BIJLAGE 4 - Checklist beoordeling begr. verbonden partijen

Bijlage: beoordeling (ontwerp)begrotingen en jaarrekeningen Verbonden partijen Betreft gemeente: Laren In deze bijlage wordt nader ingegaan op de beoordeling van de begroting in het kader van het opstellen van een voorstel voor een zienswijze namens de gemeenteraad op de begroting van de Verbonden partij. Deze bijlage wordt bij het college- en raadsvoorstel m.b.t. de zienswijze gevoegd.

Proces en data (deadlines) Processtap

Datum

Datum ontvangst

10/4/2024

Zienswijze uiterlijk

20/6/2024

Opstellen voorstel

17/4/2024

Besluit college

23/4/2024

Informeren presidium

25/4/2024

Bespreken in commissie

22/5/2024

Besluit gemeenteraad

29/5/2024

Verzenden zienswijze/ Reactiebrief Vaststelling in Algemeen bestuur van GR

10/6/2024

Toelichting

27/6/2024

Beoordeling van de begroting 1. Autonome ontwikkelingen (begroting en jaarrekening) Begroting: Welke ontwikkelingen worden opgenomen? In de bijgaande conceptbegroting 2025 van het Werkvoorzieningsschap Tomingroep zijn de volgende uitgangspunten gehanteerd. De uitgangspunten zijn in lijn met de afspraken tussen gemeenten, het Algemeen Bestuur Tomingroep en de directie van Tomingroep: 1. Gemeenten stellen een WSW-budget van € 36.537,- per SE (standaard eenheden) beschikbaar aan Tomingroep. Dit budget wordt door het Rijk beschikbaar gesteld aan gemeenten. 2. Vanaf 2015 is, met de komst van de Participatiewet, de WSW afgesloten voor nieuwe instroom. Het bestaande medewerkersbestand zal teruglopen in lijn met het natuurlijk verloop. Dit brengt mee dat in de begroting voor 2025 wordt uitgegaan van een WSW bezetting die 6,6% lager is dan de verwachte bezetting voor 2024. 3. De begroting van de loonkosten voor 2025 is gebaseerd op 464 FTE (WSW) gemiddeld werkzaam bij Tomingroep en 37 FTE in het kader van begeleid werken. 4. Er wordt uitgegaan van een stijging van de loonkosten (ten opzichte van 2023) met ruim 7%.

5. In de begrote rijksbijdragen WSW voor 2024 en de jaren daarna is rekening gehouden met compensatie van de gevolgen van de loonstijgingen voor WSW. Vooralsnog is daar nog geen zekerheid over. 6. Inwoners die vanuit de voor Tomingroep nieuwe doelgroepen van de Participatiewet aan het werk gaan komen direct in dienst bij Tomingroep BV. Salaris en andere kosten van deze inwoners verlopen dus niet via het Schap. 7. Op basis van contractuele afspraken tussen Tomingroep BV en het Schap zijn er in 2025 de volgende geldstromen tussen beiden: • de BV betaalt aan het Schap een vergoeding van € 3.574.000 voor de loonwaarde van de gedetacheerde SW-medewerkers. • het Schap betaalt aan de BV een begeleidingsvergoeding van € 2.174.000 (dit bedrag is inclusief kosten voor dienstverlening van de BV zoals salarisadministratie financiën, automatisering en P&O en ondersteunende activiteiten). Resultaat In het samenwerkingscontract tussen Tomingroep BV en het Schap is vastgelegd dat Tomingroep BV een nihil resultaat bij het Schap garandeert. Eventuele verliezen van het Schap worden tot nul gereduceerd door een garantiebijdrage van Tomingroep BV. Door de verliezen bij Tomingroep BV in de afgelopen jaren en de aanzienlijke verliezen die in 2025 en de jaren daarna nog verwacht worden is dit niet meer aan de orde.

