Document · PDF

BIJLAGE 1 - Ontwerp Omgevingsvisie Laren

Commissie Ruimte en Infrastructuur 11 juni 2025, gemeente larenBij agendapunt: Ontwerp Omgevingsvisie Laren15.005 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Omgevingsvisie Laren 2040

CONCEPT

Gezonde en veilige leefomgeving

Ontmoeten en bewegen

Veilige en duurzame mobiliteit voor iedereen

Duurzaam voor volgende generaties

Generatie(ver)bindend wonen

Ruimte voor werken en ondernemen

Omgevingsvisiekaart Laren

Gezamenlijke omgevingsvisiekaart BEL-gemeenten

In ons omgevingsbeleid werken we samen met onze buurgemeenten Eemnes en Blaricum. De opbouw en systematiek van de omgevingsvisies van de drie gemeenten zijn hetzelfde. Daarbinnen heeft elke gemeente haar eigen doelen en ambities.

Laatst gewijzigd: 24/04/2025

Gemeente Laren (Brinkhuis) Brink 29 1251 KT Laren Tel: 14 035 https://www.laren.nl

Inhoudsopgave Samenvatting

Inleiding

10 11 12 14 15

4.1. 4.2. 4.3. 4.4. 4.5. 4.6.

Leidende principes

1.1. 1.2. 1.3. 1.4.

Waarom een omgevingsvisie? Hoe gebruiken we de visie? Hoe de visie tot stand is gekomen Leeswijzer

2.1. 2.2. 2.3.

Richting in het omgevingsbeleid Behoud én ontwikkeling Het (ver)binden van generaties

17 18 20

Te behouden kwaliteiten

3.1. 3.2. 3.3. 3.4. 3.5.

Oorsprong en cultuurhistorie Dorps en groen karakter Sterke gemeenschapszin Voorzieningen en bereikbaarheid Aantrekkelijk buitengebied

24 26 28 30 32

5.1. 5.2. 5.3. 5.4.

6.1. 6.2. 6.3. 6.4. 6.5. 6.6.

Visie op thema’s

Visie op gebieden

Generatie(ver)bindend wonen 36 Ontmoeten en bewegen 38 Veilige duurzame mobiliteit voor iedereen 40 Ruimte voor werken en ondernemen 44 Duurzaam voor volgende generaties 46 Gezonde en veilige leefomgeving 50

Kloppend dorpshart Aangename woonwijken Vitale bedrijventerreinen Balans in het buitengebied

54 58 62 64

Uitwerkingsagenda

Werken in de beleidscyclus Samenwerking en regie Omgevingsprogramma’s Projecten en initiatieven Omgevingsplan Monitoring en evaluatie

67 68 68 69 70 71

Samenvatting Omgevingsvisie Laren 2040

Laren behoort tot de meest aantrekkelijke woongemeenten van het land. Tegelijk spelen er opgaven die vragen om aanpassing of extra ruimte. In de omgevingsvisie bepalen we onze ambities en doelen voor de leefomgeving op lange termijn (tot 2040). Geen blauwdruk maar een set van doelen en ambities waar we met onze partners, inwoners en ondernemers aan werken. De omgevingsvisie is het startpunt voor uitwerking van beleid in programma’s en projecten en het monitoren in hoeverre we onze doelen en ambities behalen. 8

Twee leidende principes

De volgende hoofdprincipes zijn leidend bij ontwikkelingen en staan centraal staan in ons beleid: · Behoud én ontwikkeling. Het is steeds zoeken naar de juiste balans tussen behoud van onze kernkwaliteiten en de gewenste en noodzakelijke aanpassing van de leefomgeving. Bij elke nieuwe ontwikkeling staat de vraag centraal: hoe kan een bijdrage worden geleverd aan behoud en versterking van onze kwaliteiten? · Het binden en verbinden van generaties. Demografische veranderingen (o.a. vergrijzing) vormen een serieuze uitdaging voor ons dorp. Bij elke nieuwe ontwikkeling staat de vraag centraal: hoe kan een bijdrage worden geleverd aan het (ver)binden van generaties in een gezonde omgeving?

Visie op thema’s

Deze leidende principes hebben we vertaald doelen en ambities voor zes verschillende thema’s: · Generatie(ver)bindend wonen. We streven naar een gevarieerd woningaanbod dat voldoende mogelijkheden biedt voor de doorstroming van senioren, het binden van jonge mensen aan onze gemeente en gezamenlijke woonvormen (van generaties). Dat doen we door de ontwikkeling van buurtschap Crailo, kleinschalige woningbouw in het dorp en het beter benutten van de bestaande woningvoorraad (splitsing). · Ontmoeten en bewegen. Met de inrichting en ontwikkeling van de leefomgeving dragen we bij aan een gezonde bevolking, fysiek en mentaal. We stimuleren een gezonde levensstijl, zorgen voor goede voorzieningen in de buurt om te sporten en bewegen, jezelf te ontplooien, elkaar te ontmoeten en samen activiteiten te ondernemen. Zowel binnen (in accommodaties) als buiten (in de openbare ruimte). · Veilige en duurzame mobiliteit voor iedereen. We streven naar een verkeerssituatie die aan de ene kant veilig, gezond en aangenaam is voor alle generaties met voldoende ruimte voor wandelen, fietsen en verblijven, en aan de andere kant gastvrij en bereikbaar is, ook voor autobezoekers van buiten om zo het hoge voorzieningenniveau te behouden.

