Document · PDF

BIJLAGE - Programmabegroting 2026 Laren - meerjarenraming 2027-2029-1

Commissie Maatschappij en Financiën 9 oktober 2025, gemeente larenBij agendapunt: Begroting gemeente Laren 202634.370 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 4

Daarnaast willen we oplossingen bieden bij (potentiële) digitale ordeverstoringen en criminaliteit gericht op senioren, jongeren en mkb’ers. Uitvoering geven aan de regionale aanpak van digitale veiligheid waarbij horizontale fraude (fraude tussen particulieren onderling), alsmede andere vormen van digitaal grensoverschrijdend gedrag centraal staan. Wij investeren in meer focus te leggen in resultaten bij de aansturing van onze boa’s. Hiervoor ontwikkelen wij een dashboard om over actuele informatie te beschikken en hierop te sturen. Daarnaast worden (werk)processen (nader) beschreven. Ook zetten wij in op de zichtbaarheid en aanspreekbaarheid van onze boa’s. Dit heeft als doel bij te dragen aan een efficiënte, eenduidige en transparante werkwijze Vanuit de Veiligheidsregio Gooi en Vechtstreek zijn er vier strategische doelen benoemd die de komende jaren prioriteit hebben. Dit zijn: een veilige leefomgeving, toekomstbestendige crisisbeheersing, toekomst bestendige brandweerzorg en een wendbare organisatie. Deze doelen worden vertaald in een aantal speerpunten. Hierbij kan gedacht worden aan vitale repressie brandweerposten door

1.3.6.2

1.3.6.3

1.3.7

Evenementen zijn passend en verlopen veilig

1.3.7.1

1.3.8

Wij zetten in op actuele regelgeving

1.3.8.1

versterking van informatiemanagement, de doorontwikkeling van planvorming en vakbekwaamheid, het versterkingsprogramma vakbekwame crisisfunctionarissen bevolkingszorg en de uitwerking van het Veiligheidsinformatiecentrum Flevoland/ Gooi en Vechtstreek. Lokaal ligt het accent met name op Opleiden, Trainen, Oefenen en het up to date houden van de crisisorganisatie organisatie. Leden van de regionale en lokale crisisorganisatie dienen zo goed als mogelijk voorbereid te worden op de bestrijding van een ramp of crisis. Het is dan ook van belang om voldoende te oefenen en kennis op te doen. Zowel bestuurlijk als ambtelijk is er budget beschikbaar om te oefenen en te trainen. Zo ontstaat er routine en ervaring die nodig is om crises en andere acute (bestuurlijke) issues doeltreffend ter hand te nemen. Wij zullen er alles aan doen om onze vrijwillige brandweer te behouden. In regionaal verband wordt ingezet op specifieke beleidsthema's. Hierbij kan gedacht worden aan het versterken van de veiligheidsregio en de crisisbeheersing, de doorontwikkeling Bevolkingszorg, informatieveiligheid en de transitie van de regionale meldkamer naar Midden- Nederland. Het evenementenbeleid is geactualiseerd. Dit zal begin 2025 aan de raad worden voorgelegd. (Zie ook programma EZ) Vrijwilligersorganisaties hebben moeite om zelf voldoende verkeersregelaars te vinden en op te leiden.

Daarom gaan we hen vanaf 2025 ondersteunen door als gemeente de inzet van verkeersregelaars te vergoeden. We blijven in 2025 als gemeente verkeersregelaars aanbieden voor maatschappelijke en nationale evenementen, zoals 4 mei herdenking, Sint Jansprocessie, Sinterklaasintocht. Met scherpere regelgeving, zoals het aanpassen en aanscherpen van huidig beleid en het opstellen van nieuw beleid werpen wij een extra barrière op tegen criminaliteit.

Beleidsindicatoren Servicenorm ‘Vergunningen APV’

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Vergunning Alcoholwet: binnen 8 weken na het indienen van uw aanvraag, nemen wij een beslissing

95%

Vergunning Alcoholwet: binnen 16 weken (mits binnen 8 weken na aanvraag met 8 weken verlengd) na het indienen van uw aanvraag, nemen wij een beslissing

95%

Servicenorm ‘Vergunningen APV’

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

95%

Realisatie 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Termijnafhandeling MOR-meldingen: binnen 5 dagen na ontvangst worden MOR-meldingen die vallen onder Boa werkzaamheden in behandeling genomen en indiener geïnformeerd.

95%

Termijnafhandeling MOR-meldingen: binnen 10 werkdagen na ontvangst worden MOR-meldingen die vallen onder Boa werkzaamheden afgehandeld.

80%

90%

Kwaliteit bekeuringen: Uitgeschreven bekeuringen blijven na bezwaar en beroep in stand

95%

Evenementenvergunning: binnen 8 weken na het indienen van uw aanvraag nemen wij een beslissing Servicenorm ‘Boa taken’

Betrokkenheid verbonden partijen Veiligheidsregio Gooi en Vechtstreek De voorbereiding op rampen en crises wordt door de gemeente op regionaal niveau georganiseerd door deelname aan de gemeenschappelijke regeling Veiligheidsregio Gooi en Vechtstreek. In deze gemeenschappelijke regeling werken brandweer, geneeskundige hulpdiensten en gemeenten samen om zo effectief mogelijk op te treden wanneer zich een ramp of crisis voordoet. In totaal nemen zes gemeenten (Blaricum, Gooise Meren, Hilversum, Huizen, Laren en Wijdemeren) deel aan deze gemeenschappelijke regeling. Daarnaast wordt binnen de gemeenschappelijke regeling afgestemd over de regionale en lokale inspanningen in het kader van bevolkingszorg: de gemeentelijke crisisbeheersing. De veiligheidsregio adviseert ook bij de beoordeling van evenementenvergunningen. Ook wordt er sinds 2019 hard gewerkt aan een goede samenwerking met de Veiligheidsregio Flevoland. De samenwerking heeft tot doel een meer doelmatige, georganiseerde en gecoördineerde preventie en hulpverlening bij ongevallen en rampen in het verzorgingsgebied te bewerkstelligen. Ontwikkelingen Een belangrijke ontwikkeling in Gooi en Vechtstreek en Midden-Nederland is de nieuwe gezamenlijke meldkamer Midden-Nederland. Vanaf 3 juni 2025 is de Meldkamer Midden-Nederland (MKMNL) in Hilversum operationeel.

2026 wordt het eerste volledige jaar waarin de MKMNL operationeel is. De beleidsthema’s die in 2026 centraal staan, sluiten aan bij maatschappelijke ontwikkelingen en komen voort uit het beleidsplan. De vier centrale doelen uit het beleidsplan zijn ‘veilige leefomgeving’, ‘toekomstbestendige crisisbeheersing’, ‘toekomstbestendige brandweerzorg’ en ‘wendbare organisatie’. Het betreft veelal thema’s die de Veiligheidsregio in de volle breedte raken. Voor een deel zijn het onderwerpen die bekend zullen klinken, zoals de samenwerking met Veiligheidsregio Flevoland en versterking crisisbeheersing. Dit zijn namelijk langlopende trajecten waar de Veiligheidsregio zich ook in 2024 of zelfs eerder al mee bezig houdt. Verder zijn er ook nieuwe ontwikkelingen waar de Veiligheidsregio zich mee bezig houdt zoals het thema Weerbaarheid en Veerkracht. Bestuurlijk belang Het algemeen bestuur heeft 6 leden en 6 plaatsvervangers. De gemeente Laren is met 1 lid vertegenwoordigd in het bestuur. Regio Gooi en Vechtstreek In de regio wordt samengewerkt op het snijvlak van zorg en veiligheid, zoals bijvoorbeeld in thema's als bescherming en opvang, mensenhandel en personen met verward/ zorgwekkend gedrag. Hierbij wordt

intensief samengewerkt tussen de verschillende medewerkers en portefeuillehouders openbare orde en veiligheid en sociaal domein, maar bijvoorbeeld ook met het zorg- en veiligheidshuis Gooi en Vechtstreek. BEL Combinatie Door de verbonden partij BEL Combinatie worden op basis van een dienstverleningsovereenkomst de uitvoerende en ondersteunende werkzaamheden uitgevoerd. Wat mag het kosten? Bedragen x € 1.000 Best. en dienst. verlen. in veilig Laren 1.1 Burgerzaken en dienstverlening Baten

