorfietsroutes. Tracédelen met verkeersonveilige inrichting (gemengd verkeer, hoge intensiteiten en rijsnelheid) kennen logischerwijs een hogere urgentie dan tracédelen waar vooral het comfort beter moet (bijvoorbeeld vrijliggende tegelfietspaden). Figuur 6 laat zien hoe situaties onder het criterium urgentie worden geclassificeerd.
Figuur 6: Criterium ‘Urgentie’
De mate van urgentie is op basis van de ontwerpanalyses en gesprekken met wegbeheerders per tracédeel bepaald. In tabel 2 staat toegelicht welke veel voorkomende situaties horen bij welk type urgentie. In deze tabel is ook de koppeling gemaakt met het geadviseerde jaar van realisatie. Tabel 2: toelichting op criterium ‘Urgentie’
Urgentie
Toelichting / omschrijving (niet limitatief)
Start realisatie
Hoog
Gemengd verkeer: geen/smalle fietsstroken en/of hoge intensiteiten en hoge snelheid
2023
Vrijliggend: veel te smalle fietspaden en/of hoge fietsintensiteiten Midden
Gemengd verkeer, lage intensiteiten, herkenbaarheid/gemak doorfietsroute
2024 - 2025
Laag
Vrijliggende voorzieningen met minimaal profiel, comfort, recent onderhouden
2026 - 2027
Sweco | Uitwerking prioritaire doorfietsroutes Gooi en Vechtstreek Projectnummer: 51006413 Datum: 11-02-2022
Versie: Definitief 16/86
De concept uitvoeringsplanning is in januari 2022 met de betrokken wegbeheerders besproken en aangescherpt. Uit een inventarisatie bij de gemeenten blijkt dat er op dit moment nog weinig bekend is over meekoppelkansen met beheer en onderhoud. Voor zover mogelijk is de planning aangescherpt op beheer en onderhoud of andere raakvlakken zoals een herontwikkeling. De planning is dus primair gebaseerd op het criterium Urgentie. Het is aan de wegbeheerders om, al dan niet gezamenlijk, de geadviseerde planning verder te concretiseren. Daarbij spelen uiteraard ook andere aspecten een rol, zoals het draagvlak voor maatregelen, beschikbare capaciteit voor de verdere uitwerking en beschikbaar budget.
Sweco | Uitwerking prioritaire doorfietsroutes Gooi en Vechtstreek Projectnummer: 51006413 Datum: 11-02-2022
Versie: Definitief 17/86
Hilversum – Huizen
De doorfietsroute loopt via de Larenseweg, N525, Hilversumseweg, Brink, Torenlaan, Meentweg en Goois Natuurreservaat naar de Randweg Midden. Daar takt de doorfietsroute aan op de prioritaire doorfietsroute naar Bussum. Daarna vervolgt de doorfietsroute via Het Merk en kruispunt met de Viersloot naar Bijvanck. De doorfietsroute eindigt bij de Stroomzijde waar het aansluit op de routes naar Huizen en Flevoland (Stichtse brug). De zwarte stippellijn tussen de Randweg Midden en Bijvanck is een mogelijke lange termijn maatregel als alternatief voor de route via de Viersloot. Een toelichting op dit tracé is onderdeel van dit hoofdstuk.
Sweco | Uitwerking prioritaire doorfietsroutes Gooi en Vechtstreek Projectnummer: 51006413 Datum: 11-02-2022
Versie: Definitief 18/86
Hilversum – Huizen via Laren en Blaricum
4
Dit hoofdstuk geeft een toelichting op de belangrijkste ontwerpopgaven, de investeringskosten per wegbeheerder, uitvoeringsplanning tot 2027 en de belangrijkste aandachtspunten ten aanzien van het proces en verdere uitwerking van de doorfietsroute Hilversum – Huizen. De ontwerptekeningen zijn opgenomen in bijlage 1.