Het vermogen van Tomingroep BV moet met ingang van 2025 op peil worden gehouden door een aanvullende bijdrage door het Schap. In 2025 bedraagt die bijdrage € 3,6 miljoen. In totaal wordt voor de periode 2025-2028 een bijdrage van € 12,6 miljoen verwacht. Het effect op het vermogen van het werkvoorzieningsschap wordt in belangrijke mate gedempt door de het positieve resultaat dat het gevolg is van de steeds verder stijgende WSW subsidie per SE. Per saldo daalt het vermogen van het werkvoorzieningsschap naar verwachting van de huidige stand (eind 2023) van € 10,2 miljoen naar € 8,4 miljoen eind 2027. Begroting: Welke ontwikkelingen uit eerdere besluitvorming (kadernota) en wat is onze zienswijze daarop? In 2015 is de WSW afgeschaft en is arbeidsparticipatie sindsdien opgenomen in de Participatiewet. Gemeenten blijven wel subsidie ontvangen voor de tot dan toe bestaande WSW-medewerkers. Deze blijven onder het regime van de WSW vallen. Maar met de afschaffing van de WSW in 2015, loopt het aantal WSW-medewerkers en de daarbij behorende rijkssubsidie, door natuurlijk verloop, sindsdien jaarlijks fors terug. Al sinds de eerste rode cijfers in 2019, heeft Tomingroep ingrijpende stappen ondernomen om weer tot een positief bedrijfsresultaat te komen. Vervolgens bleek dat voortzetting van het bedrijf op basis van de destijds bestaande strategie niet houdbaar was.

Met deze constatering zijn Tomingroep en gemeenten samen in 2020 gestart met de ontwikkeling van een nieuw bedrijfsplan dat is gebaseerd op de keuze voor het scenario van instandhouding van de bestaande omvang van werk- en ontwikkelplekken voor de doelgroep van Tomingroep. Inmiddels is het nieuwe bedrijfsplan “Ketensamenwerking Tomin” in 2021 vastgesteld. Tomingroep ontwikkelt zich op basis van dat plan in de jaren 2022 tot en met 2025 tot leerwerkbedrijf waarin in-, door- en uitstroom naar de reguliere arbeidsmarkt centraal staan. Tomingroep en gemeenten bieden daarmee samen met andere ketenpartners een antwoord op de nog steeds groeiende populatie inwoners met een afstand tot de

arbeidsmarkt en die niet direct klaar is voor een reguliere baan. Een belangrijk uitgangspunt van het bedrijfsplan is, naast de transformatie van het bedrijf: De instandhouding van de infrastructuur van de Tomingroep qua opvangcapaciteit voor de doelgroep op het niveau eind 2021.

Jaarrekening: Wat is het resultaat en wat is het structurele element daarin? Het netto resultaat van het Werkvoorzieningsschap Tomingroep bedraagt voor 2023 circa € 3,2 miljoen positief. Dat komt vooral door: •

•

•

Per saldo hogere personeelskosten. Hoewel er in 2023 circa 26 WSW-ers minder waren dan begroot zijn de kosten toch hoger. Dat komt door de hoger dan begrote stijging van de CAO lonen in 2023 aanzienlijk hoger is uitgevallen dan begroot (circa € 0,7 miljoen negatief). De bijdrage per WSW-er die hoger is dan begroot (circa € 2,6 miljoen positief) door twee factoren: o verhoging van het landelijk budget ter compensatie van de loonstijging en o de hogere bijdrage per WSW-er doordat het aantal WSW-ers ook landelijk sneller daalt dan de daling die het uitgangpunt is bij het landelijk budget Meer overige opbrengsten (circa € 1,3 miljoen positief). Dat komt vooral door een éénmalige bate door de verkoop van een bedrijfspand.

