III-A1 college - raadsinformatiebrief huidige stand van zaken opvang (Oekraïense) vluchtelingen en statushouders

Raadsinformatiebrief Van

College

Aan

Raad

Portefeuillehouder Burgemeester Informatie bij

Datum

23 september 2022

M. Verhoeven / E. Kuijer

Geheim of openbaar (Wet openbaarheid van bestuur) Openbaar

Onderwerp Huidige stand van zaken opvang (Oekraïense) vluchtelingen en statushouders.

Kennisnemen van De stand van zaken rondom opvang (Oekraïense) vluchtelingen en statushouders in de BELgemeenten

Aanleiding (inleiding) De gemeenten organiseren de opvang van vluchtelingen uit Oekraïne. In de BEL-gemeenten vangen we zo’n 200 vluchtelingen uit Oekraïne op, bij particulieren en (voor het merendeel) in gemeentelijke opvanglocaties. Dit zijn veelal (nood)oplossingen voor een (korte) beperkte periode. De kans dat de Oekraïners op korte termijn terugkeren naar hun land is klein. Er zijn landelijk ongeveer 480 geregistreerde vertrekprocedures opgevoerd voor Oekraïners met een terugkeerwens. Door het Rijk is verzocht locaties voor een langere termijn te onderzoeken. Er is in de BEL-gemeenten gezocht naar locaties waar huisvesting voor de langere termijn kan komen. De gemeenten Blaricum en Eemnes zien hiervoor mogelijkheden. Naar verwachting worden de eerste tijdelijke locaties voor de langere termijn in het eerste kwartaal van 2023 tot en met het voorjaar van 2023 opgeleverd. Naast de opdracht om vluchtelingen uit Oekraïne op te vangen, zijn er ook vraagstukken op het gebied van asielzoekers en statushouders. Via deze informatiebrief informeren wij u over de stand van zaken.

Kernboodschap De afgelopen periode is er door veel collega’s hard gewerkt aan de langdurige opvang van Oekraïense vluchtelingen in de BEL-gemeenten. Dat gebeurde in samenwerking met partners zoals de eigenaar van recreatieterrein de Woensberg, De Alliantie, Rode Kruis en inwonercomités. Er zijn inmiddels flink wat stappen gezet om locaties gereed te maken voor langdurige opvang. Aantal vluchtelingen uit Oekraïne Op dit moment zijn er in totaal bijna 200 vluchtelingen in de drie dorpen gehuisvest. In gemeentelijke opvanglocaties zijn er 137 vluchtelingen in de BEL-gemeenten opgevangen en via particuliere initiatieven 68 vluchtelingen. In het regionaal bestuurlijk afstemmingsoverleg worden de burgemeesters geïnformeerd over de toestroom van vluchtelingen naar Nederland komen, de bezettingsgraad van opvanglocaties en welke opdracht daarover vanuit het Rijk komt. Alle

veiligheidsregio’s hebben via de Rijksoverheid de opdracht gekregen om, samen met gemeenten, uiteindelijk 2.000 opvangplekken te organiseren voor 50.000 Oekraïense vluchtelingen. Inmiddels is 50.000 opvangplekken te weinig gebleken en is het aantal verhoogd naar 75.000 opvangplekken. Locaties lange termijn Sinds maart 2022 vangen de gemeenten op verschillende plekken Oekraïense vluchtelingen op. De gemeentelijke opvanglocaties (GOO) zijn tijdelijk en bedoeld als noodopvang. De gemeenten Blaricum en Eemnes zien mogelijkheden om de Oekraïense vluchtelingen voor een langere tijd huisvesting te kunnen bieden. 59 stacaravans de Woensberg Blaricum De gemeente Blaricum sluit met de eigenaar van het recreatieterrein de Woensberg een overeenkomst om voor de duur van 2 jaar Oekraïners op te vangen in 59 (chalet-achtige) stacaravans, met elk ruimte voor 4 tot 6 personen. De gemeente huurt de stacaravans voor 2 jaar van de eigenaar zodat Oekraïense vluchtelingen hier kunnen wonen. Om dit mogelijk te maken, moet de gemeente tijdelijke ontheffing van het bestemmingsplan verlenen. Eind augustus en begin september voerde de gemeente gesprekken met bewoners over de plannen. In deze gesprekken zijn o.a. als knelpunten het verkeer en veiligheid benoemd. Op donderdag 6 oktober is er een vervolgbijeenkomst in het gemeentehuis om bewoners bij te praten over de laatste ontwikkelingen.

