BIJLAGE - Programmabegroting 2026 Laren - meerjarenraming 2027-2029
Tekst van het document
PROGRAMMA BEGROTING 2026
BELEIDSBEGROTING EN FINANCIËLE BEGROTING 2026
1
Dit is een uitgave van de gemeente Laren Brink 29 1251 KT Laren Postbus 71 3755 ZH Eemnes info@laren.nl
2
Inhoudsopgave Inhoudsopgave ............................................................................................................................................... 3 Aanbieding ..................................................................................................................................................... 4 Leeswijzer ....................................................................................................................................................... 6 Collegesamenstelling en portefeuilleverdeling .............................................................................................. 7 Begroting in één oogopslag..................................................................................................................................... 8 Financiële begroting in één oogopslag ........................................................................................................... 9 Beleidsbegroting ................................................................................................................................................... 13 1. Programmaplan ............................................................................................................................................
14 Uitgangspunten ............................................................................................................................................ 14 Verplichte beleidsindicatoren ...................................................................................................................... 15 Programma 1 Besturen en diensten verlenen in een veilig Laren ............................................................... 19 Programma 2 Buitenruimte onderhouden in Laren ..................................................................................... 32 Programma 3 Duurzaam en prettig wonen in Laren .................................................................................... 38 Programma 4 Sporten, ontwikkelen en leren in Laren................................................................................. 47 Programma 5 Meedoen in Laren.................................................................................................................. 56 Programma 6 De algemene inkomsten en uitgaven van Laren ................................................................... 65 2. Paragrafen ....................................................................................................................................................
70 Lokale heffingen ........................................................................................................................................... 71 Weerstandsvermogen en risicobeheersing .................................................................................................. 79 Onderhoud Kapitaalgoederen ...................................................................................................................... 96 Financiering ................................................................................................................................................ 103 Bedrijfsvoering ........................................................................................................................................... 107 Verbonden partijen .................................................................................................................................... 110 Grondbeleid ................................................................................................................................................ 121 Wet open overheid.....................................................................................................................................
123 Financiële begroting ............................................................................................................................................ 124 1.
3. Overzicht van baten en lasten .......................................................................................................... 125 3.1 Meerjarenbegroting 2026-2029 ........................................................................................................... 125 3.2 Incidentele baten en lasten .................................................................................................................. 127 3.3 Structurele mutaties reserves .............................................................................................................. 128 3.4 Structureel en reëel evenwicht ............................................................................................................ 129 3.5 Effecten na programmabegroting 2025 ............................................................................................... 129 3.6 Ombuigingen 2026-2029 ...................................................................................................................... 135
2.
4. Uiteenzetting financiële positie ........................................................................................................ 137 4.1 Geprognosticeerde balans ................................................................................................................... 137 4.3 Investeringsplanning 2026-2029 .......................................................................................................... 139 4.4 Staat van reserves 2026-2029 .............................................................................................................. 143 4.5 Staat van voorzieningen 2026-2029 ..................................................................................................... 147 4.6 EMU-saldo ............................................................................................................................................ 150
Bijlagen ................................................................................................................................................................ 151 Baten en lasten per taakveld ...................................................................................................................... 152
3
Aanbieding
Samen toekomstvast: verder bouwen aan een financieel gezond en leefbaar Laren Voor u ligt de begroting 2026 van de gemeente Laren. Een begroting waarin wij de balans houden tussen ambitie en realisme, om Laren niet alleen vandaag, maar ook in de toekomst leefbaar en financieel gezond te houden. Stabiel vooruitkijken De financiële situatie van onze gemeente is stabiel. Dit ondanks de schommelingen in de Algemene Uitkering, die ons dit jaar zorgvuldig heeft doen nadenken over mogelijke maatregelen om eventuele tekorten te voorkomen, zonder onze ambities en doelen los te laten. Scherp aan de wind zeilen is ons motto: optimaal gebruik maken van de beschikbare middelen. Wij voeren hierover ook gesprekken binnen de BEL-organisatie, en met onze collega gemeenten in de regio inzake de samenwerkingsafspraken. Samen willen wij zoeken naar manieren om kosten te beheersen en tegelijkertijd de maatschappelijke opgaven die voor ons liggen goed te blijven uitvoeren. De investeringen die wij voor de komende jaren voorzien, zijn in deze begroting verwerkt en dragen eraan bij dat Laren toekomstvast blijft. Daarmee maken wij onze belangrijkste doelen en beloftes uit het coalitieakkoord steeds meer tastbaar en zichtbaar. Daarnaast is het financieel meerjarenbeeld voor de jaren na dit college gunstig, waardoor een volgende coalitie zal kunnen starten met een gemeentekas die op orde is.
Investeren in onze leefomgeving De kwaliteit van onze openbare ruimte en het groen in het dorp is de afgelopen jaren aantoonbaar verbeterd. In 2025 heeft de raad een besluit genomen over het gewenste kwaliteitsniveau. De noodzakelijke investeringen om dit te bereiken, zijn in de begroting opgenomen. Voor de wegen is de herinrichting van de Naarderstraat het grootste project in 2026. De middelen hiervoor maken onderdeel uit van het eerder vastgestelde wegenbeheersplan. Onderwijs en huisvesting We gaan in 2026 aan de slag om de huisvesting van alle vijf de basisscholen en Laar en Berg aan te passen aan de eisen van deze tijd. Met de vaststelling van het Integraal Huisvestingsplan (IHP) is hiervoor een budget van € 34 miljoen beschikbaar gesteld. De komende tijd zetten wij dit plan om in uitvoering. De financiële consequenties zijn volledig in deze begroting verwerkt. Wonen en verevening Een betaalbaar en passend woningaanbod is van groot belang voor de toekomst van Laren. Hiervoor zijn middelen om sociale woningbouw te stimuleren noodzakelijk. In het najaar besluiten wij over de inrichting van een vereveningsfonds voor woningbouw die deze middelen zullen genereren. In 2026 verwachten wij de eerste ervaringen hiermee op te doen. Sociaal domein: hogere lasten nu, verlichting in zicht De financiële ontwikkelingen binnen het sociaal domein lichten wij u nader toe.
Wij kregen na het publiceren van de Zomernota zicht op enkele negatieve kostenontwikkelingen, met als gevolg dat daar waar de meicirculaire nog een positief beeld liet zien, dit voordeel verdampte. Dit komt onder andere door de door de raad vastgestelde begroting van Gooi & Vecht die tot een bijstelling van onze begroting leidde. Daarnaast hebben wij te maken met stijgende apparaatskosten bij de HBEL-organisatie, veroorzaakt door de nieuwe cao-afspraken en een hoger kostenaandeel voor Laren door de toename van cliënten en uitkeringsgerechtigden. Voorts nemen de uitgaven voor de Wmo en de Jeugdwet toe, zowel door indexatie van zorgcontracten en de wettelijke plicht tot een reële kostprijs als door een groeiend aantal cliënten, met name bij huishoudelijke hulp. Ook bij de Participatiewet stijgen de lasten door indexatie en een toenemend beroep op uitkeringen en bijzondere bijstand. Tot slot is een correctie doorgevoerd op subsidies, waarbij een inhaalslag in indexatie zichtbaar wordt. Tegelijkertijd zijn er ook positieve perspectieven. De Commissie-Van Ark heeft middelen toegekend die bedoeld zijn om gemeenten te compenseren voor de gestegen kosten in de jeugdzorg. Deze gelden komen op enige termijn ook naar Laren. Bovendien biedt de nieuwe wet die vanaf 2027 een inkomensafhankelijke bijdrage 4
mogelijk maakt uitzicht op extra financiële ruimte, met naar verwachting positief effect op de begrotingen in de komende jaren. Toekomstbestendige BEL-organisatie In navolging op het programma VIBE heeft de raad in 2025 besloten om verder te investeren in de versterking van de BEL-organisatie. Dit is nodig om de kwaliteit en robuustheid te vergroten, met name op de onderdelen Control & Financiën en IT. Deze investeringen zijn in de begroting opgenomen en dragen bij aan een toekomstbestendige ambtelijke organisatie. Onze inkomsten verantwoord inzetten De inkomsten uit de Onroerendezaakbelasting (OZB) voor niet-woningen zijn geharmoniseerd met de tarieven in Blaricum. Dat levert extra inkomsten op, die in deze begroting zijn verwerkt. Een aanzienlijk deel van deze inkomsten – circa 10% – vloeit rechtstreeks terug naar de ondernemers in de vorm van een bijdrage aan Bijzonder Laren. Zo krijgen ondernemers ruimte om zelf te investeren in de vitaliteit en aantrekkelijkheid van het dorp. Ontwikkeling leges en kostendekkendheid Voor 2026 zijn de legestarieven voor omgevingsvergunningen geactualiseerd op basis van de verwachte bouwplannen en overige aanvragen. Het aanzienlijke aantal voorziene nieuwbouwprojecten resulteert in een toename van de baten met circa 20% ten opzichte van 2025.
