BIJLAGE 3 - Inbreng participatie voor omgevingsvisie najaar 2023 LRN

Resultaten Omgevingstour Omgevingsvisie Laren November 2023

De BEL gemeenten Blaricum, Eemnes en Laren werken samen met bewoners, ondernemers en organisaties aan een omgevingsvisie en een verkeersvisie. Daarbij worden zij ondersteund door Mobycon (verkeersvisie) en LOS Stadomland.

Inhoudsopgave 1. Doel, aanpak en opbrengst ...................................................................... 3 2. Sfeerimpressie ......................................................................................... 4 3. Samenvatting straatgesprekken .............................................................. 6 4. Samenvatting inloopavond ........................................................................10 5. Reacties via de website .............................................................................15

2

1. Doel, aanpak en opbrengst De wereld om ons heen verandert snel. Daarom werkt de gemeente voortdurend aan de omgeving waar we wonen, werken en ontspannen. We doen wat vandaag nodig is. Tegelijkertijd werken we aan de lange termijn doelen voor ontwikkeling van de leefomgeving. Deze leggen we vast in de omgevingsvisie. En daar hebben we onze inwoners en ondernemers bij nodig! De kennis, ervaringen, ideeën en argumenten van bewoners, ondernemers en andere betrokkenen helpen ons om keuzes te maken. Samen bepalen we wat belangrijk is voor de toekomst van onze omgeving. Om kennis, ervaringen, ideeën en argumenten op te halen voor de Omgevingsvisie Laren hebben we in november 2023 de ’Omgevingstour’ georganiseerd. Op een aantal locaties in de gemeente hebben we straatgesprekken en inloopavonden gehouden. En ook was er de mogelijkheid om online inbreng te leveren. Tijdens de gesprekken stonden steeds 6 thema’s centraal waarvan we als gemeente de behoefte hadden om daar met onze bevolking en organisaties over in gesprek te gaan. In totaal hebben circa 130 mensen via deze kanalen hun inbreng geleverd. De straatgesprekken waren erg waardevol omdat we daar met mensen gesproken hebben die normaal niet op een bijeenkomst aanwezig zijn. De inloopavond was waardevol omdat we daar wat diepgaander gesprekken konden voeren op de thema’s.

De hoeveelheid reacties via de website vielen wat tegen, al gaven deze ook weer extra interessante informatie. In totaal hebben we via de drie kanalen veel verschillende mensen gesproken en iedereen de mogelijkheid geboden om inbreng te leveren. Locatie Straatgesprekken Plein 1946 en op de weekmarkt Inloopavond in het Brinkhuis Inloopavond BEL-kantoor (voor maatschappelijke BEL-organisaties) Online via www.toekomstbelgemeenten.nl TOTAAL

Aantal bezoekers 66 31 24 13 134

Dit document is door bureau LOS stadomland opgesteld. LOS maakt de omgevingsvisie in opdracht van de gemeente. Het bevat een overzicht en samenvatting van de resultaten van deze gesprekken. Per onderdeel (straatgesprekken, inloopavonden en online) hebben we een samenvatting per thema gemaakt van wat we hebben opgehaald. De opgehaalde informatie gebruiken we bij het opstellen van de omgevingsvisie en helpt in het maken van goede keuzes in de omgevingsvisie.

3

2. Flyer uitnodiging

4

3. Sfeerimpressie

5

4. Samenvatting straatgesprekken 1 november 2023 Plein 1945 3 november 2023 Weekmarkt

De kwaliteiten Laren is mooi zoals het is. Er is veel waardering voor de huidige staat van het dorp en het dorpse karakter (lage karakteristieke panden). De authenticiteit ziet men graag onveranderd in de toekomst. Laren is gezellig, sfeervol, kleinschalig, authentiek dankzij de historische bebouwing en wegenstructuur (bijv. De Brink en de engen). Ook is er veel groen zowel binnen (mooie bomenlanen, groenelementen en de karakteristieke Brink) als buiten (meerdere natuurgebieden) het dorp. Het is haast een sprookjesdorp, ofwel een Anton Pieckdorp. Deze karakteristieke waarden moeten we vooral behouden. Tevens ligt Laren zeer centraal, waardoor je zo in een grote stad of in een natuurgebied of bij een recreatieplas staat. Dit wordt als een kwaliteit gezien. Wel ziet men in dat het beter kan op het gebied van verkeer en leefbaarheid. De meesten wensen dat het centrum ontlast wordt van de drukte door auto-/vrachtverkeer t.b.v. de toegankelijkheid en veiligheid. Men wordt steeds asocialer, bijv. auto midden op de weg parkeren en de overlast door raceauto’s, en we moeten dit tij keren. Maar de manier hoe is men het niet over eens. Overigens zien de meesten dat we vooruit moeten kijken en dat er ook zaken beter kunnen. Zo is men het erover eens dat er gebouwd moet worden, alleen ziet men in dat er weinig plek voor bouwen is. Tegelijkertijd vindt men hoogbouw niet passend in het dorp.

