C.02.1 BIJLAGE - PCN Sociaal Jaarverslag 2023

Keurmerk Cannabis Verkooppunten W i e t e x p r i m e n t van s tar t S o c ia le f u n c t i e c o f f e e s h o p onder druk

INHOUD Voorwoord

4

Hoofdstuk 1

Doel, missie visie van het PCN

5

Hoofdstuk 2

Twee PCN leden in beeld

8

Hoofdstuk 3

Het keurmerk Cannabis Verkooppunten

12

Hoofdstuk 4

Terugblik op het verenigingsjaar 2023

16

Hoofdstuk 5

Het wietexperiment is eindelijk begonnen

24

Hoofdstuk 6

De sociale functie van de coffeeshop: onderschat en onder druk

26

Hoofdstuk 7

Het cannabis jaar van maand tot maand

30

Hoofdstuk 8

Overzicht nieuwe leden 2023 en leden per provincie

38

2

Bijlagen: Colofon

3

Persbericht PCN over coffeeshop uitspraken Raad van State, september 2023. Brief PCN aan nuloptie gemeenten, april 2023. Persbericht PCN toont initiatief en ontwikkelt landelijk keurmerk coffeeshops, januari 2023. Kamervragen en antwoorden over landelijk coffeeshopkeurmerk, maart 2023.

40 51

VOORWOORD

HOOFDSTUK

Het PCN publiceerde in 2019 voor het eerst een sociaal jaarverslag, over het voorafgaande jaar. Hiermee informeren we leden, (nog) niet leden en de buitenwacht over de activiteiten en speerpunten van het PCN en over de belangrijkste ontwikkelingen in de cannabisbranche. We beleven een dynamische tijd, waarin wereldwijd en in eigen land veel verandert op het gebied van cannabis. Het aannemen van de legaliseringswet door de Duitse Bondsdag op 23 februari 2024 is een gamechanger voor Europa. Twee maanden eerder schreef Nederland ook geschiedenis, met de start van het wietexperiment. U leest er meer over in hoofdstuk 5. Het belangrijkste PCN project van 2023, een landelijk coffeeshop keurmerk, staat centraal in hoofdstuk 3. Hoofdstuk 2 bevat portretten van een aantal PCN leden, hoofdstuk 4 is een terugblik op het verenigingsjaar. Het doel, de missie en de visie van het PCN zijn te vinden in hoofdstuk 1. De longread van Derrick Bergman over de sociale functie van de coffeeshop, eerder verschenen op onze website, is opgenomen als hoofdstuk 6. Zijn pleidooi voor behoud van de consumptieruimte in de coffeeshop is ons uit het hart gegrepen.

1

Doel, missie en visie van het PCN

Sander Hewitt, voorzitter

Het Platform Cannabisondernemingen Nederland is voortgekomen uit het Platform Cannabisondernemingen Friesland (PCF), dat in 1997 werd opgericht in Leeuwarden. In 2000 ging het PCF landelijk onder de naam PCN. Dit hoofdstuk bevat de twee belangrijkste artikelen van de statuten van het PCN en de beschrijving van onze missie, visie en strategie, afkomstig uit het PCN Roadbook van november 2023. Artikel 2: De vereniging heeft ten doel: a. Het bevorderen van de volksgezondheid door het in goede banen leiden van het feitelijke cannabisgebruik; b. Het bevorderen van de volksgezondheid door het nastreven van decriminalisatie van cannabisgebruik en kleinhandel; c. Het bevorderen van de normalisatie van thuiskweek van cannabis; d. Belangen behartiging van aangesloten leden

Artikel 3: De vereniging tracht dit doel te bereiken door: a. Het vertegenwoordigen van de verkooppunten van cannabisproducten naar alle officiële instanties betrokken bij de opstelling en uitvoering van beleid ten aanzien van de cannabis-kleinhandel in Nederland; b. Het vertegenwoordigen van de verkooppunten van de groeishop-detaillisten naar alle officiële instanties betrokken bij de opstelling en uitvoering van het beleid ten aanzien van de kleinschalige cannabiskweek in Nederland; c. Het bevorderen van de sociale functie van de verkooppunten van cannabisproducten in Nederland; d. Het uitdragen van de positieve functie die de bonafide groei shops vervullen in het kader van volksgezondheid bij het gescheiden houden der markten overeenkomstig de scheiding tussen lijst I en lijst II, onderdeel b, drugs in de Opiumwet; e. Het opstellen en bewaken van gedragsregels, waaraan alle leden zich conformeren;

In hoofdstuk 7, het cannabis jaar van maand tot maand, wordt een trend zichtbaar. Na decennia van daling neemt het aantal coffeeshops in ons land weer voorzichtig toe. Nuloptie gemeenten overwegen een coffeeshop toe te staan en in coffeeshopgemeenten is uitbreiding van het aantal shops niet langer taboe. Laten we hopen dat deze trend in 2024 doorzet. Namens het bestuur van het PCN wens ik u veel leesplezier. Sander Hewitt 4

5

f. Het vervaardigen en verspreiden van (drugs)informatie onder en via de leden; g. Het stimuleren van educatieve ontwikkeling de bedrijfstak en de bedrijfsvoering betreffende; h. Overigens alle middelen dienstig aan de in artikel 2 genoemde doelen, mits niet strijdig met de wet.

transparant, professioneel en legaal te worden. Coffeeshops vervullen al een halve eeuw een cruciale rol bij het in goede banen leiden van cannabisverkoop aan consumenten en hebben een belangrijke functie in de scheiding van de soft- en harddrugsmarkt. Ook de overheid heeft, bij het begin van de corona crisis, expliciet benoemd dat de coffeeshop een essentiële voorziening is. Coffeeshops moeten als normale bedrijven worden beschouwd en in staat worden gesteld om hun bedrijf op een transparante manier in te richten. Het PCN hecht er groot belang aan dat de diversiteit en de kwaliteit van het aanbod aan cannabisproducten in de toekomst gewaarborgd blijft en draagt thuisteelt voor eigen consumptie een warm hart toe.

Visie: Wat willen we bereiken? Het PCN wil het bestaansrecht van de huidige coffeeshops -nu en in de toekomst- garanderen. Daarvoor moeten we samen optrekken en een goed functionerende organisatie hebben die onze belangen kan vertegenwoordigen. Het PCN moet zichtbaar zijn en een actieve rol spelen op de weg naar legalisering, om de positie van coffeeshops te versterken en bestendigen. Dat betekent ook dat we onszelf voorwaarden moeten opleggen en dat doen we in de vorm van een landelijk keurmerk. Daarmee kunnen we ervoor zorgen dat de overheid en andere partijen, zoals MKB Nederland, het PCN beschouwen als professionele en erkende gespreks-, kennis- en samenwerkingspartner. Zo kunnen we toewerken naar een realistisch en praktisch uitvoerbaar cannabisbeleid dat gebaseerd is op feiten en ervaringen vanuit de praktijk.

Strategie: Hoe willen we onze doelen bereiken? Om de positie van coffeeshops veilig te stellen volgen we een strategie met vier concrete doelen: A. Actief optreden B. Zichtbaarheid PCN versterken C. Praktijkkennis verzamelen en delen D. Samenwerken en verbinden

Waarom PCN lid worden? Het PCN bundelt al meer dan 25 jaar ervaring, kennis en krachten in de cannabisbranche en communiceert zo effectief mogelijk met politici, bestuurders, journalisten en andere betrokken partijen. Hoe meer leden we hebben, hoe beter we de belangen van cannabisondernemers kunnen behartigen. Als PCN lid blijf je op de hoogte van actuele ontwikkelingen en deel je ervaringen en kennis met collega’s uit heel Nederland. Je hebt toegang tot de algemene ledenvergadering, het besloten ledengedeelte op de website en alle evenementen en activiteiten van de vereniging. Als je bestuurslid wordt, kun je het beleid van de vereniging mee bepalen.

50% korting voor nieuwe leden Nieuwe leden krijgen het eerste jaar 50% korting op de jaarcontributie. Meer informatie over het lidmaatschap is te vinden op de PCN website: www.platformcannabis.nl.

Missie: Waar staan we voor? Het PCN vindt het belangrijk dat consumenten hun cannabisproducten op een veilige manier aan kunnen schaffen en op een verantwoorde manier kunnen consumeren. Daarom dient de totale cannabissector, van zaadje tot eindproduct,

6

7

PCN jubileum symposium in het Evoluon in Eindhoven, 4 november 2022.

Het PCN bestuur in juni 2023, van links naar rechts Edwin Bax, Hein Schafrat, Wilco Sijm, Sander Hewitt en Ricardo Hewitt.