Hiermee wordt bereikt dat de geraamde legesopbrengsten in 2026 meer dan 62% van de kosten dekken, wat bijdraagt aan een versterkte mate van kostendekkendheid. Tot slot Met deze begroting bouwen wij voort op onze ambities waar te maken en tegelijkertijd de financiële basis van Laren te versterken. Wij investeren gericht in de leefbaarheid en in de voorzieningen van ons dorp. Daarmee hebben wij vertrouwen in Laren en haar toekomst. Voor onszelf én voor de generaties die na ons komen. Namens het college van Burgemeester & Wethouders Laren, Jan van Midden Wethouder Financiën
5
Leeswijzer De programmabegroting 2026 bestaat uit de begroting in één oogopslag, de beleidsbegroting en de financiële begroting. Hieronder worden de verschillende onderdelen van de programmabegroting kort beschreven. •
Begroting in één oogopslag Bij de begroting in één oogopslag is op hoofdlijnen inzicht in de financiële positie van de gemeente gegeven voor de komende jaren. Daarnaast wordt een beeld gegeven van de belangrijkste inkomsten en uitgaven van de gemeente.
•
Programmaplan Het programmaplan is het hart van de begroting. Hierin doet het college voorstellen voor de prioriteiten en activiteiten in 2026. Elk van de thematische programma’s begint met een korte inleiding waarin de belangrijkste onderdelen en partners worden beschreven. Daarna staat er een overzicht van de doelstellingen voor de komende vier jaar, met daaronder de activiteiten die in 2026 zijn gepland. Tot slot wordt het totaal aan baten en lasten weergegeven, gevolgd door een tabel met de wijzigingen ten opzichte van eerdere jaren. In sommige programma’s zijn ook de (wettelijke verplichte) beleidsindicatoren opgenomen. Daarachter zijn verschillende (vaak verplichte) blokken opgenomen, die meer inzicht geven in de financiële positie van de gemeente en de onderliggende cijfers.
•
Paragrafen In de paragrafen worden de onderwerpen behandeld die van belang zijn voor het inzicht in de financiële positie van de gemeente Laren.
•
Financiële begroting Het overzicht van de baten en lasten bestaat uit de meerjarenraming 2026-2029 waarmee inzicht wordt gegeven van de totale baten en lasten per programma. Ook staat hier de analyse van het structureel en reëel evenwicht van de begroting. Uiteenzetting van de financiële positie Dit onderdeel bestaat uit de meerjarige geprognosticeerde balans, de investeringsplanning, een overzicht van de reserves en voorzieningen en tot slot het overzicht van het EMU-saldo.
•
•
Bijlagen De bijlagen bestaan uit het overzicht van de taakvelden en de toelichting op de algemene uitkering. Daarnaast de investeringsplanning en een overzicht van de wettelijk verplichte beleidsindicatoren.
Voor het begrip van de begroting is het belangrijk deze technische punten voor ogen te houden: Toelichting bij systematiek Dienstverleningsovereenkomst (DVO) met de BEL. De dienstverleningsovereenkomst 2026 is nu verwerkt in de begroting 2026 Laren. Tenzij anders vermeld zijn alle bedragen in euro’s en afgerond op hele getallen. Door deze afronding kan een optelverschil ontstaan. Duiding ‘resultaat’ in de financiële tabellen: Bedrag +: Bedrag -:
6
resultaat is negatief (verlies) resultaat is positief (winst)
méér uitgaven of minder inkomsten dan begroot minder uitgaven of méér inkomsten dan begroot
Collegesamenstelling en portefeuilleverdeling Het college van burgemeester en wethouders (B&W) is het dagelijks bestuur van de gemeente. De burgemeester en de wethouders zijn verantwoordelijk voor de uit te voeren bestuurlijke taken en hebben ieder een eigen portefeuille die is gekoppeld aan de verschillende programma’s in de begroting.
7
Burgemeester J. (Joan) de Zwart
Algemene bestuurlijke zaken, kabinetszaken Openbare orde en veiligheid Evenementen- en horecavergunningen Kunst en cultuur Burgerzaken ICT & informatieveiligheid
Wethouder J.G. (Jan) van Midden De heer J.G. (Jan) van Midden is 1e locoburgemeester.
Financiën, waaronder belastingen en subsidiebeleid Openbare ruimte en groen, waaronder riolering Toezicht en handhaving Sport Grondzaken en vastgoed Project uitvoering centrumvisie (i.s.m. wethouder De Groot) Project onderwijshuisvesting (i.s.m. wethouder De Groot)
Wethouder N. (Niels) Rood. De heer N. (Niels) Rood is 2e locoburgemeester.
Ruimtelijke ontwikkeling, waaronder omgevingswet Verkeer en vervoer Wonen en Volkshuisvesting Inwonersbetrokkenheid en bestuurlijke vernieuwing Brinkhuis, inclusief bibliotheek Monumenten Vergunningen Huisvesting vluchtelingen en asielketen Project Crailo
Wethouder F.K. (Flip) de Groot De heer F.K. (Flip) de Groot is 3e locoburgemeester.
Economische zaken, toerisme en evenementenbeleid Milieu & duurzaamheid WMO, jeugd, welzijn Volksgezondheid Onderwijs Project uitvoering centrumvisie (i.s.m. wethouder Van Midden) Project onderwijshuisvesting (i.s.m. wethouder Van Midden)
Begroting in één oogopslag
8
Financiële begroting in één oogopslag Meerjaren perspectief De begroting 2026 heeft een nadelig saldo van circa 0,692 miljoen euro. Dit resultaat is een optelling van de huidige meerjarenbegroting zoals opgenomen in de programmabegroting 2025 (1,11 miljoen negatief), de effecten van het collegeprogramma en tot slot de nieuwe mutaties die zijn toegelicht in dit nieuwe begrotingsdocument. Het negatieve saldo 2026 komt hoofdzakelijk door de forse incidentele kostentoename, deze incidentele posten hebben echter geen invloed op het structurele begrotingssaldo.
Ombuigingen Als college zien we mogelijkheden om ook naar de toekomst toe voor Laren de juiste keuzes te maken, we volgen hierin het advies van de VNG en hebben ombuigingsmogelijkheden in kaart gebracht en verwerkt in de voorliggende begroting. In hoofdstuk 3.6 zijn de verwerkte ombuigingsvoorstellen weergegeven die de meerjarenbegroting 2026-2029 in positieve zin beïnvloeden. Ontwikkelingen 2026-2029 Hieronder zijn de ontwikkelingen die een grote financiële impact hebben op de begroting 2026-2029 kort toegelicht. Meicirculaire 2025 In de begroting 2026 zijn de ontwikkelingen uit de meicirculaire 2025 verwerkt. In de meicirculaire is een nieuwe raming voor het volume accres 2025 en verder opgenomen. Deze raming is gebaseerd op de actuele raming van de ontwikkeling van het BBP door het Centraal Planbureau (CPB). Voor de jaren 2025 tot en met 2029 is de raming opwaarts bijgesteld. Daarnaast zijn er diverse taakmutaties opgenomen waaronder extra middelen gemeenten en Jeugd en uitstel vervanging abonnementstarief Wmo. In de raadsinformatiebrief van mei 2025 is de volledige inhoud van de meicirculaire teruglezen. In onderstaand overzicht is meerjarig het verloop van het gemeentefonds weergegeven.