Normaliter wordt een negatief resultaat van het Werkvoorzieningsschap gecompenseerd vanuit Tomingroep BV waardoor een nulresultaat wordt gegarandeerd. Door het positieve netto resultaat hoeft voor 2023 geen beroep te worden gedaan op deze garantietoekenning. Ditzelfde was het geval in 2022. Jaarrekening: Wat is de resultaatbestemming? Waarom? Is dat logisch of is het eigenlijk een beleidsmatige wens? Het positief resultaat 2023 wordt opgenomen in de bestemmingsreserve ter dekking van tekorten van het Werkvoorzieningsschap en/of BV in de komende jaren. Jaarrekening: Wat is de reservepositie van de WGR)? De reserve van de GR bedraagt eind 2023 € 10,4 miljoen. Zoals hiervoor al vermeld zal deze reserve de komende jaren deels worden benut om het vermogen van Tomingroep BV op peil te houden. Onderstaand overzicht is ontleend aan de begroting 2025 van het werkvoorzieningsschap.

Jaarrekening: Wat krijgen we terug? Zoals hierboven aangegeven wordt voorgesteld om het positieve resultaat van het Werkvoorzieningsschap over 2023 op te nemen als bestemmingsreserve voor dekking van toekomstige verliezen van Tomingroep BV. Begroting en Jaarrekening: Wat is de algemene ontwikkeling? Hoewel Tomingroep hard werkt aan de realisatie van de met het voornoemd bedrijfsplan ingezette koers heeft zich dat nog niet vertaald in de op grond van het bedrijfsplan verwachte verbetering van het resultaat van Tomingroep BV. Over 2023 heeft Tomingroep BV een verlies geleden van circa € 2,9 miljoen1. Doordat het werkvoorzieningsschap over 2023 een winst heeft gemaakt van circa € 3,2 miljoen (zie de bijgevoegde conceptjaarstukken) komt het geconsolideerd resultaat licht positief uit. Na 2023 zien we in Tomingroep BV structurele verliezen. Voor 2024 wordt een verlies van circa € 4,3 miljoen in Tomingroep BV verwacht. Ook voor 2025 en de jaren daarna worden forse verliezen in Tomingroep BV verwacht. Daardoor moet het Schap met ingang van 2025 een aanvullende bijdrage doen om het vermogen van Tomingroep BV op peil te houden. In totaal wordt voor de periode 20252028 een bijdrage van circa € 12,6 miljoen verwacht. Daardoor daalt het vermogen van het werkvoorzieningsschap naar verwachting van de huidige stand (eind 2023) van € 10,4 miljoen naar € 8,6 miljoen eind 2028.

Een belangrijke oorzaak voor de structurele verliezen in Tomingroep BV is, zoals in 2023 al benoemd, de onderbezetting van de infrastructuur voor de doelgroepen met ruim 202 plekken, dat is veel op een totale capaciteit van 921 plekken. Er zijn twee oorzaken: • •

De sneller dan verwachte uitstroom van WSW-ers (eind 2023 ruim 113 minder); De achterblijvende instroom nieuwe kandidaten uit de doelgroep van de Participatiewet (eind 2023 ruim 89 minder)

Bijsturing is noodzakelijk.

1 Dit is een voorlopig cijfer, de jaarrekening van de Tomingroep BV is nog niet definitief vastgesteld.

Natuurlijk kan Tomingroep BV inzetten op maatregelen om binnen het bestaande bedrijfsplan te komen tot hoger rendement zoals: 1. Bedrijfsvoering, bijvoorbeeld: Minder verzuim, verhogen productiviteit; 2. Oplossen van de onderbenutting van de infrastructuur: Meer instroom van Participatiewet cliënten; 3. Omzet verhogen door betere prijzen te bedingen (kostenstijgingen doorberekenen in de prijs). Maar er zal ook zorgvuldig gekeken moeten worden naar de haalbaarheid van de in het bedrijfsplan Ketensamenwerking Tomingroep gestelde doelen nu de feitelijke situatie zo sterk afwijkt. Het Algemeen Bestuur van het Schap heeft in 2023 aangedrongen op concrete maatregelen om te voorkomen dat de verliezen zich in de verwachte omvang blijven voordoen. Dat heeft geleid tot de midtermreview waaraan de directie van de Tomingroep refereert die nu in de afrondende fase is. Het eindrapport is nog niet beschikbaar. Op basis van de uitkomsten van de midtermreview moet met de ketenpartners (Gemeenten, de Tomingroep en werkgeversdienstverlening) worden besproken hoe de samenwerking verloopt en op welke punten er kan of moet worden bijgestuurd om de doelstellingen het bedrijfsplan alsnog te realiseren. Begroting en Jaarrekening: Hoe voert men taken voor de gemeente uit? Het werkvoorzieningsschap is een openbaar lichaam op grond van artikel 8 WGR; daarnaast bedient de Tomingroep zich van een B.V.