Tracédeel
Bijlage Tekenblad
HH-01 t/m HH-05
1 L01
HH-05 t/m HH-08
1 L02
De tracédelen in de gemeente Hilversum zijn weergegeven in tabel 3. De belangrijkste maatregel voor deze route binnen de gemeentegrenzen van Hilversum is de herinrichting van de Larenseweg tot een fietsstraat, zie figuur 7 voor een impressie. Het voornemen tot herinrichting is gebaseerd op de volgende overwegingen:
HH-08 t/m HH-12
1 L03
HH-11 t/m HH-15
1 L04
HH-15 t/m HH-18
1 L05
HH-18 t/m HH-20
1 L06
HH-20 t/m HH-22a
1 L07
•
HH-22a t/m HH-23a
1 L08
HH-22 t/m HH-24
1 L09
HH-24 t/m HH-26
1 L10
HH-26
1 L11
4.1
•
•
•
Gemeente Hilversum
De huidige vrijliggende fietspaden zijn te smal. Een verbreding van de fietspaden gaat ten koste van de voetganger en/of parkeerplaatsen; De huidige fietspaden grenzen op sommige locaties direct aan inritten naar de percelen. Auto’s rijden vanaf de oprit (vrijwel) direct het fietspad op. Ook is er soms sprake van langsparkeren op/langs het fietspad of staan er prullenbakken Deze herinrichting, gepaard met een afwaardering van het snelheidsregime naar 30 km/uur, zorgt voor een veilige oplossing voor fietsers en een betere leefbaarheid voor de directe omgeving. De gemeente gaat deze oplossing nader analyseren. In de verdere uitwerking dient ook aandacht te zijn voor het afdwingen/handhaven van de 30 km/uur. Andere maatregelen die in het centrum worden genomen hebben effect op de verkeerscirculatie. De functie van de Larenseweg verandert daarmee ook. De gemeente gaat de effecten van de infrastructurele maatregelen op de verkeerscirculatie nader onderzoeken.
Aan beide kanten van de rotonde (HH044) op de kruising van de Larenseweg en de Jan van der Heijdenstraat is een overgang naar het vervolg van de fietsstraat nodig. Op de rotonde zelf volstaan beperkte maatregelen om het comfort te verhogen door middel van andere verharding.
4
HH04 is een verwijzing naar de ontwerptekeningen. Het betreft de route HH (Hilversum – Huizen), trajectdeel 04.
Sweco | Uitwerking prioritaire doorfietsroutes Gooi en Vechtstreek Projectnummer: 51006413 Datum: 11-02-2022
Versie: Definitief 19/86
Tabel 3: voorstel inrichting per tracédeel in Hilversum Tracédeel HH01 t/m HH03a HH03b HH04
Type Wegvak
Locatie Larenseweg
Voorstel Fietsstraat (auto 1-richting)
Wegvak Rotonde
Fietsstraat (auto 2-richting) Comfortmaatregelen
HH05 HH06
Wegvak Kruispunt
HH07
Wegvak
Larenseweg Larenseweg x Jan van der Heijdenstraat Larenseweg Larenseweg x Joh. Gerardtsweg, Kamerlingh Onnesweg en N525 N525 binnen bebouwde kom (bibeko)
Fietsstraat (auto 1-richting) Verbeteren oversteek fietsers
Oostzijde: fietsstraat smal Westzijde: 1-richtingsfietspad 2,5 meter
Figuur 7: Visualisatie Larenseweg als fietsstraat
4.2
Provincie Noord-Holland
De route gaat na het kruispunt van de Larenseweg, Johannes Gerardtsweg en Kamerlingh Onnesweg over in de N525, in beheer bij de provincie NoordHolland. Aan beide kanten van deze N525 liggen geasfalteerde eenrichtingsfietspaden. Het advies is om deze – waar dat nog niet het geval is – te verbreden tot 2,5 meter. Deze breedte sluit ook aan bij het nog te realiseren ecoduct over de N525. De eenrichtingsfietspaden takken aan op het nieuwe ontwerp voor het kruispunt bij de vestiging van La Place van de provincie. Tussen de La Place en Diepenbrocklaan is aan de westzijde van de N525 sprake van 2-richtings fietsverkeer op het 1-richtingsfietspad. Tellingen (2021) wijzen uit dat er dagelijks circa 180 fietsers (13% van totaal) tegen het fietsverkeer in fietsen. Een van de verklaringen is de slechte oversteekbaarheid van de N525. Het nieuwe verkeersplein verbetert de oversteekbaarheid van de N525 waardoor fietsers richting Laren aan de goede kant van de weg gaan fietsen. Het is binnen de beschikbare ruimte niet mogelijk om een tweerichtingsfietspad met doorfietskwaliteit te realiseren.
