III-A12 college - raadsinformatiebrief jaarverslag Commissie Ruimtelijke Kwaliteit 2017-2019 BIJLAGE

MooiSticht

Jaarverslag Commissie Ruimtelijke Kwaliteit Blaricum, Eemnes en Laren 2017 - 2018 - 2019

ir. Anthony Tom en ir. Jan van Laarhoven Juli 2020

MooiSticht Voorafgaand aan 1 januari 2017 is er, buiten de reguliere werkzaamheden om, achter de schermen door ons veel tijd en energie gestoken in de transformatie per genoemde datum van de Gemeenschappelijke Regeling Welstand en Monumenten Midden Nederland naar de stichting MooiSticht. Dit was voor onze organisatie en alle werknemers een intensief proces, maar we zijn blij te kunnen melden dat het goed gelukt is. MooiSticht is in korte tijd een begrip geworden. En daar zijn we trots op! Eén van de voordelen van de stichtingsvorm is dat we snel en adequaat kunnen inspelen op de vele veranderingen in het veld, veranderende wetgeving en andere vragen vanuit de gemeenten en de provincie. Ook kunnen we sneller schakelen met onze verschillende adviespartners. Door dit alles kan de burger meer centraal komen te staan. De veranderende wetgeving, concreet de invoering van de komende Omgevingswet en de Erfgoedwet, vraagt om een meedenkende houding. Je denkt met initiatiefnemers mee hoe er op de beste manier omgevingskwaliteit kan worden gerealiseerd; liefst zo vroeg mogelijk in het proces! Omgevingskwaliteit is meer dan alleen het beeld van de gebouwde omgeving. In de integrale advisering spelen landschap en cultuurhistorie ook steeds meer een nadrukkelijke rol.

MooiSticht wordt regelmatig gevraagd om (stedenbouwkundige) randvoorwaarden op te stellen of in teamverband mee te denken over gebiedsontwikkeling. Dit jaarverslag laat zien dat we daar de afgelopen jaren hard mee bezig waren. Een grote diversiteit aan plannen werd aan ons voorgelegd en daar waar we konden dachten we integraal mee vanuit het gemeentelijk ruimtelijk kwaliteitsbeleid en het erfgoedbeleid. In dit jaarverslag kunnen raadsleden, collegeleden en andere belangstellenden kennismaken met het werk van onze BEL-commissie. We laten zien op welke wijze we zijn georganiseerd en hoe we de gemeente ondersteunen bij het realiseren van ruimtelijke kwaliteit. Daarbij is het gemeentelijk beleid vastgelegd in o.a. de welstandsnota en bestemmingsplannen leidend. Het gaat bij ons werk uiteindelijk om het welbevinden van mensen, burgers en gebruikers van ons mooie en afwisselende werkgebied.

Anthony Tom, Directeur/bestuurder MooiSticht

Adviseren over ruimtelijke kwaliteit De Commissie Ruimtelijke Kwaliteit (CRK) voor Blaricum, Eemnes en Laren (de BEL-commissie) wordt in opdracht van de drie genoemde gemeenten door MooiSticht georganiseerd. De commissie adviseert geheel onafhankelijk binnen de door de gemeenteraden vastgestelde kaders. De CRK geeft met dit jaarverslag inzicht in haar werkwijze in de jaren 2017, 2018 en 2019, alsmede per jaar het aantal per gemeente behandelde adviesaanvragen. Een deel van de meer in het oog springende plannen is daarbij apart benoemd. Als integrale commissie ruimtelijke kwaliteit behandelt de BEL-commissie zowel de adviesaanvragen voor welstand/ruimtelijke kwaliteit als voor cultuurhistorie/monumenten. Jan van Laarhoven was als secretaris van de commissie binnen de gemeente het eerste aanspreekpunt en hij vervulde een centrale en tevens coördinerende rol in de advisering.