· Ruimte voor werken en ondernemen. We zijn vooral een woongemeente maar streven ook naar voldoende werk- en ondernemersmogelijkheden op bedrijventerrein Crailo, in het dorpshart, bedrijf aan huis en recreatieve bedrijven in het buitengebied. · Duurzaam voor volgende generaties. We vinden het belangrijk dat onze leefomgeving op een goede manier wordt doorgegeven aan volgende generaties door aanpassing aan klimaatverandering en het verder voorkomen ervan. Lokaal dragen we bij aan de landelijke doelen door in te zetten op energiebesparing, zonne-energie en aardgasvrij. · Gezonde en veilige leefomgeving. We hebben een verantwoordelijkheid om te zorgen voor een gezonde en veilige leefomgeving. We dragen bij aan een betere luchtkwaliteit, beperking van geluidsoverlast en het voorkomen en beperken van veiligheidsrisico’s.

Visie op gebieden

De doelen en ambities per thema hebben we vertaald naar een visie voor diverse deelgebieden: · Kloppend dorpshart. We streven naar behoud en doorontwikkeling van het dorpscentrum tot kloppend multifunctioneel dorpshart van onze gemeente met behoud van de aantrekkingskracht op (auto)bezoekers van buiten. · Aangename woonwijken. Aangenaam wonen staat centraal. Onze ambitie is om met respect voor bestaande kwaliteiten zorgvuldig te zoeken naar mogelijkheden om woningen toe te

voegen, zodat het bevolkingsaantal minimaal op peil kan blijven. · Vitale bedrijventerreinen. We werken samen met buurgemeenten aan de ontwikkeling van buurtschap Crailo waar ook ruimte is voor bedrijvigheid. · Balans in het buitengebied. Om ons unieke buitengebied aantrekkelijk en gezond te houden, zetten we in op een goede balans tussen natuur-, belevings- en gebruikswaarden, aanpassing aan klimaatverandering en versterking van de biodiversiteit.

Uitwerkingsagenda

Het realiseren van de doelen en ambities in deze omgevingsvisie is alleen mogelijk bij continue samenwerking met een breed scala aan (regionale) partners. Als gemeente nemen we een regierol en zetten we in op het samenwerken en verbinden van partijen om de doelen te bereiken. We werken de omgevingsvisie uit naar: · Programma’s voor thema’s en/of deelgebieden · Projecten en het begeleiden van initiatieven · Regels in het omgevingsplan Ook gaan we het beleid monitoren en evalueren. Dat doen we op twee manieren: · Brede monitoring van de staat van onze omgeving met de Leefomgevingsfoto. · Specifieke monitoring op doelen en ambities die in programma’s zijn uitgewerkt.

1. Inleiding

1.1.

Waarom een omgevingsvisie?

Met de omgevingsvisie willen we als gemeente Laren antwoorden bieden op de opgaven in de fysieke leefomgeving van vandaag en morgen. De omgevingsvisie is een van de belangrijke beleidsinstrumenten onder de Omgevingswet die onlangs is ingevoerd. Laren behoort tot de meest aantrekkelijke woongemeenten van Nederland. Onze gemeente heeft een aangenaam dorps en groen karakter, een sterke gemeenschapszin, een prachtige open polder, een centrale ligging en goede bereikbaarheid. Kenmerken en kwaliteiten om te koesteren. Tegelijkertijd spelen er diverse opgaven en ontwikkelingen die vragen om extra ruimte of aanpassing van de omgeving. Zo is er een grote behoefte aan woningen, moeten we onze leefomgeving aanpassen aan klimaatverandering, zijn maatregelen nodig om de natuur te beschermen en hebben we ambities om klimaatneutraal te zijn. In de omgevingsvisie bepalen we als gemeente Laren onze strategische ambities en doelen voor behoud en ontwikkeling van de leefomgeving op de lange termijn (tot 2040). Daarmee is de omgevingsvisie het uitgangspunt en kader voor uitwerking en uitvoering van het omgevingsbeleid in programma’s en projecten. Tegelijk zien we ook

Inleiding

dat de opgaven te omvangrijk zijn om als gemeente alleen op te lossen. We hopen dat ook inwoners, organisaties en ondernemers een bijdrage leveren. De omgevingsvisie kan daarbij als leidraad en inspiratie dienen. In ons omgevingsbeleid werken we samen met onze buurgemeenten Eemnes en Blaricum. De opbouw en systematiek van de omgevingsvisies van de drie gemeenten zijn hetzelfde. Daarbinnen heeft elke gemeente haar eigen doelen en ambities. Deze zijn met de andere BEL-gemeenten afgestemd.