Jouw huis en tuin Over het algemeen is men het erover eens dat verduurzamen en vergroenen op eigen terrein noodzakelijk is. “Je ontkomt er niet aan”. Eén persoon is het hier niet mee eens en ervaart zelf geen last van het klimaat of regen, dus ziet geen noodzaak tot vergroenen of verduurzamen. Men heeft meer voorlichting nodig en de geïnterviewden vinden dat de huidige informatievoorziening beter kan. Zo kan het afkoppelen van de hemelwaterafvoer (en infiltreren op eigen terrein), aanbrengen van biodiversiteit en groen parkeren op eigen terrein meer gepromoot worden. Geef goede voorbeelden aan mensen. Ga daarvoor langs de deuren en organiseer bijeenkomsten. En dan niet ’s morgens maar ’s middags. Doe de informatievoorziening vooral fysiek aangezien vergrijzing speelt in het dorp en men werken met een computer lastig kan vinden. Ook wordt het idee geopperd om de woningspecifiek informatie te verzorgen, zodat men de juiste informatie voor zijn of haar situatie ontvangt. Men ziet in dat er momenteel problemen zijn op het gebied van wonen. Het dorp vergrijst en jongeren hebben/krijgen geen kans. Er zijn namelijk geen betaalbare woningen beschikbaar en er is niet veel te doen voor hen. Velen vinden het belangrijk dat Laren een dorp is waar een mix aan mensen kan wonen (jong en oud, rijk/middenstand/minder bedeelden). Daar moet dan ook de woningvoorraad op aansluiten. Men ziet o.a.

mogelijkheden hiertoe in het splitsen van grote woningen of kavels in meerdere kleine woningen/appartementen. Hierbij speelt ook dat de vele grote woningen hoge energiekosten hebben, waardoor de vraag bestaat of zulke woningen wel toekomstbestendig zijn. Bij het splitsen kan gelijk verduurzaamd worden.

6

Verder wordt benoemd dat de percelen nu te volgebouwd zijn. Verder zijn er verschillende meningen over het gebruik van hoogbouw als middel in de woningbouwopgave. De één wil snelheid, en dan ander wil vooral de eigenheid van het dorp niet verliezen (en die ziet hoogbouw niet als onderdeel van de eigenheid). Ook wordt geopperd om houtbouw te stimuleren aangezien het duurzaam is. Vergrijzing echt belangrijk aandachtspunt voor de toekomst.

Ontmoeten en voorzieningen Men is overwegend tevreden met het huidige voorzieningenniveau. “Het is fantastisch in Laren. Want je hebt hier alles bij de hand. Het Brinkhuis is goed verbeterd. Er is hier vertier, gezelligheid, er zijn veel activiteiten.” Wel zitten de voorzieningen vooral in het luxe segment, en de meningen zijn verdeeld of dit meer een mix moet zijn met wat betaalbaarders of niet. Ook wordt benoemd dat we leegstand moeten voorkomen in het centrum. Dat is slecht voor het aanzien en de aanblik. Het Brinkhuis wordt over het algemeen gezien als een goede ontmoetingsplek van Laren. De activiteiten die worden georganiseerd vanuit Brinkhuis zijn leuk en goed, dus moeten blijven. Wel hebben enkelen een pijnpunt te melden over het Brinkhuis: de clubjes die hier voorheen zaten kunnen hier niet meer terecht. Zij moeten nu elders samenkomen. Er is dus niet meer plek voor iedereen en dit vindt diegene geen goede zaak. Verder zit er voldoende horeca in het dorp. Men wil niet per se meer horeca want dan komt er nog meer toerisme, wat zorgt voor meer verkeersdrukte en minder rust in het dorp. Men doet veel voor elkaar in het dorp. Zo is er een maandelijkse dineerclub voor ouderen in de kerk, georganiseerd door vrijwilligers. Hier kunnen ze mooi een praatje met elkaar maken tijdens het eten.

Eén van de geïnterviewden vindt dan ook dat de zorg voor anderen centraal staat in het dorp en dat dit zo moet blijven. Natuurlijk zijn er wel wat mensen die niet binnen dit beeld passen, maar laten we ons focussen op men die van oudsher wel naar elkaar omkijkt. Een ander benoemd dat er wel meer hulp voor kwetsbare mensen mag komen, bijv. wanneer iemand die het Nederlands niet goed machtig is gesprekken moet voeren in het ziekenhuis en de regels niet kent. Hulp hiervoor kan bijvoorbeeld op het gemeentehuis of in het Brinkhuis gegeven worden. Tevens wordt er een oproep gedaan tot aanmoediging van initiatieven in het dorp voor meer gemeenschapsgevoel. En tot behoud van initiatieven die gemeenschapsgevoel en verantwoordelijkheidsgevoel bevorderen. Iemand benoemde dat zij het leuk vond om de wijkkrant te lezen en dat zij dat waardevol vindt. En de wens wordt uitgesproken om betrokkenheid van bewoners te behouden in beleidsvorming. Ook kan er meer geïnvesteerd worden in verblijven in de openbare ruimte. Zo mogen er op bepaalde plekken wel wat bankjes geplaatst worden en meer ruimte voor voetgangers en fietsers komen. Voor jongeren zijn er weinig voorzieningen en ontmoetplekken waar zij ongestoord kunnen verblijven -wellicht met een vorm van toezicht (dat men naar hen omkijkt, geen camera’s) of goedkoop een hapje kunnen halen.