Werkwijze Integrale advisering, cultuurhistorie Voor de drie BEL-gemeenten geldt dat de CRK integrale adviezen uitbrengt binnen de kaders van het welstands- en monumentenbeleid dat de gemeenten ieder afzonderlijk zelf hebben vastgesteld. Er wordt aan ons een grote diversiteit aan plannen voorgelegd en elk advies is maatwerk. De samenstelling van de commissie wordt aangepast of uitgebreid al naar gelang de benodigde deskundigheid die voor een goede beoordeling gewenst is. Voor wat betreft Blaricum en Laren zien we ook de bijdrage van de door deze gemeenten aangestelde burgerleden als waardevol. Zij zorgen voor extra lokale kennis en deskundigheid, en hebben affiniteit met de context.

Samenstelling BEL-commissie In de afgelopen periode van drie jaar werd de commissie ruimtelijke kwaliteit voor Blaricum, Eemnes en Laren gevormd door: Dhr. F. Vos (Fred), voorzitter Mevr. M. Pattynama (Manon), architect Dhr. B. Huisinga (Bob), monumentendeskundige/(restauratie)-architect Mevr. B. Giesen-Geurts (Brigitte), monumentendeskundige/cultuurhistorie (1-1-2019 tot 1-9-2029) Mevr. J. Clarijs (Jojanneke), monumentendeskundige/cultuurhistorie (vanaf 1-9-2019) Dhr. J. van Laarhoven (Jan), architect, secretaris Mevr. I. de Joode (Ineke), burgerlid gemeente Laren Mevr. S. Teeuwen (Saskia), burgerlid gemeente Laren Dhr. G. van der Woude (Gerbe), burgerlid gemeente Blaricum Dhr. A. Marcelis (Antony), stedenbouwkundige, landschapsarchitect

De BEL-commissie in augustus 2019 op excursie in het werkgebied (m.u.v. Dhr. G. van der Woude)

Met ingang van 1 januari 2019 is het eerdere aantal van vier vaste commissieleden uitgebreid met een extra adviserend lid met kennis op het gebied van monumenten en cultuurhistorie. Daarmee is de samenstelling en de deskundigheid van de BEL-commissie verder verbreed. Gelet op de vele monumenten en het drietal beschermde dorpsgezichten binnen het werkgebied van de BEL-commissie

is dit van meerwaarde. De uitbreiding van het aantal commissieleden loopt vooruit op de nieuwe omgevingswet (ingangsdatum naar verwachting 1 januari 2022), waarin wordt bepaald dat minimaal twee leden met een deskundigheid op het gebied van monumenten deel uit moeten maken van een door de gemeente in te stellen adviescommissie ruimtelijke kwaliteit. Deze adviescommissie is verplicht voor gemeenten met rijksmonumenten binnen hun gemeentegrens. De heer A. Marcelis, stedenbouwkundige en landschapsarchitect, kan op verzoek van zowel de gemeente als van de secretaris van de BEL-commissie gevraagd worden om als toegevoegd lid aan de commissie deel te nemen aan de beoordeling van een bebouwings- of inrichtingsvoorstel. Dit is in de regel het geval bij grotere planontwikkelingen of plannen op gevoelige locaties.

Agendering, advisering en (voor)overleg De BEL-commissie vergadert om de twee weken, in de oneven weeknummers, op dinsdagochtend in het BEL-kantoor te Eemnes. De vergaderagenda’s worden op de vrijdag ervoor opgesteld en vervolgens gepubliceerd op de website van MooiSticht. De secretaris is als adviseur ruimtelijke kwaliteit gemandateerd lid van de commissie en vormt het vaste aanspreekpunt voor de gemeente. Hij kan, na toetsing aan het gemeentelijke beleid, zelf veelal kleinere plannen en herhalingsplannen afhandelen; eventueel na ruggespraak met collega-architecten en de monumentendeskundige bij op ons kantoor. Indien noodzakelijk voor een goede beoordeling vindt er door de secretaris ook een locatiebezoek plaats. Is het ruimtelijk belang van een project groter (meer openbare ligging, relatie met cultuurhistorische waarden, grotere ontwikkelingen of plannen die discussie kunnen oproepen) dan wordt het plan ter advisering aan de BEL-commissie voorgelegd. Hier kunnen initiatiefnemers hun plan desgewenst ook toelichten. Van de behandeling in de BELcommissie wordt een samenvattend schriftelijk verslag/advies gericht aan B&W opgesteld. Zelf voert de secretaris buiten de commissie om ook overleg met opdrachtgevers, architecten en de ambtenaren vergunningen of ruimtelijke ordening van de gemeente. Dit overleg is in de regel op de dinsdag in de even weeknummers.