Realisatie 2024 574

Begroting 2025 364

Begroting 2026 536

Begroting 2027 537

Begroting 2028 536

Begroting 2029 594

-285

-299

-274

-145

859

663

811

739

1.2 Bestuurszaken

2.343

2.027

2.130

2.126

Baten

-101

-17

-18

Lasten

2.443

2.044

2.148

2.144

1.3 Openbare orde en veiligheid Baten

1.634

1.817

1.774

1.770

1.764

-105

-91

-93

Lasten

1.739

1.908

1.867

1.863

1.857

1.856

Saldo programma

4.550

4.208

4.441

4.433

4.426

4.484

Lasten

Toelichting financiële verschillen Toelichting financiële verschillen product 1.1 Burgerzaken en dienstverlening. Lasten Toelichting Piek Reisdocumenten

Doorbelasting DVO BEL Combinatie 2026 Overig mutaties Totaal:

Door het wijzigen van de geldigheidstermijn van reisdocumenten is er een piek in de aanvragen in de periode 2024 – 2028. In de begroting 2025 is er rekening gehouden met deze meerjarige piek. In 2026 is er een top in deze piek. We verwachten in 2026 boven op deze piek € 13.677 meer lasten te hebben voor de inkoop van de reisdocumenten en € 23.830 meer aan leges te ontvangen voor de reisdocumenten. In de begroting wordt voor het jaar 2029 rekening gehouden met de baten en lasten van voor de piek, oftewel met € 82.000 minder lasten en € 154.000 minder baten dan tijdens de piek. De jaarlijkse bijdrage aan de BEL Combinatie stijgt in 2026 per saldo met 0,87 miljoen euro. De hogere bijdrage wordt d.m.v. een verdeelsleutel toegerekend aan de programma's en producten. Hiernaast is de hogere bijdrage t.o.v. 2025 aan dit product opgenomen. Overige kleine begrotingsmutaties

Bedrag -10.324

145.590

12.734 148.000

Baten Toelichting Piek Reisdocumenten

Overige mutaties Totaal:

Bedrag 24.170

830 25.000

Toelichting financiële verschillen product 1.2 Bestuurszaken. Lasten Toelichting Opleidingskosten Audiokosten Loonstijging Actualisatie MJOP 2026 Prijsstijging Doorbelasting DVO BEL Combinatie 2026 Toename verzekeringskosten

Opleiding nieuwe raadsleden. Meerkosten audio raadsvergaderingen Dit betreft de jaarlijkse loonstijging van de gemeente en betreft de lonen van ambtenaren, college- en raadsleden en is conform CAO. Op basis van de MJOP zijn de dotaties en onttrekkingen aan de onderhoudsvoorzieningen geactualiseerd. Dit betreft de jaarlijkse prijsstijging van de gemeente. De prijsstijging is conform het vastgestelde indexeringspercentage van 3%. De jaarlijkse bijdrage aan de BEL Combinatie stijgt in 2026 per saldo met 0,87 miljoen euro. De hogere bijdrage wordt d.m.v. een verdeelsleutel toegerekend aan de programma's en producten. Hiernaast is de hogere bijdrage t.o.v. 2025 aan dit product opgenomen. De verzekeringskosten zijn toegenomen en leidt in meerdere programma's tot een stijging van de kosten. De stijging betreft o.a. aansprakelijkheidsverzekering van de gemeenten.

Overige mutaties Totaal:

Bedrag 10.000 30.000 61.794 13.600 9.419 9.285

8.348

2.848 104.000

Baten Toelichting Overige mutaties Totaal:

Bedrag 521 521

Toelichting financiële verschillen product 1.3 Openbare orde en veiligheid Lasten Toelichting Veiligheidsregio PGA X Registratiesysteem 30

Prijsstijging veiligheidsregio Er is een nieuw registratiesysteem nodig waarbinnen casuïstiek kan worden opgepakt en beter geschakeld kan worden met onze ketenpartners om op die wijze de aanpak te bevorderen. Het systeem

Bedrag 3.403 6.000

Doorbelasting DVO BEL Combinatie 2026 Actualisatie MJOP 2026 Regio G&V Terugdraaien OOV-BOA formatie Overige mutaties Totaal:

zorgt ervoor dat we casuïstiek (AVG proof) kunnen documenteren en geeft ons, door middel van de informatie-uitwisseling met (keten)partners de mogelijkheid om op Zorg en veiligheid, Jeugd en Ondermijning aan de voorkant van de keten kunnen komen en beter kunnen inspelen op de actualiteit. De jaarlijkse bijdrage aan de BEL Combinatie stijgt in 2026 per saldo met 0,87 miljoen euro. De hogere bijdrage wordt d.m.v. een verdeelsleutel toegerekend aan de programma's en producten. Hiernaast is de hogere bijdrage t.o.v. 2025 aan dit product opgenomen. Op basis van de MJOP zijn de dotaties en onttrekkingen aan de onderhoudsvoorzieningen geactualiseerd. Begroting conform zienswijze aangepast. Dit bedrag stond inde PB 2025 begroot als een onttrekking uit de reserve. Dit wordt nu teruggedraaid omdat de formatie-uitbreiding onderdeel is van de DVO met de BEL Combinatie.

70.263

8.000 11.636 -108.327

-31.975 -41.000

Baten Toelichting Overige mutaties Totaal:

Bedrag -2.000 -2.000

Programma 2 Buitenruimte onderhouden in Laren Visie Een prettige woonomgeving is een belangrijke factor voor de leefkwaliteit van onze inwoners. We willen die leefkwaliteit borgen en waar mogelijk verbeteren. Daarbij houden we steeds rekening met onder andere hergebruik van materialen, klimaatadaptatie en biodiversiteit. Waar mogelijk combineren we werkzaamheden op het gebied van groen, rioleringen wegen met elkaar. Zo krijgen een goede op elkaar afgestemde inrichting en beperken we de overlast voor inwoners. Een groene woonomgeving biedt de mogelijkheid tot recreëren, het zoeken van rust of zet juist aan tot lichaamsbeweging. We zetten ons in voor het behoud van de bestaande groenstructuur, maar ook voor het, waar mogelijk, uitbreiden en verbeteren ervan. Creatieve speelmogelijkheden zijn voor kinderen van alle leeftijden belangrijk. Een goed verdeeld aanbod van speel- en sportvoorzieningen en speelaanleidingen is essentieel. Voor jong en oud, met en zonder beperking. We beschermen de volksgezondheid en zorgen voor een aantrekkelijke leefomgeving. Dit doen we door huishoudelijk afvalwater en hemelwater gescheiden in te zamelen en af te voeren. Bij wegbeheer is een evenwichtige aanpak nodig voor het dagelijks onderhoud, groot onderhoud en vervanging/reconstructie.

War mogelijk zoeken we bij het wegonderhoud samenwerking in de ambities die naar voren komen uit het nog vast te stellen Water- en Rioleringsprogramma (werk met werk maken). Product 2.1 Ons natuurlijk kapitaal Speerpunten: Voor het team openbare ruimte gelden de volgende speerpunten/ontwikkelingen 2026: • De buitendienst wordt de komende twee jaar in positie gebracht om de A-gebieden zelf te kunnen onderhouden, daarnaast wordt ook onderzocht welke werkzaamheden wellicht ook bij de Buitendienst kunnen worden belegd. • In 2026 wordt verder uitvoering gegeven aan het vastgestelde Beleidsplan Spelen en het Groenbeleidsplan Laren. Doelstellingen: Wat willen we bereiken?

Op welke wijze willen we dit bereiken?

2.1.1

Aanleg en onderhoud Speelruimteplan

2.1.1.1

2.1.2

IBOR: Integraal Beheer Openbare 2.1.2.1 Ruimte

2.1.3

We benaderen het onderhoud van 2.1.3.1 groen en grijs integraal en betrekken inwoners.