Sweco | Uitwerking prioritaire doorfietsroutes Gooi en Vechtstreek Projectnummer: 51006413 Datum: 11-02-2022
Versie: Definitief 20/86
Op de parallelweg aan de oostkant van de N525 bij het Joods Monument is het voorstel een fietsstraat te realiseren. De fietsstraat draagt bij aan het ontsluiten van het fietsverkeer vanaf Laar & Berg en de Langsakker. Het tracédeel HH12 is het kruispunt van de N525 met de Diepenbrocklaan en de Vredelaan in Laren. Hier is aan de oostzijde van de N525 onvoldoende ruimte om structureel te voldoen aan de minimale breedte van 2,0 meter voor eenrichtingsfietspaden. De beperkte breedte betreft echter een beperkte lengte (circa 40 meter). Het advies is om aan de oostzijde van de N525 te investeren in een comfortabelere verharding en te verbreden waar mogelijk. Tracédeel HH13a betreft de fietsroute langs de N525 tussen de kruising Diepenbrocklaan en Rijksweg West. In dit tracédeel kruist de fietsroute de A1. Aan de oostzijde van de N525 ligt een tweerichtings fietspad; aan de westzijde van de N525 ligt een fietspad in een tunnel onder de A1, op 200 meter ten zuidoosten van het viaduct. Onder de A1 is het advies om op de fietsroute gesloten verharding aan te brengen en waar nodig het fietspad te verbreden tot minimaal 3,0 meter. Tabel 4: Voorstel inrichting per tracédeel Provincie Noord-Holland Tracédeel HH08 HH09 HH10
Type Wegvak Kruispunt Wegvak
Locatie N525 N525 bij ‘La Place’ N525
Voorstel 1-richtingsfietspaden 2,5 meter Ontwerp PNH Oostkant: fietsstraat Westkant: 1-richtingsfietspad 2 meter
HH11
Wegvak
N525
HH12
Kruispunt
HH13a
Wegvak
Diepenbrocklaan x Vredelaan x N525 N525 onder A1
Oostkant: 1-richtingsfietspad 1,8 - 2,5 meter Westkant: 1-richtingsfietspad 2,5 meter Geen maatregelen
4.3
2-richtingsfietspad 3,0 meter
Gemeente Laren
Om de A1 te kruisen steken veel fietsers vanuit Hilversum naar Laren de N525 tweemaal oversteken, de eerste keer vóór het viaduct met de A1 van de westzijde naar de oostzijde en de tweede keer na het viaduct van oost naar west. Zoals hiervoor is vermeld, loopt er ook een fietsroute via een fietstunnel ten zuidoosten van het viaduct. Op basis van verkeerstellingen in 2021 blijkt dat de route via de fietstunnel via de Vredelaan onder de A1 een veel gebruikte route is. Daarom is in aanvulling op het tweerichtingenfietspad langs de N525 onder het viaduct ook de route via de tunnel onder de A1 onderdeel van het voorkeurstracé. Belangrijk is dat fietsers vanuit Hilversum bij de Vredelaan goed worden geleid naar het tunneltje; het tunneltje is vanaf het kruispunt niet zichtbaar en fietsers lijken hier verleid te worden om de N525 over te steken. Met bewegwijzering en markering kunnen de fietsers naar het tunneltje worden geleid. Op de Vredelaan zelf worden geen maatregelen geadviseerd omdat deze recent is onderhouden. Vanaf de Vredelaan richting de tunnel onder de A1 wordt een smalle fietsstraat gerealiseerd op basis van de huidige breedte (circa 3,5 tot 4,0 meter). Het advies is om deze breedte te accepteren omdat het een (voor autoverkeer) doodlopende straat is die alleen wordt gebruikt door de twee aangrenzende woningen.
