III-A10 college - Raadsinformatiebrief financieel beeld meicirculaire

INFORMATIENOTA RAAD LAREN Datum vaststelling college: 29 juni 2022 Van

College van B&W

Aan

Gemeente Laren - Gemeenteraad

Portefeuillehouder

Midden, J.G. van

Informatie bij

S. van Waveren, gemeentesecretaris

Onderwerp Raadsinformatiebrief financieel beeld meicirculaire Portefeuillehouder Midden, J.G. van Openbaar Ja Kennisnemen van De meicirculaire van het Rijk heeft forse gevolgen voor het financieel beeld van de gemeente en het perspectief in de Kadernota. In de jaren 2023 – 2025 is dat ca. €2 miljoen voordelig, in 2026 ruim €0,5 miljoen. De raad wordt daar met deze brief over geïnformeerd en het college geeft de raad ter overweging om deze te betrekken bij de bespreking van de Kaderbrief op 6 juli. Aanleiding (inleiding) Op 31 mei jl. is de meicirculaire 2022 van het Gemeentefonds gepubliceerd. Hiermee informeert het Ministerie van Binnenlandse Zaken de gemeenten over de ontwikkelingen in de uitkering van het gemeentefonds. De uitkering uit het gemeentefonds is de grootste inkomstenbron van de gemeente. Gezien de hoeveelheid mutaties die in de circulaire zijn verwerkt maakt het college nog wel een voorbehoud bij de cijfers, die worden extra zorgvuldig nagelopen, mede omdat ze (nog) positiever uitpakken dan verwacht. Bij de begroting worden de cijfers in het financieel beeld verwerkt.

Pagina 1 van 5

Kernboodschap Onderstaande tabel geeft het totaaleffect weer van de aanpassingen op het beeld zoals dat in de Kadernota is opgenomen. NB de reeks ‘geraamd begrotingsresultaat 2023 e.v.’ herkent u niet direct in de kadernota omdat daar, in tegenstelling tot in de begroting, de decembercirculaire al wel in verwerkt is om een zo compleet mogelijk beeld te geven. De onderste regel is het meest actuele inzicht op dit moment van het gemeentelijke meerjarenperspectief. Negatieve bedragen hebben positief effect

Kaderbrief Meerjarenperspectief 2023-2026

Begroting

Begroting

Begroting

Begroting

2023

2024

2025

2026

Meerjarenbegroting 2022-2025

72.256

-55.306

-22.300

-22.300

Gesommeerd effect BEL Mutaties verwerkt Gesommeerde netto extra bijdrage GR-en

109.048

85.452

84.500

84.500

573.142

559.651

567.497

573.971

Geraamd begrotingsresultaat 2023 e.v.

754.446

589.797

629.697

636.171

Totaal toename AU

-1.909.000

-1.995.000

-2.188.000

-534.000

Verwacht begrotingsresultaat na mutaties kadernota

-1.154.554

-1.405.203

-1.558.303

102.171

Het bijzondere aan deze meicirculaire 2022 komt voort uit het feit dat er eigenlijk twee te onderscheiden onderdelen in deze circulaire verwerkt zijn. Het betreft hier: -

het herverdeeleffect op de toegekende Algemene Uitkering uit het gemeentefonds

-

de “normale” doorrekening van de Algemene Uitkering (AU) waarmee het reguliere accres (mutatie) bepaald wordt.

Belangrijkste ontwikkelingen meicirculaire 2022 Accres: De ontwikkeling van de algemene uitkering wordt voor een belangrijk deel bepaald door de ontwikkelingen in de Rijks uitgaven. Indien het Rijk in totaliteit meer uitgeeft, komt er meer geld beschikbaar in de Algemene Uitkering. Vanwege de grote stijging in Rijksuitgaven gedurende de coronacrisis was voor 2020 en 2021 deze koppeling losgelaten. In de meicirculaire 2021 is bekend gemaakt dat vanaf het jaar 2022 de rijksuitgaven exclusief corona-uitgaven weer maatgevend wordt. Gezien de almaar verder oplopende rijksuitgaven vanaf 2023 heeft dit een positief effect op de uitkering uit het gemeentefonds voor de jaren 2023 / 2025, 2026 is hier minder geld Pagina 2 van 5

voor begroot vandaar de grote terugval in omvang Algemene Uitkering 2026.

BTW-compensatiefonds: Ook in 2022 is het bedrag dat beschikbaar is gesteld in het BTW-compensatiefonds niet volledig uitgekeerd. Het bedrag dat niet via BTWcompensatiefonds is uitgekeerd wordt nu via de Algemene Uitkering teruggestort aan de gemeenten. Voor Laren levert dit een voordeel op van circa 41 duizend euro.

Loon-en Prijscompensatie: De gemeente wordt via het gemeentefonds gecompenseerd voor de loon-en prijsontwikkelingen (inflatie). Omdat de gemeente raamt in constante prijzen valt dit bedrag éénmaal per jaar vrij. Dit wordt nominale ontwikkeling genoemd. Dit levert een voordeel op vanaf het jaar 2022. Over het algemeen worden deze middelen aangewend om de kosten voor de stijgende lonen en prijzen te dekken, nu berekend op circa 130.000,= negatief.