2.1.4

Het bosplantsoenareaal is gezond, 2.1.4.1 veilig en goed onderhouden

We werken aan de verbetering van de (in)formele speelvoorzieningen op basis van het vastgestelde Speelruimteplan Laren 2024-2033. Met als doel: Goed ingerichte speelplekken die bijdragen aan sportieve, motorische, culturele en sociale ontwikkeling voor jong en oud (uitgangspunten Sportvisie) tegen acceptabele aanleg- en onderhoudskosten. De contracten met de huidige aannemers worden per 1 januari 2026 met 2x 1 jaar verlengd. Deze twee jaar worden ook benut om de buitendienst in positie te brengen om A-gebieden te kunnen onderhouden, daarnaast wordt ook onderzocht welke werkzaamheden wellicht ook bij de Buitendienst kunnen worden belegt. In 2023 is het Groenplanbeleidsplan Laren vastgesteld. In de periode 2025 – 2028 voeren we de daarin genoemde projecten uit. Voor 2026 is dat P6: kansen voor behoud van boomstructuren blijvend inzichtelijk maken. In 2025 is de huidige staat van onderhoud geinventariseerd. Op basis is een plan van aanpak gemaakt voor de benodigde inhaalslag en voor structureel onderhoud en boomveiligheidscontrole,

inclusief kostenraming. In 2026 en verder volgt de uitvoering hiervan incl. participatie. Product 2.2 Wegen, verkeer en vervoer Speerpunten: Openbare ruimte Het optimaal inrichten en onderhouden van het groen in de openbare ruimte. Hiervoor benoemen we per onderdeel het areaal en stellen we, waar nodig (opnieuw), de kwaliteitsnorm vast. In 2026 geven we de ontwikkeling verder vorm op welke wijze en door wie de openbare ruimte zal worden onderhouden. Daarnaast zullen de verbindingen worden gelegd met de beheerplannen wegen, riolering, civiele kunstwerken. Verkeer en vervoer 1. Vaststellen verkeersvisie 2035 Eind 2025 wordt voor de BEL gemeenten de Verkeersvisie 2035 als nieuw integraal beleidsplan voor verkeer en vervoer vastgesteld, waarin aandacht wordt besteed aan thema's als: - Autoluw met meer aandacht voor langzaam verkeer en verblijven. - Landelijke beleidsthema's: GOW 30, Doorfietsroutes, Regionaal mobiliteitsplan (RMP) en het Strategisch Plan Verkeersveiligheid (SPV). 2. Opstellen van een uitvoeringsprogramma Het uitvoeringsprogramma bevat projecten die uitvoering geven aan omschreven beleidsdoelen in de verkeersvisie 2035 en wordt opgesteld na vaststelling daarvan. 3.

Regionale verkeersprojecten

Binnen de Regio loopt een aantal projecten welke in de komende jaren aan de raden zullen worden voorgelegd: - Strategisch plan verkeersveiligheid (SPV); - Nationaal toekomstbeeld Fiets/ Doorfietsroutes; - Regionaal Mobiliteitsplan (RMP). Doelstellingen: Wat willen we bereiken?

2.2.1

Op welke wijze willen we dit bereiken?

IBOR: Integraal Beheer Openbare 2.1.1.1 Ruimte

2.1.1.2

Het optimaal inrichten en onderhouden van het groen in de openbare ruimte. Hiervoor benoemen we per onderdeel het areaal en stellen we, waar nodig (opnieuw), de kwaliteitsnorm vast. In 2026 geven we de ontwikkeling verder vorm op welke wijze en door wie de openbare ruimte zal worden onderhouden. Daarnaast zullen de verbindingen worden gelegd met de beheerplannen wegen, riolering, civiele kunstwerken.1. We benaderen het onderhoud van groen en grijs integraal en betrekken inwoners.a) We geven uitvoering aan het wegenbeheerplan.b) Samen met de regiogemeenten verbeteren we de kwaliteit en bereikbaarheid van het busstation bij Crailo in Blaricum. Dit alles wordt in 2026 afgerond. Samen met de regiogemeenten verbeteren we de kwaliteit en bereikbaarheid van het busstation bij Crailo in Blaricum. Dit alles wordt in 2026 afgerond.

2.2.2

In 2025 is Laren Regenklaar

2.2.2.1

2.2.3

Civiele kunstwerken

2.2.3.1

2.2.4

Vaststellen verkeersvisie 2035

2.2.4.1

2.2.5

Opstellen van een uitvoeringsprogramma

2.2.5.1

2.2.6

Regionale verkeersprojecten

2.2.6.1

Project is in 2025 afgerond. Eventueel openstaande maatregelen worden meegenomen in reguliere (onderhouds)projecten Uitvoering geven aan het in 2025 vastgestelde beheerplan civiele kunstwerken. Eind 2025 wordt voor de BEL gemeenten de Verkeersvisie 2035 als nieuw integraal beleidsplan voor verkeer en vervoer vastgesteld, waarin aandacht wordt besteed aan thema's als:- Autoluw met meer aandacht voor langzaam verkeer en verblijven.Landelijke beleidsthema's: GOW 30, Doorfietsroutes, Regionaal mobiliteitsplan (RMP) en het Strategisch Plan Verkeersveiligheid (SPV). Het uitvoeringsprogramma bevat projecten die uitvoering geven aan omschreven beleidsdoelen in de verkeersvisie 2035 en wordt opgesteld na vaststelling daarvan. Binnen de Regio loopt een aantal projecten welke in de komende jaren aan de raden zullen worden voorgelegd:- Strategisch plan verkeersveiligheid (SPV);- Nationaal toekomstbeeld Fiets/ Doorfietsroutes;- Regionaal Mobiliteitsplan (RMP);

Product 2.3 Afvalwater en waterhuishouding Speerpunten: In 2026 wordt uitvoering gegeven aan het vastgestelde Water- en RioleringsProgramma (WRP). Doelstellingen: Wat willen we bereiken?

Op welke wijze willen we dit bereiken?

2.3.1

2.3.1.1

Klimaatbestendige buitenruimte

Aanpak water- en rioleringsprogramma waarbij integraal wordt meegelift met reconstructies

Betrokkenheid verbonden partijen Regio Gooi en Vechtstreek In de regio wordt met andere gemeenten samengewerkt op het gebied van verkeer en mobiliteit bijvoorbeeld als het gaat om het regionaal mobiliteitsplan en doorfietsroutes maar ook de ontwikkelingen rondom het knooppunt Crailo/Craibosch. Er wordt daarbij intensief samengewerkt tussen medewerkers en de portefeuillehouders waarbij ook gezamenlijk kan worden opgetrokken richting de Provincie Noord Holland.

Wat mag het kosten? Bedragen x € 1.000 Buitenruimte onderhouden in Laren 2.1 Ons natuurlijk kapitaal Baten

Realisatie 2024 1.311

Begroting 2025 1.597

Begroting 2026 1.609

Begroting 2027 1.628

Begroting 2028 1.647

Begroting 2029 1.642

-9

-24

Lasten

1.320

1.620

1.633

1.652

1.671

1.666

2.2 Wegen, verkeer en vervoer Baten

1.659

2.027

2.541

2.504

2.502

2.458

-242

-62

Lasten

1.901

2.089

2.604

2.566

2.564

2.520

2.3 Afvalwater en waterhuishouding Baten

-394

-602

-699

-734

-750

-753

-1.492

-1.491

-1.795

-1.990

-2.079

-2.093

Lasten

1.098

889

1.096

1.257

1.329

1.340

Saldo programma

2.576

3.022

3.451

3.398

3.399

3.347

Toelichting financiële verschillen Toelichting financiële verschillen product 2.1 Ons natuurlijk kapitaal Lasten Toelichting GNR

IBOR (openbaar groen)

Beleidsplan groenbeheer

Doorbelasting DVO BEL Combinatie 2026

De participantenbijdrage aan het GNR is aanzienlijk gestegen door de uittreding van gemeente Amsterdam en de provincie Noord-Holland. Hier tegenover staat een uittredingsvergoeding die ontvangen is en in de bestemmingsreserve GNR zit. Hier wordt jaarlijks een bedrag uit onttrokken om de kosten stijging te dekken. Per saldo geen effect. De huidige bestekken voor het onderhoud aan de openbare ruimte lopen 31 december 2025 af. Inmiddels zijn de besprekingen met de betreffende aannemers naar tevredenheid afgerond en zijn de financiële consequenties opgenomen. In het Groenbeleidsplan (2023-2035) Laren zijn nog uit te voeren projecten opgenomen. In de begroting 2025 – 2028 zijn deze in de investeringsplanning opgenomen. Echter mag een gemeente volgens de BBV uitsluitend kosten activeren en hierop afschrijven als het investeringen betreft op objecten waarvan het nut zich over meerdere jaren uitstrekt. De projecten uit het groenbeleidsplan betreft het uitwerken van onderhoudsplannen en dergelijke en wordt dus niet geactiveerd. In de begroting 2026 – 2029 wordt dit in de exploitatie opgenomen en komen deze projecten niet meer terug op de investeringsplanning. De jaarlijkse bijdrage aan de BEL Combinatie stijgt in 2026 per saldo met 0,87 miljoen euro. De hogere bijdrage wordt d.m.v. een verdeelsleutel toegerekend aan de programma's en producten.

De verdeelsystematiek leidt voor dit product tot lagere toerekening van de DVO uren BEL Combinatie.