De fietsstraat gaat over in een tweerichtingsfietspad van ruim 3 meter richting de tunnel.
Sweco | Uitwerking prioritaire doorfietsroutes Gooi en Vechtstreek Projectnummer: 51006413 Datum: 11-02-2022
Versie: Definitief 21/86
De tunnel onder de A1 wordt heringericht. Het voorstel is om de middengeleider te vervangen door een brede overrijdbare markering. Ook komt er een nieuwe deklaag (rood asfalt). De inrichting van de tunnel verdient een stevige opknapbeurt. De tunnelwanden (en het plafond) kunnen worden voorzien van ‘hufterproof’ verlichting en dito wandbekleding, in opvallende kleuren. Ter inspiratie dient de fietstunnel onder de Boutenslaan in Eindhoven (gebouwd in de jaren 50, heringericht in 1998), zie figuur 8. Eigenaar van de tunnel en verantwoordelijk voor de constructie is Rijkswaterstaat; dagelijks onderhoud en renovatie van de binnenkant van de tunnel is de verantwoordelijkheid van de gemeente Laren. De op de tunnel aansluitende Rijksweg Oost wordt ingericht als een brede fietsstraat richting Laren, aansluitend op de Hilversumseweg.
Figuur 8: Referentie tunnel Eindhoven (boven) en impressie fietstunnel A1 en Rijksweg Oost (onder)
De oversteek van de Hilversumseweg (HH14) wordt veiliger gemaakt. Het voorstel is om de huidige oversteek te splitsen in twee oversteeklocaties in één richting.
Sweco | Uitwerking prioritaire doorfietsroutes Gooi en Vechtstreek Projectnummer: 51006413 Datum: 11-02-2022
Versie: Definitief 22/86
De oversteek komt op een plateau te liggen om het autoverkeer af te remmen. Vanwege de functie in het netwerk en drukte van gemotoriseerd verkeer, hebben fietsers hebben geen voorrang. Een alternatief op deze oplossing is om de huidige oversteeklocatie in twee richtingen te verplaatsen naar de noordzijde van de Rijksweg Oost. Aandachtspunt hierbij is de beschikbare ruimte in relatie tot de uitrit aan de westzijde van de Hilversumseweg en het kruisvlak op de Hilversumseweg. Op de Hilversumseweg en Burgemeester Van Nispen van Sevenaerstraat (HH15) richting het centrum van Laren is geen ruimte om het fietspad te verbreden. Het voorstel is om op deze locatie de tegelverharding te vervangen voor gesloten verharding ter verbetering van het comfort voor de fietser. Dit betekent wel dat de fietspaden niet voldoen aan de minimale kwaliteitseisen voor doorfietsroutes. Op basis van de huidige intensiteiten en beschikbare ruimte is het niet goed mogelijk om doorfietsroutekwaliteit te realiseren op de Brink (HH16) en de toeleidende straten in zowel noordelijke als zuidelijke richting. Een eventuele verbreding van de fietsvoorzieningen binnen de huidige verharding gaat ten koste van de verkeersveiligheid, de verkeerscirculatie en de doorstroming van alle weggebruikers, tenzij ingrijpende aanvullende maatregelen worden genomen.
Een verbreding van de rijbaan zal ten koste gaan van het groen rondom de Brink. Ondanks de beperkte mogelijkheden om de fietsvoorzieningen rondom de Brink te verbeteren, blijft de route via het centrum van Laren de meest logische doorfietsroute tussen Huizen en Hilversum. Alternatieve routes zijn onderzocht en afgevallen omdat die niet goed aansluiten bij het idee van een doorgaande route voor fietsers in de richting van Blaricum en Hilversum, en die bijdraagt aan het verbeteren van fietsvoorzieningen voor de inwoners van Laren. Vanwege de samenhang van de verkeersveiligheid, de verkeerscirculatie, de beperkte ruimtelijke mogelijkheden en het belang om het dorpse en lommerrijke karakter van de Brink te behouden is het advies om het centrumgebied rondom De Brink in een separaat proces lokaal integraal uit te werken, in samenwerking met de omgeving. Dat de fietsvoorzieningen op en om de Brink niet worden aangepast, zorgt voor een beperking van de beoogde verbeteringen van de doorfietsroute. Voor verbetering aan de Hilversumseweg en de Torenlaan in Laren lijkt wel draagvlak te zijn en de grote lengte van deze trajecten zorgt ervoor dat in Laren toch sprake is van een substantiële verbetering van de verkeersveiligheid en aantrekkelijkheid van de fietsroute.