HOOFDSTUK 2 PCN leden in beeld De enorme verscheidenheid is een van de charmes van de coffeeshopbranche. Er zijn coffeeshops in alle soorten, maten en stijlen. Dit hoofdstuk bevat portretten van twee PCN leden en hun coffeeshop. Schoterweg 19, 2021 HZ Haarlem PCN lid sinds 2018 1. Hoe bent u in de coffeeshopwereld terecht gekomen? Ik ben in 1981 begonnen als DJ in sociëteit “Asterix” in Ijmuiden. Vanuit de DJ-Booth kon ik gemakkelijk zakjes hasj verkopen aan geïnteresseerde bezoekers. Al snel bleek dat alcohol en blowen verschillende doelgroepen aantrok. In een garagebox achter de socïeteit is toen in 1983, met subsidie van de kerk, coffeeshop “Idefix” geopend. Met gelijkgestemden stoned spelletjes spelen en naar muziek luisteren dat sprak mij wel aan.

8

2. In welk jaar opende uw coffeeshop? Coffeeshop Birdy opende in 1986. 3. Hoe is de naam van de coffeeshop gekozen? Ik was toentertijd bezig met het weigeren van de verplichte militaire dienst. De film “Birdy”van regisseur Alen Parker sprak mij erg aan en was de reden om mijn coffeeshop hiernaar te vernoemen. In deze film is de hoofdpersoon zwaar

getraumatiseerd uit de Vietnamoorlog teruggekomen. Hierdoor is zijn fascinatie voor vogels overgeslagen in de overtuiging dat hij zelf een vogel is. Hij wordt opgenomen in een psychiatrische instelling en het is bijna onmogelijk om tot hem door te dringen. Uiteindelijk springt hij uit een raam met de gedachte dat hij kan vliegen. Vervolgens blijkt dat hij maar een klein stukje naar beneden springt en daarna gewoon wegloopt. Het blijkt dat hij iedereen in de maling heeft genomen om maar niet terug te hoeven naar de oorlog. 4. Hoe zou u uw coffeeshop omschrijven? De coffeeshop heeft een “Grand Café” uitstraling en voelt aan als een grote huiskamer. Werken aan je laptop, een goed gesprek voeren of gezamenlijk sportwedstrijden bekijken en door de vele bordspellen, een flipperkast, het poolbiljart en de gratis tafelvoetbaltafel zul je je hier niet snel vervelen. Er is voldoende keuze uit een ruim assortiment edibles en rookwaren. Het zeer vriendelijke en goed opgeleide personeel staat altijd klaar om de lekkerste koffies, een frisdrank of een hapje te serveren. Iedereen kan en mag hier zichzelf zijn en mede daardoor is het altijd gezellig in de Birdy.

7. Wat vindt u het minst leuke aan het vak? Het minst leuke is het stigma dat nog steeds op hasj en wiet rust. 8. Wie zijn uw helden? Mijn personeel zijn mijn helden. 9. Waarom bent u lid geworden van het PCN? Ik ben mede auteur van het Haarlemse coffeeshop-keurmerk en ik denk dat het voor de gehele branche goed zou zijn als er een landelijk keurmerk zou komen zoals in Haarlem. Het heeft in Haarlem gezorgd voor meer onderling begrip met de gemeente en daardoor voor heel veel rust. Ik ben bij het bestuur van de PCN gegaan o.a. om te helpen met het ontwikkelen van een landelijk coffeeshop-keurmerk. 10. Wat ziet u als belangrijkste taken van een landelijke coffeeshopbond? De belangrijkste taken van een landelijke coffeeshopbond zijn de belangen behartigen van zijn leden en samen met hen een koers te bepalen gericht op normalisering en professionalisering van onze branche.

5. Wat is u uw meest typerende eigenschap? Mijn meest typerende eigenschap is dat ik als echte ondernemer altijd vol vertrouwen met de toekomst bezig ben.

11. Hoe ziet het ideale coffeeshopbeleid wat u betreft er uit? Het ideaalbeeld zou, naar mijn mening, zijn legalisering van de gehele keten inclusief thuisteelt voor persoonlijke consumptie.

6. Wat vindt u het leukste aan het vak? Het leukste aan dit vak vind ik de gezelligheid van het horeca gedeelte en dat je allerlei verschillende “leuke vogels” ontmoet.

12. Hoe luidt uw motto? Mijn motto luidt: “Ik heb een leven lang de tijd”.

9

Stepping Out

9. Waarom bent u lid geworden van het PCN? Na jaren geen lid te zijn geweest vond ik dat t tijd werd om dat wel te worden. Ik vind dat wij als branche de handen ineen moeten slaan zodat we een sterk collectief kunnen vormen, ook ons zodanig moeten presenteren aan publiek en overheid zodat zij gaan inzien dat we normale ondernemers zijn met t hart op de goede plek.

Stepping Out, Ritsevoort 30, 1811 DP Alkmaar PCN lid sinds 2022

1. Hoe bent u in de coffeeshopwereld terecht gekomen? Toen ik een jaar of 14 was nam mijn broer een coffeeshop over. Daar heb ik na mijn 18de een paar jaar gewerkt en dat was zo leuk dat ik een aantal jaar later mijn eigen zaak wilde. 2. In welk jaar opende uw coffeeshop? 1992 3. Hoe is de naam van de coffeeshop gekozen? Toen we aan t verbouwen waren zaten we te denken over de naam. In die tijd luisterde ik veel naar Steel Pulse, en zij hadden ook een nummer met Stepping Out als titel. Er was daar ook een bushalte pal voor de deur, de eerste stop in de binnenstad en daar stapten veel mensen uit om de stad in te gaan. Dus nadat we alle voor de hand liggende namen hadden afgekeurd is dat ‘t geworden. 4. Hoe zou u uw coffeeshop omschrijven? Laagdrempelig, een plek waar geen onderscheid tussen mensen word gemaakt, sociaal, vriendelijk, open.

10

8. Wie zijn uw helden? Pfff, moeilijke vraag. Als kind Spider-Man😆haha. Maar alle gekheid op een stokje, ik heb niet veel helden maar natuurlijk wel in mijn privé omgeving maar dat hou ik lekker voor mezelf.

5. Wat is u uw meest typerende eigenschap? Ik geef mensen graag een goed gevoel en bied ze graag een plek waar t goed vertoeven is. 6. Wat vindt u het leukste aan het vak? Mensen een plek bieden waar ze zonder aanzien des persoons samen kunnen komen en een jointje roken. In een sfeer van gemoedelijkheid en vriendelijkheid. Er zijn toch wat mensen die gezelschap zoeken en tegenwoordig zijn daar niet zo veel plekken waar dat kan. Vroeger had je de bruine kroegen maar daar zijn er niet zoveel meer van en de shop heeft daar toch de sociale functie van overgenomen.

10. Wat ziet u als belangrijkste taken van een landelijke coffeeshopbond? Een goede bond moet nadenken over de toekomst, bijeenkomsten organiseren zodat daar gelijkgestemden daaraan kunnen werken met elkaar. Problemen op tijd constateren en daarop vooruitlopen. Een goed netwerk neerzetten waar mensen terecht kunnen voor raad en vragen. Er voor zorgen dat wij, de shophouders, nog meer serieus genomen worden door instanties en vooral de (lokale) overheid.

11. Hoe ziet het ideale coffeeshopbeleid wat u betreft er uit? Dat wij als branche meer rechten krijgen waar we ons meer aan vast kunnen houden. Dat dat ook meer plichten oproept is geen probleem. Dat vinden de meeste exploitanten alleen maar beter. Als ze hierdoor een meer volwassen relatie krijgen met hun gemeente komt dat iedereen ten goede. Bijv via een keurmerk, met daarin duidelijke eisen en regels zodat het duidelijker is voor een ieder waar we mee bezig zijn. Dan zul je merken dat het een stuk prettiger werken is voor de werknemers in de shop, maar ook voor de gemeenteambtenaren die één en ander graag transparant willen kunnen controleren. We moeten ernaar streven zoveel mogelijk onze branche naar een hoger plan te tillen. 12. Hoe luidt uw motto? Het is een beetje een cliché maar leef en laat leven. En tegen mezelf zeg ik altijd, blijven lachen en plannen blijven maken. Dat houd me jong...

7. Wat vindt u het minst leuke aan het vak? Dat er toch nog mensen en instanties zijn die ons een beetje zien als criminelen. Ook de onrechtvaardigheid waarmee we soms te dealen hebben. Bijv als ze je (in hun ogen te grote) voorraad vinden.