1.2. Hoe gebruiken we de visie? Om uitvoering te geven aan de doelen en ambities gebruiken we de omgevingsvisie als: · Opdracht aan ons als gemeentebestuur · Leidraad en inspiratie voor initiatieven · Middel voor samenwerking met partners

Opdracht aan ons als gemeentebestuur

De omgevingsvisie vormt het startpunt voor de beleidscyclus. In de omgevingsvisie bepalen we de strategische doelen en ambities waarmee wordt gestuurd op samenhangend beleid voor de leefomgeving. Vervolgens bepalen we vervolgacties. Dit kan zijn het benoemen van projecten, het vertalen van doelen naar regels in het omgevingsplan en het opstellen van omgevingsprogramma’s. Een omgevingsprogramma biedt de mogelijkheid om voor een bepaald thema of gebied op een programmatische wijze te werken aan de realisatie van doelen. Het bestaat uit de uitwerking van beleid voor een specifiek thema of gebied en het bepalen, uitvoeren en evalueren van maatregelen. Een omgevingsprogramma is vergelijkbaar met beleidsnota’s zoals we die voorheen kenden (denk aan woonvisie of centrumvisie). Recent vastgestelde beleidsnota’s staan aan de basis van deze omgevingsvisie en worden onder de Omgevingswet een omgevingsprogramma. Ook stellen we nieuwe programma’s op als vervolg op de omgevingsvisie. Daarin concretiseren we de doelen en ambities voor een thema of deelgebied en gaan daarna ook monitoren of deze behaald worden.

Verder is de omgevingsvisie de basis voor de regels in het omgevingsplan (samenvoeging van alle voormalige bestemmingsplannen). Als doelen in de omgevingsvisie al concreet genoeg zijn worden ze vertaald naar (aanpassing van) regels in het omgevingsplan. Voor andere doelen vindt eerst uitwerking plaats in een programma en/of projecten voordat vertaling naar het omgevingsplan plaatsvindt.

Leidraad en inspiratie voor initiatieven

Het behalen van de doelen en ambities voor de leefomgeving kunnen we als gemeente niet alleen. We verwachten dat inwoners, ondernemers en organisaties ook een bijdrage leveren door met goede plannen te komen. Deze omgevingsvisie is mede bedoeld als inspiratie- en toetsinginstrument voor initiatieven en ontwikkelingen. We pakken de visie erbij als een initiatief invloed heeft op de leefomgeving, een gemeentebesluit nodig heeft en/ of niet past binnen regelgeving. Hoe beter een initiatief aansluit bij de opgaven en doelen, hoe wenselijker. Initiatiefnemers kunnen de visie gebruiken ter inspiratie, inschatten of een plan kansrijk (te maken) is en bepalen welke voorinvesteringen verantwoord zijn.

Middel voor samenwerking met partners

We zien de omgevingsvisie verder als middel om met partners en andere overheden samen te werken. We brengen onze doelen en ambities in bij gesprekken met andere overheden en partners en zoeken met hen de samenwerking bij de uitwerking en realisatie ervan.

Afbeelding 1. Weergave van hoe we ons omgevingsbeleid onder de Omgevingswet gaan organiseren. De omgevingsvisie vormt het startpunt voor de beleidscyclus.

Inleiding

1.3. Hoe de visie tot stand is gekomen Bij de totstandkoming van deze omgevingsvisie hebben diverse gesprekken en bijeenkomsten plaats gevonden met bewoners, ondernemers en organisaties. Hieronder een overzicht van de diverse momenten. We hanteerden verschillende manieren om in gesprek te gaan, van een online enquête tot gesprekken op straat en bijeenkomsten in het gemeentehuis. Daarbij hebben we de trajecten

van de omgevingsvisie en verkeersvisie gecombineerd omdat deze deels tegelijk liepen. We zijn ook gericht in gesprek gegaan met jongeren omdat gedurende het proces duidelijk werd dat dit een belangrijke groep is in de omgevingsvisie en voor de toekomst van het dorp. Tijdens de gesprekken zijn de belangrijkste kwaliteiten en opgaven van het dorp op de lange termijn besproken. Daarbij waren we altijd op zoek naar argumenten voor een bepaalde wens of stelling. Deze hebben we gebruikt bij het maken van deze omgevingsvisie.

Afbeelding 2. Weergave van de participatiemomenten tijdens de totstandkoming van de omgevingsvisie.

1.4. Leeswijzer In hoofdstuk 2 gaan we eerst in op de twee overkoepelende principes die leidend zijn in ons omgevingsbeleid. In hoofdstuk 3 gaan we in op de kenmerken en kwaliteiten van onze gemeente die we willen behouden. Hoofdstuk 4 bevat de doelen en ambities voor ontwikkelingen per thema. In hoofdstuk 5 vertalen we de kwaliteiten, doelen en ambities naar de diverse deelgebieden (woonwijken, centrum, bedrijventerreinen en buitengebied). Tot slot gaan we in hoofdstuk 6 in op vervolgstappen. In deze omgevingsvisie worden de doelen en ambities voor thema’s (H4) en deelgebieden (H5) apart benoemd. Het document heeft een modulaire opbouw waardoor elk onderdeel alle relevante doelen en keuzes bevat en op zichzelf te lezen is. Hierdoor kan het voorkomen dat doelen en keuzes meerdere keren voorkomen in het document.

Inleiding

2. Leidende principes

2.1. Richting in het omgevingsbeleid In Laren spelen diverse opgaven en ontwikkelingen waar we met deze omgevingsvisie op inspelen. Twee opgaven springen eruit en zijn voor onze gemeente extra belangrijk. Ten eerste is er een voortdurende spanning tussen het behoud van de kernwaarden van onze gemeenten en de wens en noodzaak tot nieuwe ontwikkelingen. Ten tweede vormen demografische veranderingen (o.a. vergrijzing, ontgroening en huishoudenverdunning) een serieuze uitdaging voor ons dorp op de lange termijn. Deze kernopgaven vertalen we in een tweetal overkoepelende leidende principes die centraal staan in ons omgevingsbeleid: · Behoud én ontwikkeling · (Ver)binden van generaties In dit hoofdstuk beschrijven we deze principes en hoe we ze gebruiken in het omgevingsbeleid.