Het advies is om de fietsstroken op de Torenlaan (1-richtingsverkeer voor auto en fiets) tussen de Sint Lucasweg en Mauvezand te verbreden tot 1,90 meter. Het eenrichtingsfietspad op de Remiseweg richting de rotonde met de Torenlaan en Sint Lucasweg wordt voorzien van een comfortabele verharding voor fietsers. Voor de inrichting van Mauvezand tussen de Torenlaan en Remiseweg wordt een fietsstraat geadviseerd. Met dit profiel blijft auto- en fietsverkeer in twee richtingen mogelijk. Het iets opschuiven van de busdoorsteek en halte op de rotonde Torenlaan – Remiseweg – Sint Lucasweg richting de rijbaan creëert meer ruimte om een voldoende breed fietspad te realiseren. We merken op dat het voor fietsers niet mogelijk is om de rotonde Torenlaan – Remiseweg – Sint Lucasweg rondom te fietsen.
Sweco | Uitwerking prioritaire doorfietsroutes Gooi en Vechtstreek Projectnummer: 51006413 Datum: 11-02-2022
Versie: Definitief 23/86
Dit is in afwijking van de richtlijn voor een dergelijke rotonde en is een beperking voor het langzaam verkeer. De gemeente geeft aan dat de rotonde desondanks goed functioneert. De Torenlaan (HH19, HH20) is (minimaal) 6 meter breed. De rijbaan tussen de bomen is in gebruik voor het autoverkeer; voor fietsers en voetgangers ligt een pad achter de bomenrij langs. Het pad achter de bomenrij is te smal om fietsers en voetgangers op een goede manier te faciliteren en zorgt voor conflicten met in- en uitrijdende auto’s van de aanliggende woningen. Om binnen de ruimtelijke mogelijkheden doorfietsroutekwaliteit te realiseren adviseren we een herinrichting van de Torenlaan. De Torenlaan krijgt een profiel met fietsstroken op de rijbaan van circa 1,90 meter (mede afhankelijk van de precieze rijbaanbreedte), in combinatie met een maximumsnelheid van 30 km/u. Dit nieuwe profiel zorgt ervoor dat de bestaande fietspaden achter de bomen langs helemaal ter beschikking komen van de voetgangers.
Figuur 9: Visualisatie inrichting Torenlaan met fietsstroken (1,90 meter en rijloper 2,40 meter)
De Fietsersbond geeft aan dat ze zorgen heeft over de naleving van de 30 km/u en daarmee over de veiligheid voor fietsers. De type maatregelen die nodig zijn voor het afdwingen/handhaven van de maximum snelheid wordt in de volgende planfasen uitgewerkt. De verlaging van de snelheid heeft gevolgen voor de doorstroming van het openbaar vervoer. Bij een subsidieaanvraag bij de provincie worden de gevolgen van het ontwerp voor de verkeersveiligheid, fietsbereikbaarheid, doorstroming openbaar vervoer en duurzaamheid tegen elkaar afgewogen. De nieuwe inrichting draagt bij aan een grotere verkeersveiligheid, omdat geen conflicten meer ontstaan tussen fietsers met voetgangers en in- en uitrijdende auto’s bij de erfaansluitingen. Een lagere rijsnelheid draagt ook bij aan een betere leefbaarheid en vermindering van de overlast door snelrijdend verkeer. Voorwaardelijk voor deze inrichting is een etmaalintensiteiten op de Torenlaan die niet hoger ligt dan 5.000 tot 6.000 motorvoertuigen. Op basis van verkeerstellingen uit 2019 (dus voor Covid19) blijkt dat er op een gemiddelde werkdag ruim 6.500 motorvoertuigen over de Torenlaan rijden. Dit aantal is dus nog te hoog.