11

HOOFDSTUK

3

coffeeshops tot stand is gekomen. In dit kader zijn er onder andere afspraken over de scholing van medewerkers gemaakt. De aanbeveling van de commissie is om een landelijk keurmerk te ontwikkelen (inclusief (na)scholing en deskundigheidsbevordering van personeel). In dit verband pleit de commissie voor het ontwikkelen van een richtlijn voor ‘goed

leden zijn eveneens een betrouwbare partner voor de bestuurders van gemeenten waarin hun shops gevestigd zijn. Maar ook voor de buurt waarin de shops van onze leden gevestigd zijn nemen zij hun verantwoordelijkheid. De kwaliteit van de coffeeshops willen wij laten zien door ze onafhankelijk te laten toetsen op een groot aantal diverse kwaliteitscriteria.”

Het keurmerk Cannabis Verkooppunten Het belangrijkste PCN project van 2023 is de ontwikkeling van een landelijk keurmerk voor coffeeshops. In dit hoofdstuk wordt de achtergrond van dit project geschetst en de stappen die het PCN in 2023 heeft gezet om het Keurmerk Cannabis Verkooppunten te realiseren. Haarlem voerde in 2013 als eerste gemeente een keurmerk in voor de coffeeshops in de stad.

Wederzijds begrip Het Haarlemse keurmerk is een succesverhaal, daarover zijn alle betrokkenen het eens. De relaties tussen de coffeeshops en het lokale bestuur zijn enorm verbeterd. Er is meer wederzijds begrip en de shops kunnen hun rol in de stad op een prettige en veilige manier vervullen. Het keurmerk stelt eisen aan de (brand)veiligheid en de hygiëne in de coffeeshop, de training van het personeel, het voorkomen van overlast en het aanbieden van voorlichtingsmateriaal en productinformatie. In 2015 voert Hilversum het ‘Keurmerk voor Hilversumse Coffeeshops’ in en Alkmaar kent sinds 2016 het ‘Alkmaars Certificaat voor coffeeshops’. In haar adviesrapport over het wietexperiment uit 2018 beveelt de commissie Knottnerus aan om een landelijk keurmerk voor coffeeshops te ontwikkelen:

Hiervoor werkte het stadsbestuur samen met de

Dit advies wordt niet opgevolgd door het kabinet Rutte III, noch door het -sinds 7 juli 2023 demissionaire- kabinet Rutte IV. De discussie over een landelijk keurmerk die binnen het PCN al jaren wordt gevoerd, leidt in 2022 tot concrete stappen. In februari adviseert MKB-Nederland het PCN om zo’n keurmerk te laten ontwikkelen. Op hun aanraden gaat het PCN in zee met Pragma Advies & Projecten / Keurmerkspecialisten. Dit bureau, gerund door Anneke Miedema en Gerlof Roubos, heeft ruime ervaring met ontwikkeling en implementatie van keurmerken. Eind 2022 krijgen zij opdracht voor de eerste stap in hun stappenplan, gesprekken met stakeholders.

Haarlemse Coffeeshopondernemers), de plaatselijke GGD, de stichting Drugsbeleid, de stichting Mediwiet en de toenmalige cannabisconsumentenbond WeSmoke. Ook de NEN, het Nederlandse Normalisatie Instituut, was betrokken bij de ontwikkeling van het Haarlemse coffeeshopkeurmerk. In november 2013 ontvingen de eerste acht coffeeshops het keurmerk, in 2015 de overige acht.

verkoperschap’, blijkend uit het zich verbinden aan professionele standaarden en een landelijk en onafhankelijk toetsbaar kwaliteitssysteem.’

MKB-Nederland

lokale coffeeshopvereniging THC (Team

12

De eerste acht coffeeshops met het Haarlemse coffeeshop keurmerk in 2013.

Gerlof Roubos en Anneke Miedema van Keurmerkspecialisten bij het PCN jubileumfeest in Tilburg, 24 juni 2022. ‘De commissie vindt het wenselijk dat er wordt gewerkt aan professionele standaarden voor de sector. Vertegenwoordigers van verkooppunten geven aan hier voorstander van te zijn. Er zijn al de nodige initiatieven. Zo is er het keurmerk ‘Haarlems model’, dat in samenwerking tussen de gemeente Haarlem en de

Op 23 januari 2023 maakt het PCN met een persbericht bekend dat de bond een landelijk keurmerk voor coffeeshops laat ontwikkelen. PCN bestuurslid en woordvoerder Hein Schafrat zegt daarin: “Een keurmerk is een logische stap in de professionalisering van onze sector. Op transparante wijze willen wij als PCN laten zien dat onze leden een betrouwbare partner zijn. Niet alleen zijn zij een betrouwbare partner voor klanten van hun coffeeshops waar kwaliteit geleverd wordt en waar uiteraard ook op het gebied van informatie en preventie kwaliteit hoog in het vaandel staat. Onze

Volwassen branche Gerlof Roubos zegt in het persbericht: “Er hebben meerdere gesprekken plaatsgevonden en deze stemmen ons positief, wij bouwen aan het keurmerk. Met onze expertise op het gebied van keurmerken zijn wij ervan overtuigd samen met PCN een goed keurmerk te ontwikkelen dat bijdraagt aan een professionele en volwassen branche.” Bij de PCN nieuwjaarsbijeenkomst in Woerden houdt Roubos op 25 januari een presentatie over het keurmerk. Nog geen maand later keert minister van justitie en veiligheid Dilan Yesilgöz (VVD) zich tegen een landelijk coffeeshop keurmerk. Tijdens een commissiedebat op 22 februari vraagt Tweede Kamerlid Joost Sneller (D66) hoe het kabinet tegen zo’n

13

Presentatie van Pragma-Keurmerkspecialisten tijdens de algemene ledenvergadering van het PCN in Vianen, 21 juni 2023 .

keurmerk aankijkt en of het bereid is dit te ondersteunen. Het antwoord van Yesilgöz: “Ik had nog één specifieke vraag, van de heer Sneller. Hij vroeg naar het coffeeshopkeurmerk. We hebben het net over het experiment gehad; daar gaan we straks ook nog over spreken. Op dit moment is de verkoop van softdrugs nog steeds verboden. Een coffeeshopkeurmerk past dus niet in de situatie die we nu hebben. Dat is waar we nu voor staan.”

14

de coffeeshopbranche om zelf als branche te organiseren dat er meer kwaliteit en transparantie komt, achten we het niet passend dat het rijk betrokken is bij een kwaliteitsoordeel dat een onderscheid maakt tussen de gedoogde shops.’

Onafhankelijke stichting

Tweede Kamerlid Joost Sneller, drugswoordvoerder voor D66.

Teleurstellende woorden, maar het PCN laat zich er niet door ontmoedigen. Op 3 maart wordt de stichting Keurmerk Cannabis Verkooppunten opgericht. Doel van deze onafhankelijke stichting is ‘het opzetten en onderhouden van een inspectieschema en certificeringsmechanisme voor het toetsen van kwaliteit en transparantie bij cannabis verkooppunten’. Dit doel wordt bereikt door: a. Het ontwikkelen, vaststellen, beheren en uitvoeren van een algemeen toepasbaar inspectieschema en certificeringsmechanisme; b. Het uitoefenen van toezicht op de naleving van het keurmerk; c. Het beheren van een openbaar register van gecertificeerde verkooppunten; d. Het bewaken van de kwaliteit van inspecties door overeenkomsten te sluiten met Inspectie Instellingen alsmede het bevorderen van uniforme inspecties; e. Het bevorderen van certificering van cannabis verkooppunten; f. Het geven van voorlichting omtrent de doelstelling en inhoud van keurmerk; g. Het plegen van overleg met stakeholders, waaronder overheden; h. Het tegengaan van onrechtmatig gebruik van het keurmerk.