Barbeelstraat Eemnes De gemeente Eemnes heeft plannen ontwikkeld voor tijdelijke woningen (32 appartementen) op de groenstrook aan de Barbeelstraat. Ook komen daar 8 tiny houses voor Eemnesser starters. In juni zijn er gesprekken met omwonenden geweest. Vervolgens zijn de plannen besproken in de commissieen raadsvergadering van juli. De gemeenteraad heeft op 11 juli 2022 ingestemd met het voorstel om de tijdelijke woningen, die een kwalitatieve uitstraling krijgen, te realiseren. Bij de realisatie werkt de gemeente samen met de Alliantie. Streven is om de woningen in het voorjaar 2023 gereed te hebben. Inmiddels is het terrein geruimd en wordt de laatste hand gelegd aan het plan voor de nutsvoorzieningen. De woningen worden voor maximaal 5 jaar geplaatst. Tijdelijke opvanglocaties De tijdelijke noodopvanglocaties, Rabogebouw (Laren) en De Wel (Eemnes), worden verlengd tot 31 maart 2023. We verwachten dat de locaties voor langere termijn begin 2023 gereed zijn. De mensen die nu in de tijdelijke noodopvanglocaties verblijven, stromen door naar de huisvestingslocaties voor de langere termijn. Met Oekraïense vluchtelingen die op een particuliere opvanglocatie wonen alsmede de inwoners die de vluchtelingen in huis hebben genomen zal contact worden opgenomen om hen van de juiste informatie en het verloop van de oplevering van de langdurige locaties te voorzien.

Doorstroming Oekraïense vluchtelingen Om de doorstroming in goed banen te leiden en om te zorgen dat de gezinnen op geschikte woonlocaties worden geplaatst, maken we een plaatsingsplan. Dat gebeurt in overleg met de Oekraïense vluchtelingen waarbij passende woningen worden gematcht. De BEL-gemeenten proberen ervoor te zorgen dat de Oekraïners die nu al in de BEL-gemeenten verblijven door kunnen stromen naar de locaties in Eemnes en Blaricum. De meeste Oekraïners hebben inmiddels binding met de dorpen, kinderen gaan hier naar school en ouders hebben werk of zijn op een andere manier maatschappelijk betrokken. De aanpak verloopt gefaseerd waarbij de volgende stappen worden gezet: eerste stap is om de vluchtelingen uit de gemeentelijke opvanglocaties door te laten stromen en daarna de vluchtelingen

uit particuliere opvang door te laten stromen. Op dat moment bekijken we of er nog plekken beschikbaar zijn en die plaatsen stellen we open voor andere gemeentes uit de regio. Werk, inkomen en onderwijs Collega’s van MO werken intensief samen met verschillende partners om Oekraïense vluchtelingen te begeleiden in de dorpen. Werk en inkomen Wekelijks, sinds 1 april, wordt het leefgeld uitgereikt op het BEL kantoor. Vanaf augustus vindt de uitbetaling zoveel mogelijk plaats via particuliere betaalrekeningen. Hiervoor diende een uitgebreide (financiële) administratie opgezet te worden met ook uitgifte van prepaid betaalpassen. In Huizen is er een banenmarkt geweest waar veel contactgegevens zijn uitgewisseld tussen Oekraïners en ondernemers. Tussen de 32-35% van de vluchtelingen heeft – via onze eigen contacten – werk. De Oekraïense vluchtelingen hebben voornamelijk werk gevonden in de horeca, De Witte Bergen, pick-up points en inpakbedrijven in Utrecht of Amsterdam. Taal en onderwijs Via de Volksuniversiteit hebben we vier cursussen per week geregeld voor taalles. Er is ook een deel van de vluchtelingen die hier niet aan meedoet. Deels is men de Engelse taal machtig. Een ander deel wil hier niet in investeren omdat men zodra het kan, terug wilt keren naar Oekraïne.

Kinderen die naar het voortgezet onderwijs gaan, volgen dit bij de internationale schakelklas (ISK) Laren en Naarden. Kinderen die naar het basisonderwijs gaan, zijn als volgt verdeeld:  Blaricum en Laren: een aantal kinderen in Huizen en een deel op Basisschool De Ploeg in Laren. In Huizen is een taalschool. Zodra de kinderen de taal machtig zijn, gaan zij naar een reguliere school in de buurt.  Eemnes: alle kinderen (uit zowel gemeentelijke als particuliere opvanglocaties) zijn verdeeld over de basisscholen. Inzet ambtelijke capaciteit Door de grote stroom vluchtelingen en bijkomende humanitaire nood was het noodzakelijk om snel en doortastend op te treden door een aantal medewerkers van de BEL Combinatie. Dit had ook een grote impact op de bedrijfsvoering van de BEL Combinatie. Nog steeds is er een crisisteam werkzaam dat zich bezighoudt met plannen maken om huisvesting voor de langere termijn te bieden, leefgeld uitgeven, maatschappelijke begeleiding bieden en de vluchtelingen regelmatig te informeren. Daarnaast organiseren we bewonersbijeenkomsten en verzorgen we via andere kanalen informatie over de ontwikkelingen rondom de lange termijn huisvesting. Per 1 november 2022 willen we voorbereidingen treffen om over te gaan naar een projectorganisatie.