Er wordt een idee geopperd om een plek te maken waar zij legaal graffiti kunnen spuiten. Dit is namelijk ook kunst, wat past bij het kunstenaarsdorp dat we zijn en zorgt voor ontmoeting. De plek moet droog zijn en zichtbaar voor jongeren; het hoeft niet te prominent in beeld te zijn. Om verder in te gaan op de situatie van jongeren in het dorp spraken we ook nog met de jongerenraad. Deze jongerenraad is ontstaan toen het laatste bankje waar zij gebruik van maakten, door de

7

gemeente werd weggehaald. De hangplek leidde tot overlast, maar was voor de jongeren wel echt belangrijk om even bij elkaar te komen. Na het weghalen zijn ze verenigd in de jongerenraad en komen ze op voor het belang van jongeren. Er is nu veel te weinig te doen voor hen. Ze proberen het gesprek tussen jong en oud stimuleren want dat ging ook echt fout. Nu beter, maar vooral op georganiseerd niveau. Ouderen en jongeren zouden nog veel meer met elkaar in gesprek moeten om elkaar beter te begrijpen, misverstanden en frictie te voorkomen. De jongerenraad en anderen merken ook dat het uitgangsleven lastig is. Er is nu eigenlijk niet/nauwelijks iets te doen. Dus gaan jongeren naar Hilversum maar daar is het echt gevaarlijk (steekpartijen). Een club in/rond Laren zou wel echt goed zijn, die wat later open kan blijven. Risico is wellicht dat de jongeren vanuit Hilversum dan hierheen komen en voor overlast gaan zorgen.

Balans in het buitengebied Bewoners benadrukten de waarde van het buitengebied rondom Laren. Veel bewoners genieten dagelijks van de natuurgebieden. Zij hebben een sterke voorkeur voor het behoud van het buitengebied zoals het nu is. Balans behouden – i.p.v. krijgen - in het buitengebied vindt men een mooi uitgangspunt. Het is nu een mooi natuur-, wandel- en fietsgebied, waarin men niks tekortkomt aan vertier. Kinderen ontbreekt het niet aan ruimte, men kan mooie plaatjes schieten, en zo vanuit huis de natuur in lopen. Bouwen in het buitengebied zag dan ook niemand als optie. Het buitengebied is goed zoals het is. Het enige kritiek puntje was dat er wel wat meer zitgelegenheden geplaatst mogen worden.

De Gooiergrachtzone De meningen zijn hier net zoals in Blaricum en Eemnes verdeeld. Het is momenteel een rommelig gebied. Over het algemeen is men van mening dat er geïnvesteerd mag worden in de Gooiergrachtzone. Het zandpad dat hier ligt is nu niet fijn voor fietsers. Het is een “pokkeweg” vanwege de vele hobbels en kuilen. Men is het niet eens over het wel of niet verharden van dit pad. De één ziet een verhard wandelpad -voor een rondje om- zitten, maar de ander wil de zandpaden behouden aangezien het bij het karakter van de omgeving hoort. Wel zeggen meerderen dat het een lekkere wandelroute is. Men ziet dan ook dat er kansen liggen voor de Gooiergrachtzone. Alleen wat die kansen precies zijn is men het niet over eens. Zo ziet de één kansen voor woningbouw (bijv. tiny houses), meer bedrijven en daghoreca langs de Gooiergracht, en vraagt de andere zich af of er wel meer nodig is langs de Gooiergracht.

Mobiliteit in de toekomst De meeste mensen vinden dat auto meer geweerd moet worden uit het centrum; het is druk, het geeft geluidsoverlast, er wordt hard gereden, het is ongezond, er zijn trillingen en leidt tot onveilige situaties. De auto neemt teveel ruimte in beslag, auto’s worden ook steeds groter. Helemaal weren van de auto wil een enkeling, het centrum moet wel bereikbaar blijven voor het economisch belang. Eenrichtingsverkeer wordt verschillend over gedacht, gedeeltelijk positief. Fiets en wandelen meer stimuleren binnen 5 km van het dorp. Daarnaast ook meerdere voorstanders van het realiseren van doorfietsroutes. Meer aandacht voor goede fietsroutes en fietsstroken. Meer ruimte voor de fietser, ten koste van de auto. De fietser wordt nu vaak weggedrukt of afgesneden, fietsers voelen zich niet veilig. De ruimte moet meer worden van 8

iedereen, een andere inrichting wordt vaak genoemd. Er wordt een aantal keer ‘shared space’ genoemd. Een enkeling is tevreden over de huidige verkeerssituatie. Meer ruimte voor fietsparkeren. In het centrum aandacht voor de leefbaarheid voor behoud dorpse karakter; meer groen en ruimte voor ontmoeten. De Brink kan veel aantrekkelijker/groener met minder blik. Meer ruimte voor de voetganger met goede overstreekplekken. Aandacht voor de toegankelijkheid. Meer ruimte voor ontmoeten, bijvoorbeeld door het plaatsen van bankjes. Auto’s, fietsers en voetgangers moeten te lang wachten bij de stoplichten. Ontevredenheid bij meerdere mensen. Parkeren uit het centrum halen en verplaatsen naar de rand (veelvuldig wordt het hertenkamp genoemd). Betaald parkeren in het centrum wordt meermaals genoemd, maar ook het uitbreiden van de blauwe zone (kort parkeren). Handhaving wordt hier vaak genoemd. Er moet wel voldoende parkeergelegenheid blijven om de winkels in stand te houden. Aandacht voor parkeren voor mensen die slecht ter been zijn, dat ze wel bij de winkels kunnen komen. Ov-knooppunten uitbouwen met meerdere voorzieningen (met horeca) zodat het aantrekkelijke plekken worden. Het zou mooi zijn als er meer aandacht is voor gepland vervoer in de vorm van pendeldiensten, ook voor ouderen vanuit de wijken. Zoiets als de Brinkbus. Flexibel en ook vervoersmogelijkheid bieden in de avonden.

Ook de fietsverbindingen naar de HOV-plekken toe zijn belangrijk, plus goede parkeervoorzieningen voor de fiets. Het huidige OV kan beter, er zijn weinig buslijnen, de frequentie is laag en de overstapmogelijkheden zijn matig. Nachtnet voor jongeren is belangrijk. HOV niet als vervanging, maar als aanvulling.