Verboden activiteit

Concept Handboek

Sneller stelt Yesilgöz kort daarna acht Kamervragen over het keurmerk en haar weigerachtige houding. Deze vragen en de antwoorden van de minister zijn achterin dit jaarverslag als bijlage opgenomen. Yesilgöz stelt dat het ‘niet wenselijk is om naast het experiment het bestaande coffeeshopbeleid aan te passen’. Ze wacht de evaluatie en conclusies van het wietexperiment af voordat ze aanpassing van het beleid zelfs maar overweegt. Kortom: nog jaren stilstand. Omdat cannabisverkoop nog steeds slechts gedoogd wordt en formeel verboden is, ‘wordt het niet passend geacht om als rijksoverheid betrokken te zijn bij het instellen van een keurmerk dat een kwaliteitsoordeel uitdraagt van een verboden activiteit’. Yesilgöz gaat voorbij aan het feit dat de lokale overheid in Haarlem, Zaandam en Hilversum al jaren meewerkt aan een keurmerk voor coffeeshops. Op de vraag waarom een landelijk keurmerk “niet past in de situatie die we nu hebben” antwoordt Yesilgöz: ‘In essentie komt het erop neer dat het invoeren van een landelijk

Bij de algemene ledenvergadering op 21 juni geven de PCN leden groen licht voor de voortgang van het project. Het ‘Concept Handboek Keurmerk Cannabis Verkooppunten’ is in augustus klaar en leidt tot pittige discussies. Een landelijk keurmerk blijkt lastiger te ontwikkelen dan een keurmerk voor één gemeente. De opgave is te komen tot een certificatie die genoeg voordelen biedt voor zowel de coffeeshops als de gemeenten waar ze zijn gevestigd. Die puzzel is nog niet gelegd, maar er liggen al heel wat stukjes op de goede plaats. Het PCN zal leden sowieso ondersteunen bij het verkrijgen van het keurmerk. Dat kan bijvoorbeeld in de vorm van het aanbieden van formulieren als een arbeidsprotocol, een BHV-model en andere standaardformulieren die het maken van de verplichte Risico-Inventarisatie en Evaluatie (RI&E) aanzienlijk vergemakkelijken. Ook zullen PCN leden korting krijgen op het keurmerk. De details moeten nog worden uitgewerkt. “Zorgvuldigheid staat steeds voorop”, zegt PCN voorzitter Sander Hewitt eind november 2023 bij de Meet & Greet bijeenkomst in

keurmerk vanuit het rijk betekent dat het rijk aanvullende eisen zou stellen aan de verkoop van softdrugs in coffeeshops, terwijl het niet voldoen aan de eisen van een keurmerk, niet betekent dat exploitatie van de desbetreffende coffeeshop niet gedoogd wordt. Hoewel het rijk positief staat tegenover de wens vanuit

Amsterdam. “We willen het keurmerk gefaseerd invoeren, waarbij het iedereen vrij staat om mee te doen. De ervaring in Haarlem en Alkmaar leert dat een keurmerk grote voordelen kan opleveren voor ondernemers. Wij denken dat dit ook voor een landelijk keurmerk geldt.”

Meer acceptabele partij Advocaat André Beckers stelt in Amsterdam dat een coffeeshop keurmerk de omgang met financiële dienstverleners kan verbeteren. Beckers, “de bekendste cannabisadvocaat van Nederland”, ziet in de praktijk dat de ING bank coffeeshops vraagt om een verklaring van een onafhankelijke accountant dat de opgegeven omzet past bij de coffeeshop en de locatie en dat de herkomst van het vermogen in de shop legaal is verworven. Iets dat, vanwege de illegale achterdeur, onmogelijk is. Beckers: ‘De ervaring leert dat als je goed onderbouwt waarom een accountant dat niet kan, de bank akkoord gaat. Soms zegt de bank: het mag ook een ander zijn dan een accountant, als het maar een onafhankelijke, externe deskundige is. In dat verband is mij gevraagd: zou een keurmerk voor coffeeshops daarin een oplossing kunnen vormen? Ik denk zeker dat een keurmerk er toe bij kan dragen dat je voor de bank een meer acceptabele partij bent om zaken mee te doen. Dat ze zich wat senang, wat vertrouwder voelen in de omgang.’ “De inhoud van het keurmerk is bepalend voor het succes”, aldus Beckers: ‘Waar je dan minimaal aan moet denken is beschikken over een kassaregistratiesysteem, waarin de transacties goed worden vastgelegd, op detailniveau en achteraf raadpleegbaar. Liefst gekeurd door de Stichting Betrouwbare Afrekensystemen.

En je moet een beleid hebben hoe om te gaan met interne geldstromen. Als er een keurmerk komt waarbij dat soort interne processen worden beoordeeld en ook netjes worden vastgelegd en afgestemd met de bank, dan verwacht ik dat een keurmerk zeker toegevoegde waarde kan hebben. In de omgang met banken maar ook met andere financiële dienstverleners. Want

‘Cannabis advocaat’ André Beckers bij de PCN Meet & Greet bijeenkomst in Amsterdam, 29 november 2023. niet alleen de bank stelt zich heel kritisch op, dat geldt bijvoorbeeld ook voor accountants. Zo’n keurmerk kan heel goed zijn om zaken te kunnen doen in de sfeer van de financiën, dus met banken, accountants, andere financiële dienstverleners en wellicht ook verzekeraars.’

15 Presentatie wietproef telers bij de PCN Meet & Greet bijeenkomst in Amsterdam op 29 november 2023, van links naar rechts Jeanny van Dongen (PCN), Bart Vollenberg (Aardachtig), Claas van Os (Q-Farms) en Sander Hewitt (PCN).

HOOFDSTUK 4 Terugblik op het verenigingsjaar 2023 Het PCN trapt het nieuwe jaar af met een persbericht over het landelijk coffeeshop keurmerk. De traditionele nieuwjaarsbijeenkomst vindt voor de verandering niet plaats bij Bosvreugd in Tilburg, maar centraal in het land bij KAS Meeting-Eventlocatie in Woerden. Het motto van de bijeenkomst luidt ‘De toekomst tegemoet’. Die toekomst gaat het PCN met optimisme tegemoet, ‘maar ook met zorgen en frustraties’, zegt PCN woordvoerder en bestuurslid Hein Schafrat in zijn welkomstwoord. ‘Over de wietproef bijvoorbeeld en de stilstand van beleid die er mee gepaard gaat, zeker voor de coffeeshops die er niet aan meedoen. Veruit de meeste dus.’

woordvoerder drugsbeleid in het Duitse parlement voor de FDP spreekt de aanwezigen in een videoboodschap toe.

Nieuwe generatie Gerlof Roubos van Keurmerkspecialisten verzorgt een presentatie over het landelijk coffeeshop keurmerk. VOC adviseur John Roozen schijnt zijn licht over de politiek en voorspelt grote winst voor de BBB bij de aanstaande Provinciale Statenverkiezingen. De partij van Caroline van der Plas wordt inderdaad de grote winnaar en de grootste partij in de Eerste Kamer. De nieuwe generatie presenteert zich ook in Woerden. Drie leden van The Foundation, een informele groep jonge cannabisondernemers,

Presentatie van The Foundation bij de PCN nieuwjaarsbijeenkomst 2023 in Woerden, van links naar rechts Ryan Jessurun, Ruben Coelho en Ashwin Matai houden een praatje. Ryan Jessurun, Ashwin Matai en Ruben Coelho lopen over van jeugdig enthousiasme. “Als ik mijn ogen dicht doe, hoor ik mezelf vijfentwintig jaar geleden”, merkt een coffeeshopeigenaar op. In april stuurt het PCN bestuur een brief aan alle nuloptie gemeenten in Nederland. Het overgrote deel van de gemeenten, zeventig procent, heeft namelijk nul coffeeshops. De brief is achterin dit jaarverslag als bijlage opgenomen. De bekendmaking van het Duitse wetsvoorstel voor legalisering van cannabis op 12 april is de aanleiding voor de verspreiding van een persbericht, met als titel ‘Cannabisbeleid: wat Nederland kan leren van Duitsland en andersom’. PCN voorzitter Sander Hewitt zegt in het persbericht: “Je kunt wel blijven ontkennen dat er wiet gekweekt en gebruikt wordt, maar dat is het ontkennen van de werkelijkheid. Het zou goed zijn om in navolging van Duitsland wietteelt en verkoop in

Nederland te legaliseren waardoor coffeeshops als normale horecabedrijven kunnen gaan functioneren”.

Open voor overleg Over het landelijk keurmerk zegt Hewitt: “Met het keurmerk willen wij transparant maken dat gecertificeerde shops aan strenge voorwaarden voldoen. Er wordt in het keurmerk veel aandacht besteed aan voorlichting, preventie, productkennis en opleiding van medewerkers. Juist dit zijn elementen die in het kader van de volksgezondheid van belang zijn. In Nederland hebben we veel ervaring om cannabisgebruik in goede banen te leiden, hier zou de Duitse overheid veel van kunnen leren. Wij als PCN staan open voor overleg. Politici, bestuurders en andere betrokken partijen zijn van harte welkom om op bezoek te komen bij onze shops en kennis te nemen van het keurmerk dat we gaan introduceren.”