Daarnaast is er natuurlijk ook veel contact met de gemeente via de mail.

Onafhankelijk, Openbaar, Oplossingsgericht De architectleden, monumentendeskundigen, burgerleden en de voorzitter vervullen in de BELcommissie een onafhankelijke adviesrol. De voorzitter houdt zich daarbij niet inhoudelijk bezig met de planbeoordeling en heeft als voormalig wethouder bestuurlijke ervaring in een gemeente buiten het adviesgebied van de commissie. De vergaderingen van de BEL-commissie zijn - tenzij anders vermeld openbaar. De advisering door de BEL-commissie is erop gericht om zo duidelijk mogelijk aan te geven waarom een plan bedenkingen oproept en, indien mogelijk, wat een te onderzoeken denkrichting zou kunnen zijn naar een succesvol plan met een goede ruimtelijke kwaliteit. Vanwege de korte wettelijke beslistermijnen die de gemeente bij een definitieve aanvraag omgevingsvergunning dient te respecteren zijn wij er een groot voorstander van om – zeker bij wat grootschaliger projecten – het gesprek over de ruimtelijke kwaliteit en de cultuurhistorische waarden tijdig in vooroverleg te laten plaatsvinden.

Diversiteit aan plannen In de jaren 2017-2018-2019 kwamen in de BEL-gemeenten weer vele bouwplannen aan bod, variërend van dakkapellen en kleinere woninguitbreidingen tot (vervangende) nieuwbouwwoningen en woonbebouwing in de uitbreidingswijken. Maar ook appartementen, agrarische bebouwing, (uitbreidingen van) bedrijfspanden en bebouwing met bijzondere maatschappelijke functies waren onderwerp van advisering. Daarnaast waren er ook weer veel aanvragen die betrekking hadden op monumentale panden, alsmede panden gelegen binnen de beschermde dorpsgezichten. Het aantal adviesaanvragen is na de crisis van eerdere jaren weer flink toegenomen. Op de hiernavolgende pagina’s wordt per gemeente een aantal wat grotere en/of bijzondere plannen genoemd waarover door de BEL-commissie is geadviseerd. Daarnaast wordt inzicht gegeven in het aantal plannen dat elk jaar door de gemeente aan ons is voorgelegd.

Blaricum Aantal aanvragen

2017

2018

2019

Definitief

126

153

132

Vooroverleg

19

23

21

Reclame

1

0

1

Handhaving/legalisatie

4

0

7

Overige advisering

1

0

0

TOTAAL

151

176

161

Behandeld in brede commissie

2017

2018

2019

34

31

37

Uitbreidingswijk Blaricummermeent

Tussen de Bijvanck en het Gooimeer nadert de uitbreidingswijk Blaricummermeent langzaam zijn voltooiing. Als gemandateerde van de BEL-commissie heeft secretaris/architect Jan van Laarhoven zitting in het Supervisieteam Blaricummermeent. Hierin adviseert hij samen met een collega architect en de betrokken stedenbouwkundige over de bouwplannen die in het gebied spelen. Uitgangspunt voor de advisering is het door de gemeenteraad vastgestelde Beeldkwaliteitsplan Blaricummermeent.