Sweco | Uitwerking prioritaire doorfietsroutes Gooi en Vechtstreek Projectnummer: 51006413 Datum: 11-02-2022
Versie: Definitief 24/86
Een lagere rijsnelheid draagt mogelijk bij aan een verlaging van het aantal autoritten over de Torenlaan tot onder de gewenste 6.000 motorvoertuigen. Gezien het relatief kleine verschil tussen de richtlijnen en het huidige gebruik lijkt een herprofilering reëel. Tabel 5: Voorstel inrichting per tracédeel in Laren Tracédeel HH13b
Type Wegvak
Locatie Vredelaan
HH13c
Tunnel
Fietstunnel A1
HH13d
Wegvak
Rijksweg Oost
HH14 HH15 HH16 HH17
Oversteek Wegvak Centrumgebied Wegvak
Hilversumseweg Hilversumseweg Brink e.o. Mauvezand / Torenlaan / Remiseweg
Plateau, splitsen/verplaatsen oversteek fietsers Comfortmaatregelen Lokaal uitwerken Fietsstroken 1,90 meter richting Brink
Overgang vrijliggende fietspaden naar fietsstroken Fietsstroken 1,90 meter (nu vrijliggend)
HH18
Rotonde
Torenlaan
HH19
Wegvak
Torenlaan
4.4
Voorstel Smalle fietsstraat en 2-richtingsfietspad >= 3,0 meter Herinrichting: veiliger, aantrekkelijk en hufterproof Fietsstraat
Fietsstraat en 1-richtingfietspad richting Torenlaan
Gemeente Blaricum
Tot Randweg Midden De voorgestelde vormgeving voor de Torenlaan in Blaricum is hetzelfde als in Laren. Ook in Blaricum zorgt de lagere maximumsnelheid en de andere indeling van de rijbaan ook voor een sterk verbeterde leefbaarheid en verkeersveiligheid. In het centrum van Blaricum vervolgt de route via de Meentweg. Dit is de meest directe fietsroute vanaf de Torenlaan naar het noordelijke puntje van de bebouwing van het oude dorp van Blaricum, waar de route vervolgt richting Huizen. Het voorstel is om de Meentweg in te richten als fietsstraat. Een alternatieve route voor de Meentweg is de route via de Bergweg. De gemeente werkt aan een herinrichting van de Bergweg naar een gebiedsontsluitingsweg met een maximumsnelheid van 30 km/u. De route via de Bergweg heeft als voordeel dat er een breder profiel is en aan één kant bebouwing, wat een ruimer uitzicht biedt. Het nadeel van deze route is dat de doorfietsroute dan ook gebruik maakt van de Huizerweg met veel in- en uitparkerende auto’s in het centrumgebied van Blaricum. Daarnaast is de oversteekbaarheid van de Huizerweg in zuidelijke richting voor fietsers vanaf de Bergweg problematisch gezien de hoge intensiteiten. Vanaf de Meentweg/Bergweg gaat de route naar het Goois Natuurreservaat (GNR) richting de Randweg Midden. Dit onverharde fietspad door een natuurgebied vraagt bijzondere aandacht in relatie tot de natuur.
Om ook dit deel (ca. 400 meter) van de doorfietsroute op minimaal kwaliteitsniveau te realiseren, zijn maatregelen nodig die mogelijk kunnen conflicteren met het behoud van de natuurwaarden. Naast het beheer van de natuurgebieden heeft GNR tot doel om de natuur toegankelijk en beleefbaar te maken voor inwoners van de regio. Het voorstel is om de huidige onverharde en te smalle fietsvoorzieningen te vervangen door betonplaten van 3 meter breed in een neutrale (grijze) kleurstelling.
