III-A13 college - raadsinformatiebrief nalevingsonderzoek leeftijdsgrens Regio Gooi- en Vechtstreek BIJLAGE

Nalevingsonderzoek leeftijdsgrens Gooi en Vechtstreek 2021

53

Belonen van goed presterende verkopers Tot slot is het aan te raden om ook de goed presterende verkopers niet te vergeten. Het is belangrijk om minder presterende verkopers te blijven motiveren, maar het belonen van een goede naleving is misschien wel net zo belangrijk. Verkopers erkenning geven voor hun inzet, het investeren en het nemen van verantwoordelijkheid is belangrijk om hen het gevoel te geven dat hun inzet op waarde wordt geschat. Dit motiveert hen om zich in te blijven zetten voor het naleven van de leeftijdsgrens. Ook laat je de verkopers zo weten dat je hun prestaties in de gaten houdt, waardoor verkopers de controledruk blijven ervaren. Naming and Faming is een goede manier om dit te doen. Bij deze handhavingstechniek beloon je goed gedrag door de namen van organisaties die goed naleven publiekelijk bekend te maken.

REFERENTIES 1 Bureau Objectief (2020). Landelijk nalevingsonderzoek naar de naleving van de leeftijdsgrens bij alcohol- en tabaksverkoop in 2020. Nijmegen. 2 Baumeister, R. F. (2002). Yielding to temptation: self-control failure, impulsive purchasing, and consumer behavior. The Journal of Consumer

Research, 28(4), 670-676.doi:10.1086/338209 3 Miller, J. W., Naimi, T. S., Brewer, R. D., & Jones, S. E. (2007). Binge drinking and associated health risk behaviors among high school students.

Pediatrics, 119(1), 76-85. doi:10.1542/ peds.2006-1517 4 Cherpitel, C. J. (1993). Alcohol and injuries: a review of international emergency room studies. Addiction, 88(7), 923-937. doi:10.1111/j.1360-0443.1993. tb02110.x 5 Bushman, B. J., & Cooper, H. M. (1990). Effects of alcohol on human aggression: An integrative research review. Psychological Bulletin, 107(3), 341-354. doi:10.1037/0033-2909.107.3.341 6 Thun, M. J., Peto, R., Lopez, A. D., Monaco, J. H., Henley, S. J., Heath, C. W., & Doll, R. (1997). Alcohol consumption and mortality among middle-aged and elderly u.s. adults. New England Journal of Medicine, 337(24), 17051714. doi:10.1056/nejm199712113372401 7 Spear, L. P. (2011). Alcohol and the developing brain. In Young people and alcohol: Impact, policy, prevention, treatment. Chichester, United Kingdom: Blackwell Publishing Ltd.

54

Nalevingsonderzoek leeftijdsgrens Gooi en Vechtstreek 2021

Nalevingsonderzoek leeftijdsgrens Gooi en Vechtstreek 2021

55

8 Bava, S., & Tapert, S. F. (2010). Adolescent brain development and the risk for alcohol and other drug problems. Neuropsychological Review, 20(4),

APPENDIX A: BEGRIPPENLIJST

398-413. doi:10.1007/s11065-010- 9146-6 9 Alcoholwet (2021). Artikel 20, lid 1. Geraadpleegd via: https://wetten. overheid.nl/BWBR0002458/2021-07-01#Paragraaf3 10 Van Hoof, J.J., Roodbeen, R.T., Krokké, J., Gosselt, J.F., & SchellemanOffermans, K. (2015). Alcohol sales to underage buyers in the Netherlands in 2011 and 2013. Journal of adolescent health, 56(4), 468-470. 11 Regio Gooi en Vechtstreek (2020). Preventie- en Handhavingsplan alcohol en drugs 2021 t/m 2014 Regio Gooi en Vechtstreek. 12  Bureau Objectief (2019). Jeugdkaardonderzoek Gooi en Vechtstreek. Nijmegen.

In onderstaande begrippenlijst staan de termen uitgelegd in context van dit nalevingsonderzoek. Aselecte steekproef | Een steekproef waarbij iedere locatie uit de populatie dezelfde kans heeft om in de steekproef terecht te komen. Auditor | Getrainde veldwerker die de mysterykids begeleidt tijdens de aankooppogingen van het nalevingsonderzoek leeftijdsgrens (zie ook ‘mysterykid’). Betrouwbaarheidsniveau | De mate waarin het gevonden nalevingscijfer onafhankelijk is van toeval. Bij een betrouwbaarheid van bijvoorbeeld 90%, kan je met 90% zekerheid zeggen dat het nalevingscijfer in de steekproef overeenkomt met de naleving van de gehele populatie.