Videoboodschap van het Duitse parlementslid Kristine Lütke, PCN nieuwjaarsbijeenkomst in Woerden, 25 januari 2023. 16

Het PCN zet zich in voor een level playing field, aldus Schafrat: ‘Coffeeshops buiten het experiment moeten zoveel mogelijk dezelfde mogelijkheden hebben als shops in het experiment. Dat betekent dat zij cannabis mogen laten testen en de ingrediënten mogen vermelden. En dat ze een weekvoorraad mogen aanhouden in plaats van de onwerkbare 500 gram.’ De toekomst brengt ook legalisering in Duitsland; een voornemen in het regeerakkoord van de regering van Olaf Scholz. Kristine Lütke,

17

Aftredend PCN voorzitter Hein schafrat spreekt de bezoekers van de PCN nieuwjaarsbijeenkomst 2023 in Woerden toe.

de kwestie en een reactie; het is opgenomen in de bijlagen achterin dit jaarverslag. Op 25 september overlegt het PCN bestuur in Haarlem met vertegenwoordigers van drie aangewezen telers van het wietexperiment. Het moment van de start komt nu echt dichterbij; op 15 december begint een aanloopfase in Breda en Tilburg, met drie telers.

Testkeuringen

Algemene ledenvergadering Vianen, 21 juni 2023, van links naar rechts: Hein Schafrat, Ricardo Hewitt, Sander Hewitt en Wilco Sijm. Op de algemene ledenvergadering die op 21 juni in Vianen plaatsvindt zijn het wietexperiment en het landelijk coffeeshop keurmerk de meest besproken onderwerpen. Gerlof Roubos geeft een update over het keurmerk. Er zijn gesprekken gevoerd met 68 partijen, vooral gemeenten. Er is een stichting opgericht en er zijn gesprekken met onafhankelijke inspectiebedrijven die nodig zijn voor de inspecties die bij het keurmerk horen. De volgende stap is het opstellen van een handboek en dat laten toetsen door de Raad voor Accreditatie. De aanwezige leden

keuren de plannen goed, waardoor de volgende stappen gezet kunnen worden. Edwin Bax treedt tijdens de algemene ledenvergadering officieel toe tot het PCN bestuur. Hij runt De Ambassade in Zwijndrecht, de opvolger van Xpresso, de stichting-coffeeshop die jarenlang werd geleid door voormalig PCN voorzitter Wouter van Egmond. Het PCN bestuur bestaat per 21 juni 2023 uit: Sander Hewitt, voorzitter Ricardo Hewitt, penningmeester Hein Schafrat, bestuurslid en woordvoerder Wilco Sijm, bestuurslid Edwin Bax, bestuurslid

Vrienden van het PCN

18

Voorzitter Sander Hewitt presenteert in Vianen een nieuw project: Vrienden van het PCN. Daarmee wil het PCN ondernemers de mogelijkheid bieden om de vereniging te steunen, zonder lid te worden. Bijvoorbeeld kleine of beginnende ondernemers voor wie de volledige contributie nog te hoog is, telers in het wietexperiment of producenten van edibles. De details moeten nog worden uitgewerkt. Hewitt: ‘Ook voor dit project is input van de leden welkom en nodig om er een succes van te maken.’ Het bestuur buigt zich in augustus over het Concept Handboek Keurmerk Cannabis Verkooppunten. Er is nog ruimte voor verbetering, de klus is nog niet geklaard. De langverwachte uitspraken van de Raad van State over toepassing van het schaarse recht op coffeeshops van 13 september brengen niet de duidelijkheid waarop werd gehoopt. Op de dag van de uitspraken verspreidt PCN een persbericht met een uitleg over Presentatie van Pragma-Keurmerkspecialisten tijdens de algemene ledenvergadering van het PCN in Vianen, 21 juni 2023.

Na een overleg tussen Pragma en een delegatie van het PCN bestuur op 19 oktober wordt de werkgroep Vervolg Keurmerk Cannabis Verkooppunten opgericht. In de werkgroep zitten Gerlof Roubos en Anneke Miedema van Pragma en PCN bestuursleden Sander Hewitt, Wilco Sijm en Hein Schafrat. De eerste testkeuringen worden gepland en uitgevoerd door Rob Jeroense van Cetradex Certificatie. De ‘proefkonijnen’ zijn de coffeeshop van Rob Bosma, lid van de raad van advies van het PCN en die van bestuursleden Hein Schafrat en Wilco Sijm. Voordat het keurmerk wordt uitgerold, moeten alle ins en outs duidelijk zijn. Een essentieel onderdeel is de onafhankelijke stichting die het keurmerk uit gaat geven. De zoektocht naar stevige en onafhankelijke bestuursleden voor deze stichting start in oktober. Voor de vervroegde Tweede Kamerverkiezingen op 22 november verstuurt het PCN secretariaat posters naar alle coffeeshops, met een verwijzing naar de cannabis-kieswijzer.nl en de slogan ‘Elke stem telt!’. Een week na de verkiezingen organiseert het PCN een Meet & Greet bijeenkomst bij paviljoen Aquarius in Amsterdam. De bovenzaal puilt uit. Op het programma staan presentaties van advocaat André Beckers, Thomas Rau en John Roozen. Beckers geeft uitleg over de Raad van State uitspraken over schaarse vergunningen. Thomas Rau geeft een update over het wietexperiment.

Rau is oprichter van de Legale Cannabis Coalitie en werkt voor Q-Farms, één van de aangewezen telers.

Uitreiking Koos Zwart Award bij de PCN Meet & Greet in Amsterdam op 29 november 2023, van links naar rechts August de Loor, Sander Hewitt en winnaar Hans van Duijn. en legalisering van cannabis. De winnaar is voormalig politieman Hans van Duijn. Hij krijgt de prijs uit handen van de winnaar van 2022, August de Loor. Met kenmerkende bescheidenheid zegt Van Duijn niet te begrijpen waarom hij de Koos Zwart Award heeft gewonnen: “Iedereen die bij zijn volle verstand is snapt dat je cannabis en andere drugs niet zou moeten verbieden.” Mooi op tijd klaar voor deze Meet & Greet bijeenkomst is een update van het Roadbook PCN. De eerste versie van dit discussiestuk werd geschreven door cannabisexpert Nicole Maalsté en verscheen in juni 2021. In de inleiding van de nieuwe versie schrijft het bestuur: ‘De koers van het PCN blijft gericht op normalisering en professionalisering van onze branche en legalisering van de volledige keten, inclusief thuisteelt voor persoonlijke consumptie. En demissionair minister van justitie en veiligheid Dilan Yesilgöz mag dan hebben verklaard dat een keurmerk voor coffeeshops niet mogelijk is, wij blijven geloven in zo’n keurmerk. We werken dus verder aan de ontwikkeling en gefaseerde invoering van een landelijk keurmerk.’

Bom onder het experiment In zijn welkomstwoord noemt PCN voorzitter Sander Hewitt een zeer recente en zeer zorgwekkende ontwikkeling: gemeenten die meedoen aan het wietexperiment willen de coffeeshops aan het einde van het experiment een schaarse vergunning geven. ‘Daarmee leggen ze een bom onder het experiment’, aldus Hewitt. Voor de negende keer wordt de Koos Zwart Award uitgereikt, de prijs die het PCN toekent aan een persoon of organisatie die zich uitzonderlijk heeft ingezet voor normalisering

Drie dagen na de historische start van het wietexperiment op 15 december vindt de laatste PCN bestuursvergadering van 2023 plaats. Het is een bewogen jaar geweest, waarin historische stappen zijn gezet naar verdere regulering en normalisering van de cannabisbranche.

19

Bestuursoverleg over concept handboek keurmerk

Het verenigingsjaar 2023 in vogelvlucht

Overleg met Pragma over concept handboek keurmerk

Bestuursvergadering in PCN kantoor in Eindhoven

Persbericht over coffeeshop uitspraken Raad van State

Bestuursvergadering via Zoom

Kennismakingsgesprek PCN (Sander en Edwin) en Stip Delft

Persbericht ‘PCN toont initiatief en ontwikkelt Landelijk Keurmerk Coffeeshops’

Overleg met telers wietexperiment bij hotel Raecks in Haarlem

Nieuwjaarsbijeenkomst bij KAS Meeting-Eventlocatie in Woerden

Overleg Pragma en Nederlandse Vereniging van Banken (NVB)

Oprichting Stichting Keurmerk Cannabis Verkooppunten

Oprichting werkgroep Vervolg Keurmerk Cannabis Verkooppunten.