Huizerweg 13, Enzlin theater Dit pand heeft een rijke historie. Hierin was eerder een bakkerij gehuisvest waar ook de beroemde sportbeschuiten gebakken werden. Later werd het een feest-, toneel- en filmzaal en nog weer later een bekende opnamestudio. De commissie heeft geadviseerd over een verbouwing van het pand tot nieuwe theateraccommodatie. Daarbij is door de architect en de commissie veel aandacht besteed aan het vooraanzicht met de nieuwe entree. De entree is ingepast in het dorpse bebouwingsbeeld, maar geeft ook uitdrukking aan de nieuwe functie van het gebouw. Verbindingsweg 13, zeven sociale huurwoningen, Naast de Bernardus basisschool is door ons geadviseerd over het oprichten van zeven sociale huurwoningen. Het te realiseren bebouwingsbeeld refereert hier in de planopzet aan een boerderij met een erachter gelegen kapschuur. Het plan is een paar keer opnieuw besproken, omdat het beschikbare budget en de door de aannemer voorgestelde bouwwijze aanpassingen vereisten ten opzichte van het in eerste instantie goedgekeurde plan. Eemnesserweg/Schapendrift, vier rijwoningen, twee vrijstaande woningen en een dubbel woonhuis

Het terrein van de voormalige kwekerij hier, ingeklemd tussen de Eemnesserweg en de Schapendrift, is heringericht met woningbouw. De vier rijwoningen, waarvan drie sociale huur, refereren in hun verschijningsvorm aan een boerderij. Het dubbel woonhuis ligt parallel aan de Eemnesserweg en is asymmetrisch/informeel in zijn opzet, waardoor het goed aansluit op het omgevingsbeeld. De beide vrijstaande woningen hebben ieder hun eigen vormgevingskarakteristiek. Eerste Molenweg 1a/Kerkpad, drie sociale woningen en vier ‘twee onder een kap’-woningen Op de locatie van een (voormalig) bedrijfspand ingeklemd tussen Kerkpad en Eerste Molenweg is geadviseerd over een rijtje met drie sociale huurwoningen gesitueerd aan de Eerste Molenweg en twee blokjes met ‘twee onder een kap’-woningen ontsloten vanaf het Kerkpad. Verschillende ontwerpvarianten zijn gepasseerd, met name voor de ‘twee onder een kappers’. De sociale huurwoningen sluiten door hun lage gootlijn en hoog opgaand zadeldak goed aan bij het omgevingsbeeld. De inpassing in de omgeving wordt bij de (forse) ‘twee onder een kap’-woningen bereikt door een aan een mansardekap gerelateerde kapvorm.

Eemnesserweg 37, verbouwing rijksmonumentale villa De hier gesitueerde woning is in 1912 gebouwd naar een ontwerp van architect Th.W. Rueter. Zonder de daarvoor vereiste vergunning was hier een groot deel van het interieur gesloopt voor een herinrichting/aanpassing ervan, waarbij een groot deel van het oorspronkelijke historische materiaal verloren is gegaan. In overleg met de Rijksdienst Cultureel Erfgoed en in samenspraak met de projectarchitect en een kundig restauratiearchitect is het interieur weer voor een groot deel teruggebracht. Verder zijn in goed overleg enkele aanpassingen in het aanzicht doorgevoerd en wordt de tuinmuur zorgvuldig opnieuw opgetrokken nadat restauratie/ herstel niet realistisch bleek. Villa’s

Vanaf linksboven met de klok mee: villa in boerderijstijl aan de Houtwal; Nieuwbouw Raadhuislaan in de stijl van het gesloopte pand; modern vormgegeven woning aan de William Singerweg ingepast in het straatbeeld door ingetogen materialisering/kleurstelling; gestuukte riet gedekte villa met accenten in antraciet gekleurd hout aan de Bloemlandseweg.

In de adviesperiode zijn aan ons weer vele nieuwbouwvilla’s voorgelegd. Bestaande panden worden in Blaricum veelal geheel gesloopt en vervangen door nieuwbouw. Omdat de villawijken zich kenmerken door een afwisselend beeld van panden uit verschillende tijdsperioden en met een onderling sterk verschillende vormgevingskarakteristiek kan op basis van de welstandsnota niet, of zelden, afwijzend ten aanzien van een door de opdrachtgever gewenste architectuurstijl worden geadviseerd; mede ook gelet op de grote kavels in een groene setting. De advisering van de commissie is er dan op gericht om binnen de gekozen architectuurstijl te komen tot een evenwichtig en samenhangend vormgegeven bebouwingsbeeld en een goede inpassing van het bouwvolume in de omgeving. Vaak worden bij de bouw van een woning direct al de vergunningsvrije/welstandsvrije bebouwmogelijkheden benut, waardoor het gerealiseerde bouwvolume/eindbeeld op onderdelen afwijkt van het vergunde bebouwingsbeeld.