Leidende principes

2.2. Behoud én ontwikkeling Laren is een fijn dorp om te wonen. Het heeft een aangenaam dorps en groen karakter, een centrale ligging in de Randstad, fraaie natuurgebieden aan alle kanten, een hoog voorzieningenniveau en een actieve en hechte bevolking die veel activiteiten organiseert. Dit blijkt ook uit de gesprekken met de bevolking. Men waardeert het wonen en leven in Laren en dat willen we graag zo houden.

Tegelijkertijd spelen er grote opgaven die vragen om extra ruimte en/of aanpassing van de leefomgeving. Zo is er een grote woningbehoefte, moet de leefomgeving aangepast worden aan klimaatverandering, hebben we afspraken gemaakt over de afname van de CO2-uitstoot, zijn er maatregelen nodig om de natuur en biodiversiteit te versterken en leidt verkeersdruk tot overlast en onveilige situaties. Kortom, we koesteren wat we hebben en tegelijk is er ook de noodzaak om de leefomgeving aan te passen aan een veranderende wereld om de hoge woon- en levensstandaard te kunnen behouden. Het is steeds zoeken naar de juiste balans tussen behoud van onze kernkwaliteiten enerzijds en de gewenste en noodzakelijke aanpassing van de leefomgeving anderzijds. We zoeken steeds naar mogelijkheden om onze kernkwaliteiten te versterken door ontwikkelingen, en andersom.

In ons omgevingsbeleid zetten we in op de volgende principes: · Behoud door ontwikkeling: het benutten van ontwikkelingen om kwaliteiten te behouden en waar mogelijk te versterken. Voorbeeld: een monumentaal pand wordt verduurzaamd zodat deze toekomstbestendig wordt en behouden kan blijven. · Ontwikkeling met behoud: het benutten van kwaliteiten als inspiratiebron en toetsingskader bij nieuwe ontwikkelingen. Voorbeeld: bij de herinrichting van straten wordt het karakteristieke groene karakter van ons dorp als uitgangspunt genomen en versterkt. Om hier goed op te kunnen sturen, beschrijven we in hoofdstuk 3 van deze omgevingsvisie de kernkwaliteiten van ons dorp. Deze gebruiken we om plannen en initiatieven vorm te geven en af te wegen. Bij elke nieuwe ontwikkeling staat de vraag centraal: · Hoe kan een nieuwe ontwikkeling bijdragen aan behoud en versterking van onze kwaliteiten? Daarnaast is er de wens en/of noodzaak om de leefomgeving op een aantal thema’s verder ontwikkelen, passend bij de kwaliteiten en aard van het dorp. In hoofdstuk 4 beschrijven we gewenste ontwikkelingen.

Uitgangspunt voor het omgevingsbeleid is het benutten van ontwikkelingen voor behoud van bestaande kwaliteiten. En andersom: het benutten van kwaliteiten als inspiratie en toetsingskader om ontwikkelingen vorm te geven.

Benutten van kwaliteiten bij vormgeven van ontwikkelingen

Kwaliteiten en karakteristieke waarden

Gewenste en noodzakelijke ontwikkelingen

Behoud en versterken kwaliteiten door ontwikkeling mogelijk te maken

Afbeelding 3. Schematische weergave van het leidende principe behoud én ontwikkeling.

Leidende principes

2.3. Het (ver)binden van generaties

Een van de sterke kwaliteiten van Laren is de sterke gemeenschapszin. Inwoners zijn ondernemend, nemen het heft in eigen hand en zijn betrokken bij hun omgeving. Dit is echter op lange termijn niet vanzelfsprekend. Demografische en sociale ontwikkelingen zetten de gemeenschapszin en het zelforganiserende vermogen onder druk: · De bevolking in Nederland en in delen van onze gemeente wordt gemiddeld steeds ouder en het aandeel ouderen neemt toe. Hierdoor stijgt de druk op zorgvoorzieningen. Nieuwe generaties zijn steeds meer nodig om mantelzorg en ondersteuning te bieden bij het dagelijks leven en om het vrijwilligerswerk in/voor Laren van oudere generaties over te nemen. · Daar komt bij dat een steeds groter deel van de jongeren wegtrekt. Soms uit eigen keuze om bijvoorbeeld in de grote stad te studeren, soms gedwongen omdat er in het eigen dorp geen geschikte woningen zijn. De kans bestaat dat als zij verhuizen, niet kunnen terugkeren als ze wat ouder zijn. En dat terwijl een groot deel van de jongeren een sterke binding heeft met Laren en graag in het dorp wil blijven wonen. · Er is minder onderling contact, mede door digitalisering en individualisering van de samenleving. En als het contact plaats vindt dan is dat vaak in de eigen sociaal-maatschappelijke groep (bubbel). Zowel bij ouderen als jongeren ligt een toename van eenzaamheid op de loer.