Bedrag 60.000

186.061

15.000

-20.043

ombuiging: Maatwerk groen Actualisatie investeringsplanning Overig

In de DVO van de BEL gemeenten was "maatwerk groen" opgenomen. Het betreft alleen fte voor Laren (groen en spelen). Bedrag is niet benodigd. De investeringsplanning is geactualiseerd en zijn investeringen in tijd zijn doorgeschoven. Dit leidt in 2026 tot lagere kapitaallasten. waaronder hogere kapitaallasten investeringsstaat, prijsstijging en herverdeeleffect taakvelden van Regio Gooi & Vechtstreek

Totaal:

-22.500

-24.769 1.974 13.000

Baten Toelichting geen mutaties Totaal:

Bedrag -

Toelichting financiële verschillen product 2.2 Wegen, verkeer en vervoer Lasten Toelichting Toezicht kabels en leidingen

Onderhoud wegen

Beheerplan kunstwerken 20252029

Doorbelasting DVO BEL Combinatie 2026

Actualisatie kapitaallasten Prijsstijging IBOR (straatreiniging)

Toezicht kabels en leidingen: Wanneer kabel- en nutsbedrijven kabels en leidingen aanleggen in gemeentegrond is toezicht noodzakelijk om hogere lasten van de buitenruimte te voorkomen. Bedrijven worden nu direct gecontroleerd op uitvoerend werk en indien nodig aangemaand om gebreken te herstellen. In verband met de veiligheid is in 2026 extra onderhoudsbudget nodig. Sint Janstraat herstel voetpad en rijbaan. Klein Laren herstel voetpad. Op dit moment wordt het beheerplan kunstwerken 2025-2029 opgesteld. Onder kunstwerken worden met name bruggen, tunnels, duikers, trappen, stuwen, kadermuren, remmingwerken, steigers en geluidsschermen verstaan. Besluitvorming volgt. Opgenomen bedrag is voor onderhoud en wettelijke keuringen en inspecties. De jaarlijkse bijdrage aan de BEL Combinatie stijgt in 2026 per saldo met 0,87 miljoen euro. De hogere bijdrage wordt d.m.v. een verdeelsleutel toegerekend aan de programma's en producten. Hiernaast is de hogere bijdrage t.o.v. 2025 aan dit product opgenomen. De investeringsplanning is geactualiseerd. Dit leidt in 2026 tot hogere kapitaallasten. Dit betreft de jaarlijkse prijsstijging van de gemeente. De prijsstijging is conform het vastgestelde indexeringspercentage van 3%. De huidige bestekken voor het onderhoud aan de openbare ruimte lopen 31 december 2025 af.

Inmiddels zijn de besprekingen met de betreffende aannemers naar tevredenheid afgerond en zijn de financiële consequenties opgenomen.

Totaal:

Bedrag 50.000

140.000

100.940

31.169

67.124 22.713 77.061

488.000

Baten Toelichting geen mutaties Totaal:

Bedrag -

Toelichting financiële verschillen product 2.3 Afvalwater en huishouding Lasten Toelichting actualisatie investeringsplanning Actualisatie kapitaallasten Doorbelasting DVO BEL Combinatie 2026

Prijsstijging

Onderhoud Riool Maatwerk riool Totaal:

Lagere kapitaallasten investeringsplanning. Hogere kapitaallasten investeringsstaat. Voor de kosten van Regenklaar 2025 start in 2026 de afschrijving. De jaarlijkse bijdrage aan de BEL Combinatie stijgt in 2026 per saldo met 0,87 miljoen euro. De hogere bijdrage wordt d.m.v. een verdeelsleutel toegerekend aan de programma's en producten. Hiernaast is de hogere bijdrage t.o.v. 2025 aan dit product opgenomen. Dit betreft de jaarlijkse prijsstijging van de gemeente. De prijsstijging is conform het vastgestelde indexeringspercentage van 3%. Voorheen maatwerk DVO BEL Overgebracht naar gemeentelijk onderhoudsbudget

Bedrag -41.240 192.326 4.278

9.940

21.500 -21.500 165.304

Baten Toelichting leges riool

Totaal:

Bij de tariefberekening van de heffing wordt net als bij de afvalstoffenhef-fing gestreefd naar een 100% kostendekkendheid. De kosten bestaan uit straatreiniging (50%), onderhoud riolering, kapitaallasten (m.n. voortko-mende uit project Laren Regenklaar) en de toerekening van de overhead, uren BEL-combinatie en de btw.

Bedrag - 267.905

-267.905

Programma 3 Duurzaam en prettig wonen in Laren Visie De ruimtelijke kwaliteit van ons dorp is voor een belangrijk deel het gevolg van consequent beleid gericht op bescherming en voorzichtige ontwikkeling. De geschiedenis van de gebouwen, de oude verbindingsroutes en de groene omgeving vormen de dragers van het fraaie aanzien van ons dorp. Elke vierkante meter heeft waarde en elke ontwikkeling staat niet voor niks ter discussie. Maar discussie of angst voor verandering helpen ons niet om verder te komen, want de druk op onze schaarse ruimte neemt toe. De kinderen van onze inwoners willen graag in het dorp blijven wonen, maar ook ouderen willen graag kleiner, zelfstandig, in Laren blijven wonen. Om de wensen rond bereikbaarheid en betaalbaar wonen in goede banen te leiden is een heldere visie nodig. Die visie wordt in 2025 beschreven in een verkeersvisie en een omgevingsvisie. Product 3.1 Ruimtelijke ontwikkeling Speerpunten: Omgevingswet De interne implementatie van de Omgevingswet vergt een lange adem. Dit is een drietrapsraket van strategische omgevingsvisie, operationele kaders en uitwerkingen in omgevingsprogramma's en het juridisch bindend omgevingsplan. Na het vaststellen van de omgevingsvisie door de raad gaan we in 2026 aan de slag met de ambities die in de omgevingsvisie zijn verwoord. Hiervoor onderzoeken we welke programma kunnen worden opgezet.

In 2026 wordt de 2e wijziging van het omgevingsplan vastgesteld. Deze heeft betrekking op de bebouwde kom van de gemeente. Het omgevingsplan wordt tot 2032 jaarlijks aangepast zodat we dan een gebiedsdekkend plan hebben dat voldoet aan de Omgevingswet. Doelstellingen: Wat willen we bereiken?

Op welke wijze willen we dit bereiken?

3.1.1

Een evenwichtige toedeling van functies aan locaties, een goede ruimtelijke ordening.

3.1.1.1

3.1.2

Implementeren van de Omgevingswet

3.1.2.1

3.1.3

We willen dat de watergang 3.1.3.1 Gooiergracht voldoende capaciteit heeft voor het bergen en verwerken van hevige regenval en dat de waterbodem door het waterschap Amstel, Gooi en Vecht wordt gesaneerd. We willen tevens dat de watergang een aantrekkelijke uitstraling behoudt, met meer aandacht voor biodiversiteit en versterking van de cultuurhistorische waarden.

3.1.4

De Omgevingsvisie biedt een integrale blik op de ontwikkeling van de gemeente en dient als onderbouwing van

3.1.1.2

3.1.4.1

Bij alle (Inbreidings)locaties geldt de voorwaarde dat ze stedenbouwkundig passen in de omgeving. Bij de realisatie van minimaal 9 woningen, wordt een evenwichtige samenstelling van de woningcategorieën nagestreefd, passend bij de woonvisie. Het ruimtelijk beleid wordt vormgegeven door de vaststelling van de Omgevingsvisie. Vervolgens wordt dat beleid concreet gemaakt door middel van de vaststelling van het Omgevingsplan. Samen met waterschap Amstel, Gooi en Vecht een Inrichtingsplan en een uitvoeringsplan opstellen voor: het saneren van de waterbodem, het realiseren van extra waterberging en dras/nat gebieden, het aanpassen van het waterbodemprofiel, het verbeteren van diverse oevers en, in beperkte mate, het versterken van cultuurhistorische waarden en recreatieve functies. We halen daarvoor ook ambities en verwachtingen op van andere stakeholders. Het waterschap AGV is o.a. verantwoordelijk voor het saneren van de waterbodem en het waterhuishoudkundig functioneren en inrichten van de watergang. Plannen en initiatieven van derden worden getoetst aan de doelen en ambities uit de omgevingsvisie.

omgevingsplannen. In de omgevingsvisie wordt duidelijk waar we woningbouw. bedrijvigheid, natuur en verblijf willen accommoderen en hoe we daar balans in vinden. In 2025 wordt het proces afgerond en de Omgevingsvisie definitief vastgesteld. Product 3.2 Wonen en bouwen Speerpunten: Woonbeleid In de Woonvisie Laren 2023-2027 zijn de speerpunten op het gebied van wonen opgenomen. Hierbij zijn de ambities en doelstellingen uit het coalitieakkoord van Laren meegenomen. De komende jaren focussen we ons op het inlopen van het tekort aan (betaalbare) woonruimte en het verbeteren van de doorstroming. We willen de woningvoorraad nu en in de toekomst, zo goed mogelijk afstemmen op de woonwensen van onze inwoners. In het Uitvoeringsprogramma behorende bij de woonvisie zijn acties en maatregelen opgenomen die in 2026 verder worden uitgewerkt. Zo wordt er in regionaal verband een pilot doorstroming in de sociale huursector gedraaid en werken we de mogelijkheden voor kavel- en woningsplitsing verder uit. Crailo Bij Crailo bouwen we, in samenwerking met de gemeenten Hilversum en Gooise Meren, circa 590 woningen passend bij de woningbehoefte en binnen de grondexploitatie. Voor de gemeente Laren realiseren we circa 58 woningen, waarvan 1/3 in het sociale huursegment. Ligweide De 10 hofwoningen zijn in 2025 opgeleverd. De oplevering van de 4 vrije sectorwoningen is gepland voor 2026.