Bestuursvergadering bij hotel Raecks in Haarlem

Verzendingverkiezingsposters met brief aan aalle coffeeshops

Persbericht over legalisering cannabis in Duitsland

Brief aan alle nuloptie gemeenten

Bestuursvergadering in PCN kantoor in Eindhoven

Bestuursvergadering via Zoom

Bestuursvergadering bij paviljoen Aquarius in Amsterdam

Overleg werkgroep Vervolg Keurmerk Cannabis Verkooppunten in Haarlem

20

21

Algemene ledenvergadering bij Van der Valk in Vianen Bestuursvergadering bij De Ambassade in Zwijndrecht

Meet & Greet bij paviljoen Aquarius Amsterdam, uitreiking Koos Zwart Award, verschijning PCN Roadbook: Missie, visie, strategie Bestuursvergadering via Zoom

KOOS ZWART

KOOS ZWART alle winnaars 2014

Winnaar Koos Zwart Award 2023: Hans van Duijn

Biologisch wietkweker en cannabisactivist

Hans van Duijn was tussen 1993 en

Oprichter Sensi Smile coffeeshops, Sensi Seeds, Hash, Marijuana & Hemp Museum en Hempflax

2008 voorzitter van de Nederlandse

2016

2015

2017 2018

getiteld ‘Vervolging drugsgebruik volslagen irrationeel’. Hij doet hierin verslag van het eerste Cannabis Tribunaal in Den Haag, waar hij één van de sprekers was. Met grote

artikel uit waarom het cannabisverbod irrationeel, contraproductief en ongerechtvaardigd is. Niet alleen omdat zelfbeschikking een grondrecht is, maar ook omdat het verbod niet te handhaven is en heel veel extra misdaad oplevert.

Derrick Bergman

Journalist, fotograaf en podcaster gespecialiseerd in cannabis, medeoprichter en voorzitter Verbond voor Opheffing van het Cannabisverbod (VOC).

2022

August de Loor

Rick Simpson

Overleg Smartshops, oprichter en voorzitter Cannabinoïden Adviesbureau Nederland.

Canadese pleitbezorger van medicinale wietolie, uitvinder Rick Simpson Oil (RSO)

een artikel in het tijdschrift van de politiebond

overtuigingskracht legt Van Duijn in het

Ben Dronkers

2021

Onafhankelijk expert drugs en drugsbeleid, Adviesburo Drugs, medeoprichter MDHG, BCD en oprichter Vereniging Landelijk

Politiebond en baarde kort daarna opzien met

22

Doede de Jong

Van Duijn is dit verhaal blijven vertellen, in interviews en opiniebijdragen, bij debatten en evenementen. Zijn decennialange werkervaring als politieman geeft zijn boodschap extra gewicht. Al zeker vijftien jaar is hij de Nederlandse vertegenwoordiger van LEAP, het Law Enforcement Action Partnership. Deze van oorsprong Amerikaanse organisatie verenigt politie- en justitiemensen die de drugsoorlog afwijzen en pleiten voor regulering. Bij de in 2022 opgerichte Nederlandse LEAP afdeling speelt Van Duijn een centrale rol. Onvermoeibaar dringt hij aan op ‘eerlijke, op feiten gebaseerde politieke keuzes als het gaat om misdaadbestrijding én het politiek garanderen van een zo groot mogelijke individuele zelfbeschikking over lichaam en geest’.

Geen winnaar Dries van Agt

Voormalig minister-president en minister van justitie, ‘Vader van het gedoogbeleid’.

2019 Stichting Drugsbeleid Denktank die sinds 1996 pleit voor veilige regulering van drugs.

2020

Jan Filedt Kok

Apotheker in ruste, bestuurslid Adviesburo Drugs.

23

HOOFDSTUK 5 Het wietexperiment is eindelijk begonnen

Cookies n Cream van Aardachtig, een van de drie aangewezen telers die meedoen aan de aanloopfase van het experiment.

Tijdlijn van het wietexperiment van de rijksoverheid, maart 2023.

24

Vrijdag 15 december 2023 is een mijlpaal in

telers, Fyta. De VNG roept de Tweede Kamer

de geschiedenis van de coffeeshop. Op die dag

in februari op om er bij het kabinet op aan te

start de aanloopfase van het wietexperiment

dringen voort te maken. Alle vertraging

in twee van de deelnemende gemeenten,

dreigt het momentum aan te tasten,

Tilburg en Breda. De aanloopfase komt er na

waarschuwen de gemeenten: ‘Noem een

druk van de Vereniging Nederlandse

datum waarop het experiment van start

Gemeenten (VNG) en één van de aangewezen

kan gaan.’

De VNG kan zich vinden in het pleidooi van burgemeester Paul Depla van Breda en zijn Tilburgse collega Theo Weterings om alvast te beginnen met een klein aantal gemeenten en telers. Bij het PCN jubileum symposium in het Evoluon in Eindhoven op 4 november 2022 heeft Depla daarover gezegd: “Laten we alsjeblieft dan maar beginnen, laten we gewoon een experiment in het experiment doen. Dan kunnen we als Tilburg en Breda onze coffeeshops, in goede overeenstemming en overleg met de coffeeshopeigenaren, gedeeltelijk met gereguleerde cannabis bevoorraden.”

25

VWS minister Ernst Kuipers scant de eerste doos wiet van het experiment, rechts van hem Rick Brand van De Baron, burgemeester Weterings van Tilburg en Depla van Breda.

Oude leveranciers Bij een commissiedebat op 22 februari 2023 kondigen de ministers Kuipers en Yesilgöz aan dat er een aanloopfase zal komen. ‘Dit betekent dat in de gemeenten Tilburg en Breda telers naar verwachting in het vierde kwartaal van dit jaar kunnen starten met leveren aan de coffeeshops’, aldus een nieuwsbericht van de Rijksoverheid. ‘Tijdens de aanloopfase kan er op kleine schaal in de gemeenten Breda en Tilburg, naar een initiatief van de burgemeesters van deze gemeenten, eerder gestart worden met levering aan coffeeshops. Waarbij coffeeshops ook nog mogen inkopen bij hun oude leveranciers. Het doel van de aanloopfase is om te oefenen met alle processen en systemen die hierbij komen kijken.’

26

Er gaat een beperkte handelsvoorraad gelden van maximaal 500 gram gereguleerde cannabis per coffeeshop. De aanloopfase is van beperkte duur, ‘waarbij het streven maximaal 6 maanden is’. Als er minimaal drie telers gereed zijn en er een ‘stopknop om de aanloopfase te stoppen indien er zich ernstige problemen voordoen op het vlak van openbare orde en veiligheid’ is, kan de aanloopfase beginnen. Het duurt tot 15 september voordat het kabinet de startdatum wereldkundig maakt: vrijdag 15 december 2023.

telers die op 15 december kunnen leveren zijn CanAdelaar en Aardachtig. Coffeeshop De Baron in Breda, al jaren PCN lid, staat op die dag in het brandpunt van de aandacht. Regionale, nationale en internationale media drommen samen in de shop om VWS minister Ernst Kuipers symbolisch de eerste doos gereguleerde cannabis te zien scannen. Naast hem staan de burgemeesters Depla en Weterings te glunderen. De beelden gaan de hele wereld over. Even is Nederland weer gidsland voor cannabisbeleid.

Rick Brand, eigenaar van coffeeshop De Baron, toont de eerste doos gereguleerde cannabis aan de pers.

geteelde cannabis mogen inkopen. Een verre van ideale situatie, al juicht het PCN elke stap richting regulering van de achterdeur toe. Het PCN vindt dat er zoveel mogelijk een level playing field moet zijn voor coffeeshops in en buiten het experiment. Dat betekent verruiming van de 500 gram-regel naar een

weekvoorraad en de mogelijkheid om cannabis te laten testen op pesticiden en werkzame stoffen. Daarnaast zou het mogelijk moeten zijn om als coffeeshop aan te haken bij het experiment en zou het aantal telers uitgebreid moeten kunnen worden.

Consumenten reageren enthousiast; ze zijn blij met de kwaliteit en de lage prijzen. Maar de coffeeshops kampen met kinderziekten en weeffouten. Het track & trace systeem hapert regelmatig, er is te weinig gereguleerde wiet beschikbaar en het voorraadmaximum van 500 gram is onwerkbaar. In het Brabants Dagblad zegt Jasper Rutten van The Grass Company in Tilburg: ‘Dat is te weinig, ook voor de diversiteit aan producten die je wilt aanbieden. De 500 gram-regel staat het succes van het experiment in de weg.’ De burgemeesters van Tilburg en Breda pleiten net als de coffeeshops voor verruiming van de voorraad. Weterings: ‘Als we niet oppassen zegt de klant straks: laat maar zitten, ze hebben het toch niet.’