waarin de bedrijfsmatige activiteiten zijn ondergebracht. Het werkvoorzieningsschap (tevens enig aandeelhouder) en de B.V. hebben samenwerkingsovereenkomsten op basis waarvan de WSW-doelgroep wordt begeleid en gedetacheerd bij de B.V. en/of andere werkgevers. Begroting en Jaarrekening: Welke output-gegevens geven inzicht in prestaties WGR? Door Tomingroep wordt een managementrapportage/prestatiemonitor opgesteld. Hierin wordt ingegaan op resultaten, balans en liquiditeit en sociale en financiële kengetallen. Daarnaast wordt jaarlijks een accountantsverslag opgemaakt. Beide documenten worden in de vergadering van het Algemeen bestuur besproken. Begroting: Welke nieuwe beleidswensen worden opgenomen, waarom en wat vinden we daar van? Welke opties zijn er? Eind 2021 is het bedrijfsplan “Ketensamenwerking Tomin” vastgesteld. In dat plan is het de bedoeling dat de Tomingroep zich in de periode 2022-2025 ontwikkelt tot een leerwerkbedrijf waarbij de focus niet meer ligt op het realiseren voor permanente werkplekken voor werkzoekenden vanuit de Participatiewet naast de bestaande sw-medewerkers, maar vooral op het ontwikkelen van werkzoekenden bij Tomingroep met als doel doorstoom naar de reguliere arbeidsmarkt. 2. Financieel kadernota / begroting Wat was de bijdrage op basis van de vorige meerjarenbegroting? Gemeenten ontvangen van het Rijk jaarlijks een WSW-subsidie.

Deze wordt op basis van afspraken in de gemeenschappelijke regeling doorgezet naar het werkvoorzieningsschap Tomingroep. De hoogte van de subsidie wordt door het Rijk bepaald.

Wat is mutatie t.g.v. autonome ontwikkelingen? Doordat de WSW-populatie door natuurlijk verloop terugloopt, loopt ook het totale subsidiebedrag terug. Echter, deze terugloop wordt aanzienlijk gedempt doordat het subsidiebedrag per WSW medewerker van jaar tot jaar aanzienlijk stijgt. Wat is mutatie op basis van nieuw beleid? Zie de voorgaande analyse bij ‘wat is de algemene ontwikkeling?’. Wat wordt voorgestelde meerjaren bijdrage (A)? Er is nog vooralsnog geen sprake van een voorgestelde bijdrage. De komende jaren bepaalt de rijkssubsidie WSW de bijdrage aan het werkvoorzieningsschap. Ondanks de voortdurende verliezen van Tomingroep BV en de daardoor noodzakelijke bijdrage vanuit het schap is een aanvullende gemeentelijke bijdrage de komende jaren niet aan de orde. De directie van de Tomingroep geeft aan dat er ruim voldoende vermogen is om nog jaren zonder extra gemeentelijke bijdrage (boven op de rijksbudgetten), een financieel weerbare organisatie te zijn.

3. Maatwerk (begroting) Welk maatwerk voert men uit? Niet van toepassing. Hoe tevreden zijn we daar over? Niet van toepassing. Hoe pakken de kosten daarvan uit (afrekening? Of nieuwe begroting)? Niet van toepassing.