Overig Verder speelt in het dorp ook het dilemma om de geplande veranderingen aan de Brink. Er is bezorgdheid over de geplande waterberging op de Brink en sommigen doen een oproep tot zorgvuldige evaluatie van de noodzaak en locatie. Daarentegen vinden anderen de plannen een goed idee en zijn zij wel in voor vernieuwing en het meer kunnen benutten van de Brink. Enkelen benoemen dat Laren goed meer jonge mensen kan gebruiken. Zij vinden namelijk dat meer diversiteit nodig is in Laren. Nu zijn er weinig mensen van kleur of jongeren. Zo vindt een mevrouw dit een beperking aangezien men hierdoor minder besef kan hebben van mensen met andere achtergronden. Zij vindt dit niet goed voor onze sociaalmaatschappelijke ontwikkeling. Hierop inhakend hebben we ook met een jongere gesproken die zich als jong iemand niet altijd thuis voelt aangezien er soms negatief over hem of leeftijdsgenoten wordt gepraat of gereageerd. Hoe men met elkaar omgaat vindt de één dan nu ook niet goed, en een ander ervaart geen last en heeft geen ervaring met zo’n situatie.

9

5. Samenvatting inloopavond 31 oktober 2023 Het Brinkhuis 9 november 2023 BEL kantoor (bijeenkomst voor maatschappelijke BEL-organisaties)

De kwaliteiten Over het algemeen vindt men Laren een prettig dorp om in te wonen vanwege... • Rustig en het groene karakter (niet alleen in de omgeving maar ook in het dorp zelf). Groene onderbrekingen in het dorp. Oude weitjes. Engen en brinken. Wisselwerking bebouwing met de open verwijzing naar de boer. Natuur rondom het dorp. • Karakteristiek. O.a. smalle straten met mooie bomen en klinkers. Het dorpse gevoel. Sfeervol centrum met oude boerderijen, brink en engen. De brink voelt als thuiskomen en is stijlvol. • Laagbouw is een charme van het dorp • Gemeenschapszin. De sociale context: de fijne mix aan mensen. • Luxe winkels trekt mensen uit de regio. De één vindt dit een pluspunt, de ander ondervindt overlast of is van mening dat de winkels niet voor de ‘normale mens’ zijn en vindt dit dus jammer. Sommigen zien liever een betere mix aan winkels qua betaalbaarheid, anderen vinden het prima zoals het is.. Het is dus voldoende winkels vs. leegstand vs. luxe segment vs. betere mix aan winkelaanbod vs. parkeren • Nabijheid van vele functies, natuur (groot groen en water) en de stad. Bijv. sportfaciliteiten, Loosdrechtse plassen, Amsterdam, Utrecht, nabij snelwegen • De kunstroute is een mooi initiatief dat oud naar het heden trekt. • Bruist want er wordt veel georganiseerd. Lichtjesavond. Het dorp is haast wat kneuterig, bijv. dankzij de scouting RABOES. • Laren heeft alles.

Stadse kwaliteiten. Kunst/cultuur etc. Goede bereikbaarheid + gratis parkeren. Veel voorzieningen; er is een goed winkelbestand • Het groen. Het is ook wel een illussielandschap (= geen zichtbare bebouwing boven de boomlijn). Veel groene aders/lanen, zowel binnen het dorp als erbuiten. Laren in 1 woord... • Feestje. Heerlijk om te wonen • Saamhorigheid. Bijv. ook het dragen van het verenigingsleven. • De Brink. Als thuiskomen, stijlvol. • Dorpse sfeer. Dorps karakter zonder bekrompenheid. Boerderijen in het dorp en veel groen. Karakteristieke straten/ luxe omgeving. • Groen/rustig/kleinschalig/beschermd dorpsgezicht. • Expressief en open dorp. Men is niet gereserveerd en iedereen zegt elkaar gedag. • Sprookjesachtig. Lampjes. De Brink. Het dorp straalt een bepaalde knusheid uit. Het is een schattig dorp. Eigenlijk net de Efteling. • De Brink. De aders die door het dorp lopen komen uit op de brinken. • Gezellig. Groen. Uniek. Laagbouw. En dit kan beter: • De Omgevingsvisie: Voor wie is de kwaliteit? Voor de toeristen, ondernemers (en dus omzet)? Of voor de bewoners? Kern van deze vraag is dat meneer graag ziet dat we het voor de bewoners doen en niet voor de ondernemers. 10

• • •

• • • • •

Kwaliteit (en Laren zelf) is dadelijk alleen maar bereikbaar voor de rijkeren. Voorzieningen. Steeds meer leegstand. Meer normale winkels en minder leegstand Verkeer. Achteruitgang van Laren door verkeersdrukte, saamhorigheid vermindert, alleen maar luxe winkels en elkaar niet meer groeten.. Minder gericht op auto’s en meer op langzaam verkeer. Te veel grote auto’s. Betere bereikbaarheid/veiligheid, bijvoorbeeld bezoekers parkeren zorgt voor overlast. Wens: haal het autoverkeer en de parkeervakken weg uit het centrum en vervang het oor natuurbeleving en ontmoeting. Wens: graag verkeerslawaai wegnemen. Laatste jaren meer geluidsoverlast rondom het centrum van cafés en auto’s. Groen. Veel groen, maar mag biodiverser (meerdere malen gezegd). Bijv. meer bloemen en niet alleen maar hetzelfde soort groen overal in het dorp. Gemis aan natuurbeleving in de stad. Gemis aan natuureducatie Nu is er een te groot verschil tussen arm en rijk. En veel import inwoners. Er is wel wat ‘import’ en men is het oneens over of dit een goede of slechte zaak is. Is het een vraag aanbod kwestie en dus soort van de macht der sterksten, of moeten we een goede afspiegeling zijn van de samenleving? Men is het hierover oneens. De mentaliteit gaat achteruit. Men wordt steeds egoïstischer en dit is geen goede ontwikkeling. Ouderen zitten in zowel Laren als Blaricum vast in hun huidige woningen.