Eemnes Aantal aanvragen

2017

2018

2019

Definitief

71

65

72

Vooroverleg

8

8

4

Reclame

1

2

0

Handhaving/legalisatie

1

3

10

Overige advisering

2

0

0

TOTAAL

83

78

86

2017

2018

2019

14

12

14

Behandeld in brede commissie

’t Raboes: Botenloods en vrijstaande woning

Op het terrein van jachthaven ’t Raboes, gelegen aan de monding van de Eem uitkomend in het Eemmeer, is in 2017 een ontwerp voor een botenloods aan de commissie voorgelegd gevolgd in 2019 door een ontwerp voor een bedrijfswoning. Beide panden kenmerken zich door een strakke hedendaagse vormgevingskarakteristiek en een bijzondere detaillering/materialisering. Samen met het al eerder gerealiseerde toilet-/douchegebouwtje op het jachthaventerrein leiden ze hier tot een ambitieus en bijzonder vormgegeven bebouwingsbeeld.

Noordersingel: ‘Huis van Eemnes’

Het schetsontwerp voor dit gebouw is de uitkomst van een prijsvraag tussen meerdere partijen. Het betreft een multifunctionele accommodatie met ondermeer een bibliotheek, theaterzaal en een sporthal met bijbehorende voorzieningen gelegen aan de Noordersingel. Het prijsvraagontwerp is enkele malen in commissieverband besproken met de architect, waarbij de advisering zich met name gericht heeft op een verdere verfijning van de gevelaanzichten, de materialisering/kleurstelling en de detaillering van het gebouw. Uitbreidingswijk ‘Zuidpolder’

Aan de zuidkant van Eemnes is de nieuwe uitbreidingswijk Zuidpolder volop in ontwikkeling. Het afwisselende, dorpse bebouwingsbeeld dat hier op basis van het door de gemeente vastgestelde beeldkwaliteitsplan wordt gerealiseerd krijgt dan ook steeds meer gestalte. Als gemandateerde van de BEL-commissie adviseert secretaris Jan van Laarhoven hier samen met de stedenbouwkundig Supervisor voor het plangebied, Peter Verschuren, over de plannen. Overleg vindt in de regel plaats via telefoon en mail, waarbij er onderling afstemming plaatsvindt over de advisering van zowel de projectmatig te realiseren bebouwing als de door individuele opdrachtgevers te bouwen vrijstaande en ‘twee onder een kap’-woningen.

Bedrijventerrein ‘Zuidpolder’

De uitbreiding van het bedrijventerrein De Bramenberg aan de zuidkant van Eemnes wordt gaandeweg steeds meer ingevuld met nieuwe bedrijfsgebouwen. Ook hier wordt gewerkt met een beeldkwaliteitsplan, maar vindt de beoordeling van de plannen plaats door de BEL-commissie. Laarderweg 70: Appartementencomplex voormalig terrein Garage Koot Op het voormalige terrein van garagebedrijf Koot is door de BEL-commissie, in nauw overleg met de gemeente, geadviseerd over vervangende nieuwbouw in de vorm van een appartementengebouw. De inpassing van het relatief grote volume binnen de bestaande korrelgrootte, maat/schaal en bebouwingstypologie langs de Laarderweg vormde daarbij een grote uitdaging; voor zowel de architect als de commissie. In goed overleg is er gezamenlijk naar gestreefd om te komen toe een sterk geleed bouwvolume, met referenties aan een ‘jaren ’30 karakteristiek’, dat zich voegt in het omgevingsbeeld. Ondermeer de inpassing van dakkapellen en buitenruimten in de kap was daarbij een belangrijk aandachtspunt. Schoolpad 1, uitbreiding kinderdagverblijf

De hier inmiddels gerealiseerde uitbreiding heeft een eigen vormgevingskarakteristiek die fris en modern toont, maar toch ook op een goede wijze aansluit op het oudere, meer traditioneel vormgegeven oorspronkelijke gebouw.