Deze combinatie van trends vormt een bedreiging voor de gemeenschapszin en het zelforganiserende vermogen die juist zo kenmerkend is voor ons dorp. We hebben jonge generaties nodig om de kwaliteiten van het dorp die de afgelopen decennia zijn opgebouwd, voort te zetten en te ontwikkelen. Daarnaast willen we de vergrijzing op een goede manier opvangen en ook daarbij spelen nieuwe generaties een cruciale rol. In de ouderenzorg zal in de toekomst een veel groter beroep worden gedaan op mantelzorg en het ‘zelf doen’ met behulp van mensen uit het sociale netwerk. Het contact tussen generaties is daarbij cruciaal, vooral binnen families (zorgen voor elkaar). We vinden het belangrijk om de ontmoeting binnen en tussen generaties, waar mogelijk breder dan alleen de familiesfeer, verder te stimuleren en faciliteren. Overkoepelende ambitie in ons omgevingsbeleid is om alle generaties aan ons dorp te blijven binden en beter met elkaar te verbinden. En dat geldt ook voor nieuw- en terugkomers. Daar is een duurzame, veilige en gezonde leefomgeving voor nodig voor iedereen om aangenaam te wonen, werken en leven. We streven naar een leefomgeving die bijdraagt aan ontmoeting en gezamenlijke activiteiten en het maken van gezonde keuzes, en alle generaties beschermt tegen ongezonde invloeden van buitenaf (o.a. luchtkwaliteit, geluid, veiligheid).

We wegen de gezondheid van alle generaties mee in de inrichting van de omgeving. Bij elke nieuwe ontwikkeling staat de vraag centraal: · Hoe kan het plan bijdragen aan het (ver)binden van generaties in een gezonde omgeving?

Overkoepelende ambitie is het binden en verbinden van toekomstige generaties aan het dorp en aan elkaar. Dat doen we door te zorgen voor voldoende betaalbare woningen, een duurzame, veilige en gezonde leefomgeving voor iedereen en het stimuleren van onderlinge ontmoeting. Het binden van generaties Betaalbare woningen Recreatieve mogelijkheden

Passende woningen

Speel- en ontmoetingsplekken

Sport- en cultuurvoorzieningen

Recreatieve mogelijkheden

Veilige leefomgeving

Sport en cultuurvoorzieningen

Voldoende werk

Sport- en cultuurvoorzieningen

Zorg dichtbij

Speel- en ontdekmogelijkheden

School veilig en dichtbij

Ruimte voor ondernemen

Voldoende werk

Sociale activiteiten

School veilig en dichtbij

Goede OV-verbindingen

Ruimte voor ondernemen

Goede OV-verbindingen

Passende woningen

0 jaar

kinderen

tieners

(jong)volwassenen

oppassen

sportles geven

samen wonen

middelbare leeftijd

verzorgen helpen met boodschappen

opvoeden oppassen leuke dingen doen

Het verbinden van generaties Afbeelding 4. Schematische weergave van het leidende principe (ver)binden van generaties.

Leidende principes

samen wonen

samen een uitje

senioren

100 jaar

3. Te behouden kwaliteiten

Afbeelding 5. Samenvatting van de kwaliteiten van Laren, benoemd door bewoners tijdens de totstandkoming van deze omgevingsvisie.

Te behouden kwaliteiten

3.1. Oorsprong en cultuurhistorie Laren is het oudste dorp van het Gooi. Omstreeks 400 na Christus vestigden landbouwers zich ten oosten van het tegenwoordige Sint Janskerkhof en in 1085 werd hier een kapel gesticht. Eeuwenlang hadden de Gooise boeren, de erfgooiers, het collectieve gebruiksrecht van de gebieden in het Gooi. Ze gebruikten de engen voor akkerbouw, de heidevelden om hun schapen te weiden, de meenten voor hun koeien en paarden en de bossen voor het hakhout en om te jagen. De erfgooiers zorgden voor het ontstaan van de Gooise Natuur en beheerden deze lange tijd.

Aanvankelijk was het een boerendorp met dorpsboerderijen, engen en meenten. Sindsdien heeft Laren verschillende gedaanteveranderingen

ondergaan. In de 19de en 20ste eeuw waren er veel weverijen en tapijtfabrieken. Eind 19de eeuw kwamen er veel kunstschilders in Laren wonen en werken en werd Laren een kunstenaarsdorp. Na de komst van de tramlijn in 1892 tussen Hilversum en Amsterdam, veranderde Laren in de 20ste eeuw ook tot een forensendorp. Er vond veel nieuwbouw plaats, de tapijtfabrieken verdwenen en veel nieuwe bewoners vestigden zich in het dorp. Kenmerkend voor de historie van Laren is ook de ligging op de grens van Noord-Holland en Utrecht. Door de eeuwen hebben zich diverse grensconflicten voorgedaan. In 1536 is de huidige Gooiergracht gegraven als begrenzing, op de overgang van de hogere zandgronden van het Gooi naar de lage Eempolder.

Heden ten dagen staat Laren bekend als een rijk en prettig woondorp met een grote hoeveelheid aan monumenten. Van de oorsprong als agrarisch dorp, de ontwikkeling tot kunstenaars- en forensendorp en de ligging op de provinciegrens zijn nog diverse sporen terug te vinden. Grote delen in en rond het centrum zijn aangemerkt als beschermde dorpsgezicht. We vinden het belangrijk dat deze historie van Laren behouden blijft en waar mogelijk beter zicht- en beleefbaar wordt. We behouden en beschermen archeologische sporen en waarden die kenmerkend zijn voor de ontstaansgeschiedenis en ontwikkeling van ons dorp en omgeving. Kenmerken van de oorsprong en cultuurhistorie die we willen behouden en waar mogelijk versterken: · De agrarische oorsprong met haar waardevolle boerderijen, engen en de verhalen erachter. · De ontwikkeling tot kunstenaarsdorp met haar karakteristieke villa’s door stedelingen gebouwd en de verhalen die daarbij horen. · Monumentale panden en cultuurhistorische waarden zoals het beschermde dorpsgezicht, het Brinkhuis, Sint Janskerkhof, de Sint Jansbasiliek en de Johanneskerk. · De grens tussen Utrecht en Noord-Holland: restanten van grensafbakeningen, conflicten en verhalen die de historische betekenis van deze grens onderstrepen. · Archeologische sporen en waarden die kenmerkend zijn voor de ontstaansgeschiedenis en ontwikkeling van onze gemeente.

