Eindverslag Informateur gemeente Laren 1 april 2022

Concept-Verslag van de informateur Jan den Dunnen aan de gemeenteraad van Laren

1 april 2022

Inleiding: Met dit verslag informeer ik uw raad over mijn bevindingen als informateur van de gemeente Laren. Ik heb van het bestuur van Larens Behoud het verzoek gekregen of ik als informateur op wil treden in het proces voor de vorming van een nieuwe coalitie. Dit verzoek is overgenomen door de fractie van Larens Behoud. Ik heb deze uitdaging aangenomen en waardeer het vertrouwen dat ik hiermee gekregen heb. Het bestuur heeft de volgende opdracht meegegeven: • • •

Onderzoek de mogelijkheid tot een meest brede coalitie; Onderzoek of er een gemene deler is voor het te voeren beleid in de komende vier jaar; Geef kansen en knelpunten aan voor dit te voeren beleid;

Ik heb inmiddels met alle vertegenwoordigers van de politieke partijen verkennende gesprekken gevoerd. Ook met de burgemeester is een gesprek gevoerd. Deze gesprekken dienen als basis voor het eindverslag dat nu voor u ligt. De gesprekken waren allen zonder uitzondering prettig en constructief en leverende een goed beeld op van de wensen en knelpunten die relevant zijn voor de komende vier jaar. Ik hecht er ook aan te melden dat er geen onderhandelingen plaats hebben vonden. In het vervolg van dit stuk zal ik eerst de grootste gemene delers schetsen met eventuele kansen en knelpunten. Daarna wordt een aantal onderwerpen besproken die genoemd zijn in de gesprekken, maar waar de partijen verschillend over denken. Ook wordt aangegeven welke onderwerpen de partijen graag in een coalitieakkoord opgenomen willen zien als zij zelf geen onderdeel uitmaken van de coalitie. Vervolgens worden mogelijke coalities beschreven en wordt afgesloten met een advies.

Grootste gemene delers: Basis op orde: De partijen spreken zich uit om de basis op orde te brengen. Hierbij worden verschillende invalshoeken gekozen. Primair hierbij zijn de financiën en verder wordt er gedoeld op het aanzien van het dorp zoals orde en netheid; straatmeubilair onderhoud van stoepen en wegen. Alle partijen zijn voor een zelfstandig Laren en geven aan dat de Basis op orde hiervoor een voorwaarde is. Met name de gemeentefinanciën zijn volgens de partijen zorgelijk en hiervoor moet een goed plan opgesteld worden om deze beheersbaar te maken en te houden. Inwonersparticipatie: Alle partijen willen een andere vorm van participatie met de inwoners. Participatie moet, ondersteund door duidelijke randvoorwaarden en gebruik makend van de deskundigheid van inwoners, meer naar de voorkant gehaald worden. Er is duidelijk minder behoefte dure bureaus hiervoor in te zetten. Ook moet de gemeente meer naar de inwoners zelf toe. Ambitie of kerntaken voor het college?: De partijen zijn bijna allemaal van mening dat het college zich niet hoeft te beperken tot de kerntaken en dat een zekere mate van ambitie en innovatie gewenst is. Dit wordt wel ingekaderd door de beperkte financiële ruimte van de gemeente. Duurzaamheid zou meer aandacht moeten krijgen, waarbij er zoveel mogelijk aangesloten zou moeten worden bij externe initiatieven.

Verkeer: Allen maken zich zorgen over de verkeersontwikkelingen in het dorp. Men is echter verdeeld over mogelijke oplossingen en wie betrokken moet worden bij het oplossen van verkeersproblemen. Ook is er de wens meer proefondervindelijk te experimenten met maatregelen door participatie en minder te sturen op onderzoek en nieuwe rapporten. In dit kader wordt ook het parkeren genoemd en dan met name de verwachte toename van de parkeerdruk door de nieuwe vleugel van het Singer. BEL-organisatie: De Belcombinatie kan en moet kwalitatief beter. Extra financiën hiervoor worden pas gegeven na een gedegen analyse en een duidelijk plan. Als optie is genoemd dat men actiever eigen mensen moet opleiden en doorgroeimogelijkheden moet creëren. De BEL moet een organisatie zijn die mensen aan zich kan binden, zodat ook continuïteit meer gewaarborgd is. Woningbouw: Woningbouw is een majeur punt met weinig concrete oplossingen. Een nieuwe lokale nota is gewenst met waarvoor onderzocht moet worden of een vereffeningsfonds ingezet kan worden waarin bijdragen gestort kunnen worden als men niet voldoet aan de uitgangspunten van een derde sociale woningbouw. Verder hebben een aantal partijen aangegeven kavelsplitsing (zowel woning als grond) onder voorwaarden te willen bespreken. Eén van die voorwaarden is dat de kavelsplitsing bij moet dragen aan de huisvestingsproblematiek in Laren.