OZB niet-woningen conform tarief Blaricum De inkomsten uit de Onroerendezaakbelasting (OZB) voor niet-woningen zijn geharmoniseerd met de tarieven in Blaricum. Een aanzienlijk deel van deze inkomsten – circa 10% – vloeit rechtstreeks terug naar de ondernemers in de vorm van een bijdrage aan Bijzonder Laren. Zo krijgen ondernemers ruimte om zelf te investeren in de vitaliteit en aantrekkelijkheid van het dorp (0,737 miljoen positief). Actualisatie OZB De baten uit de onroerendezaakbelasting nemen in 2026 toe door areaaluitbreiding, waardestijging en de indexatie van de tarieven met 3% (0,1 miljoen positief). Bijstelling leges omgevingsvergunning Voor 2026 zijn de legestarieven voor omgevingsvergunningen geactualiseerd op basis van de verwachte bouwplannen en overige aanvragen (0,113 miljoen positief) 9
Actualisatie leges riool 2026 - 2029 Uitgangspunt 100% kostendekkend tarief (0,267 miljoen positief) Onderwijs huisvestingsplannen Vrijval budgetten (0,180 miljoen) Dienstverleningsovereenkomst BEL Combinatie 2026 De bijdrage aan de BEL Combinatie is gestegen. Zoals opgenomen in de begroting 2026 van de BEL Combinatie is de bijdrage voor Laren gestegen van circa 9,8 miljoen in 2026 naar afgerond 10,7 miljoen. In het BEL-bestuur (september-2025) is besloten om de reeds vastgestelde programmabegroting van de BEL Combinatie aan te passen en de bijdrage voor alle drie BEL gemeenten naar beneden bij te stellen. Voor Laren daalt de bijdrage in 2026 naar 10,6 miljoen euro. Sociaal domein Reguliere indexatie, herverdeling aantal gebruikers ambulante zorg en (zie ook product 5.2, 5.3 en 5.4) (0,434 miljoen). Integraal huisvestingsplan (IHP) Uitwerking reeds genomen raadsbesluit (0,325 miljoen) Hogere energielasten De Biezem De verwachting is dat de energiekosten zullen stijgen i.v.m. het aflopen van het huidige vaste energiecontract (0,215 miljoen). Loon- & prijscompensatie De jaarlijkse loon- en prijscompensatie van de gemeente bedraagt totaal 0,156 miljoen euro. De prijsstijging is conform het in de kadernota vastgestelde indexeringspercentage van 3% (totaal 0,094 miljoen).
Het overige deel (0,062 miljoen) betreft de loonstijging van ambtenaren, college- en raadsleden en is conform CAO. Actualisatie investeringen 2026 - 2029 De investeringsplanning is geactualiseerd waardoor investeringen in tijd zijn doorgeschoven. Dit leidt in 2026 tot lagere kapitaallasten van totaal 0,474 miljoen. Vanaf 2029 nemen de kapitaallasten weer toe i.v.m. het toevoegen van nieuwe investeringen. Regio Gooi en Vechtstreek De jaarlijkse bijdrage stijgt met circa 0,202 miljoen. De Regio Gooi en Vechtstreek voert diverse taken uit zoals zorg- en veiligheid, afvalinzameling, leerlingenvervoer, economische ontwikkeling en openbare gezondheidszorg (GGD). De kostenstijgingen zijn verspreid over de programma’s 1, 2, 3, en 5. Omdat de kostenstijging voor de GAD wordt gedekt door de afvalstoffenheffing, is de uiteindelijke stijging ten laste van het resultaat 0,166 miljoen. Actualisatie treasury De rentelasten zijn geactualiseerd als gevolg van de geplande investeringen zoals het IHP (0,2 miljoen). IBOR De huidige bestekken voor het onderhoud aan de openbare ruimte lopen 31 december 2025 af. Inmiddels zijn de besprekingen met de betreffende aannemers naar tevredenheid afgerond en zijn de financiële consequenties opgenomen (0,185 miljoen) Overige ontwikkelingen De overige ontwikkelingen (> 25.000,-) zijn op programmaniveau toegelicht.
Structureel en reëel evenwicht De begroting dient structureel en reëel in evenwicht te zijn (art. 189 Gemeentewet). Een begroting is structureel sluitend wanneer de structurele en éénmalige uitgaven in evenwicht zijn met de daar tegenover staande structurele en éénmalige inkomsten. De gemeenteraad ziet erop toe dat de begroting in evenwicht is en kan hiervan afwijken indien aannemelijk is dat het evenwicht in de begroting de eerstvolgende jaren tot 10
stand zal worden gebracht. Dit houdt in dat structurele lasten kunnen worden gedekt met structurele baten. Indien dit niet het geval zou zijn, zou de kans groot zijn dat er op termijn een begrotingstekort ontstaat. Het structureel begrotingsevenwicht wordt berekend door de totale lasten en baten te verminderen met de incidentele lasten en baten. Het saldo dat over blijft moet op termijn positief zijn (de structurele baten zijn dan groter dan de structurele lasten). De begrotingsjaren 2026-2029 zijn structureel sluitend. Begroting Begroting Begroting Begroting Berekening structureel begrotingssaldo 2026 2027 2028 2029 Geraamd resultaat (na mutatie reserves)
692.113
-9.179 -191.726 -281.563
Incidentele lasten (-/-)
-1.218.168 -126.000
Incidentele baten (+)
-
Incidentele toevoegingen reserves (-/-) Incidentele onttrekkingen reserves (+) Structureel saldo begroting Structureel evenwicht?
-32.080
-
-
-
-
-
-
-
-
26.500
14.181
-
-
-499.555 -120.998 -223.806 -281.563 Ja
Ja
Ja
Ja
Opbrengsten en kosten Opbrengsten De totale opbrengsten (baten) van de gemeente Laren bedragen ruim 37,4 miljoen euro. Voor een groot deel van de opbrengsten mag de gemeente zelf bepalen waar zij het geld aan uitgeeft. Dit zijn de vrij besteedbare middelen die bestaan uit de gemeentelijke belastingen, de algemene uitkering uit het gemeentefonds en de overige eigen inkomsten. Daarnaast ligt voor een deel van de opbrengsten vast waar de gemeente het geld aan uit moet geven. Daarvan is sprake bij de heffingen die bedoeld zijn om bepaalde gemeentelijke taken van te kunnen betalen. Voorbeelden hiervan zijn de rioolheffing, de afvalstoffenheffing maar ook de leges voor paspoorten en rijbewijzen. De heffingen mogen niet meer opbrengen dan de taken kosten, oftewel de gemeente mag hier geen winst op maken. Zoals hieronder te zien bestaat het grootste deel van de inkomsten in 2026 uit de ontvangsten van het Rijk (62%) en komen uit het gemeentefonds. De overige ontvangsten vanuit het Rijk betreft grotendeels geld voor specifieke doeluitkeringen en de bijstandsverlening. De overige inkomsten bedragen zo’n 6% van de totale inkomsten. De overige inkomsten bestaan met name uit de incidentele opbrengsten zoals de verkoop gronden en verkregen aflossingen op verstrekte zekerheidshypotheken. Ten slotte zijn de lokale waaronder de OZBinkomsten een groot deel van de inkomsten in 2026 (32%).
11
Kosten De totale kosten (lasten) van de gemeente Laren bedragen 38,094 miljoen euro. De uitgaven zijn zeer divers en bestaan bijvoorbeeld uit groenonderhoud, afschrijving van investeringen, subsidies en bijdragen, salariskosten en de kosten van de uitvoeringsorganisatie (BEL Combinatie). In het overzicht van de uitgaven zijn per programma de totale kosten gepresenteerd.
De meeste uitgaven vinden plaats binnen het programma ''Meedoen in Laren'' (29%). Tot het programma ''Meedoen in Laren'' behoort alles wat te maken heeft met zorg en ondersteuning van inwoners met een hulpvraag. Daarbij gaat het om jongeren, ouderen, mensen met een beperking (fysiek, verstandelijk of psychisch) en mensen die moeilijk aan werk kunnen komen of die werkloos zijn geworden. Ook binnen het programma ''De algemene inkomsten en uitgaven van Laren'' vinden relatief veel uitgaven plaats (18%). Dit betreft voor het merendeel de uitvoeringskosten van de BEL Combinatie. Voor een gedetailleerd overzicht van alle gemeentelijke uitgaven per programma (taakveldniveau) wordt verwezen naar de bijlagen.