Kunnen we niet een 2e Johanneshoeve bouwen?

Jouw huis en tuin Voor bewoners is het niet duidelijk wat de mogelijkheden zijn op het gebied van vergroenen, waterberging en verduurzamen. En het is ook vaak onduidelijk hoe ze dit aan moeten pakken. Er is bij bewoners niet altijd de juiste kennis aanwezig. Kennis delen en adviseren op bepaalde punten zou helpen. Procedures zijn ingewikkeld en dit nodigt niet uit om initiatief te nemen. Je zou geïnspireerd moeten raken door goede voorbeelden/de mogelijkheden.

Ontmoeten en voorzieningen Ingebrachte ideeën: welkompakket nieuwe inwoners. Beschikbare voorzieningen beter samenwerken en meer bekendheid wat er al is. Meer sociale woningbouw om vergrijzing te voorkomen. Verenigingen stimuleren om samen te programmeren. Bestaande voorzieningen meer van elkaar gebruiken. De Blokhut en Ons genoegen vragen om meer een buurtcentrum voor alle leeftijden te worden. Bushaltes aanpassen zodat ouderen vanuit bv Rosa Spier naar het centrum kunnen blijven komen (nu te ver lopen voor ouderen). Enkele bewoners zijn niet blij als er padelbanen komen bij de Larense voetbalvereniging. Zorgen voor woonruimte boven winkels. Verdicht waar mogelijk het centrum met woningen. Meer woonruimte. Natuurbeleving behouden en meer groen. Autoluw centrum en daardoor bredere stoepen. Klinkers behouden voor de uitstraling. Parkeerplekken weg uit het centrum. Meer bankjes om te kletsen. Poffertjestent vervangen door ontmoetingsplek. Poffertjestent vervangen door ijsbaan. Meer winkeldorp maken. Fatbikes verbieden. Wat is er nodig voor mensen van 15-25 jaar? Meer voorzieningen zoals een skatebaan. Ander soort winkels, kledingswinkels. Zorgen voor woonruimte. Hoe stimuleren we

11

ontmoeting tussen mensen? Openbare fitnessapparaten/beweeglint aan de rand van het dorp. Koffie ochtend in de speeltuin. Radio-uitzending vanuit de speeltuin Bewoners van de bejaardentehuizen laten ‘spelen’ met kinderen in de speeltuin en op de scholen. Gezamenlijke moestuin in Laren maken. Boeken ruilen activiteit bij de bibliotheek Organiseren van Larense dag van de buurt. Ontmoeting uitwisseling Rosa Spierhuis en het dorp. Cultuurlint langs voorzieningen. Mobiele kraampjes in de buurten buiten het centrum met een koffiekraam maar ook een buurtsupertje. Op het vlak van voorzieningen waren de aanwezigen heel duidelijk. Laren heeft alles en dat willen de aanwezigen zo houden ook. Wat er ontbreekt is een hangplek voor jongeren. Dit wordt door zowel de voorzitter van de jongerenraad als de anderen bevestigd. De locatie van de hangplek is echt een discussiepunt, angst voor overlast speelt daarbij een grote rol. Ontmoeten is geen punt, als je maar naar het centrum gaat. Ook de markt speelt hierbij een grote rol. Je rijdt er met de auto naar toe. Wat dit bemoeilijkt, is het gebrek aan parkeerplaatsen en het drukke verkeer. Dit is een groot probleem dat iedereen ziet en men ziet ook dat het alleen maar groter wordt. Ingrijpende oplossingen zijn nodig, met de maatregelen die nu genomen worden gaat Laren het tij niet keren. Het Larense publiek gaat niet ver lopen naar de winkels.

Ook dagjesmensen (die belangrijk zijn voor de lokale economie) komen met de auto. Als parkeren een probleem blijft, dan gaat het winkelbestand achteruit. Er moet geïnvesteerd worden in meerdere ondergrondse parkeergarages. Misschien moet je onder het hele dorp wel één grote garage maken met meerdere uitgangen. Dan kan Laren blijven zoals het nu is. Als je dan gaat dromen over de toekomst, dan moet je de auto’s en het verkeer dus wegdenken. Aanwezigen zien een bruisend dorp, waar veel terrassen en veel activiteiten zijn. Daar ontmoet je mensen. Ook het gevarieerde winkelbestand blijft behouden. Dat centrum is ook voor ouderen en mensen met een beperking goed ingericht.

Balans in het buitengebied Over het algemeen vinden de meeste mensen dat het buitengebied moet blijven zoals het nu is. Het is mooi groen en het ligt binnen handbereik. Recreatie en natuur gaan meestal goed samen. Er wordt op mooie dagen behoorlijk wat recreatiedruk ervaren. Enerzijds wordt er gezegd dat er voorzichtig nieuwe woningen toegevoegd kunnen worden aan de randen. Er wordt ook geopperd om sociale woningbouw toe te voegen op het terrein van tuincentrum De Bruin. Anderzijds dat er niet meer woningen moeten komen in Laren. Dit is (ook) het recreatiegebied van Amsterdam, behoud het groen. Kleine beetjes bijbouwen dragen niet bij, maar maken het stuk. Zorg voor meer wilde natuur (ook in het dorp). Meerdere mensen geven aan dat de natuur echt met rust gelaten moet worden, met gecontroleerde recreatie. Maak mensen meer betrokken bij de natuur dmv educatie (voor alle leeftijden) en met het meedoen van groenverzorging. Geen nieuwe functies in de natuurgebieden/het buitengebied, rust en groen met fiets- en wandelpaden, dat is genoeg. Met respect voor de natuur. Enkelen geven aan dat er een zonering moet komen met meer intensieve recreatie en extensieve recreatie.