13 Rijksoverheid (2018). Nationaal Preventieakkoord. Den Haag. 14 Roodbeen, R. T., Schelleman-Offermans, K., & Lemmens, P. H. (2016). Alcohol and tobacco sales to underage buyers in dutch supermarkets: can the use of age verification systems increase seller’s compliance? Journal of Adolescent Health, 1-7. doi:10.1016/j.jadohealth.2016.03.005

Betrouwbaarheidsinterval | Het betrouwbaarheidsinterval geeft aan tussen welke waarden het werkelijke nalevingscijfer van de gehele populatie zal liggen. Een 95%-betrouwbaarheidsinterval geeft aan dat als een meting 100 keer herhaald wordt, de gemeten waarde 95 maal binnen dit interval zal liggen. Cafetaria’s | Eetgelegenheden die enkel alcoholische dranken mogen verkopen voor gebruik elders dan ter plaatse (niet-Alcoholwetvergunde locaties). Let wel; het overgrote deel van cafetaria’s in Nederland verkoopt geen alcoholhoudende drank. Borrelshops | Aan een supermarkt gekoppelde winkellocatie met een vergunning voor het uitoefenen van het slijtersbedrijf die onderdeel zijn van een ketenbedrijf. Verschil met de ketenslijterij is dat de borrelshops de locaties zijn die in combinatie met een ketensupermarkt opereren. Gewogen totale nalevingscijfer | Een totaal gemiddelde van de nalevingscijfers waarbij rekening gehouden wordt met de ‘gewichten’ van de percentages; niet

56

Nalevingsonderzoek leeftijdsgrens Gooi en Vechtstreek 2021

Nalevingsonderzoek leeftijdsgrens Gooi en Vechtstreek 2021

57

elk nalevingscijfer telt even zwaar mee, omdat de populaties van de verkoopka-

wettelijke leeftijdsgrens bij alcohol- of tabaksverkoop is nageleefd.

nalen verschillen in grootte. Populatie | Alle verkooppunten van alcohol of tabak waarover je een conclusie Horecagelegenheden | In dit onderzoek wordt met horecagelegenheden en-

wilt trekken. In dit onderzoek vormt ieder verkoopkanaal een aparte populatie.

kel de natte horeca bedoeld: gelegenheden die als hoofddoel de verkoop van drank hebben (al dan niet alcoholhoudend). Eten kan bij deze gelegenheden

Populatiegrootte (N) | Het totaal aantal gelegenheden of locaties van een

aanwezig zijn, maar is slechts ondersteunend (bittergarnituur, tosti’s, etc.). Deze

verkoopkanaal in de regio Gooi en Vechtstreek, bijvoorbeeld het totaal aantal

locaties beschikken over een Alcoholwetvergunning en schenken enkel alcohol

drankverstrekkende cafetaria’s of het totaal aantal ketensupermarkten.

voor gebruik ter plaatse. Tijdens mysteryshoponderzoek kunnen enkel horecagelegenheden bezocht worden die voor 23.00 geopend zijn, omdat minder-

Representatief onderzoek | Onderzoek waarbij de resultaten een betrouwbare

jarige mysterykids volgens de wet niet na die tijd mogen werken. Voorbeelden:

afspiegeling zijn voor de gehele populatie.

cafés, discotheken, kroegen. Significantie | Een significant verschil houdt in dat het onwaarschijnlijk is dat Hulpmiddel | Verkopers kunnen een hulpmiddel gebruiken bij het controleren

het gevonden verschil op toeval berust.

van de leeftijd op een legitimatiebewijs. Voorbeelden hiervan zijn: het intoetsen van de leeftijd in een kassasysteem, een ID-scanner die de leeftijd op de legiti-

Sportkantines | Onder sportkantines worden enkel de kantines behorende bij

matie uitleest of een kalender die voor elke datum de uiterste geboortedatum

een sportvereniging bedoeld. Overige paracommerciële instellingen (zoals

van de leeftijdsgrens aangeeft.

buurthuizen) horen hier expliciet niet bij.