Dan zal het gebied ook woonrijp worden gemaakt. 7 sociale huurwoningen Eemnesserweg De oplevering van deze woningen is gepland voor 2026. Dan zal het gebied ook woonrijp worden gemaakt. Bij de toewijzing zetten we in op doorstroming door voorrang te bieden aan Laarders die een woning in de gemeente achterlaten. Caliskamp Het gaat om de bouw van 35 tot 45 woningen. Er is nog geen procedure gekozen. In 2026 zal hiervoor of middels een Buitenplanse omgevingsactiviteit (BOPA) fasegewijs een vergunning worden verleend dan wel het omgevingsplan gewijzigd worden. Inbreidingsplannen G&O bij Ericaweg en Erfgooiersdwarsweg In overleg en samenspraak met bewoners en belanghebbenden worden de stedenbouwkundige plannen voor de bouw van sociale huurwoningen (inbreiding) door de raad vastgesteld. Vervolgens wordt gestart met een ruimtelijke procedure tot verlening van de omgevingsvergunningen. Het betreft de bouw van 9 woningen bij de Erfgooiersdwarsweg op de plek van 2 afgebrande woningen en 13 woningen bij de Ericaweg. Plannen voor woningbouw aan de Smeekweg zijn tot nader order uitgesteld. Diverse woningbouwplannen Mede op basis van het locatieonderzoek woningbouw, wordt door ontwikkelaars/eigenaren plannen gemaakt voor de bouw van woningen op diverse plekken in Laren. Te denken valt aan Torenlaan 1, Eemnesserweg 3, Kloosterweg 39c, Talpa, Vredelaan.

Omdat de gemeente geen grondeigenaar is, wordt de planning voor een belangrijk deel bepaald door de eigenaren/initiatiefnemers. Hiervoor wordt kostenverhaal voor de ambtelijke expertise toegepast.

Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) Sinds de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen ligt de bouwtechnische toetsing bij gecertificeerde kwaliteitsborgers waarbij de gemeente alleen steekproefgewijs toezicht houdt. In 2026 monitoren wij het vastgestelde WKB-beleid met aandacht voor uitvoerbaarheid, capaciteit en financiën. Ook verkennen we of bouwwerken met beperkt risico eenvoudiger kunnen worden afgehandeld. De bevindingen vormen input voor integratie in het VTH-beleid omgevingsrecht. In onze toezichthoudende rol blijft duurzaamheid centraal staan. De Wkb draagt daarmee bij aan onze ambitie voor een duurzame, veilige en toekomstgerichte leefomgeving. Speerpunt voor Blaricum, Eemnes en Laren: Kwaliteits- en procescriteria omgevingsrecht VTH-thuistaken Per 1 januari 2026 geldt de nieuwe U&H-strategie en het uitvoeringsprogramma VTH. Deze richten zich op vijf procescriteria, waaronder de U&H-strategie, het uitvoeringsprogramma, de uitvoeringsorganisatie, de borging van middelen en de evaluatierapportage. Met concreet geformuleerde doelen en SMART-indicatoren sturen we gerichter op effectiviteit. Hierdoor brengen we beleid en uitvoering dichter bij elkaar en wordt de capaciteit beter afgestemd op de vastgestelde doelen. Dit draagt bij aan een veilige, gezonde en fysieke leefomgeving en dat de VTH-taken professioneel, transparant en doelgericht worden uitgevoerd.

Robuuste omgevingsdiensten De Commissie van Aartsen concludeerde in 2022 dat het VTH-stelsel via de omgevingsdiensten onvoldoende functioneert. Als gevolg daarvan is het Interbestuurlijk programma Versterking VTH-stelsel opgericht. In dit programma zijn de robuustheidscriteria uitgewerkt waaraan alle omgevingsdiensten uiterlijk 1 april 2026 moeten voldoen. Ook de omgevingsdienst van Laren, de Omgevingsdienst Flevoland & Gooi en Vechtstreek (OFGV) moet nog stappen ondernemen om tijdig aan alle robuustheidscriteria te voldoen, waaronder het inbrengen van verschillende taken die nog niet of onvoldoende zijn ingebracht. In 2026 zal de Omgevingsdienst, samen met haar deelnemers, de laatste stappen ondernemen om uiterlijk in april te voldoen aan alle robuustheidscriteria. Omgevingsplanadviezen De komende jaren moet worden gewerkt aan beleid met betrekking tot milieu en de leefomgeving voor in het omgevingsplan. Voor het ontwikkelen van beleid voor thema’s als geluid en externe veiligheid is specialistische kennis en capaciteit benodigd die binnen de gemeente niet beschikbaar is. De Omgevingsdienst Flevoland & Gooi en Vechtstreek wordt ingezet om te adviseren bij het ontwikkelen van beleid voor in het omgevingsplan. Basisregistratie Ondergrond (BRO) In de BRO wordt informatie over de Nederlandse ondergrond geregistreerd.

De gemeente is verplicht om de gegevens waarvan zij de zogenaamde ‘bronhouder’ is aan te (laten) leveren voor verwerking in de BRO. De Omgevingsdienst Flevoland & Gooi en Vechtstreek kan deze informatie namens de gemeente aanleveren. Gegevens van na 1 juli 2025, zoals bodemonderzoeken, kunnen binnen de reguliere uitvoeringsprogramma’s worden verwerkt zonder significante bijkomende kosten. Voor het verwerken van bestaande gegevens van voor 1 juli 2025 is echter een aanvullende opdracht benodigd. Register externe veiligheidsrisico’s (REV) In het REV worden alle milieubelastende activiteiten met een extern veiligheidsrisico bijgehouden. Gemeenten zijn verplicht om informatie over milieubelastende activiteiten voor verwerking in het REV aan te (laten) leveren. De Omgevingsdienst Flevoland & Gooi en Vechtstreek kan deze informatie namens de gemeente aanleveren. Doelstellingen: Wat willen we bereiken?

Op welke wijze willen we dit bereiken?

3.2.1

3.2.1.1

Inlopen van het tekort aan betaalbare woonruimten.

3.2.1.2

3.2.1.3

Bouwen van woningen op diverse locaties in Laren conform de door de raad vastgestelde resultaten van het locatieonderzoek woningbouw. Het toepassen van het Verevenigsfonds als er zwaarwegende redenen zijn om af te wijken van de betaalbaarheidseisen uit de Woonvisie. Nieuwbouwprojecten dragen bij aan de ambities uit de Woonvisie en voldoen aan de betaalbaarheidseisen (tenminste 66% betaalbaar).

3.2.2

Inzetten op passende huisvesting, 3.2.2.1 passend bij de behoefte.

We voegen woningen toe in verschillende prijssegmenten en diverse woningtypen. We hebben daarbij bijzondere aandacht voor het stimuleren van de doorstroming.

Product 3.3 Grondexploitatie Speerpunten: Zie hiervoor de paragraaf Grondbeleid. Doelstellingen: Wat willen we bereiken?

3.3.1

3.3.2

Op welke wijze willen we dit bereiken?

Bij eigen 3.3.1.1 woningbouwontwikkelingen: In principe een positief saldo, tenzij er alleen of bijna alleen huurwoningen worden gerealiseerd. Bij woningbouwontwikkeling van 3.3.2.1 derden, tenminste kostenneutraal voor de gemeente

Grondexploitaties worden bij substantiële wijzigingen geactualiseerd voorgelegd aan de raad.

Anterieure exploitatie-overeenkomsten regelen kosten die niet door bouwleges worden gedekt.