12

Er wordt meermaals iets gezegd over het loslopen van honden op plekken dat het niet mag en dat er nu (te)veel honden lopen inclusief het niet opruimen van hondenpoep. Kunnen er plekken aangewezen worden waar je kunt mountainbiken? Nu loopt dit door elkaar en fietsen mountainbikers overal. De restanten van de engen moeten openblijven en beheerd blijven door SOL. Er is teveel lawaai van snelwegen in de natuur. Er zijn vaak genoeg afvalstortingen in natuurgebieden. Kan dit beter gehandhaafd worden? Of zouden er vrijwilligers te vinden zijn die in de avond toezicht willen houden? “Houdt het illusielandschap in het Gooi in stand.” Er worden meerdere claims gelegd op de ruimte in het buitengebied (bijv. woningbouw- en energieopgave). De gemeente moet duidelijke keuzes maken over waar ruimte voor gemaakt moet worden in het buitengebied. Stichting Vrienden van het Gooi ziet het liefst zo veel mogelijk natuur i.p.v. woningbouw of energieopwekking in het buitengebied.

De Gooiergrachtzone Veel inwoners vinden de omgeving Gooiergracht bijzonder en kennen het ook. Het is geen overlopen plek, je kunt er rustig wandelen. Belangrijke kwaliteiten zijn dat het autoluw is, een natuurlijke uitstraling heeft. Een deel van de inwoners vindt de ‘spontane rommeligheid’ ook aantrekkelijk. Veel bewoners vinden Gooiergracht als historische lijn belangrijk. De historische lijn kan worden versterkt, onder andere door het gedempte deel van de Gooiergracht ten zuiden van de Eemnesserweg te herstellen. Op die plek ligt de leiding van de RWZI vanuit Hilversum onder de grond onder het tracé van de Gooiergracht. Het zou een interessante kans zou zijn om de oude loop te herstellen en te voeden met het water uit de RWZI. Veel inwoners zien de Gooiergracht in de toekomst als recreatieve zone en uitloopgebied voor de dorpen zelf. Het hoeft zeker geen toeristische trekker te worden. Er zijn allerlei ideeën aangereikt over nieuwe ommetjes. Op dit moment zijn er wel kleine ommetjes, maar als je wat verder wilt is het toch vooral op en neer lopen. Ook extra onderdoorgangen onder de snelweg door om daarmee ommetjes met Eemnes te combineren vindt veel steun. Qua functies verschillen de meningen. Er worden kansen gezien voor kleinschalige dorpsgerichte functies zoals speeltuinen, kleinschalige horeca of een kinderboerderij.

Ook zijn er mensen die de kleinschalige functies, zoals paardenhouderijen, kwekerijen en volkstuinen sterk vinden. Dit zijn functies die altijd in rommelzones rond dorpen voorkomen en waar steeds minder plek voor is. Een culturele hotspot of plek voor jongeren wordt over het algemeen minder gezien. Belangrijke impulsen voor de toekomst zijn meer ruimte voor ecologie, natuur en groen. Concreet idee daarbij is een ijsvogelwand. Deze wordt hier vaak gespot. Met een aantal gerichte ingrepen maak je de Gooiergracht nog aantrekkelijker voor dier- en plantensoorten. Daarnaast is gekeken naar een wat groter verband. Aan de noordzijde van de Gooiergracht ligt een kans om een ecologische verbinding in oost-west richting te maken (ten zuiden van de randweg oost). Deze EVZ kan dan de drogere heide aan de oostkant verbinden met de Valse bosjes en het natte poldergebied ten westen van de snelweg A27. In een deel van dit gebied, ter hoogte van de valse bosjes en het natuurreservaat komt kwel voor, wat een

13

bijzondere kwaliteit van de natuur oplevert.

Mobiliteit in de toekomst De meerderheid is voorstander van het mijden van doorgaand verkeer door het dorp. Het autoluw maken past bij het dorpse karakter van Laren. Hoe je dit doet, verschilt per persoon. Een aantal mensen pleit voor een oplossing met eenrichtingsverkeer, bijvoorbeeld bij de Brink maar ook op de aanloopstraten (Eemnesserweg). Met name het minder aantrekkelijk maken voor de auto sprak aan door middel van een andere inrichting met bijvoorbeeld ‘shared space’, bij de aanloopstraten naar het centrum moet je al starten met het ontmoedigen. Een knip wordt gezien als te extreem met nadelige effecten zoals sluipverkeer voor omliggende wijken. Vanuit ondernemers is de zorg dat het autoluw maken van het centrum leidt tot minder klanten in het centrum. De bereikbaarheid en het gratis parkeren worden als de belangrijkste kwaliteiten gezien van Laren. Het autoluwer maken van het centrum is volgens hen alleen mogelijk als er aan de rand van het centrum een goed parkeeralternatief komt. De meeste mensen geven aan dat het fietsen in het centrum (en op sommige aanloopstraten) momenteel onprettig is vanwege (grote) auto’s, het voelt onveilig. Er is weinig ruimte voor de fietser. De gemeente kan fietsvriendelijker. De meeste mensen zijn voor het verminderen van parkeren in het centrum. Verplaats parkeerplaatsen naar de rand (Hertenkamp wordt veelvuldig genoemd).