Wet Open Overheid: Op 26 januari 2021 heeft de Tweede Kamer de (Wijzigingswet) Wet open overheid (Woo) aangenomen. Het betreft een initiatiefwet uit de Tweede Kamer die beoogt de gehele overheid transparanter en toegankelijker te maken. De invoering van deze wet zal extra kosten met zich mee brengen. Het rijk compenseert de gemeente hiervoor via de Algemene uitkering. Hiertoe wordt de algemene uitkering in 2022 verhoogd met 21 miljoen euro, welk bedrag oploopt naar structureel 42 miljoen euro in 2026. Daarnaast ontvangen gemeenten vanaf 2022 vijf jaar lang 25 miljoen incidenteel per jaar voor de invoering ervan. De gemeente Laren ontvangt hiervoor structureel een bedrag van circa 48 duizend euro en incidenteel voor de jaren 2022-2025 een bedrag van 40 duizend euro in 2022 oplopend tot 71 duizend in 2025.

Ontwikkelingen samenstelling gemeente: De vaststelling van de bijdrage uit het gemeentefonds gebeurt naar aanleiding van zogeheten “maatstaven”. Deze maatstaven beogen de samenstelling van de gemeente in kaart te brengen. Een voorbeeld hiervan is het aantal inwoners in een bepaalde leeftijdscategorie, bijvoorbeeld 65 t/m 74 jaar of de landoppervlakte van de gemeente in hectaren. De grootste bijstelling van deze maatstaven gebeurt ten tijden van de meicirculaire. De meeste maatstaven voor het nieuwe jaar (2022) zijn dan bekend. De belangrijkste aanpassing hierin is de verwerking van de inwonersgroei vanuit de opleveringen in de grondexploitaties. Voor het meerjarenperspectief is de inwonergroei gebaseerd op de opleveringen van de Essenboom, Stationsweg, Harmen Vosweg, het Rabobank terrein en de ligweide. In de basis is het zo dat, hoe meer inwoners, des te hoger de uitkering. Daar staat wel tegenover dat ook de WOZPagina 3 van 5

waarden is opgelopen. De inkomsten vanuit de onroerendezaakbelasting welke samenhangt met de hoogte van de WOZ-waarden wordt in minder gebracht op de algemene uitkering. Per saldo is het effect positief. Per heden zijn nog niet alle maatstaven bekend, het kan daarom voorkomen dat bij de septembercirculaire hierin nog aanpassingen worden gedaan.

Taakmutaties In de meicirculaire 2022 zijn er ook een aantal taakmutaties opgenomen, effect is echter minimaal. Taakmutaties hebben betrekking op gewijzigde taken die gemeenten uitvoeren. Het uitvoeren van deze taken brengen kosten met zich mee. Het kunnen nieuwe, maar ook bestaande taken zijn. Vooruitlopend op het uitwerken van de gevolgen van de taakmutaties wordt waar nodig een stelpost opgenomen. De stelpost is voor nu gelijk aan de extra middelen die beschikbaar zijn gesteld door het rijk.

Vervolg De cijfers worden verwerkt in de begroting, de die de raad in november bespreekt.

Pagina 4 van 5

Bijlage: het gemeentefonds: hoe werkt dat nu? Een korte uitleg over de werking van het gemeentefonds aan de hand van maatstaven, gewichten en uitkeringsfactor. Maatstaven Het gemeentefonds is berekend op basis van een groot aantal eigenschappen van de gemeente, de zogenaamde ‘maatstaven’. Het rijk berekent het gemeentefonds voor de uitbetaling op basis van de laatst bekende gegevens. In praktijk zijn dit vaak conceptgegevens en krijgt een gemeente soms nog jaren later een bijstelling van de uitkering wanneer de definitieve maatstaven bekend zijn. De gemeente beschikt over het algemeen over meer actuele gegevens dan het rijk. Denk daarbij bijvoorbeeld aan herziening van de WOZ-waarde en bijstelling van het aantal inwoners op basis van geplande nieuwbouw. Eén keer per jaar, naar aanleiding van de meicirculaire, actualiseren we daarom al deze maatstaven gebaseerd op eigen gegevens, om het gemeentefonds zo goed mogelijk te kunnen begroten. Deze geactualiseerde gegevens hanteren we dan ook voor de septembercirculaire. Gewichten Niet iedere maatstaf telt even zwaar mee in de verdeling van het gemeentefonds. Hoe sterk een maatstaf meetelt hangt af van het zogenaamde ‘gewicht’ dat eraan toegekend wordt. De uitkering wordt gevormd door de factor: maatstafaantal x gewicht. Door te variëren in de gewichten kan het rijk de verdeling van het gemeentefonds beïnvloeden.

De maatstaven en gewichten beïnvloeden alleen de verdeling van het gemeentefonds. De totale hoogte blijft landelijk (op macroniveau) gelijk. Uitkeringsfactor In Nederland is er de systematiek van “trap op, trap af” voor de bepaling hoeveel van het rijksbudget naar het gemeentefonds gaat. Hoe hoger de uitgaven van het rijk, hoe hoger het gemeentefonds. Deze verhoging (of verlaging) van het totale budget voor het gemeentefonds, wordt ook wel het “accres” genoemd. Dit accres is voor alle gemeenten gelijk en wordt in de berekening als uitkeringsfactor toegevoegd aan de meeste maatstaven. Voor de meeste maatstaven is de berekening van de uitkering daarom het totaal van: maatstafaantal x gewicht x uitkeringsfactor De meerjarenraming wordt gebaseerd op de meicirculaire van het voorafgaande jaar. Deze meicirculaire 2022 vormt dus de input voor de begroting 2023-2026. De voorgaande begroting 2022-2025 was gebaseerd op de meicirculaire 2021. Het verschil tussen de nieuwe begroting jaarschijf 2023 en de voorgaande begroting jaarschijf 2021, wordt gevormd door de mutaties van de decembercirculaire 2021 en de meicirculaire 2022. Pagina 5 van 5