Te behouden kwaliteiten

3.2. Dorps en groen karakter Ondanks de gedaanteveranderingen door de eeuwen, heeft Laren altijd een dorps karakter gehouden. Tegelijk trekt Laren veel bezoekers door het unieke aanbod aan cultuur, winkels, evenementen en horeca. Het dorpse karakter met een typisch stads en chique randje wordt door een aantal kenmerken bepaald.

Het dorp heeft een kleinschalige en groene opzet met een charmante rustieke uitstraling, slingerende klinkerwegen, karakteristieke huizen, villa’s en oude boerderijen. De winkels in het dorp kennen geen gevelverminkingen die winkelstraten elders zo dikwijls ontsieren. Het groen levert een aangenaam straatbeeld op en biedt

bewoners mogelijkheden om elkaar te ontmoeten, te ontspannen en te recreëren. Laren is met 45% bedekking onder het groene blad de groenste gemeente van Noord-Holland. Het dorp heeft veel plantsoenen, engen, meenten, grote volgroeide bomen en het buitengebied is nooit ver weg. De Brink is het groene hart van het dorp. Daarnaast wordt de dorpse sfeer bepaald door gemoedelijkheid en een langdurig gezamenlijk gevoel voor dorpsontwikkeling. Het gevoel van rentmeesterschap van een uniek en uitgesproken mooi dorp leeft sterk onder de bevolking. Lokale tradities, evenementen en dorpsactiviteiten dragen daaraan bij. Er is een goede balans tussen de rustige, vriendelijke sfeer en de levendigheid.

We vinden het belangrijk dat dit dorpse karakter voor de toekomst behouden blijft en waar mogelijk door nieuwe ontwikkelingen wordt versterkt. Dat betekent behoud van karakteristieke panden, diversiteit aan bebouwing met aantrekkelijke beeldkwaliteit, voldoende en kenmerkend groen en een sterke relatie met het buitengebied. Kenmerken van het dorpse en groene karakter die we willen behouden en waar mogelijk versterken: · Diversiteit en kwaliteit in bebouwing: de volumes en structuur van bebouwing. · Actieve gemeenschap en veel mensen kennen elkaar: verschillende bevolkingsgroepen en generaties wonen door en met elkaar. · De verweving van groen in het dorp: elke wijk heeft veel groen met grote beeldbepalende bomen en plantsoenen waar ruimte is voor spelen en ontmoeten. De akkers, engen, Brink en het hertenkamp zijn beeldbepalende groene plekken in het hart van het dorp. De boskavels zijn typerend voor grote delen van Laren. · Relaties met het landschap: de geleidelijke overgang van het bos en heidegebied in de kern van Laren via boskavels, landgoederen, engen en groene wegprofielen. · Wandel- en fietsroutes: vanuit het dorp loop en fiets je makkelijk het buitengebied in. Er zijn diverse paden om even een ommetje te maken. We hebben ook veel aangename routes voor fietsers (o.a. de kunstroute van het Singer).

Te behouden kwaliteiten

3.3. Sterke gemeenschapszin De gemeente Laren heeft ruim 11.000 inwoners. Het is een kleinschalige maar krachtige, betrokken gemeenschap. Laren is door z’n eigen inwoners gemaakt wat het is. De betrokkenheid is zeer hoog. Dat is te zien aan de bloei van de sportverenigingen, het rijke culturele leven en de vrijwilligers die zich inzetten voor een duurzame toekomst. Bewoners zijn actief in allerlei verschillende soorten verenigingen. Van de Stichting Oude Landbouwgewassen Laren en de Brinkbus tot diverse sportverenigingen, de Jongerenraad tot de BasBEL voor de senioren in de regio. Deze 28

verenigingen en haar vrijwilligers geven Laren kleur en houden de gemeente levendig. Daarnaast zorgen de terugkerende activiteiten als Art Laren, Sint Jansprocessie, Wandelvierdaagse het Gooi, Larense Kermis, Streetsale Laren en Wintervillage Laren voor hechtheid binnen de gemeenschap. Veel inwoners van Laren verlenen mantelzorg. We vinden het erg belangrijk dat deze sterke gemeenschapszin voor de toekomst behouden blijft en aan volgende genereaties doorgegeven wordt. Hiervoor is het belangrijk om toekomstige generaties aan ons te blijven binden, te verbinden met oudere generaties en te zorgen voor voldoende ontmoetingsplekken. We zien graag dat ontwikke-

lingen bijdragen aan onderlinge ontmoeting en het binden en verbinden van alle generaties. Kenmerken van de sterke gemeenschapszin die we willen behouden en waar mogelijk versterken: · Hechte buurten: mensen kijken naar elkaar om en zorgen voor elkaar. · Zelforganiserend vermogen: veel actieve verenigingen en ruimte voor hen om activiteiten te ondernemen en evenementen te organiseren. · De ruimte voor ondernemen: sterk ondernemerschap en voldoende ruimte voor zelfstandig ondernemers om hun bedrijf te runnen. · Ruimtes om elkaar te ontmoeten: plekken in de openbare ruimte en het Brinkhuis. · Onderwijs: kwalitatieve onderwijsinstellingen voor educatie en ontmoeting.