Zo krijg je minder auto’s in het centrum en mogelijkheid tot meer groen in het centrum. Een deel is voorstander van betaald parkeren of werken met vergunningen (met name voor omliggende wijken). Er wordt genoemd dat het parkeren bij het Singer uitgebreid moet worden. Vanuit de ondernemers is er zorg dat de klanten wegblijven als er betaald parkeren komt of parkeren op afstand. Vanaf de parkeerplaatsen kun je werken met pendeldiensten. Hier zijn de ondernemers ook enthousiast over. Enkele ondernemers gebruiken dit al dmv een golfkarretje. De HOV-haltes zijn te ver weg voor mensen die slecht ter been zijn. Het is van belang dat er goede verbindingen mogelijk zijn vanuit het dorp/de wijken naar de haltes. Door middel van lijnbussen of pendeldiensten. Daarnaast moet er ook aandacht zijn voor de regulieren ovlijnen, omdat de inwoner van Laren daar het meeste mee te maken heeft. Het idee van een treinspoor langs de Gooiergracht moet gerealiseerd worden. Er zou een halte moeten komen bij het ziekenhuis in Hilversum, mensen die naar het ziekenhuis moeten zijn vaak niet mobiel.

Overig Zorg voor een ruime blik en kijk over gemeentegrenzen. Waar kunnen de gemeenten elkaar op aanvullen? Laat de omgevingsvisie vindbaar zijn en zorg dat er bij elk raadsbesluit een verwijzing komt naar de omgevingsvisie (de structuurvisie wordt nu niet gebruikt). De vraag wat mooi is in Laren heeft ook betrekking op de Brink. Op de inloopavond wordt aangegeven dat het reeds genomen besluit over de waterberging opnieuw bekeken moet worden.

14

6. Reacties via de website 31 oktober 2023 tot 12 november 2023 via www.toekomstbelgemeenten.nl/laren

De kwaliteiten Laren is een prachtig dorp met unieke straatjes, huizen en levendigheid. De stadse faciliteiten zijn dan ook van unieke waarde en de groene omgeving maakt het erg bijzonder. Ook de bloemenweides en insect vriendelijke stroken zijn super geregeld. Uniek groen wonen, prachtig groen dorp dat karakter heeft en leeft. Verbeterpunten gaan allen om de uitstraling en charme van het dorp beter tot z’n recht laten komen. Zo mogen de gemeentelijke groenstroken beter onderhouden worden en meer beplanting krijgen dat een nette uitstraling heeft ten behoeve van charme dorp. Ook zijn meer romantische lantaarnpalen (bijv. klassiek groene lantaarnpalen of die aan de Amsterdamse grachten), geen andere voertuigen dan personenauto’s in de voortuin parkeren, voorkomen van rommelig beeld bij garageboxen en geen vergunningen voor bijgebouwen meer afgeven beter voor het straatbeeld. Verder wordt ook opgemerkt dat oude villa’s en boerderijen momenteel worden opgekocht, gesloopt en dat er vervolgens een moderne villa wordt geplaatst. Dit is zonde van het karakteristieke/monumentale uitstraling van het dorp. Is het een idee om een beeldkwaliteitsplan te maken voor geheel Laren waarop gehandhaafd wordt? Er zouden dan geen vlaggen, borden, bakfietsen en andere vormen van reclame of bouwmateriaal meer in de weg staan.

Maar vooral zou Laren luisteren naar onze eigen welstandscommissie en de vijver op de Brink zou een waterspiegel hebben (eventueel met een bak onder de vijver) zodat het karakteristieke van ons mooie dorp behouden blijft en een goede plek vormt voor ontmoetingen.

Jouw huis en tuin Men vraagt om een subsidiepot voor het realiseren van een sedumdak en ingegraven groot waterreservoir aangezien dit vrij kostbaar is. Bij woningen in het centrum is de tuin vaak klein, waardoor splitsen of toevoegen van een woning niet mogelijk is. Bovendien vindt men dat de gemeente zelf meer nieuwbouw voor kleine woningen moet nastreven, in plaats van grote villa’s (zoals bijv. gebouwd op het voormalige terrein van de zagerij of het oude Rosa Spier huis). Verder is hier en daar ook nog wat oude industrie/oude (en lelijke) bebouwing in ons dorp te vinden, zoals bij/op Caliskam/Heideveldweg en het terrein van garage Willenborg. Door daar te investeren in kleinschalige nieuwbouw en groenvoorzieningen kunnen er meer mensen in ons dorp wonen en wordt tevens het milieu gediend.

Ontmoeten en voorzieningen In Laren zijn er genoeg restaurants, maar er het aanbod kroegen is veel minder groot. Meer kroegen kan een stimulans aan gegeven worden. “Leegstaande panden zijn echt een verarming van ons dorp!” De leegstand minimaliseren is dan ook de wens. Wellicht met een verplichting van max. 6maanden leegstand? (zij kunnen het pand bijv. vullen door “bijvoorbeeld met kunstenaars die daar tijdelijk hun kunst mogen etaleren (past ook goed bij Laren), of met winkels voor vrijwilligers (reparatie-shops, etc.).”).

15

Neem hierbij een voorbeeld aan Apeldoorn of Baarn waar ze op een originele manier panden hebben opgevuld. Ga eens met hen praten. Een medisch centrum (poli, spoedpost en nachtapotheek) in de buurt, bijv. in het oude ziekenhuis in Blaricum, is zeer wenselijk. Voor postzaken moet men nu naar Blaricum reizen en voor huisafval naar Huizen. Er zijn geen fysieke banken meer in Laren. Aangezien Laren veel ouderen heeft, vreest men voor de uitpak hiervan. Kan de bevoorrading van de winkels niet met grote vrachtauto’s maar met kleinere elektrische auto’s?