27

Level playing field Gidsland Voor de telers is het een race tegen de klok om op die datum gedroogde en verpakte cannabis aan te leveren. Met uitzondering van Fyta, dat al langer cannabis produceert. De andere twee

Het PCN beschouwt het experiment als een politiek compromis dat er kwam nadat de Tweede Kamer de Wet gesloten coffeeshopketen al had aangenomen. Het experiment brengt een onderscheid aan tussen coffeeshops die wel of niet gereguleerd

Pers uit binnen- en buitenland bij coffeeshop De Baron in Breda, 15 december 2023.

HOOFDSTUK 6 De sociale functie van de coffeeshop: onderschat en onder druk Zowel van buitenaf als van binnen staat de

kwetsbaarder voor gedwongen verhuizing en

sociale functie van de coffeeshop de laatste

ander gesol door de overheid.

jaren onder toenemende druk. In een

door Derrick Bergman*

groeiend aantal coffeeshops is het roken van cannabis, ook zonder tabak, niet meer toegestaan. Deze shops kiezen er voor om afhaalloketten te worden en hun sociale functie op te geven. Dat is niet alleen een verarming van onze wereldberoemde cannabiscultuur, het maakt coffeeshops ook

Nu steeds meer landen en Amerikaanse staten -het zijn er inmiddels 24- bezit en verkoop van cannabis legaliseren, zijn onze coffeeshops niet meer zo bijzonder als ze decennialang waren. Maar één ding maakt de Nederlandse coffeeshop nog steeds uniek op onze planeet: de mogelijkheid om, zonder lid te worden, cannabis te kopen én die ter plekke te roken of verdampen, samen met andere liefhebbers. Toch schaffen steeds meer coffeeshops dit unique selling point, consumptie ter plaatse, af. Hoe kan dat? Twee belangrijke oorzaken zijn het tabaksverbod en de corona crisis. Sinds 1 april 2020 geldt een totaalverbod op rookruimtes

Illustratie uit het boek ‘Keef, A Life Story in Nine Phases’ van TW Coakley uit 1897.

en mag er ook in coffeeshops geen tabak meer worden gerookt. Kort daarvoor dwongen de corona maatregelen coffeeshops om zich te beperken tot afhaalverkoop. Die maatregelen en beperkingen zijn verdwenen, maar zeker niet alle coffeeshops hebben hun consumptieruimte in ere hersteld. Tijdens het PCN jubileumsymposium op 4 november 2022 zei PCN voorzitter Sander Hewitt: ‘Het is begonnen tijdens corona, want toen waren we verplicht een loket. Dan blijkt in de praktijk dat het ook wel voordelen heeft. Die twee procent vervelende klanten, die ben je kwijt. En je hebt minder personeel nodig. Maar de gezelligheid is weg, de sociale interactie is weg. Ik ben zelf al veertig jaar coffeeshopganger en wat je voelt en meemaakt in een coffeeshop, het samen komen, de klanten onderling, de integratie: dat is alleen in de coffeeshop.’

Verschralen

28

August de Loor, veteraan expert drugsbeleid en winnaar van de Koos Zwart Award, hamert al decennia op het belang van de sociale functie van de coffeeshop. ‘Een genotsmiddel moet altijd een cultuur om zich heen hebben’, legde hij bij het PCN jubileumsymposium uit. ‘Dat is ook vanuit harm reduction, vanuit preventiebeleid heilig. Maar dat is allemaal aan het verschralen. Ik vind dat de coffeeshopbranche veel te weinig op gekomen is om dat te garanderen: de sociale functie van kopen én gebruiken in een veilige omgeving.’ De Loor noemt de coffeeshop de caféslijterij voor cannabis. Er is een divers aanbod, deskundig personeel en het is er gezellig.

De ontmoetingsfunctie van de coffeeshop valt weg als je er alleen maar cannabis koopt en niet kunt blijven zitten. Maar ook wat je de educatieve functie zou kunnen noemen vervalt vrijwel volledig. Zeker jongere consumenten leren in de coffeeshop hoe je op een prettige manier cannabis gebruikt. Dat leren ze van andere bezoekers, van het personeel en via voorlichtingsmateriaal, zoals de PCN flyer ‘Hasj en Wiet tips’.

Alle rangen en standen In de periode dat het aantal coffeeshops sterk groeide, de jaren tachtig en negentig van de vorige eeuw, daalde het aantal jongerencentra door bezuinigingen nog harder. De shops namen de functie van de jongerencentra voor een deel over. Zoals Sander Hewitt het bij het PCN jubileum symposium formuleerde: ‘Wij zijn in de maatschappij een bepaalde smeerolie. Want ons klantenbestand is alle rangen en standen, alle kleuren en maten. En die zitten gezamenlijk in de coffeeshop en er heerst pais en vree. Eigenlijk zou het een voorbeeld moeten zijn voor de rest van de maatschappij.’ Er is iets heel bijzonders aan het samen met anderen consumeren van cannabis. Dat wisten de leden van de Club des Hachichins al. Dit gezelschap Franse intellectuelen, kunstenaars en schrijvers kwam tussen 1844 en 1849 regelmatig bijeen in een statig pand in Parijs. Samen aten ze er “majoun”, een soort bonbon waarin een flinke hoeveelheid hasj is verwerkt. Clubleden als schrijver Alexandre Dumas en dichter Charles Baudelaire deden bloemrijk verslag van deze stonede sessies.

29

Coffeeshop Spirit in Amsterdam, met XL-Smokersroom, juni 2023.

Hasj-huis in Harlem Het Amerikaanse tijdschrift Harper’s Monthly publiceerde in 1883 de reportage ‘A Hashish-House in New York’. Verslaggever Harry Hubbell Kane bezoekt een oriëntaals ingericht “hasj-huis” in Harlem, dat wordt gerund door een Griek. De bezoekers, zowel mannen als vrouwen, zijn “van de betere klasse” en er zijn ongeveer evenveel Amerikanen als “buitenlanders”. Kane heeft het er geweldig naar zijn zin; ‘Ik voel me uitermate gelukkig, in vrede met mezelf en de hele wereld’. Tot in de jaren veertig van de vorige eeuw zijn er in veel Amerikaanse steden zogenoemde tea pads te vinden, waarbij tea een codewoord is voor wiet. Ze hebben veel weg van onze latere coffeeshops. Er is muziek, je kunt er iets drinken, cannabis kopen en samen high worden. Ook mensen van kleur zijn er welkom, anders dan in andere clubs en Speakeasies, de illegale cafés ten tijde van De Drooglegging (1920-1933). De coffeeshop is dus niet alleen een wereldberoemd Nederlands fenomeen, maar staat in een lange internationale traditie.

Coffeeshopcultuur 30

Soms zien buitenstaanders dingen scherper. Niet-Nederlanders hebben vaak meer waardering voor coffeeshops dan wij en begrijpen beter hoe bijzonder onze coffeeshopcultuur is. Dat geldt bij uitstek voor de duizenden Amerikanen die tussen 1988 en 2018 elk jaar in november naar Amsterdam reisden om daar in vrijheid de High Times Cannabis Cup te vieren en coffeeshops te bezoeken. Alle deelnemers kregen een boekje met tips en uitleg. Over coffeeshops staat in de editie van 2014:

De consumptieruimte van coffeeshop Cool Running in Maastricht .

‘Coffeeshops are places to hang out, offering a living-roomaway-from-home-atmosphere where you may feel free to read, write, play games, talk to friends or meet strangers while enjoying a beverage and a relaxed smoke.’

waarschijnlijk beamen dat deze gelegenheden van onschatbare waarde waren en zorgden voor een unieke, veilige, sociale omgeving.’

Vrijheidslievend Een fraaie omschrijving, die helaas op veel coffeeshops niet meer van toepassing is. Terwijl er toch genoeg mogelijkheden zijn om consumptie van cannabis in de coffeeshop toe te staan. De wet gaat over tabak, dus puur roken of verdampen van cannabis mag gewoon. Ook het gebruik van tabaksvervangers, zoals het Nederlandse product Kemph, is toegestaan. Het aanbieden van verdampers en (water)pijpen kan klanten helpen om tabaksvrij van cannabis te leren genieten.