Er zijn 2 nieuwe collega’s, beiden van het Rode Kruis, aangenomen om werkzaamheden te verrichten als locatiemanager en contactpersoon naar de Oekraïners. De verwachting is dat er vanaf 1 april 2023 en beheersorganisatie staat om werkzaamheden rondom de opvangcrisis uit te voeren. Hiermee kunnen de medewerkers van de BEL Combinatie zich weer richten op de eigen, normale werkzaamheden.

Stand van zaken statushouders Mensen die als asielzoeker in Nederland zijn gekomen en een verblijfsvergunning hebben gekregen, worden statushouders genoemd. Ze kunnen dan deel uitmaken van de Nederlandse samenleving. Het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) koppelt de vergunninghouders aan gemeenten zodat zij een passende woonruimte kunnen krijgen. De verdeling over gemeenten hangt af van het aantal inwoners per gemeente. Grotere gemeenten moeten meer vergunninghouders woonruimte bieden dan kleinere gemeenten. Dit wordt ook taakstelling genoemd. Om Ter Apel te ontlasten wordt gemeenten verzocht de taakstelling voor 2022 versneld binnen de gemeenten te plaatsen. De BELgemeenten verwachten dit jaar de taakstelling minimaal te gaan halen. Gelet op de toenemende vraag om statushouders te huisvesten proberen we op de taakstelling voor te lopen. Dus we proberen meer statushouders te huisvesten dan onze taakstelling. Hieronder een overzicht per gemeente. Blaricum Het aantal statushouders dat wij in Blaricum moeten huisvesten dit jaar is 21 personen waarvan wij inmiddels al 9 personen hebben gehuisvest. Voor Blaricum worden op dit moment nog twee woningen door de woningbouwvereniging gereed gemaakt. Oplevering zal in oktober plaatsvinden. Er zullen twee gezinnen worden gehuisvest van 5 en 4 personen. Daarmee zijn er nog 3 personen conform taakstelling te huisvesten.

Eemnes Het aantal statushouders dat wij in Eemnes moeten huisvesten dit jaar is 17 personen waarvan wij inmiddels al 13 personen hebben gehuisvest. Laren Het aantal statushouders dat wij in Laren moeten huisvesten dit jaar is 22 personen waarvan wij inmiddels al 21 personen hebben gehuisvest. Crisisnoodopvang asielzoekers In de BEL-gemeenten is er geen grote noodopvanglocatie beschikbaar voor de opvang van asielzoekers. In Eemnes heeft Hotel De Witte Bergen plekken vrijgemaakt voor crisisnoodopvang. Inmiddels verblijft daar nog één gezin. Dit is de enige crisisnoodopvanglocatie in de BEL-gemeenten. Er zijn geen andere crisisnoodopvanglocaties in de BEL-gemeenten. De BEL-gemeenten vangen op dit moment geen asielzoekers op. Het Rijk heeft de Veiligheidsregio’s verzocht zich in te spannen om tot einde van het jaar 450 crisisnoodopvangplekken per Veiligheidsregio te realiseren. Hierbij wordt regionaal gekeken naar geschikte opvanglocaties voor grote groepen mensen om Ter Apel te ontlasten. De Veiligheidsregio Gooi en Vechtstreek coördineert dit in onze regio en zoekt samen met het COA naar geschikte locaties. Communicatie We staan in nauw contact met beide veiligheidsregio´s over de voortgang en ontwikkelingen over deze crisis.

De meest actuele informatie is op de gemeentelijke websites te vinden: www.blaricum.nl/oekraine www.eemnes.nl/oekraine en www.laren.nl/oekraine. De sites worden steeds bijgewerkt met het laatste nieuws en de meest gestelde vragen. Ook is er een aparte pagina in het Oekraïens aangemaakt. Daarnaast berichten wij in de gemeentelijke bladen over de laatste ontwikkelingen en als er nieuws te melden is. Omwonenden van opvanglocaties worden betrokken bij de ontwikkelingen. Onder andere via bewonersbrieven, inloopbijeenkomsten en per mail. Per locatie is dit maatwerk. Oekraïense vluchtelingen in de BEL-gemeenten ontvangen regelmatig een digitale nieuwsbrief met actuele informatie. In september is de 6e nieuwsbrief verschenen. Ook deze zijn op de websites te vinden.

Vervolg Gelet op de dynamiek van deze crisis en snelheid van de ontwikkelingen, communiceren we zoveel mogelijk via nieuwsberichten op onze websites.

Bijlagen -