12
Beleidsbegroting
13
1. Programmaplan
Uitgangspunten Uitkering gemeentefonds In de raming is de algemene uitkering tot en met de Meicirculaire 2025 van het gemeentefonds verwerkt. Financiële ontwikkelingen (>€ 25.000,-) Voor alle drie de BEL-gemeenten zijn de financiële ontwikkelingen boven de € 25.000,- toegelicht. Salarissen De salarissen zijn conform CAO verwerkt. In onderstaand overzicht is een korte samenvatting van de procentuele stijging weergeven. Ambtelijke organisatie (cao-akkoord 2025): • Stijging 2% vanaf april 2025 (cao) • Stijging 1,85% vanaf oktober 2024 (cao) • Stijging 1,25% vanaf juli 2026 (cao) College van B&W en gemeenteraad (Rechtspositiebesluit decentrale politieke ambtsdragers): • Stijging 5,0% vanaf 1 januari 2025 • 2026 en verder: nullijn Inflatiecorrectie 2026 Deze is berekend op 3%. OZB verhoging De OZB is een belangrijke inkomstenbron voor de gemeente waarmee algemene uitgaven gefinancierd kunnen worden. In de berekening van het ozb-tarief voor 2026 is rekening gehouden met de verwachte waardeontwikkeling van woningen (+7%) en niet-woningen (0%), De inflatiecorrectie is 3 procent. Doordat de inflatie lager is dan de waardestijging, betekent dit voor de woningen een tariefsverlaging.
14
Verplichte beleidsindicatoren Taakveld 0 Bestuur en ondersteuning # Doel TV Naam indicator
Blaricum Eemnes
Laren
Nederland
MeetBron moment
1
-
0.0 Formatie
0,6
1,35
0,26
Eigen gegevens
2
-
0.0 Bezetting
0,58
1,31
0,20
Eigen gegevens
3
-
0.0 Apparaatskosten
€ 450
532
537
Eigen gegevens
4
-
0.0 Externe inhuur
12,0%
6%
13%
Eigen gegevens
5
-
0.0 Overhead
16,0%
16%
16%
Eigen gegevens
Toelichting beleidsindicatoren 1
Het aantal fte per 1.000 inwoners.
2
De bezetting in aantal fte per 1.000 inwoners.
3
De apparaatskosten per inwoner.
4
De kosten van externe inhuur als % van het totaal van de loonsom en de totale kosten van inhuur externen.
5
Percentage van de totale lasten.
Taakveld 1 Veiligheid # Doel TV Naam indicator
Blaricum Eemnes
Laren
Nederland
MeetBron moment
6
3.1 1.2 Verwijzingen Halt per 1.000 jongeren
3,0
6,0
5,2
9,0
2024
Stichting Halt
8
3.1 1.2 Winkeldiefstal per 1.000 inwoners
0,0
0
0,9
0,8
2024
CBS - diefstallen
9
3.1 1.2 Geweldsmisdrijven per 1.000 inwoners
1,6
1,5
3,1
2,6
2024
CBS - criminaliteit
10
3.1 1.2 Diefstal uit woning per 1.000 inwoners
2,4
1,0
3,9
1,1
2024
CBS - diefstallen
11
3.1 1.2 Vernieling en beschadiging per 1.000 inwoners
3,9
2,6
6,1
3,6
2024
CBS - criminaliteit
Toelichting beleidsindicatoren
6
Het aantal verwijzingen naar Halt per 1.000 inwoners in de leeftijd van 12-18 jaar. Jongeren van 12 tot 18 jaar die een licht vergrijp plegen, worden door de politie of leerplichtambtenaren naar Bureau Halt verwezen voor een passende Halt-straf. Zij krijgen leeropdrachten en er volgen gesprekken met de jongeren en de ouders. Op deze manier kunnen jongeren rechtzetten wat zij fout hebben gedaan, zonder dat zij in aanraking komen met het Openbaar Ministerie.
8
Het aantal winkeldiefstallen per 1.000 inwoners.
9
Het aantal geweldsmisdrijven per 1.000 inwoners. Voorbeelden van geweldsmisdrijven zijn seksuele misdrijven, levensdelicten zoals moord en doodslag en dood en lichamelijk letsel door schuld (bedreiging, mishandeling, etc.).
10 Het aantal diefstallen uit woningen per 1.000 inwoners. Het aantal vernielingen en beschadigingen (in de openbare ruimte) per 1.000 inwoners. Hieronder vallen brandstichting, alle vormen van vernieling en misdrijven tegen de openbare orde en het openbaar gezag. Voorbeelden van misdrijven tegen de openbare orde en tegen het openbaar gezag zijn opruiing, huis-, computer- en lokaalvredebreuk, deelneming aan een criminele of terroristische 11 organisatie, openlijke geweldpleging, godslastering, discriminatie en het doen van een valse aangigte. Omdat het delict mensenhandel vaak onder dezelfde feitcode geregistreerd wordt als het delict mensensmokkel, worden deze 2 delicten samengeteld en weergegeven bij de gewelds- en seksuele misdrijven.
Taakveld 3- Economie # Doel TV Naam indicator
Blaricum Eemnes
Laren
Nederland
14
45,6%
47,2%
49,8%
15
10 3.1 Functiemenging in percentage
48,1%
MeetBron moment 2023
CBS-BAG/LISA
16
10 3.1 Vestigingen (van bedrijven) per 1.000 inwoners
237,1
256,2
292,1
187,3
2023
LISA
Toelichting beleidsindicatoren 14 De functiemengingsindex (FMI) weerspiegelt de verhouding tussen banen en woningen, en varieert tussen 0 (alleen wonen) en 100 (alleen werken). Bij een waarde van 50 zijn er evenveel woningen als banen. 16 Het aantal vestigingen van bedrijven, per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15-65 jaar.
Taakveld 4 - Onderwijs # Doel TV Naam indicator
Blaricum Eemnes
Laren
Nederland
MeetBron moment
17
5.4 4.3 Absoluut verzuim
0
0
4,1
8,5
2024
DUO / Ingrado
18
5.4 4.3 Relatief verzuim
29,0
49,0
25,0
21,0
2024
DUO / Ingrado
19
Vroegtijdig schoolverlaters zonder 5.4 4.3 startkwalificatie
1,3%
1,7%
2,1%
1,8%
2024
DUO / Ingrado
Toelichting beleidsindicatoren 17
Het aantal leerplichtigen of kwalificatieplichtingen dat niet staat ingeschreven op een school of instelling, per 1.000 leerlingen. Periode aanduiding '2018'staat voor schooljaar '2017-2018'.
18
Een jongere staat wel ingeschreven op een school, maar gedurende een bepaalde tijd de lessen/praktijk verzuimt. Ook veelvuldig te laat komen kan hiertoe worden gerekend. Periodeaanduiding '2018' staat voor schooljaar '2017-2018'. Per 1.000 leerlingen.
19
Het percentage van het totaal aantal leerlingen van het VO en MBO (12-23 jaar) dat voortijdig, d.w.z. zonder startkwalificatie, het onderwijs verlaat. Periode aanduiding '2018'staat voor schooljaar '2017-2018'.
Taakveld 5 - Sport, cultuur en recreatie # Doel TV Naam indicator
Blaricum Eemnes
Laren
Nederland
20
36,5%
30,6%
44,1%
6.2 5.1 Percentage niet-wekelijkse sporters
36,0%
MeetBron moment 2024
CBS/RIVM
Toelichting beleidsindicatoren 20 Het percentage niet-wekelijkse sporters t.o.v. bevolking van 19 jaar en ouder. Bevolking van 19 jaar en ouder dat niet minstens 1 x per week aan sport doet.