Te behouden kwaliteiten

3.4. Voorzieningen en bereikbaarheid Laren heeft uitzonderlijk veel en bijzondere voorzieningen die vergelijkbaar zijn met een middelgrote stad in Nederland. Dit komt door onze centrale ligging nabij grote steden, de goede bereikbaarheid, onze historie als kunstenaarsdorp en het sterke ondernemerschap onder de bevolking. Het dorpscentrum heeft naast voorzieningen voor de dagelijkse benodigdheden ook veel horeca en winkels in mode, kunst en cultuur in het hogere segment. Samen met de groene omgeving, het aantrekkelijke straatbeeld en de soms sprookjesachtige sfeer, maakt dit Laren tot een aantrekkelijke bestemming voor bezoekers uit het hele land. 30

En hier draagt het museum Singer Laren ook in grote mate aan bij. In de omgeving zijn veel sporten recreatieve voorzieningen en mogelijkheden. Het buitengebied kenmerkt zich door prachtige landschappen, veel wandel- en fietspaden en aantrekkelijke horecagelegenheden. De centrale ligging, bereikbaarheid en parkeren voor de deur dragen bij aan het gunstige ondernemersklimaat en het hoge voorzieningenniveau in het centrum. En dit voorzieningenniveau zorgt er mede voor dat mensen graag in Laren komen en wonen. Zo heeft Laren ook relatief veel woon(zorg) voorzieningen voor senioren. Het zijn veelal zelfstandig ondernemers die het voorzieningenniveau mede bepalen. Het vestigingsklimaat zorgt

ook voor werkgelegenheid en ondernemerschap. We vinden het belangrijk dat het bijzondere en uitgebreide voorzieningenniveau op een hoog niveau blijft. Het voorzieningenniveau is sterk bepalend voor het woonklimaat en het stimuleert onderlinge ontmoeting. Kenmerken van het hoge voorzieningenniveau die we willen behouden en waar mogelijk versterken: · Het bijzondere karakter van het voorzieningenaanbod. Het draagt in grote mate bij aan de identiteit en aantrekkelijkheid van Laren. · Een breed aanbod aan lokale dagelijkse voorzieningen zoals supermarkten en versspeciaalzaken. Het Brinkhuis biedt een breed scala aan maatschappelijke en culturele voorzieningen en mogelijkheden voor ontmoeting. · Het groene, aantrekkelijke, historische karakter en de soms sprookjesachtige sfeer in het dorpscentrum. · Aangenaam vestigingsklimaat voor (zelfstandig) ondernemers, zij dragen bij aan het hoge voorzieningenniveau. · Recreatieve en sportvoorzieningen: veel ruimte voor wandelen, fietsen, recreëren en sporten in een natuurlijke groene omgeving. · Bereikbaarheid: de centrale ligging aan de A1 en A27, goede parkeervoorzieningen, fietsverbindingen met de omgeving, de HOV-verbinding, lokale busverbindingen.

Te behouden kwaliteiten

3.5. Aantrekkelijk buitengebied Laren onderscheidt zich door haar ligging in een prachtige groene omgeving met bossen en heide. Het dorp is onderdeel van een bosrijke omgeving. Het buitengebied is grotendeels beschermde natuur (Natuurnetwerk Nederland en Natura 2000). Hier is ruimte voor een rijke variatie aan flora en fauna. Daarnaast bieden deze gebieden rust, ruimte en mogelijkheden om te ontspannen en te recreëren in de natuur. Dit is ook wat mensen door de eeuwen heen altijd aan Laren heeft aangetrokken. De omgeving is rustig, natuurlijk en landelijk, maar toch strategisch gelegen, centraal en dichtbij grote steden. Er zijn veel mogelijkheden 32

voor mooie wandel- en fietstochten door bossen, over de heiden en langs de Gooiergracht. Ook de Eempolder en het Eemmeer zijn vlakbij. We hebben een grote verscheidenheid aan landschappen in onze directe omgeving (bos, heide, polder, water). Dit draagt bij aan de mentale en fysieke gezondheid van onze inwoners. Laren ligt op de oostflank van de Gooise Heuvelrug. De Gooiergracht accentueert de overgang naar de polders en is goed herkenbaar in het landschap. Deze watergang heeft een rijke historie als provinciegrens en biedt een fraai wandelgebied. Daarnaast is de Gooiergracht van belang voor de natuurwaarden op de overgang van hoog naar laag en voor de waterbergende en -afvoerende functie.