Product 3.4 Milieu en duurzaamheid Speerpunten: In het programma milieu en duurzaamheid zijn verschillende milieutaken, zoals riolering, afvalverwerking, luchtkwaliteit en geluid opgenomen. Voor het duurzaamheidsbeleid is in 2023 het ‘Koersdocument duurzaamheid en klimaat’, vastgesteld. Het beleid in het programma legt de komende jaren de verbinding tussen de landelijk/regionaal gemaakte afspraken en lokale kansen voor duurzame ontwikkeling met een focus o.a. op Energie, Circulair, Groen en Klimaatadaptatie. Dit programma sluit aan bij het landelijk klimaatakkoord. Het programma Laren Regenklaar werkt aan klimaatadaptatie: we zorgen dat meer regenwater in de bodem wordt opgevangen, zodat de rioleringen niet vollopen bij grote buien. Ook de inzet op klimaat- en duurzaamheidsbeleid vallen onder dit programma. In deze raadsperiode wordt daar extra op ingezet. Milieuaspecten krijgen steeds meer een rol in projecten binnen de gemeente Door het ondertekenen van het Schone Lucht Akkoord onderschrijven we het doel om luchtkwaliteit meer mee te nemen bij de uitvoering van projecten en in beleid. Het doel is daarnaast om de verbetering van de luchtkwaliteit als een voorwaarde te stellen bij het maken van plannen. In 2024 is het Actieplan Geluid vastgesteld.

Hier geven we uitvoering aan door geluidshinder als criteria of koppelkans mee te nemen bij projecten op het gebied van verkeer en beheer en onderhoud. Dierenopvang Gemeenten hebben op het gebied van dierenwelzijn verplichte taken, bijvoorbeeld het vervoeren en opvangen van zwerfdieren of onverzorgd achtergebleven dieren na huisuitzetting/huisontruiming. Deze taken komen voort uit algemene en specifieke wetten (zoals de Algemene wet bestuursrecht, het Burgerlijk Wetboek en de Wet dieren). De gemeente heeft momenteel deze taken uitbesteed aan de Dierenambulance Gooi en Vechtstreek (1), de Vogelopvang Midden-Nederland (2), de Egelopvang Midden-Nederland (3) en Dierenasiel Eemland. Eind 2026 verwacht het Gooische Nest (hierin hebben Dierenambulance Gooi en Vechtstreek en Dierenasiel Crailo zich verenigd) in een nieuw dierenzorgcentrum haar diensten te kunnen aanbieden aan de gemeente Laren. Om de continuïteit van de wettelijke taken die gemeenten hebben in de opvang van dieren te borgen, hebben de regiogemeenten en deze dierenwelzijnsorganisaties (1-2-3) in 2024 afspraken gemaakt om vanaf 2025 de zorg voor de opvang en het vervoer van dieren structureel te organiseren en de af te nemen diensten van deze 41

dierenwelzijnsorganisaties met een gelijkluidende reëlere vergoeding per inwoner te financieren. Dit moet ervoor zorgen dat de dierenwelzijnsorganisaties kunnen blijven voortbestaan. We merken dat externe factoren (denk bijvoorbeeld aan stijgende energiekosten, stijgende loonkosten, afname van aantal vrijwilligers, stijgende dierenartskosten, stijgende medicijnkosten en stijgende kosten van voedsel) ervoor zorgen dat we niet voor vier jaar een overeenkomst kunnen afsluiten met deze dierenwelzijnsorganisaties. Voor 2026 verwachten we met de Vogelopvang Midden-Nederland en de Egelopvang Midden-Nederland over de vergoeding per inwoner opnieuw in gesprek te gaan. Doelstellingen: Wat willen we bereiken?

Op welke wijze willen we dit bereiken?

3.4.1

Circulaire economie beter borgen 3.4.1.1 in onze organisatie 3.4.1.2

3.4.2

Een heldere transitiejaar naar 3.4.2.1 onze inwoners richting het uitfaseren van de PMD minicontainer We sluiten aan bij de landelijke 3.4.3.1 doelstelling voor minimaal 1,5% energiebesparing per jaar. Voor maatschappelijk vastgoed is onze doelstelling hoger: 2% per jaar. 3.4.3.2

3.4.3

3.4.3.3 3.4.4

3.4.5 3.4.6

We zetten in op het opwekkenvan 3.4.4.1 energie, door het benuttenvan grote daken en hetstimuleren van zon op overigedaken. Laren aardgasloos in 2050 3.4.5.1 Streven naar behoud en verbetering van schone lucht en een gezonde leefomgeving.

3.4.6.1

3.4.6.2

3.4.6.3

3.4.6.4

3.4.7

Borging van de continuïteit van de 3.4.7.1 wettelijke taken die de gemeente heeft in de opvang van dieren.

We gaan specifieke duurzaamheidseisen te stellen voor onze onze inkoopprocessen en aanbestedingen. We gaan specifieke duurzaamheidseisen borgen in het vergunningsproces. We gaan samen met andere GAD gemeenten een heldere communicatie campagne opzetten.

We ondersteunen inwoners via verschillende instrumenten, waaronder voorlichting, het energieloket, etc. Voor de opgave om bestaande koopwoningen te isoleren voeren we wederom een gericht plan uit. We monitoren de prestatieafspraken met de energiecoöperatie Hut van Mie. Via de Omgevingsdienst blijven we de bedrijven op verplichte energiemaatregelen handhaven. Voor 2026 willen we tenminste één groot project realiseren. In 2026 blijven we geschikte locaties verkennen. We actualiseren de TransitieVisie Warmte om in 2026 een warmteprogramma te kunnen maken. Het project Hollandse Luchten, waar door de inwoners fijnstof is gemeten loopt nog steeds. Er wordt gekeken hoe we de data kunnen gebruiken. Daarnaast wordt gekeken hoe we de samenwerking binnen het project verder kunnen optimaliseren en het project ook voor andere casussen op het gebied van luchtkwaliteit kunnen inzetten. In het kader van de ondertekening van het Schone Lucht Akkoord door middel van communicatie en bewustwording de beperking van houtstook stimuleren. In 2024 is het Actieplan geluid vastgesteld. Hier geven we uitvoering aan door geluidshinder als criteria of koppelkans mee te nemen bij projecten op het gebied van verkeer en beheer en onderhoud. De gemeente is onderdeel van het convenant Gebiedsgericht Grondwaterbeheer het Gooi.

Daarbinnen werkt zij samen met andere partijen aan oplossingen voor het aanpakken van vervuilde grondwaterpluimen. Met de dierenwelzijnsorganisaties (Vogelopvang Midden-Nederland/Egelopvang Midden-Nederland/ Dierenambulance Gooi en Vechtstreek/ Dierenasiel

Eemland/ Gooische Nest) hebben we voor 2026 afspraken over de dienstverlening. Product 3.5 Afval Speerpunten: Circulaire economie Circulair inkopen en aanbesteden speelt een belangrijke rol in de overgang naar een circulaire economie. Hiermee waarborgt de gemeente dat opdrachtnemers bij de uitvoering van opdrachten duurzame materialen toepassen, bijvoorbeeld in de openbare ruimte. In 2025 zijn we gestart met het integreren van circulariteit in het inkoop- en aanbestedingsbeleid, conform de MRA-methode. In 2026 bouwen wij hierop voort door binnen de gemeente Laren te experimenteren met circulaire toepassingen in de praktijk. Daarnaast verkennen we mogelijkheden voor het opnemen van circulaire eisen in het vergunningsproces. Verder sluiten wij aan bij regionale initiatieven binnen de regio Gooi en Vechtstreek die de overgang naar een circulaire economie versnellen, zoals het verminderen van grondstoffengebruik, het sluiten van kringlopen en het vergroten van bewustwording rondom circulariteit. Afval Na het besluit van de GAD-gemeenten om het PMD te gaan nascheiden, staat 2026 in het kader van de uitvoering van dit besluit. Het PMD zal per medio 2026 worden nagescheiden uit het restafval. Het levert meer ruimte op in de tuin.

Dit moment valt precies samen met het ingaan van het nieuwe verwerkingscontract voor restafval met nascheiding van PMD waarin ook de minimale na te scheiden hoeveelheden grondstoffen zijn vastgelegd. Het is van groot belang dat inwoners tijdig en volledig worden geïnformeerd over wat dit precies voor hen gaat betekenen. GAD neemt hierin het voortouw en de gemeente ondersteunt hierin waar nodig. Omdat deze transitie het gehele GAD-gebied betreft, wordt er met alle GAD gemeenten een communicatiecampagne gestart om de transitie zo helder en duidelijk mogelijk te maken voor onze inwoners. Doelstellingen: Wat willen we bereiken?

Op welke wijze willen we dit bereiken?