Taakveld 6 - Sociaal Domein MeetBron moment
# Doel TV Naam indicator
Blaricum Eemnes
Laren
Nederland
21
7.3 6.5 Banen
644,1
641,3
793,4
708,1
2023
LISA
23
7.3 6.3 Kinderen in uitkeringsgezin
3%
3%
2%
6%
2022
CBS - jeugd
24
7.3 6.3 Netto arbeidsparticipatie
71,9%
75,0%
69,7%
73,8%
2024
CBS arbeidsdeelname
26
7.3 6.3 Percentage werkloze jongeren
x
x
x
1%
2022
CBS - jeugd
27
7.3 6.3 Personen met een bijstandsuitkering*
154,4
166,3
161,8
176
2024
28
7.3 6.3 Lopende re-ïntegratievoorzieningen*
113,3
116,2
99,8
156,6
2024
29
7.3
12,5%
12,2%
14,3%
13,1%
2024
CBS - jeugd
x
1,0%
0,4%
0,9%
2024
CBS - jeugd
30
16
6.7 Jongeren met jeugdhulp 2 6.7 7.4 Jongeren met jeugdbescherming 2
CBS participatiewet CBS participatiewet
31 32
6.7 Jongeren met jeugdreclassering 2 6.7 7.3 Cliënten met een maatwerkarrangement WMO* 1 7.4
x
x
x
0,4%
2024
CBS - jeugd
500
500
710
669
2024
CBS - mon.SD/WMO
* eenheidsmaatstaf gewijzigd van 1.000 inwoners naar nu 10.000 inwoners.
Toelichting beleidsindicatoren 21
Het aantal banen, per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15-64 jaar. Onder een baan wordt een vervulde positie verstaan. Dit betreffen zowel fulltimers, parttimers als uitzendkrachten.
Het percentage kinderen tot 18 jaar dat in een gezin leeft dat van een bijstandsuitkering moet rondkomen. Bijstandshuishouden is een 23 huishouden waarvan minimaal 1 lid een bijstandsuitkering ontvangt. Onder bijstand wordt hier uitkeringen aan huishoudens o.g.v. de Wet werk en bijstand (tot 2015) en de Participatiewet (vanaf 2015) en het Besluit bijstandsverlening zelfstandigen 2004 verstaan. 24 Het percentage van de werkzame beroepsbevolking ten opzichte van de potentiële beroepsbevolking. 26
Personen van 16 t/m 22 jaar die als werkzoekende staan ingeschreven bij het UWV Werkbedrijf en tegelijkertijd geen baan hebben als werknemer volgens de Polisadministratie.
Het aantal personen met een uitkering o.g.v. de Wet werk en bijstand (t/m 2014) en de Participatiewet (vanaf 2015). De uitkeringen 27 (leefgeld) aan personen in een instelling, de elders verzorgden, zijn niet inbegrepen. Ook de uitkeringen aan dak- en thuislozen zijn niet inbegrepen. 28 Het aantal lopende re-ïntegratievoorzieningen, per 10.000 inwoners in de leeftijd van 15-64 jaar. Het percentage jongeren tot 18 jaar met jeugdhulp ten opzicht van alle jongeren tot 18 jaar. Jeugdhulp is de hulp en zorg zoals deze 29 bedoeld en beschreven is in de Jeugdwet (2014). Het betreft hulp en zorg aan jongeren en hun ouders bij psychische, psychosociale en/of gedragsproblemen, een verstandelijke beperking van de jongere of opvoedingsproblemen van de ouders. Jongeren met jeugdbescherming betreft jongeren tot 18 jaar die op enig moment in de verslagperiode een maatregel door de rechter dwingend opgelegd hebben gekregen. Jeugdbescherming is een maatregel die de rechter dwingend oplegt. Dat gebeurt als een 30 gezonde en veilige ontwikkeling van een kind of jeugdige wordt bedreigd en vrijwillige hulp niet of niet voldoende helpt. Een kind of jongere wordt dan onder toezicht gesteld of onder voogdij geplaatst. In uitzonderlijke gevallen wordt de hulp of zorg voortgezet tot de leeftijd van 23 jaar.
Het percentage jongeren (12-23 jaar) met een jeugdreclasseringsmaatregel ten opzichte van alle jongeren (12-23 jaar). Jeugdreclassering is een combinatie van begeleiding en controle voor jongeren vanaf 12 jaar, die voor hun 18e verjaardag met de politie in aanraking zijn geweest en een proces-verbaal hebben gekregen. Indien de persoonlijkheid van de dader of de 31 omstandigheden waaronder het misdrijf is begaan daartoe aanleiding geven, kan het jeugdstrafrecht eveneens worden toegepast op jongvolwassenen in de leeftijd 18 t/m 23 jaar. De jongere krijgt op maat gesneden begeleiding van een jeugdreclasseringsmedewerker om te voorkomen dat hij/zij opnieuw de fout ingaat. De begeleiding kan doorlopen tot de jongere 23 jaar wordt. Aantal per 10.000 inwoners in de betreffende bevolkingsgroep. Een maatwerkarrangement is een vorm van specialistische 32 ondersteuning binnen het kader van de Wmo. Voor de Wmo-gegevens geldt dat het referentiegemiddelde gebaseerd is op 327 deelnemende gemeenten.
Taakveld 7 - Volksgezondheid en milieu # Doel TV Naam indicator
Blaricum Eemnes
Laren
Nederland
MeetBron moment
33
9
7.3
Omvang huishoudelijk restafval
146
118
146
106
2023
CBS - stat.hh afval
34
9
7.0
Percentage hernieuwbare elektriciteit
11,8%
41,6%
6,2%
45,7%
2022
RWS - klimaatmon.
Toelichting beleidsindicatoren 33 Niet gescheiden ingezameld huishoudelijk afval (kg. per inwoner). 34 Hernieuwbare elektriciteit is elektriciteit die is opgewekt uit wind, waterkracht, zon of biomassa.
17
Taakveld 8 - Vhrosv MeetBron moment
# Doel TV Naam indicator
Blaricum Eemnes
Laren
Nederland
35
8
8.3 WOZ-waarde woningen
€ 910
€ 540
€ 930
€ 430
2025
CBS - stat.WOZ
36
8
8.3 Nieuwbouw woningen
0,9
14,9
5,6
8,6
2024
BAG-ABFresearch
37
8
8.3 Demografische druk
98,0%
79,8%
113,0%
82,0%
2025
CBS - stat.bevolking
38
8
8.0 Woonlasten éénpersoonshuishouden
€ 1.426
€ 1.070 € 1.498
€ 996
2025
COELO
39
8
8.0 Woonlasten meerpersoonshuishouden
€ 1.635
€ 1.558 € 1.761
€ 1.091
2025
COELO
Toelichting beleidsindicatoren 35 De gemiddelde WOZ waarde van woningen. 36 Het aantal nieuwbouwwoningen per 1.000 woningen, exclusief overige toevoegingen, zoals transformaties. 37 De som van het aantal personen van 0 tot 20 jaar en 65 jaar of ouder in verhouding tot de personen van 20 tot 65 jaar. 38 Het gemiddelde totaalbedrag in euro's per jaar dat een éénpersoonshuishouden betaalt aan woonlasten. 39 Het gemiddelde totaalbedrag in euro's per jaar dat een meerpersoonshuishouden betaalt aan woonlasten.
18
Programma 1 Besturen en diensten verlenen in een veilig Laren Visie We streven naar 100% digitale dienstverlening met oog voor de inwoners die dat niet kunnen. Vanuit onze missie dat we dichtbij onze inwoners staan is onze visie dat we juist die producten digitaal aan moeten bieden waarvan inwoners vinden dat ze dit zelfstandig moeten kunnen aanvragen. Dienstverlening op locatie(s) of zelfs bij mensen thuis zou een optie kunnen zijn, ook voor diegene die geen digitale middelen hebben of niet in staat zijn hiermee te werken. We leggen de lat voor onze dienstverlening hoog. De kernwoorden hierbij zijn: transparant, verbindend, ondersteunend, eenvoudig en betrouwbaar. We meten onze resultaten aan de hand van landelijke kwaliteitsen servicenormen. Denk aan “Waar staat je gemeente” en het VNG- kwaliteitshandvest. Het taalgebruik dient begrijpelijk te zijn voor alle inwoners.