Interventies | De handelingen die een verkoper kan toepassen in het proces

Steekproefgrootte (n) | Het aantal te onderzoeken locaties binnen een populatie.

van de leeftijdscontrole: leeftijd vragen, ID vragen en een hulpmiddel gebruiken. Weegfactor | Een getal dat aangeeft hoe zwaar het nalevingspercentage van Ketenslijterijen | Winkellocaties met een eigen ingang met een vergunning

een verkoopkanaal meetelt ten opzichte van het nalevingspercentage van een

voor het uitoefenen van het slijtersbedrijf die onderdeel zijn van een ketenbe-

ander verkoopkanaal.

drijf; Mitra, DIRKIII, Gall&Gall. Zelfstandige slijterijen | Zelfstandige winkels met een vergunning voor het uitKetensupermarkten | Supermarkten zoals Albert Heijn, Lidl, etc. Dit betreft

oefenen van het slijtersbedrijf. Hier mag zowel zwakalcoholhoudende als sterk

enkel de supermarkten die ook daadwerkelijk alcoholische dranken verkopen.

alcoholhoudende drank voor verkoop gebruik elders dan ter plaatse worden verkocht.

Mysterykid | Een 16- of 17-jarige die een aankooppoging doet voor alcohol of tabak in het kader van het nalevingsonderzoek leeftijdsgrens.

Zelfstandige supermarkten | Zelfstandige supermarkten betreffen supermarkten die geen onderdeel uitmaken van een ketenbedrijf en die ook daadwerkelijk

Nalevingscijfer | Het percentage van het aantal aankooppogingen waarbij de

zwak-alcoholhoudende dranken verkopen.

58

Nalevingsonderzoek leeftijdsgrens Gooi en Vechtstreek 2021

Nalevingsonderzoek leeftijdsgrens Gooi en Vechtstreek 2021

59

APPENDIX B: BETROUWBAARHEIDS­ INTERVALLEN & SIGNIFICANTIETOETSEN In onderstaande tabel wordt de naleving in 2021 per verkoopkanaal vergeleken met de landelijke naleving in 2020. Naast het nalevingspercentage wordt steeds het 95%-betrouwbaarheidsinterval. Om te toetsen of het om een significant verschil gaat, wordt het 95%-betrouwbaarheidsinterval berekend rondom het gemeten verschil in de nalevingscijfers. Als dit 95%-betrouwbaarheidsinterval de waarde 0% bevat, zijn de twee nalevingscijfers niet significant verschillend. Als dit niet het geval is, zijn de twee nalevingscijfers wel significant verschillend.

Tabel 3. Verschil in naleving Gooi en Vechtstreek 2021 en Landelijk 2020 GOOI EN VECHTSTREEK 2021

Cafetaria’s

UITKOMST

Significant verschillend

50.0%

29.8%

20.2%

(34.8% - 65.2%)

(24.8% - 35.4%)

(3.4% - 37.0%)

43.6%

29.0%

14.6%

(33.1% - 54.6%)

(23.2% - 35.6%)

(1.9% - 27.3%)

Ketenslijterijen

100%

81.1%

18.9%

(84.5% - 100%)

(75.1% - 86.0%)

(13.4% - 24.4%)

Zelfstandige slijterijen Sportkantines

Nalevingsonderzoek leeftijdsgrens Gooi en Vechtstreek 2021

VERSCHIL

Horecagelegenheden

Borrelshops

60

LANDELIJK 2020

83.3%

77.3%

6.0%

(43.6% - 97.0%)

(71.3% - 82.3%)

(-24.3% - 36.4%)

53.3%

26.4%

26.9%

(30.1% - 75.2%)

(20.8% - 32.9%)

(1.0% - 52.9%)

29.2%

23.9%

5.3%

(19.9% - 40.5%)

(18.2% - 30.7%)

(-7.0% - 17.5%)

Ketensupermarkten

76.9%

59.3%

17.6%

(63.9% - 86.3%)

(53.6% - 64.7%)

(4.9% - 30.4%)

Zelfstandige supermarkten

36.4%

27.9%

(15.2% - 64.6%)

(20.4% - 36.9%)

Nalevingsonderzoek leeftijdsgrens Gooi en Vechtstreek 2021

8.5% (-21.2% 38.1%)

Significant verschillend Significant verschillend Niet significant verschillend Significant verschillend Niet significant verschillend Significant verschillend Niet significant verschillend

61

BUREAU OBJECTIEF Toernooiveld 300 6525 EC Nijmegen 024 848 1111 info@bureauobjectief.nl www.bureauobjectief.nl 62

© Bureau Objectief, Nijmegen, november 2021

Nalevingsonderzoek leeftijdsgrens Gooi en Vechtstreek 2021