Balans in het buitengebied In de buitengebieden is het nu druk en het wordt steeds drukker met fietsers, wandelaars en hardlopers. Het is soms wringen. Vandaar dat het fijn zou zijn om de (gecombineerde) paden wat te verbreden zodat er meer ruimte voor ieder ontstaat. Verder is er nu geen geluidswal langs de A1 geplaatst, waardoor deze duidelijk zichtbaar en hoorbaar is op de heide. Kunnen we hier niet iets aan doen? Zou niet alleen goed zijn voor de mens maar ook voor de dieren. Verder wordt het mogelijk bevonden om kleine gebieden af te sluiten voor publiek zodat dieren en groen daar meer rust krijgen. Ook kunnen we de balans in het buitengebied beter behouden door niet zomaar toestemming te geven als gemeente om bomen te kappen en een herplantplicht (met minimale eisen voor bijv. de minimale maat van de boom).

De Gooiergrachtzone Bij Laren is de Gooiergracht geen gracht meer. Kunnen we hier niet iets mee doen, bijv. een (kleine) gracht terugbrengen? Ook is de parallelweg verwaarloosd en worden hier veel vrachtwagens en bussen geparkeerd wat afbreuk doet aan het zicht. De tip is om ook goed te kijken naar hoe gezond de bomen rondom de Gooiergracht zijn, aangezien er vermoed wordt dat er slechte bomen vervangen kunnen worden. Ook is het in het gebied nu donker en om men meer naar het gebied te trekken is het handig om meer verlichting te plaatsen.

Mobiliteit in de toekomst De een is blij met gratis parkeren in het dorp; vooral zo houden. De ander ziet het blik liever uit het zicht verdwijnen in het centrum; bijv. een parkeergarage onder het hertenkamp of gratis parkeren aan de randen van het dorp en betaald in het centrum. Ook zijn er zorgen over eventueel sluipverkeer bij het autovrij maken van het centrum. Wel mag er op Plein 1945 een extra rij bomen geplaatst worden t.b.v. de ambiance en verkoeling op de markt. Geluidsoverlast, zeker in het weekend, van lawaaiige motoren en zekere typen auto’s. Kan er niet meer handhaving op geluid komen? Men ervaart overlast van het auto- en vrachtverkeer rondom het centrum. Het is druk en men parkeert waar mogelijk. Hierdoor hebben omwonenden veel last van foutparkeerders, hard rijdende auto’s, ‘afsnijders’, postbusjes en vrachtwagens die de winkels moeten bevoorraden. Mogelijke oplossingen volgens de meesten: • Straten rondom centrum autoluw maken en bewoners parkeervergunningen verstrekken. Volg hierbij het auto-te-gast principe in het centrum. Echter is niet iedereen het hier mee eens en zegt men ook dat “gewoon accepteren” van de drukke verkeerssituatie van toepassing is aangezien Laren een populair dorp is met nou eenmaal veel bezoekers die we ook graag willen behouden.

16

• • •

Meer toezicht en handhaving op snelheid, foutparkeerders/langparkeerders en andere verkeersovertredingen. Zet de laadpaal daar neer waar je mensen wil laten parkeren. Dit aangezien zo’n laadpaal extra verkeer trekt. Zorg voor routes voor vrachtwagens in het centrum die ze verplicht moeten volgen of hang tijdstippen aan wanneer ze welkom zijn. Ook is het mogelijk om de ‘last mile’ te verzorgen met kleine (elektrische) busjes of de (elektrische) (bak-)fiets.

Er ligt een kans hier om de omliggende bus- en treinstations goed bereikbaar te maken. Momenteel kost het bereiken van een station of bestemming veel tijd en is het kostentechnisch ook niet aantrekkelijk. De uitstraling van de OV-hubs moeten passen bij de groene omgeving en hier een actieve bijdrage aan leveren. Denk aan ondergrondse fietsenstallingen met sedumdaken, parkeerplekken met water doorlaatbare ondergrond, zachte lijnen die het landschap accentueren en wegvallen in de achtergrond. Ook is het van belang om goede informatievoorziening te hebben, bijv. online en langs wegen, over vrije auto-/fietsparkeerplaatsen en beschikbaarheid van fietsen (bijv. hippe Larense gemeente fietsen introduceren?) en ander deelvervoer. Het is een pre als de fietsenstalling bewaakt is bij de OV-hub. Verder moet je bij de OV-hub droog kunnen staan bij regen. Wellicht kunnen bij de OV-hub ook faciliteiten komen zoals een koffiekraampje of mini supermarkt? Koppelen van functies wordt als een kans gezien. Om het ziekenhuis goed te kunnen bereiken moet buslijn 200 tussen Huizen en Utrecht Uithof moet ook overdag rijden en niet alleen tijdens de spits. Momenteel is het een chaos op straat. De fietsen en brommers staan overal geparkeerd, ook op de stoep. Het doel moet zijn om de stoep toegankelijk te houden.

Om dit te bereiken moet de ruimte voor het stallen van fietsen en brommers vergroot worden. Ook is handhaving en toezicht op verkeersovertreders van belang. Door een straat in te richten als fietsstraat waar de auto te gast is gaat men automatisch rustiger rijden. Maar de vraag blijft of straten maken waar de auto te gast is passend is voor Laren; is het wel fraai zo’n rode straat door het dorp? Er zijn voor- en tegenstanders van zo’n straat.

17