3.5.1

3.5.1.1

Meer duurzaamheid in de bouw

3.5.1.2 3.5.1.3 3.5.2

Duidelijkheid voor inwoners over het scheiden van afval

3.5.2.1

Circulaire eisen beter borgen en monitoren in inkoopen aanbestedingsprocessen Mogelijkheden verkennen voor het opnemen van circulaire eisen in het vergunningsproces We vergroten bewustwording en kennisdeling over circulaire kansen binnen de eigen organisatie Heldere en transparante wijze van communicatie binnen GAD-gemeenten over het verdwijnen van de PMD-container

Betrokkenheid verbonden partijen BEL Combinatie Door de verbonden partij GR BEL Combinatie worden op basis van een dienstverleningsovereenkomst de uitvoerende en ondersteunende werkzaamheden uitgevoerd. Regio Gooi en Vechtstreek In de regio wordt samengewerkt aan diverse onderwerpen binnen het fysieke domein zoals Ruimte, Duurzaamheid, Bouwen en Wonen. De Regio ondersteunt en levert wat gemeenten afspreken om samen op te pakken. Een voorbeeld van een uitvoerende eenheid is bijvoorbeeld de Grondstoffen en Afvalstoffen Dienst (GAD) en het Regionale Urgentiebureau. Omgevingsdienst Flevoland & Gooi en Vechtstreek De Omgevingsdienst Flevoland & Gooi en Vechtstreek is een uitvoeringsorganisatie op het gebied van milieu en leefomgeving die verschillende taken uitvoert voor 2 provincies en 13 gemeenten in zowel Flevoland als de Gooi en Vechtstreek. Het gaat hierbij met name om het verlenen van vergunningen, houden van toezicht en handhaven van wet- en regelgeving op het gebied van milieu en regelgeving. Hiernaast adviseert de OFGV over milieuthema’s bij ruimtelijke ontwikkelingen en het ontwikkelen van milieubeleid, onder meer bij het opstellen van het Omgevingsplan. 43

Wat mag het kosten? Bedragen x € 1.000 Duurzaam en prettig wonen in Laren 3.1 Ruimtelijke ontwikkeling Baten

Realisatie 2024 655

Begroting 2025 475

Begroting 2026 497

Begroting 2027 497

Begroting 2028 497

Begroting 2029 497

-4

-30

Lasten

659

505

527

3.2 Wonen en bouwen

-16

141

Baten

-1.544

-1.409

-1.520

-1.515

Lasten

1.528

1.550

1.564

1.577

1.586

1.597

3.3 Grondexploitatie

Baten

-1.219

-2.011

-396

Lasten

1.221

2.011

396

3.4 Milieu en duurzaamheid Baten

296

248

420

410

-289

-275

Lasten

585

524

695

685

3.5 Afval

-382

-426

-416

-420

-422

-423

Baten

-1.935

-1.889

-1.932

-1.954

-1.967

-1.969

Lasten

1.553

1.463

1.516

1.534

1.545

1.547

556

438

545

549

556

566

Saldo programma

Toelichting financiële verschillen Toelichting financiële verschillen product 3.1 Ruimtelijke ontwikkeling Lasten Toelichting Bijzonder Laren

Doorbelasting DVO BEL Combinatie 2026

Bijzonder Laren Overig Totaal:

In de programmabegroting 2025 was een incidentele verhoging opgenomen voor de stichting Bijzonder Laren. Deze vervalt vanaf 2026 en verder. De jaarlijkse bijdrage aan de BEL Combinatie stijgt in 2026 per saldo met 0,87 miljoen euro. De hogere bijdrage wordt d.m.v. een verdeelsleutel toegerekend aan de programma's en producten. De verdeelsystematiek leidt voor dit product tot lagere toerekening van de DVO uren BEL Combinatie. De subsidie voor Bijzonder Laren is structureel verhoogd volgens afspraak (prijsindexatie) prijsstijging, mutatie regio Gooi & Vechtstreek en DVO BEL

Bedrag -27.000

-9.861

55.000 -5.751 22.249

Baten Toelichting

Bedrag -

geen mutaties Totaal:

Toelichting financiële verschillen product 3.2 Wonen en bouwen Lasten Toelichting Doorbelasting DVO BEL Combinatie 2026 Woonvisie Regio Gooi & Vechtstreek Mutatie OFGV

Overig Totaal:

De jaarlijkse bijdrage aan de BEL Combinatie stijgt in 2026 per saldo met 0,87 miljoen euro. De hogere bijdrage wordt d.m.v. een verdeelsleutel toegerekend aan de programma's en producten. Hiernaast is de hogere bijdrage t.o.v. 2025 aan dit product opgenomen. In de programmabegroting 2025 zat een incidentele last voor de uitvoering van de woonvisie. Dit komt vanaf 2026 te vervallen. Gevolg van de herverdeling van taakvelden. De kostenstijging is deels te wijten aan indexatie, deels aan uitbreiding van taken. De omgevingsdienst is wel gevraagd om bezuinigingsopties te verkennen. Zoals prijsstijging en actualisatie kapitaallasten

Bedrag 50.765

-40.000 -22.588 22.495

3.328 14.000

Baten Toelichting Leges omgevingsvergunningen overig Totaal:

De leges voor de omgevingsvergunningen 2026 zijn bijgesteld op basis van verwachte bouwplannen en algemene aanvragen. Dit leidt tot een voordeel van de baten. Waaronder prijsstijging 3%

Bedrag -112.682

5.458 -111.000

Toelichting financiële verschillen product 3.3 Grondexploitatie Lasten Toelichting actualisatie grexen Totaal:

De actualisatie van de grondexploitaties Harmen Vosweg, Ligweide en Eemnesserweg leiden tot lagere kosten

Bedrag -1.615.000 -1.615.000

Baten Toelichting actualisatie grexen Totaal:

De actualisatie van de grondexploitaties Harmen Vosweg, Ligweide en Eemnesserweg leiden, verband houdend met de kosten, ook tot lagere opbrengsten

Bedrag 1.615.000

1.615.000

Toelichting financiële verschillen product 3.4 Milieu en duurzaamheid Lasten Toelichting Doorbelasting DVO BEL Combinatie 2026 Geluidskaart

overige mutaties Totaal:

Bedrag 158.066

10.000 3.000 171.066

Baten Toelichting geen mutaties Totaal:

Bedrag -

Toelichting financiële verschillen product 3.5 Afval Lasten Toelichting Doorbelasting DVO BEL Combinatie 2026 Regio G&V Totaal:

Bedrag -20.399

73.331 52.932

Baten Toelichting Leges afval Overig Totaal:

De leges voor de afvalstoffenheffing 2026 stijgen door indexatie en aantallen huishoudens in 2026 met €33.000.

Bedrag -33.000 -10.000 -43.000

Programma 4 Sporten, ontwikkelen en leren in Laren Visie Cultuur en media We vinden het belangrijk dat inwoners kunnen genieten van kunst en cultuur. Cultuur en media zijn middelen om de ontwikkeling van de jeugd tot volwassenheid te stimuleren. Ook is het en belangrijke bron van kennis, ervaring en ontspanning voor alle inwoners. INwoners kunnen door het grote aanbod van cultuur in Laren meedoen aan de samenleving. Dit is een belangrijk onderdeel van het leven en bevordert de sociale cohesie. Sport Inwoners sporten meer, we ondersteunen verenigingen. Sportvoorzieningen zijn van groot belang. Sporten zorgt voor gemeenschapszin en is goed voor zowel de volwassenen als de jeugd. Het stimuleert de teamgeest, doelgerichtheid en het zelfvertrouwen. Ook is het een manier om elkaar te ontmoeten, contacten op te bouwen en daarmee samenzijn onder inwoners te stimuleren. Zo draagt sport maar ook cultuur bij aan een gezonde ontwikkeling van het kind, een gezonde geest en een gezond lichaam en is een belangrijk onderdeel van preventie. Onderwijs Goede schoolgebouwen zijn belangrijk. Een kwalitatief goed gebouw maakt modern onderwijs mogelijk en heeft daarmee invloed op de schoolprestaties van onze kinderen. Laren wil investeren in toekomstige generaties en maakt zich sterk voor het op tijd realiseren van kwalitatief goede en duurzame schoolgebouwen, passend bij de Larense maat.

We zoeken samenwerking om kinderen zo goed mogelijk te ondersteunen. Gezondheid en participatie De gemeentelijke doelen van het welzijnswerk zijn zoveel als mogelijk zelfredzame bewoners, gesteund door een toereikend netwerk, verminderen van het gevoel van eenzaamheid onder inwoners, verhogen van gevoel van betrokkenheid onder inwoners en benadering vanuit positieve gezondheid. De GGD Gooi en Vechtstreek voert in het kader van de Wet Publieke Gezondheidszorg voor de gemeente de taken uit op het gebied van gezondheidszorg, ouderenzorg, epidemiologie en bestrijding infectieziekten, evenals bijkomende ondersteunende werkzaamheden inzake de gedecentraliseerde taken. Ook verzorgt de GGD de inspecties van de kinderopvang. Product 4.1 Cultuur en media Speerpunten: Kunst- en cultuurnota Naar aanleiding van de evaluatie van de kunst- en cultuurnota zijn de volgende speerpunten naar voren gekomen: 1a) Meer aandacht voor cultuur in de klas, 1b) Aanstellen van een bruggenbouwer cultuur, 1c) kunst in de openbare ruimte, 2. Cultuurparticipatie voor jongeren. Bibliotheek Het speelveld van bibliotheken raakt verschillende domeinen. Door in samenwerking met de deelnemende gemeenten één lijn te trekken in de opdracht, kunnen inwoners over de dorpsgrenzen heen gebruik maken van de diensten van de bibliotheek.