Laarderweg 40: vervangen schuur door woning Op deze locatie zijn in overleg met de gemeente door de BEL-commissie de stedenbouwkundige randvoorwaarden opgesteld voor het vervangen van een bestaande forse schuur door een nieuwe woning. Door een zorgvuldige positionering op het beschikbare kavel en de mansardekap op de woning zal het nieuwe pand zich hier ‘als vanzelfsprekend’ gaan voegen in het huidige straatbeeld. Goyergracht Zuid 1, vernieuwen tuincentrum Het bestaande tuincentrum wordt geheel vernieuwd en uitgebreid. Door de aanleg van de HOV-lijn en de bijbehorende parkeerplaatsen zal het tuincentrum vanaf de Verlegde Laarderweg veel meer in het zicht komen te liggen. Bij de commissiebehandeling is er veel aandacht geweest aan het bereiken van een rustig bebouwingsbeeld met een zorgvuldige materialisering met een ingetogen kleurstelling. Isoleren woningen Noordbuurt: Roerdomp, Scholekster e.o. Een ontwerpopgave die meer en meer aan de commissie wordt voorgelegd betreft het verduurzamen van bestaande eengezins rijwoningen. Deze verduurzaming sluit aan bij het gemeentelijke beleid op dit gebied. Voor de woningen in deze buurt is het de ambitie om te komen tot ‘nul op de meter’woningen.

Dit ambitieniveau leidt ertoe dat de woningen aan de buitenzijde geïsoleerd moeten worden, waardoor er binnen het bouwblok duidelijke verschillen gaan ontstaan tussen de projectmatig doorgevoerde aanpassingen bij de huurwoningen en de woningen die in particuliere handen zijn en niet worden verduurzaamd. Door het gevelmateriaal van de te verduurzamen woningen af te stemmen op de bestaande materialisering, alsmede een zorgvuldige gevelvormgeving en detaillering is in nauw overleg met de architect gezocht naar een verantwoord en samenhangend totaalbeeld.

Laren Aantal aanvragen

2017

2018

2019

Definitief

165

128

126

Vooroverleg

27

19

26

Reclame

2

0

1

Handhaving/legalisatie

3

8

10

Overige advisering

0

0

0

TOTAAL

197

155

163

Behandeld in brede commissie

2017

2018

2019

81

40

64

Doctor Albert Schweitzerweg, Crematorium

Het hoofdvolume van het crematoriumcomplex, met daarin de ontvangsthal en de aula, is geïnspireerd op de met riet gedekte Larense boerderijen en bepaalt het aanzien van het gebouw. Naast de vormgeving van het crematorium is ook de terreininrichting met het inpassen van de benodigde parkeerplaatsen onderwerp van gesprek geweest tijdens het overleg in de BEL-commissie.

Caliskamp 3, zeven woningen Een bijzonder plan waarover enkele malen overleg met de architect heeft plaatsgevonden. Met hergebruik van de kelder onder de te slopen bedrijfsbebouwing op deze locatie zijn hier zeven eengezinswoningen ontworpen. De woningen liggen niet direct aan de weg, maar worden ontsloten via een looproute/vlonderconstructie haaks op de Caliskamp. Zijtak, omvorming houtzagerijterrein tot woningbouwgebied met behoud kraanbaan