Gezamenlijk wordt wel aangegeven dat de beschikbaarheid van grond een groot probleem. Continuïteit van bestuur: De fracties hebben aangegeven continuïteit van bestuur na te streven. Bij het voorstel van de verkoop van het raadhuis is aangegeven dat dit wellicht heroverwogen kan worden als blijkt dat de verwachte verkoopprijs niet gehaald gaat worden. Dan is er ruimte om te praten over een andere invulling van het besluit. Ook het plan Laren Regenklaar is meerdere malen genoemd om nog eens goed tegen het licht te houden en met name maatregelen in het centrum met de inwoners op te pakken.

Punten van verschil: Visie op Laren: Aan de partijen is gevraagd of zij het wenselijk vinden een brede visie op Laren op te stellen, waar de vraag centraal staat wat voor dorp Laren wil zijn. Hierbij moeten dan verschillende aspecten betrokken worden, zoals woningbouw, toerisme economie, kunst en cultuur, ruimtelijke ontwikkeling, etc… Hier waren niet alle partijen voorstander van, maar men was er ook niet op tegen. De burgemeester heeft meerdere keren aangegeven een dergelijke visie zeer wenselijk te vinden. Raadsprogramma versus college programma: De partijen staan niet afwijzend tegenover een raadsprogramma, maar men verwacht dat dit niet succesvol zal zijn. Verdienmodellen voor de gemeente: Aan de partijen is voorgelegd of zij het mogelijk achten dat de gemeente een verdienmodel ontwikkeld zoals bijvoorbeeld voor betaald parkeren. De meningen hierover liepen ver uiteen van de stelling dat de overheid als principe geen verdien model mag hebben tot twijfel over de uitvoerbaarheid. Ook een eventuele verhoging of verlaging van de OZB is in dit kader besproken. De partijen zijn vooralsnog zeer terughoudend over het verhogen van de OZB.

Sociaal domein: De partijen zijn van mening dat de financiën voor het sociaal domein zwaar drukken op de gemeentelijke begroting, maar zien weinig oplossingen hiervoor. Alleen de uitbreiding van de inkomenstoets kan op steun van een aantal fracties rekenen. Een aantal fracties is voorstander van een discussie over de grenzen van de verantwoordelijkheden van de gemeente inzake het sociaal domein en of deze verlegd moeten worden. Met andere woorden, waar is de gemeente van en waar wil of kan de gemeente van zijn.

Duurzaamheid: Duurzaamheid wordt door alle partijen als belangrijk ervaren, maar de ambities verschillen. Ook over de vraag wat er onder duurzaamheid valt wordt verschillende gedacht. Gaat het alleen over woningen, of ook over bijvoorbeeld overmatige verlichting in het buitengebied. Maar het onderwerp moet zeker een plek vinden in een coalitieakkoord.

Onderwerpen voor de coalitie onderhanddelingen van de andere partijen: Aan de partijen is gevraagd welke onderwerpen zij graag gerealiseerd/opgepakt zien worden als ze niet in het coalitie komen. Deze vraag heeft de onderstaande lijst opgeleverd waarbij de gemeentefinanciën het meest genoemd zijn: -

Goed plan voor de gemeentefinanciën Goede implementatie van de Omgevingswet Duidelijk Bomenbeleid Duurzaamheid Plekken voor starterswoningen Auto’s te gast Openbare ruimte basisdingen (groen vuil stoepen en verkeer) op orde, Verkeer Wonen Achterstanden onderwijshuisvesting oppakken met meerjarenplan. Scheiding portefeuilles handhaving en ruimtelijke ordening

Mogelijke coalities: Op basis van de verkiezingsuitslag heeft de huidige coalitie van Larens Behoud en de VVD genoeg zetels om een nieuwe coalitie te vormen. Echter doet dit naar mijn mening geen recht aan de verkiezingsuitslag. Daarnaast is de vraag gesteld om een brede coalitie te onderzoeken. Uit de gesprekken is gebleken dat D66 het beste past bij de twee eerder genoemde partijen. Hiermee wordt de verkiezingsuitslag ook gevolgd. Ook heeft D66 zich in de afgelopen raadsperiode constructief opgesteld. Daarnaast kan D66 positief bijdragen aan de coalitie met hun kijk op regionale samenwerking en impulsen voor duurzaamheid. Een tweede optie die ook recht doet aan de verkiezingsuitslag is een samenwerking tussen Larens Behoud, de VVD en Groen Laren. Groen Laren heeft ook als toevoeging een verdergaande kijk op duurzaamheid. Ook wordt hiermee een breder politiek spectrum bediend. Tot slot wil ik u er ook op wijzen dat gezien de landelijke trend van de groei van lokale partijen ook gekozen kan worden voor een coalitie met alleen de lokale partijen te weten Larens Behoud, Liberaal

Laren en Groen Laren. Dit is wel een bredere coalitie dan de huidige, echter een nadeel is dat deze partijen een krappe meerderheid hebben.

Advies: Gezien het bovenstaande adviseer ik de mogelijkheid te onderzoeken voor de vorming van een coalitie van Larens Behoud, de VVD en D66 en daartoe een formateur aan te wijzen. Daarnaast wil ik benadrukken dat het wenselijk is, dat voordat de partijen een akkoord sluiten, met stakeholders van de gemeente in gesprek gaan, zoals vertegenwoordigers van woningcorporaties, de ondernemers, het toerisme en de kunst en cultuur sector.

Jan den Dunnen Laren 1 april 2022