Sweco | Uitwerking prioritaire doorfietsroutes Gooi en Vechtstreek Projectnummer: 51006413 Datum: 11-02-2022
Versie: Definitief 25/86
Dit soort betonplaten worden in meer natuurgebieden toegepast en bieden voldoende comfort en kwaliteit voor de fietser, zie ook hoofdstuk 3.3.
Figuur 10: Huidige fietsoversteek Randweg Midden (GNR links, Stadspark rechts)
Oversteek Randweg Midden Ten noorden van het gebied van GNR kruist de doorfietsroute de Randweg Midden (figuur 8). De Randweg Midden is een 60 km/uur weg buiten de bebouwde kom, maar met een inrichting voor hogere snelheden. De gelijkvloerse kruising van de fietsroute voldoet niet aan de principes voor duurzaam veilig. Dit maakt de oversteek voor fietsers een potentieel risico. Bij het kruisen van wegen met een hoge snelheid heeft het scheiden van verkeersstromen (dus ongelijkvloerse oplossingen) de voorkeur. Voor deze oversteek is daarom onderzoek gedaan naar verschillende oplossingen om de oversteek veiliger in te richten: een fietstunnel, fietsbrug of veiligere vormgeving van de gelijkvloerse oversteek. Het doel is om een veiligere oversteek voor fietsers te realiseren binnen planhorizon van dit project (2027). De fietstunnel en gelijkvloerse oversteek zijn uitgewerkt in een ontwerp. De effecten van een fietsbrug zijn inzichtelijk gemaakt op basis van een analyse van de fietstunnel variant. Uit de analyse van het ontwerp en lengteprofiel (zie ook figuur 11) blijkt het volgende: •
•
Een fietstunnel heeft circa 136 meter nodig om aan zijde van het GNR weer op maaiveld te komen uitgaande van een hellingspercentage van 5%. Dit is grofweg een derde van de afstand tussen de Bergweg en Randweg Midden. Een fietsbrug heeft circa 110 meter nodig om aan de zijde van het GNR weer op maaiveld te komen (helling 3%). Bij een fietsbrug moet de helling minder steil zijn dan bij een tunnel, omdat fietsers vanaf het maaiveld beginnen met omhoog fietsen en snelheid verliezen, terwijl ze bij een fietstunnel eerst naar beneden rollen en daarbij snelheid winnen. Daarom is een iets steilere helling omhoog vanuit de tunnel over een beperkte lengte acceptabel. De impact in het Stadspark van een fietsbrug is groter dan van een tunnel, door de langere hellingen bij een fietsbrug. De hellingbaan van een fietsbrug begint grofweg ter hoogte van het gebouw van de kinderboerderij. In figuur 11 zijn de hellingen van een tunnel en een brug ingetekend op een kaart.
Sweco | Uitwerking prioritaire doorfietsroutes Gooi en Vechtstreek Projectnummer: 51006413 Datum: 11-02-2022
Versie: Definitief 26/86
•
•
•
Een fietsbrug of fietstunnel heeft een positief effect op de verkeersveiligheid. Het scheiden van verkeersstromen draagt ook bij aan een beter comfort voor de fietser. Er moet echter wel (stevig) geklommen worden door de fietser. Hierbij geldt: hoe minder steil de hellingbaan, hoe groter de impact op het Stadspark en GNR. Een verdiepte ligging van de Randweg Midden kan er voor zorgen dat er een beperkter hoogteverschil moet worden overbrugt. Een verdieping levert, afhankelijk van de precieze vormgeving, een potentieel conflict op met het nabijgelegen VRI-kruispunt bij het Merk: autoverkeer moet tijdig weer op het niveau van het kruispunt zijn i.v.m. verkeersveiligheid. Er zijn mogelijkheden om de huidige oversteek verkeersveiliger in te richten door aan beide kanten van de oversteek een drempel/plateau voor gemotoriseerd aan te brengen. Fietsers blijven uit de voorrang. In het ontwerp worden maatregelen genomen om het autoverkeer ter hoogte van de oversteek af te remmen. Een knik in het fietspad op gepaste afstand van de oversteek zorgt er verder voor dat fietsers aan beide kanten van de weg moeten afremmen voordat ze de oversteek naderen.