De BEL-commissie is intensief betrokken geweest bij de herinrichting van deze locatie met vrijstaande villa’s, ‘twee onder een kap’-woningen en sociale koop ‘rug aan rug’-woningen, waarbij ook het behoud van de als gemeentelijk monument aangewezen kraanbaan van de houtzagerij een belangrijk uitgangspunt was. De plannen hier zijn beoordeeld mede aan de hand van een beeldkwaliteitsplan, dat in nauw overleg met de commissie is opgesteld, met als doel het realiseren van een gevarieerd en afwisselend ‘Larens’ bebouwingsbeeld. Hoek Stationsweg en Burg. Van Nispen Van Sevenaerstraat, vervangende nieuwbouw ‘Golden River’ In de loop der jaren is regelmatig een ontwerpinitiatief voorgelegd voor vervangende nieuwbouw van het voormalige hotel op deze markante hoeklocatie binnen het beschermd dorpsgezicht. Over het nu voorgelegde appartementencomplex is intensief met de gemeente overlegd en is verschillende malen met de architect gesproken. Met het plan is op een zorgvuldige wijze ingespeeld op de door de raad vastgestelde woningbouwnota 'Laren, behoud door ontwikkeling', waarin gesteld wordt dat het uitgangspunt voor vervangende nieuwbouw hier historiserende herbouw van de voor- en zijgevels (zonder erker) is. De hoogwaardige detaillering en de materialisering van het op hoofdlijnen inmiddels akkoord bevonden schetsontwerp zijn passend bij het getoonde historiserende architectuurbeeld.

Burg. Van Nispen van Sevenaerstraat/Bij den Toren, Appartementenbebouwing Met de architect en de ontwikkelaar is enkele keren gesproken over een bebouwingsvoorstel op de zogenoemde Rabobanklocatie. Door ondermeer een zorgvuldige massageleding, een kleinschalige bebouwing aan de Burg. Van Nispen Van Sevenaerstraat en een looproute over het terrein is met het plan op een goede wijze ingespeeld op de cultuurhistorische waarden van het beschermd dorpsgezicht van Laren met zijn informeel bebouwingsbeeld zonder geforceerd terug te vallen op een historiserende architectuur. Het door de BEL-commissie akkoord bevonden schetsontwerp heeft echter geen vervolg gekregen in een definitieve aanvraag omgevingsvergunning.

Pastoor Hendrikspark, twee appartementengebouwen en 4 grondgebonden eengezinswoningen

Op een lastige locatie aan het Pastoor Hendrikspark zijn hier binnen de bebouwingsmogelijkheden die het bestemmingsplan biedt twee appartementengebouwen ontworpen en gerealiseerd. Ook vier grondgebonden eengezinswoningen, ontworpen door een andere architect, zijn in de omgeving ingepast. Veel aandacht is er besteed aan de materialisering en de gevelgeleding/gevelindelingen van de verschillende bouwvolumes. Raboes 21, wijzigen rijksmonument Deze als rijksmonument aangewezen villa 'Cradalis' is in 1928 gebouwd in een expressionistischantroposofische architectuur voor de cacaofabrikant D.J. van Houten jr. Zonder de daarvoor vereiste vergunning was hier een groot deel van het interieur gesloopt, waaronder de kenmerkende plafonds, waardoor oorspronkelijke historisch materiaal verloren is gegaan. In overleg met de Rijksdienst Cultureel Erfgoed en in samenspraak met de projectarchitect is een op het gebied van antroposofische architectuur deskundig architect bij de planvorming betrokken en zullen de in het interieur doorgevoerde wijzigingen voor een groot deel worden hersteld. Vredelaan 9, sloop gemeentelijk monument De als gemeentelijk monument aangewezen villa op deze locatie, in 1920 gebouwd in chaletstijl op basis van een geprefabriceerde houtconstructie, is door brand verwoest.

Daarbij is een zodanig ernstige schade aan het pand ontstaan, vooral ook bestaande uit waterschade, dat bij herstel nog weinig oorspronkelijk materiaal hergebruikt kon worden. De na de reconstructie van de villa resterende cultuurhistorische waarde zou daarmee minimaal zijn. Dit heeft de commissie moeten doen besluiten in te stemmen met de sloop van de restanten van het pand en het advies om het pand af te voeren van de gemeentelijke monumentenlijst. Hector Treublaan 1, Rosa Spier De BEL-commissie is intensief betrokken geweest bij het ontwerp voor het Rosa Spier zorgcomplex en de bijbehorende zorgappartementen. Het bestemmingsplan bood hier ruime bebouwingmogelijkheden en samen met de architect is er door de commissie veel aandacht besteed aan het op een zorgvuldige en informele wijze inpassen van de bouwvolumes op de locatie; ondermeer door middel van een subtiele hoekverdraaiing van de bouwvolumes ten opzichte van elkaar, de gevelvormgeving/ kleurstelling en het behoud van bestaande waardevolle bomen.