Openbare orde en veiligheid/Boa’s De veiligheid van onze gemeente is een gezamenlijke verantwoordelijkheid van inwoners, ondernemers, politie en de gemeente. Samen kunnen we ervoor zorgen dat het in onze gemeente veilig blijft om te wonen, werken, ondernemen, recreëren en verblijven. Als er toch ergens onveilige situaties ontstaan dan pakken we dat direct op. Of het nu op straat is of achter de voordeur, online of offline. Tegelijkertijd groeit en bloeit onze gemeente. Daarom investeren we fors in veiligheid. We zetten in op een verbeterd veiligheidsgevoel via preventie en het aanpakken van problemen. Waar nodig treden we handhavend op. De gemeente werkt hiervoor intensief samen met politie, Openbaar Ministerie, brandweer, Versa, woningcorporaties en vele andere partners. We werken integraal, in de zin dat ons beleid zich richt op het sociale-, fysieke- en het veiligheidsdomein. Ook werken we verder aan de resultaatgerichte inzet van onze handhavers onder andere door het bijhouden van een hotspotlijst waardoor we op de hottimes (tijdstip) op de hotspots (locatie) aanwezig kunnen zijn. Een deel van het programma wordt door de Veiligheidsregio uitgevoerd en omvat de kosten van brandweer en crisisbeheersing. Ook de lokale inzet voor de Algemene Plaatselijke Verordening (APV) valt hieronder.
19
Product 1.1 Burgerzaken en dienstverlening Speerpunten: We voeren het Programma Dienstverlening uit. Steeds meer diensten en producten zullen digitaal worden aangeboden. Insteek is: digitaal waar het kan maatwerk daar waar nodig. In 2026 zullen we nog meer onze hoofd processen efficiënter en meer digitaal maken waar dat kan. Voor team publiek gelden de volgende speerpunten/ ontwikkelingen in 2026: • We gaan meer samenwerken met Huizen en Baarn voor het proces leegstand. • Via de website berichten we over de resultaten van onze servicenormen. • We werken de Hostmanship-filosofie verder uit om zo onze klantvriendelijke dienstverlening te vergroten. Doelstellingen: Wat willen we bereiken?
1.1.1
Op welke wijze willen we dit bereiken?
Verbeteren van de dienstverlening 1.1.1.1 en communicatie met de bewoners.
1.1.1.2
1.1.1.3
1.1.1.4
1.1.1.5
1.1.2
Data in de Basisregistratie Personen (BRP) is structureel van hoge kwaliteit.
1.1.2.1
1.1.2.2
20
We willen een goede communicatie met bewoners en ondernemers. We zijn goed bereikbaar en beschikbaar, en monitoren dat ook. Medewerkers zijn in staat om de vraag achter de vraag te destilleren in contact met de inwoner. We gaan meer focus leggen op het schrijven van goede e-mails. We willen de kwaliteit van onze dienstverlening blijven verbeteren via diverse kanalen, met als leidraad het handvest overheid-burger. Digitaal waar het kan, persoonlijk waar het moet. Medewerkers weten de benodigde informatie te vinden en verbeter punten te signaleren. Een onderdeel daarvan is het opleiden van de medewerkers Frontoffice en het vormen van werkgroepen die bestaande procedures blijven toetsen aan efficiëntie waar kan digitaal. We gaan steeds meer gebruik maken van de Hostmanship-filosofie. We werken de begrippen meer uit en toetsen die aan de bestaande procedures. Om zo onze klantvriendelijke dienstverlening te vergroten. De gemeente behoort adequaat, consequent en correct zaken af te handelen. Hiervoor zijn servicenormen ontwikkeld die vanaf 2022 gerapporteerd worden aan het Management Team en aan de Raad bij de zomernota en bij de jaarstukken. Communicatie, informatie en data zijn betrouwbaar, transparant en begrijpelijk. De uitkomsten van de meetwaardes service normen en MOR meldingen zijn een toets en sturingselement voor onze dienstverlening.
We gaan onze inzet communiceren middels een infographic. We passen ons taalgebruik aan naar begrijpelijk, formulieren worden simpeler en begrijpelijk gemaakt via het project “Communiceren met impact”. We blijven onze brieven en andere communicatie periodiek toetsen op het B1 niveau. Maandelijks wordt de BRP onderworpen aan een wettelijk verplichte controle vanuit de Rijksdienst voor Identiteitsgegevens (RvIG) en waar nodig verbeterd. Jaarlijks worden de BRP en het reisdocumenten uitvoeringsproces onderworpen aan een zelfevaluatie.
1.1.2.3
1.1.2.4
1.1.3
Het digitaliseren van producten (daar waar mogelijk) verbeteren.
1.1.3.1
Inhoud, proces en privacy worden gecontroleerd en geactualiseerd. We zorgen voor kennisoverdracht bij de medewerkers en bieden ruimte voor vakinhoudelijke trainingen. We ontwikkelen een aanpak voor identiteitsfraude, ter voorkoming van het gebruik van de identiteit van een inwoner door criminelen. We gebruiken onze apparatuur daarvoor dagelijks en hebben met regelmaat trainingen over dit onderwerp. We gaan de directe samenwerking aan met Huizen en Baarn in het project leegstand en daaraan gekoppeld adresonderzoeken, om onze processen nog efficiënter te maken. De mogelijkheden van IBurgerzaken worden gemonitord, om de digitale dienstverlening te blijven bevorderen.
Beleidsindicatoren Indicatoren *) Publiek en Dienstverlening De klanttevredenheid is stabiel of neemt bij voorkeur jaarlijks toe. Als u ons belt, staan wij u binnen 30 seconden te woord. U wordt maximaal 2 keer doorverbonden. Als de betreffende medewerker niet direct telefonisch bereikbaar is, wordt een terugbelafspraak gemaakt die wordt nagekomen binnen 2 werkdagen. Aan onze balie hoeft u gemiddeld niet langer dan 5 minuten te wachten. Digitaal bestelde en betaalde producten ontvangt u binnen 5 werkdagen Binnen 2 weken na ontvangst van uw melding over het onderhoud van de openbare ruimte melden wij wat er gebeurd is met uw melding.
Realisatie 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
7,0
7,0
7,0
77%
75%
75%
81%
100%
100%
100%
100%
100%
nnb
90%
90%
89%
95%
95%
Product 1.2 Bestuurszaken Speerpunten: Met de implementatie van het participatiebeleid in 2025 zijn belangrijke stappen gezet om inwonersparticipatie steviger te verankeren in ons gemeentelijk handelen. Zo hebben we bij de totstandkoming van zowel de Verkeersvisie als de Omgevingsvisie inwoners nadrukkelijk betrokken. Daarmee is de basis gelegd voor beleid dat niet alleen vanuit het gemeentelijk bestuur, maar vooral samen met de samenleving vorm krijgt. In 2026 bouwen we hierop voort. We willen de dialoog met onze inwoners verder verdiepen en participatie in een vroegtijdig stadium nog vanzelfsprekender maken bij de ontwikkeling van plannen en projecten. De gemeente zet daarbij passende participatie- en communicatievormen in zoals het online participatie platform 'Ons Laren.nl', buurtbezoeken en thematafels. Zo kunnen inwoners hun kennis, ervaring en ideeën optimaal inbrengen. Op die manier verkleinen we de afstand tussen bestuur en samenleving, versterken we het eigenaarschap in de gemeenschap en benutten we de kracht van Laren als dorp waar alles dichtbij is.
21
Doelstellingen: Wat willen we bereiken?
Op welke wijze willen we dit bereiken?
1.2.1
1.2.1.1
Laren is een vitale gemeente die de taken goed organiseert en financieel stabiel is.
1.2.1.2
1.2.2
We versterken de kracht van onze 1.2.2.1 samenleving en zoeken samenwerking
1.2.2.2
1.2.2.3
1.2.2.4
22
In 2026 zetten we de koers verder in op een financieel gezonde organisatie en de eventuele noodzakelijke maatregelen om dit te behouden. In 2026 houden we de bestaande maatschappelijke voorzieningen in stand. We voorzien geen grote wijzigingen. We zetten de aanpak van Ons Laren voort, met het nieuwe participatiebeleid als leidraad. In 2026 organiseren we weer minstens 4 buurtbezoeken en een aantal open thematafels of andere themagerichte gespreksvormen met inwoners. Om inwoners en ondernemers nog beter te betrekken maken we gebruik van het participatieplatform "Onslaren.nl" waarbij belanghebbenden laagdrempelig mee kunnen denken over gemeentelijke projecten. Een online participatieplatform is een krachtige aanvulling op de tot nu toe vaak gebruikte instrumenten waarmee we meer en andere groepen inwoners snel en op verschillende manieren kunnen betrekken. Het platform is bedoeld voor plannen, projecten en beleidstrajecten van het college/ de gemeente en wordt beheerd door de BEL Combinatie. Een online participatieplatform biedt verschillende manieren van interactie, zoals het geven van reacties, het liken van voorstellen, het plaatsen van een punt op de kaart, stemmen voor voorstellen, waarderen van voorstellen, een flitspeiling of langere enquête en het verzamelen van ideeën.