Daarnaast stellen de zes samenwerkende gemeenten en Bibliotheek Gooi+ een vierjarenplan voor het bibliotheekwerk op, om invulling te geven aan de zorgplichtwet per januari 2027. Als voorloper op deze zorgplichtwet ontvangt de gemeente in 2026 een decentralisatie uitkering, bestemd voor de versterking van het bibliotheekwerk. Doelstellingen: Wat willen we bereiken?

4.1.1

Op welke wijze willen we dit bereiken?

Meer aandacht voor cultuur in de 4.1.1.1 klas 4.1.1.2

Uitvoering geven aan Cultuureducatie met Kwaliteit (CMK). We hebben een cultuurcoördinator aangesteld om een basis educatiepakket voor de basisscholen samen te stellen. Tevens zal zij functioneren als verbinder

4.1.2

Kunst in de openbare ruimte

4.1.2.1

4.1.3

Cultuurparticipatie voor jongeren 4.1.3.1

4.1.4

De maatschappelijke rol van bibliotheken bestendigen

4.1.4.1

voor de instellingen, verenigingen, onderwijs en ondernemers, zodat er meer en beter samengewerkt kan worden en een gezamenlijk culturele agenda uitgevoerd kan worden. In de openbare ruimte zetten we kunst in om inwoners op een laagdrempelige manier kennis te laten maken met kunst en kinderen bewust maken van hun culturele omgeving. Wij stimuleren initiatieven van inwoners en verenigingen die cultuur verbinden met onze jeugd De inzet van de bibliotheek focust zich op vier inhoudelijke thema’s: ‘iedereen basis-taalvaardig’, ‘iedereen digitaal vaardig’, ‘een leven lang leren voor iedereen’ en ‘iedereen kan meedoen’. Deze vertalen zich naar onder meer naar de volgende diensten: uitvoering van het Informatiepunt Digitale Overheid, digitale basiscursussen en workshops, programmering rond actuele thema’s zoals duurzaamheid en themacafé ’s voor het faciliteren van ontmoetingen en blijven leren. Daarnaast projectmatige inzet van een deel van de decentralisatie uitkering t.b.v. de versterking van het bibliotheekwerk.

Product 4.2 Sport Speerpunten: Buurtsportcoaches De buurtsportcoaches zetten we in om de doelstellingen zoals beschreven in het werkplan en de Nota Sport en bewegen Blaricum, Eemnes en Laren te realiseren. Alle doelstellingen uit het werkplan dragen bij aan het promoten van een gezonde en actieve leefstijl van de inwoners. Lokaal Sportakkoord Het lokaal Sportakkoord wordt uitgevoerd om bij te dragen aan de landelijke ambities. Hierbij ligt de nadruk op een veilige sportomgeving en het werven van vrijwilligers. Sportfonds Laren Focus ligt op een goede implementatie van het Sportfonds Laren zodat er private middelen worden gegenereerd ten behoeve van de sport in Laren. Zwembad de Biezem Het realiseren van een grote verduurzamingsopdracht bij Zwembad de Biezem. Doelstellingen: Wat willen we bereiken?

Op welke wijze willen we dit bereiken?

4.2.1

Inwoners sporten/bewegen meer 4.2.1.1

4.2.2

Het creëren van een zo veilig mogelijke sportomgeving bij de sportverenigingen in de gemeente.

4.2.2.1

Wij ondersteunen de sportverenigingen onder andere door inzet van de buurtsportcoaches en JOGG (Jongeren op gezond gewicht). Ook maatschappelijke initiatieven om inwoners meer te laten bewegen kunnen op onze steun rekenen. Samen met de Sportraad bespreken hoe we er voor kunnen zorgen dat zoveel mogelijk verenigingen in Laren beleid hebben omtrent het creëren van een veilig sportklimaat, denk hierbij aan: vertrouwenscontactpersonen, VOG's (verklaringen omtrent het gedrag) bij vrijwilligers en gedragsregels binnen de vereniging.

4.2.2.2 4.2.3

Het verminderen of voorkomen van valongevallen bij ouderen in Laren, door risicofactoren te behandelen of aan te passen.

4.2.3.1

4.2.4

Aanpak overgewicht voor kinderen en volwassenen verbeteren

4.2.4.1

4.2.4.2

Verenigingen ondersteunen waar nodig middels de inzet van een verenigingsondersteuner. Uitvoeren van de ketenaanpak valpreventie, uitvoeren van een communicatiecampagne, organiseren van informatiebijeenkomsten, fitheidstesten en het aanbieden van beweegcursussen. Door het Netwerk GLI (Gecombineerde Leefstijlinterventie) volwassenen te optimaliseren, waarbij aandacht uitgaat naar voldoende GLI coaches, bekendheid bij huisartsen en bekendheid bij inwoners, nemen weer inwoners deel aan een GLI traject KIDS (Kanjers in de Sport) aanpak waaronder de Sportkanjerclub verbeteren. Naast de betrokkenheid van de intern begeleiders van scholen, verpleegkundigen, diëtisten en kinderverpleegkundigen kijken hoe de werkwijze verbeterd kan worden waardoor meer kinderen beter worden geholpen.

Product 4.3 Onderwijs Speerpunten: Integraal Huisvestingsplan Onderwijs Laren Goede schoolgebouwen zijn belangrijk. Een kwalitatief goed gebouw maakt modern onderwijs mogelijk en heeft daarmee invloed op de schoolprestaties van onze kinderen. In juni 2025 heeft de gemeenteraad het IHP Onderwijs vastgesteld. Met het besluit van de gemeenteraad zijn de financiële kaders en de scenario’s voor de aanpak van het verbeteren van de schoolgebouwen de komende jaren vastgelegd. Het totale financiële kader voor het plan bedraagt circa 35 miljoen euro. Hiermee is een stevige basis gelegd om te werken naar toekomstbestendige, duurzame en passende onderwijshuisvesting in Laren. Het opstellen van de uitvoeringsplannen gebeurt de komende jaren, uiteraard in nauwe samenwerking met de schoolbesturen. Daarvoor wordt een projectgroep samengesteld. In 2025 is de Gooische School al gestart met de 1e fase van de renovatie. Ook de nieuwbouw bij Laar & Berg is al in voorbereiding. Eind 2025 start de voorbereiding voor de nieuwbouw van OBS de Ploeg op locatie van het sportpark bij zwembad De Biezem. 1e inrichting onderwijsleerpakket en meubilair In het kader van het OHP 2026 heeft het schoolbestuur (AT-scholen) aanvragen gedaan voor 1e inrichting met meubilair en onderwijsleerpakket bij de Binckhorst St. Jan en Laar & Berg. Reden is de groei van het aantal leerlingen op de scholen.

Op grond van de verordening moet de gemeente deze voorziening bekostigen. Op grond van de normbedragen van de VNG (2025) is bij de Binckhorst St. Jan hiermee een investering van € 17.184,- gemoeid. Bij Laar & Berg gaat het om een investering van € 106.424,-. Muziekonderwijs Muziekonderwijs heeft een positief effect op de ontwikkeling van een kind. In de afgelopen jaren is muziekonderwijs bekostigd vanuit het Nationaal Programma Onderwijs (NPO). Na 2025 zijn deze middelen echter op. Uit de evaluatie is gebleken dat het project muziekonderwijs erg succesvol was. Besloten is structureel hiervoor middelen beschikbaar te stellen, zodat we de acties op de langere termijn (na schooljaar 2024-2025) kunnen voortzetten. In oktober 2025 start de nieuwe ronde van het orkestproject op de scholen. Voorleesexpress In regionaal verband voert de bibliotheek het project Voorleesexpress uit. Het project is erop gericht om jonge kinderen (2 tot 8 jaar) te helpen met taal en lezen. Met het voorleestraject van de VoorleesExpress krijgt een gezin een half jaar begeleiding om actief aan de slag gaan met lezen en taal. Hiermee zetten we in op het voorkomen van laaggeletterdheid en op gelijke onderwijskansen. 49

← Vorig deel Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/16079253/1