Zevenend 4 en Sint Janstraat 47, vernieuwing winkelbebouwing

Op beide hierboven genoemde locaties in het centrumgebied zijn ontwerpen voorgelegd voor een verandering/vernieuwing van de bestaande bebouwing. Maat, schaal en materialisering waren belangrijke aandachtspunten om te komen tot een inpassing van de panden in het beschermd dorpsgezicht. De verbouwing en uitbreiding van het pand Sint Janstraat 47 is inmiddels gerealiseerd. Een belangrijk uitgangspunt was hier dat, als inleiding op de P.C. van den Brinkstraat, de uitbreiding aan de zijkant duidelijk terug ligt ten opzichte van de voorgevel van het hoofdvolume. Villa’s

Villa aan de Tafelbergweg en Jordaan

In de adviesperiode zijn ook in Laren weer veel nieuwbouwvilla’s voorgelegd, maar ook ontwerpen voor panden die ingrijpend werden verbouwd en qua gevelaanzichten een complete ‘make-over’ krijgen. Vooral het beeld van een witgeschilderde of wit gestuukte woning of villa voorzien van een met riet gedekte kap, antraciet gekleurde kozijnen en in antraciet hout uitgevoerde gevelaccenten is erg populair. Vaak wordt door de commissie geprobeerd om een architect/opdrachtgever op andere gedachten te brengen, maar het wit stuken of schilderen van een woning kan, behalve binnen het beschermd dorpsgezicht, na het verlenen van de vergunning vergunningsvrij/welstandsvrij worden doorgevoerd. Daarnaast kenmerken de villabuurten zich door panden uit verschillende tijdsperioden en met een onderling sterk verschillende vormgevingskarakteristiek en is het op basis van de welstandsnota zelden mogelijk gemotiveerd afwijzend over een architectuurstijl te adviseren. Binnen de door de opdrachtgever gewenste architectuurstijl wordt door de commissie dan gestreefd naar een zorgvuldige massaopbouw/massageleding van het bouwvolume en een evenwichtig vormgegeven gevelbeeld om een goede inpassing van het nieuwe pand in de omgeving te bewerkstelligen.

Nawoord De BEL-gemeenten worden gekenmerkt door een hoge omgevingskwaliteit met, naast onderlinge overeenkomsten in de woonbebouwing, ook duidelijke verschillen op het gebied van bijvoorbeeld het landschap, de typologie van de bebouwing hierin en de wijze waarop de beschermde dorpsgezichten worden beleefd. Deze verschillen zijn gerelateerd aan de ontstaansgeschiedenis van de gemeenten en het besef van de cultuurhistorische waarde hiervan is van groot belang. Het mogelijk maken van initiatieven en het inspelen op nieuwe ontwikkelingen kan heel goed hand in hand gaan met het behoud van cultuurhistorische en landschappelijke waarden en het inpassen van andere aanwezige of gewenste kwaliteiten. Door maatwerk en een weloverwogen zorgvuldig werkproces kunnen ze elkaar zelfs versterken. Het vroegtijdig betrekken van de BEL-commissie bij ontwikkelingen kan processen stroomlijnen en versnellen. In het kader van de omgevingswet zullen er beleidsbeslissingen genomen moeten worden die zorgdragen voor het behoud en het verder uitbouwen van de bestaande ruimtelijke kwaliteit in Blaricum, Eemnes en Laren. Ruimtelijke kwaliteit ontstaat niet vanzelf en blijft ook niet als vanzelfsprekend bestaan.

Ruimtelijke kwaliteit bepaalt echter wel in belangrijke mate de aantrekkelijkheid van de gemeente voor de inwoners of als vestigingsplaats voor ondernemers, maar is ook belangrijk voor de verblijfswaarde van bezoekers en recreanten. Ruimtelijke kwaliteit vraagt onze voortdurende aandacht en samen met de afdeling ruimtelijke ordening en uw ambtenaren vergunningen en handhaving zet de BEL-commissie zich daar enthousiast voor in.