We zetten het in als instrument ter aanvulling op andere vormen van participatie zoals fysieke inwonersbijeenkomsten en het inwonerspanel. Per onderwerp bekijken we welke mix van instrumenten optimaal is. Als we samenwerken met externe bureaus gebruiken zij waar mogelijk ook het platform van onze gemeente. We gebruiken de (tweejaarlijkse) beoordeling van de gemeente in het landelijke onderzoek 'Waar staat je gemeente' als maatstaf voor de inwonerstevredenheid en het vertrouwen in het gemeentebestuur. Uit de meest recente dorpspeiling blijkt dat onze inwoners de gemeentelijke dienstverlening waarderen met een 7,0 en het contact via de balie burgerzaken met een 7,8. Daarnaast geeft 73% van de respondenten aan dat de communicatie in brieven en e-mails duidelijk is. Het vertrouwen in de gemeente ligt met 49% hoog vergeleken met het landelijk gemiddelde van 29%. Aandachtspunten die al in 2025 zijn opgepakt en in 2026 de aandacht houden zijn groenonderhoud en verkeersveiligheid. De gemeenteraad wil beter te volgen zijn voor de inwoners. Daarom werken we aan een nieuw raadsinformatiesysteem. Verwachting is dat na de aanbesteding het nieuwe RIS in de zomervakantie 2026 kan worden geïmplementeerd.Zowel raad als
1.2.3
Afronden collegeprogramma 2022 1.2.3.1 – 2026 en zorgdragen voor goede 1.2.3.2 overdracht en inwerken nieuw college en de gemeenteraad na de 1.2.3.3 verkiezingen 1.2.3.4
college hebben dan een systeem dat meer mogelijkheden biedt en is ingericht op basis van de wensen van de gebruikers. Een nieuw raadsinformatieSysteem (RIS) is ook ondersteunend naar (betrokken) inwoners. Met een duidelijke, eigen raadpagina kunnen inwoners zien wanneer en waarover de raad vergadert en kunnen makkelijker dossiers (langlopende onderwerpen) terugvinden. Informatie en besluiten zijn snel en eenvoudig te raadplegen. Afronden collegeprogramma 2022 – 2026 Opstellen en uitvoeren introductieprogramma voor nieuwe raadsleden samen met Eemnes en Laren Na de verkiezingen kennismaking organiseren, samen met Eemnes en Laren, voor nieuwe raadsleden met de BEL organisatie Inwerken van nieuwe wethouders na de verkiezingen
Product 1.3 Openbare orde en veiligheid Speerpunten: Ondermijnende criminaliteit Georganiseerde ondermijnende criminaliteit is vaak onzichtbaar en sluipt via legale structuren onze samenleving binnen. Het ondergraaft gezag, beïnvloedt beleidskeuzes en zet druk op de weerbaarheid van de overheid. Juist omdat de BEL-gemeenten korte lijnen hebben met inwoners en ondernemers, zijn ze extra kwetsbaar voor deze vorm van criminaliteit. De afgelopen jaren hebben wij significant geïnvesteerd in samenwerking, wat heeft geleid tot verbeterde informatie-uitwisseling, versterkte structuren en een scherper beeld van de problematiek. Daarom zetten wij vol in op een krachtige, integrale aanpak: - Samenwerking staat centraal: de afgelopen jaren zijn grote stappen gezet in kennisdeling, het bouwen aan informatiestructuren en het verkrijgen van een scherper beeld van deze misstanden. - In het interne ondermijningsoverleg bespreken we signalen die we toetsen op integriteit, deels ondersteund door het Bestuurlijk Expertise Team (BET) uit de regio. Bij risicolocaties grijpen we gericht in: kleinschalig, strategisch en in samenwerking met partners binnen het veiligheidsdomein. In samenwerking met het Bestuurlijk Interventieteam (BIT) voeren we multidisciplinaire controles uit. Daarnaast investeren we in de weerbaarheid van onze organisatie door het geven van gerichte trainingen.
Zo bouwen we aan een overheid die stevig in haar schoenen staat. Digitale criminaliteit Het dagelijkse leven is in toenemende mate afhankelijk geworden van digitale technologieën. De fysieke en online wereld raakt steeds meer met elkaar verweven. Cybercriminelen benutten deze risico’s en kwetsbaarheden. Landelijk daalt de traditionele criminaliteit al jaren, terwijl de digitale criminaliteit, in het bijzonder de horizontale fraude (fraude tussen particulieren onderling) en grensoverschrijdend gedrag, juist toeneemt. Ook oproepen tot ordeverstoringen vinden vaker plaats in de digitale omgeving. De aanpak van digitale onveiligheid (criminaliteit en ordeverstoring) heeft prioriteit. Het doel is om bewustzijn van digitale criminaliteit en de weerbaarheid ertegen te vergroten. We leggen daarin de focus op de jeugd, senioren en op het MKB. We organiseren bijeenkomsten en voorlichtingen om de (digitale) weerbaarheid van deze doelgroepen te vergroten. Voor deze aanpak werken we samen met partners zoals het Platform Veilig Ondernemen (PVO), de politie en scholen. Samen zetten we in op praktische informatie en het delen van ervaringen, zodat we de impact van digitale criminaliteit kunnen beperken. De aanpak van digitale onveiligheid en criminaliteit moet net zo normaal worden als de huidige aanpak van de traditionele criminaliteit.
High Impact Crimes (HIC) High Impact Crimes (HIC) zijn delicten die ernstige materiële en/of immateriële schade veroorzaken. Ze raken niet alleen directe slachtoffers, maar ook hun omgeving en de samenleving als geheel. Voorbeelden van HIC 23
zijn woninginbraken, overvallen, straatroven en mobiel banditisme. Mobiel banditisme betreft internationaal georganiseerde criminele activiteiten waarbij rondtrekkende bendes zich bezighouden met onder andere babbeltrucs, zakkenrollerij, inbraken, winkel-, en autodiefstal. Kenmerkend is dat deze daders zonder vaste woon- of verblijfplaats in Nederland opereren. Deze vorm van criminaliteit heeft een aantoonbare negatieve invloed op het veiligheidsgevoel van inwoners en verdient daarom voortdurende aandacht. We continueren onze aanpak en blijven de situatie actief monitoren. Waar nodig treden we repressief op. We leggen in onze aanpak de nadruk op preventie, dit doen we samen met (georganiseerde) bewoners, ondernemers, woningcorporaties en andere relevante partners. De gemeente voert regie en baseert haar acties op een goede informatiepositie en analyse van beschikbare cijfers. Op die manier kunnen (preventieve) maatregelen worden afgestemd op actuele trends, locatie-specifieke problematiek en de werkwijze van daders. Verkeersveiligheid Bij het signaleren van een waarneembare trend in het centrum van Laren waarbij de verkeersveiligheid in het geding is dan wordt hiertegen opgetreden. Hiervan is bijvoorbeeld sprake bij autospotters en autoshowers die geluidsoverlast veroorzaken of veel te hard rijden. In het centrum en de schil rondom het centrum houden wij extra controles.
Hierbij heeft parkeerproblematiek, verkeersveiligheid en doorstroom van parkeerplaatsen in de blauwe zone onze prioriteit. Zorg- en Veiligheid We intensiveren de verbinding tussen zorg en veiligheid. Structureel vindt een Zorg en Veiligheid-overleg plaats waarin met name de complexere casuïstiek en overlast-zaken besproken wordt. Samen met relevante partijen op het gebied van zorg en veiligheid (zoals ons interventieteam HBEL en de politie, maar wanneer nodig ook bijvoorbeeld de GGZ, Reclassering of het OM) zetten wij in op vroegsignalering. Waar nodig worden zorg-, bestuurlijke- en/of strafinterventies ingezet. Middels o.a. de lokale en regionale Persoonsgerichte aanpak (PGA) proberen we zicht en grip te houden op degenen die bijvoorbeeld overlast veroorzaken, crimineel gedrag vertonen en/of problemen ervaren op andere leefgebieden zoals psychische problemen, verslaving of schulden. Door deze integrale aanpak kijken we niet alleen naar zorg- of veiligheidsaspecten, maar ook naar de onderliggende oorzaken van problemen, waardoor we beter passende zorg en ondersteuning kunnen bieden, en waar nodig interventies kunnen inzetten. Kwetsbare en Jeugdige inwoners Met onze partners (Interventieteam HBEL, politie en Versa jongerenwerk) vindt structureel overleg plaats over jeugdoverlast en -criminaliteit.