Weed lounges In de Verenigde Staten en Canada groeit ondertussen het besef dat het alleen maar toestaan van wietwinkels, zonder plaatsen waar je mag consumeren, slecht beleid is. De Canadese journaliste Amanda Siebert publiceerde vorig jaar een gepassioneerd pleidooi voor weed lounges op Leafly. Voordat recreatieve cannabis in oktober 2018 legaal werd, schrijft Siebert, bestonden er in diverse Canadese steden zulke plekken, die opereerden in een grijs gebied: ‘Deze lounges dienden als community hubs en boden cannabisconsumenten een plek om zich welkom te voelen. Vraag het aan iedereen die het genoegen heeft gehad om een joint te roken in de lounge van de Victoria Cannabis Buyers' Club, of een Volcano verdamper heeft gebruikt met vrienden in een van de vele vapor lounges in Vancouver of Toronto, en ze zullen

Zelf heb ik dat genoegen gehad toen ik in maart 2018 in de achtertuin van het Hotbox Café in Toronto een joint rookte. Mét tabak nota bene, dat gebruikte ik toen nog. Binnen mocht je alleen pure cannabis roken of verdampen. De sfeer leek veel op die in de betere coffeeshop; verwelkomend en vrijheidslievend. Ik heb er een heerlijke middag doorgebracht en een stapel souvenirs gekocht. Cannabiscultuur in optima forma, al was het jammer dat je er geen cannabisproducten kon kopen. Terug naar Nederland. Coffeeshops die consumptie helemaal verbieden maken de branche kwetsbaarder voor -nog meer- gesol door het lokale gezag. Dat blijkt bijvoorbeeld in Den Bosch. Op verzoek van burgemeester Jack Mikkers (VVD) besprak de gemeenteraad in januari 2022 het coffeeshopbeleid. De raad was enthousiast over het idee om shops “te verplaatsen naar een bedrijventerrein”, berichtte het Brabants Dagblad. En: ‘Nu volgens de gemeente de sociale functie van de coffeeshops steeds minder belangrijk wordt en het belang van het afhaalloket juist groeit, is het volgens B. en W. logisch om te gaan denken aan een afhaalcoffeeshop, een McWiet. Ongeveer zoals er vorig jaar eentje werd geopend in Amsterdam.’

Via een automaat Wordt dat de toekomst van de coffeeshop? Verbannen naar een industrieterrein, met een verplicht totaalverbod op consumptie?

Of wordt de coffeeshop helemaal afgeschaft? De Rotterdamse burgemeester Aboutaleb (PvdA) noemde die optie al in 2017 met nadruk. ‘Het is de vraag of het fenomeen coffeeshop in de toekomst nog nodig is’, verklaarde hij in het stadhuis. Aboutaleb pleitte voor “andere vormen van distributie”: ‘Via internet bestellen, en dan laten bezorgen door bonafide pakketbezorgers. Of via een automaat.’ Gelukkig is er van dit domme proefballonnetje nooit meer iets vernomen. Maar toch. De woorden van Aboutaleb en zijn Bossche collega Mikkers laten zien dat zowel linkse als rechtse burgmeesters er niet voor terugdeinzen om de coffeeshop de nek om te draaien als ze daar de kans voor krijgen. Ook daarom zouden coffeeshops pal moeten staan voor hun sociale functie, als veilige, vertrouwde en veelkleurige plek om samen met anderen van cannabis te genieten. En nog afgezien van het maatschappelijke belang en het belang van de consument: welk bedrijf schaft nou zelf zijn unique selling point af? *De auteur is journalist, fotograaf en podcastmaker gespecialiseerd in cannabis en voorzitter van de stichting Verbond voor Opheffing van het Cannabisverbod (VOC). Dit artikel is eerder verschenen op de PCN website.

31

PCN ontwikkelt. • Gemeente Noordoostpolder gaat onderzoeken of de nuloptie verlaten moet worden zodat er een coffeeshop in de gemeente kan komen. • Goes gaat experimenteren met het niet handhaven van het ingezetenencriterium. • VWS minister Ernst Kuipers brengt een werkbezoek aan Canada om de legalisering van cannabis daar te bekijken en bespreken. • Amsterdam sluit zeven toeristenwinkels wegens het verkopen van CBD joints.

HOOFDSTUK 7 Het cannabisjaar van maand tot maand

• Wietexperiment teler Fyta toont als eerste foto’s van hun wiet en hasj. Directeur Fred van der Wiel zegt in de Volkskrant dat Fyta elke maand een half miljoen verliest zolang het experiment niet start en stelt voor alvast te beginnen in Breda. • Het Cannabinoïden Adviesbureau Nederland (CAN) raadt verkoop van HHC producten sterk af, ‘vanwege het gebrek aan studies die aantonen dat HHC veilig is voor consumptie’. • Bij de PCN nieuwjaarsbijeenkomst zijn er presentaties van Pragma over het landelijke coffeeshop keurmerk en van The Foundation, een groep jonge cannabisondernemers.

• De Amsterdamse burgemeester Halsema kondigt een blowverbod voor de binnenstad aan, vanaf half mei. • De Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) maant het kabinet een startdatum voor het wietexperiment bekend te maken. • Een week na de VNG oproep kondigen ministers Kuipers en Yesilgöz een aanloopfase aan in Breda en Tilburg die in het vierde kwartaal moet starten. • Bij een commissiedebat in de Tweede Kamer wijst minister Yesilgöz een landelijk coffeeshop keurmerk resoluut van de hand. • Amsterdam maakt bekend dat de stad als elfde gemeente mee wil gaan doen aan het experiment, maar met slechts één stadsdeel. • Uit gegevens van het Canada Revenu Agency blijkt dat de legale Canadese cannabisindustrie sinds 2018 zo’n 690 miljoen euro belasting heeft afgedragen.

HHC gummies van het merk Fytoca.

Ingang van het hoofdgebouw van Spannabis in Barcelona, maart 2023.

Twitter: ‘Het initiatief vanuit de sector voor meer controle/transparantie bedrijfsvoering, personeel en financiën moet de minister juist omarmen.’ • In Israël overlijdt Raphael Mechoulam, vader van het moderne cannabisonderzoek en ontdekker van THC, op 92-jarige leeftijd. • Bij de Provinciale Staten verkiezingen op 15 maart wordt de BBB de grootste partij. • Vlissingen schrapt handhaving van het ingezetenencriterium definitief. Het groepje steden dat het criterium nog handhaaft wordt steeds kleiner. • Minister Yesilgöz stelt in antwoord op de Kamervragen van Joost Sneller “het niet passend [te achten] dat het rijk betrokken is bij een kwaliteitsoordeel dat een onderscheid maakt tussen de gedoogde shops”. • Amsterdam lanceert “stay away” ontmoedigingscampagne gericht op Britse toeristen. • In een Kamerbrief over het wietexperiment melden de ministers dat alle tien telers zijn aangewezen. • PCN stuurt een brief aan alle nuloptie gemeenten over de voordelen van de coffeeshop.

VWS minister Ernst Kuipers bezoekt cannabisproducent Black Rose Organics in Markham, Canada, april 2023.

33

32 Raphael Mechoulam (1930-2023), vader van het cannabisonderzoek en ontdekker van THC.

• D66 Tweede Kamerlid Joost Sneller stelt Kamervragen aan minister Yesilgöz over een landelijk coffeeshop keurmerk. Hij vindt het onverstandig dat zij dit heeft afwijst, meldt hij op HHC gummies van het merk Fytoca.

• Duitse regering presenteert legaliseringsplan. In fase 1 worden bezit, thuisteelt en cannabisclubs gedecriminaliseerd, fase 2 bestaat uit regionale profprojecten met commerciële teelt en winkels. • PCN verstuurt een persbericht over het Duitse legaliseringsplan en het landelijke coffeeshop keurmerk dat

Willem en Marianne Vugs op het feest ter ere van 33 jaar coffeeshop Toermalijn in Tilburg.

• Naar aanleiding van de brief van het PCN van april debatteert Barneveld over de opening van een coffeeshop in deze nuloptie gemeente.

• De Tilburgse coffeeshop Toermalijn viert het 33-jarige bestaan. • Op 25 mei gaat in het Amsterdamse Wallengebied het blowverbod in. • De “Onderzoeksrapportage experiment gesloten coffeeshopketen” verschijnt, met de stand van zaken op het gebied van cannabis en coffeeshops in de tien experimentgemeenten en de negen controlegemeenten. • Minnesota wordt de 23e Amerikaanse staat die adult use cannabis legaliseert.

• Met een loting kiest Tilburg twee ondernemers die een aanvraag voor een coffeeshop mogen indienen. Daarmee zou het aantal shops groeien van elf naar dertien. • In Amsterdam worden de HighLife Cannabis Cups uitgereikt. De overall winnaar in de wiet categorie is Cremers in Den Haag met Peach Champagne, de overall winnaar in de hasj categorie is Kasjmiri Hasj van De Ambassade in Zwijndrecht.