Ook werken de partners samen om jongeren een traject te laten volgen waarin zij zorg en veiligheidskaders krijgen om hen te helpen verder te komen in het leven. IAls een lokale persoonsgerichte aanpak (PGA) nodig is, zal de jongere aangemeld worden voor triage. Het Veiligheidshuis wordt betrokken zodra de lokale PGA niet afdoende is. De boa's nemen actief deel aan het signaleringsoverleg en zijn samen met de politie de oren en ogen van de gemeente. Samen met de jongerenwerker investeren zij in verbinding met de jeugd en zijn zij een van de aanspreekpunten binnen de gemeente. Wij onderhouden goede contacten met de middelbare scholen in Laren. Op het College de Brink en de Internationale Schakel Klas (ISK) vinden structurele overleggen plaats tussen de scholen, gemeente, interventieteam HBEL, politie en de Boa's. Ook met Laar en Berg is een soortgelijk overleg gevoerd. De intentie is om deze aanpak structureel voort te zetten. Boa's In onze gemeente vormen de boa's een essentieel onderdeel van de handhaving en het behoud van de leefbaarheid. Voor 2026 richten we ons op het efficiënter inzetten van deze capaciteit, waarbij we investeren in gerichte professionalisering en versterkte interne en externe samenwerking. Door trainingen en ontwikkelprogramma’s verbeteren we de deskundigheid en weerbaarheid van onze BOA’s, wat de effectiviteit van hun inzet verhoogt.
De samenwerking met de interne organisatie en externe (veiligheids)partners wordt verder geïntensiveerd om ervoor te zorgen dat de leefbaarheid doelgericht wordt aangepakt. Door middel van gericht toezicht en handhaving focussen de boa's zich door middel van (on)zichtbare aanwezigheid en gerichte controles op o.a. risicolocaties, om overlast en ondermijning effectief aan te pakken. Daarnaast blijft het belangrijk dat BOA’s het 24
contact met inwoners en ondernemers onderhouden, waardoor signalen vroegtijdig worden opgepakt en onze aanpak beter aansluit bij lokale behoeften. Deze strategische focus zorgt voor een doelmatige inzet van middelen en versterkt de handhavingscapaciteit binnen de beschikbare begrotingskaders, waarmee we bijdragen aan een veilige en leefbare gemeente. Doelstellingen: Wat willen we bereiken?
1.3.1
Op welke wijze willen we dit bereiken?
Wij zetten in op een veilige en 1.1.3.1 leefbare gemeente met betrokken inwoners en ondernemers. Deze 1.1.3.2 opgave wordt steeds complexer. Wij zetten in op een zichtbaarheid, herkenbaarheid en aanspreekbaarheid en zetten in op een verbeterd veiligheidsgevoel 1.1.3.3 door middel van preventie en het aanpakken van problemen. Dit 1.1.3.4 vraagt een integrale aanpak met betrekking tot openbare orde, 1.1.3.5 criminaliteit, overlast, ondermijning en onveilige 1.1.3.6 situaties. Hiervoor zetten we in op preventie, signalering, interventie en handhaving. We sturen aan op voldoende inzet vanuit de eigen organisatie en op een goede 1.1.3.7 samenwerking met de (veiligheids)partners.
1.1.3.8
1.1.3.9
1.1.3.10
1.1.3.11
1.3.2
25
Wij zorgen voor een vangnet voor 1.3.2.1 onze kwetsbare inwoners.
Uitvoering geven aan het Integrale veiligheidsplan 2023 – 2026 Uitvoering geven aan de uitvoeringsplannen gericht op de prioriteiten Georganiseerde Ondermijnende Criminaliteit , Digitale veiligheid, High Impact Crime, Verkeersveiligheid en Zorg en Veiligheid (kwetsbare en jeugdige inwoners) Uitvoering geven aan het Handhavings- en uitvoeringsprogramma Aansluiten bij en invulling geven aan de prioriteiten van de Regionale Veiligheidsstrategie Monitoren van de implementatie van de uitvoeringsplannen binnen de driehoek en het DVC Aanpakken van zware woonoverlast op grond van de Wet aanpak woonoverlast door middel van het toepassen van bestuursdwang via de Algemene Plaatselijke Verordening en Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg High Impact Crimes (HIC) zijn delicten met een grote materiele en/of immateriële schade veroorzaken en welke een grote impact hebben op slachtoffers, de directe omgeving van het slachtoffer en de samenleving als geheel. De huidige aanpak wordt gecontinueerd en blijvend gemonitord. Er wordt zowel preventief als repressief opgetreden samen met (georganiseerde) bewoners (bv BPV’s of Whatsapp groepen), ondernemers, woningcorporaties en andere partners Buurtpreventie verenigingen spelen een belangrijke rol in het signaleren van knelpunten en informeren van bewoners.
Wij investeren in het bestendigen en actiever benutten van het netwerk Wij intensiveren de inzet op de parkeerproblematiek, in het centrum en de schil rondom het centrum. Hierbij heeft parkeerproblematiek en verkeersveiligheid onze prioriteit Vanwege de uitbreiding van het taakveld en prioritering in veiligheidsthema’s investeren in extra OOV capaciteit De Boa capaciteit blijft gehandhaafd op 3 Fte zodat wij voldoende kunnen inzetten op signaleren en preventieve en repressieve handhaving. Intensiveren de verbinding tussen Zorg en Veiligheid. Er is structureel overleg met relevante partners over dossier die op het snijvlak complexere overlast- en criminaliteitsdossiers zitten en waarbij sprake is van een doelgroep waar zowel zorg- als strafmaatregelen moeten worden ingezet om te komen tot een veilige
1.3.2.2
1.3.2.3
1.3.3
We bestrijden georganiseerde criminaliteit regionaal en lokaal
1.3.3.1
1.3.3.2
1.3.3.3 1.3.4
Wij zetten in op bestrijding van Digitale criminaliteit en focussen ons hierbij onder andere op horizontale fraude en slachtofferschap van ouderen en jongeren.
1.3.4.1
1.3.4.2
1.3.5
Wij zetten in op een zichtbare en 1.3.5.1 aanspreekbare boa's die aanwezig op de hotspots (locaties) tijdens de hottimes ( tijdstippen)
1.3.6
Wij zetten ons in voor een daadkrachtige en slagkrachtige Veiligheidsregio, crisisorganisatie en brandweerorganisatie.
26
1.3.6.1
leefsituatie voor zowel de persoon, zijn gezinssysteem en de directe omgeving. Intensiveren van en uitvoering geven aan de persoonsgerichte aanpak voor personen met onbegrepen gedrag in samenwerking binnen het zorgen veiligheidsdomein. Wij investeren in het jeugdnetwerk waarbij onder andere het interventieteam HBEL), Politie en Versa jongerenwerk en het Jeugd en gezinsteam Eemnes zijn aangesloten. Er vindt structureel overleg plaats over jeugd- en – criminaliteit. Indien nodig wordt er een traject ingezet waarbij de zorg en veiligheidskaders worden geboden om een basis en structuur te bieden. Hierbij kan instroom in de Persoonsgerichte aanpak of inbreng in het veiligheidshuis een middel zijn om een vangnet te kunnen bieden Het opstellen van een plan van aanpak ondermijning welke loopt naast de doelstellingen vanuit het uitvoeringsplan en het (door)ontwikkelen van bijbehorende beleidsstukken. Waar mogelijk zal er regionaal opgetrokken worden ter voorkoming van een waterbedeffect. Vergroten van onze slagkracht tegen ondermijnende criminaliteit door deelname aan het Bestuurlijk Interventie Team (BIT) en deelname aan een onderzoek naar het oprichten van een regionaal Bibob Expertise Team (BET). Uitvoering geven aan de aanbevelingen uit het project Jonge Aanwas. Werken naar een gestructureerde, preventieve aanpak zodat slachtofferschap wordt beperkt.