We vinden het belangrijk dat deze unieke landschappen in de toekomst behouden blijven en waar mogelijk het gebruik en beleving ervan versterkt wordt. Dat betekent behoud van open aantrekkelijke groene uitzichten, divers groen, aangename recreatieve routes en een goede mix en balans van recreatieve activiteiten en natuur. De terreinbeherende organisaties zoals Stichting Oude Landbouwgewassen Laren (SOLL) en het Goois Natuurreservaat (GNR) zijn van groot belang voor het behouden en onderhouden van onze buitengebieden. Kenmerken van het buitengebied die we willen behouden en waar mogelijk versterken: · De diversiteit aan ecosystemen en natuurwaarden van het buitengebied. · De typische (agrarische) landschapselementen zoals engen, boskavels, weiden, bomenrijen, bossen en heide. · De agrarische oorsprong van het dorp en de relatie tussen dorp en buitengebied. · Aantrekkelijke routes voor wandelen en fietsen door het buitengebied, ook direct vanuit het dorp (ommetjes). · De rust en stilte van bossen en heiden, als belangrijke kwaliteit in de drukke maatschappij. · De woonwijken en natuurgebieden die langzaam in elkaar overlopen, mede doordat niet alle erftoegangswegen verhard zijn. · De Gooiergracht als overgang van hoog naar laag met bijbehorende cultuurhistorische en natuurwaarden en waterbergende en afvoerende functie. Te behouden kwaliteiten

4.Visie op thema’s

Visie op thema’s

4.1. Generatie(ver)bindend wonen Wat willen we bereiken en waarom

Onze ambitie is om op lange termijn het huidige aantal inwoners minimaal te behouden. We streven naar een gevarieerde bevolkingsopbouw en voldoende woonmogelijkheden voor alle generaties en alle (kwetsbare) groepen. We willen (toekomstige) generaties zoveel mogelijk behouden. In Laren kun je blijven wonen, ook als je op latere leeftijd hulpbehoevend wordt of als je als jongvolwassene op jezelf wilt gaan wonen. Dat is cruciaal voor het doorgeven van de identiteit en karakteristiek van ons dorp, het zelforganiserende vermogen en de toenemende (mantel) zorgvraag. Om deze ambities te realiseren, zijn we mede afhankelijk van marktontwikkelingen. Als gemeente scheppen we de condities en proberen we de markt te sturen zodat een bijdrage wordt geleverd aan onze ambities. We zetten in op een gevarieerde en flexibele woningvoorraad die kan meeveranderen met demografische ontwikkelingen. Doel van ons woningbouwbeleid is ervoor te zorgen dat verschillende bevolkingsgroepen kunnen wonen in Laren door in te zetten op meer betaalbare en levensloopbestendige woningen. We richten ons vooral op het toevoegen van betaalbare woningen voor jongeren/starters en senioren eventueel in combinatie met zorg. Zij hebben het meeste last van de woningschaarste. De nadruk ligt op betaalbare woningen. Afspraak

is dat tweederde van de nieuwbouw bestaat uit betaalbare woningen en 30% uit sociale huur. Ook moeten we zorgen voor meer passende huisvesting voor aandachtsgroepen en mensen met een zorgof ondersteuningsvraag. Ook willen we de doorstroming bevorderen. Daarbij gaat het niet zozeer om betaalbaarheid maar vooral ook om voldoende aantrekkelijke levensloopbestendige woningen te bieden voor de volgende levensfase. Dat betekent bijvoorbeeld voldoende ruim (minimaal twee slaapkamers), alles gelijkvloers en wel een groene buitenruimte maar niet de verantwoordelijkheid voor het onderhoud. Door dit soort woningen te bieden, wordt het voor senioren aantrekkelijk om te verhuizen waardoor de (grote) woonruimte die zij achterlaten weer beschikbaar komt voor gezinnen. Verder willen we het samenwonen (van generaties) in een collectieve, geclusterde woonvorm of op één kavel/woning beter faciliteren door bijvoorbeeld woningsplitsing en meergeneratiewoningen. We zien dat daar behoefte aan is. Het kan een bijdrage leveren aan de woningbehoefte van jongeren en ouderen en biedt kansen en mogelijkheden voor generaties om met elkaar samen te wonen (bijvoorbeeld binnen een familie). We stimuleren ontmoeting in gemeenschappelijke ruimtes om op die manier te investeren in nabuurschap. Ook bieden we ruimte voor collectief particulier opdrachtgeverschap (CPO) en alternatieve woonvormen.

Voorwaarde bij de realisatie van woningen is dat altijd een bijdrage wordt geleverd aan behoud en versterking van de karakteristiek van het dorp. Dat betekent een groen, divers en dorps karakter en passend bij de aard en schaal van het dorp.

Ruimtelijke keuzes

Tot 2040 zetten we in op de volgende keuzes om woningen aan de Laarder woningvoorraad toe te voegen: · Ontwikkeling van buurtschap Crailo · Kleinschalige inbreiding en transformatie · Beter benutten van bestaande woningvoorraad Ontwikkeling Crailo Als gemeente werken we al een aantal jaar binnen reeds vastgestelde kaders samen met onze buurgemeenten Hilversum en Gooise Meren aan de ontwikkeling van het concrete woningbouwproject Crailo. Het wordt een buurtschap met een eigen identiteit, waarvan de bijzondere geschiedenis, het aanwezige natuurlijke landschap en de duurzame ambities samen het karakter vormen. In totaal gaat het om bijna zeshonderd woningen met eenderde in het sociale segment en de overige woningen in het middelduur en dure segment. Een deel daarvan wordt ontwikkeld op het grondgebied van Laren. We vinden het belangrijk dat deze woningbouwontwikkeling ook in goede verbinding staat met de rest van Laren. Kleinschalige inbreiding en transformatie In het dorp zijn op kleine schaal mogelijkheden

Visie op thema’s

voor woningbouw op inbreidings- en transformatielocaties. We zetten in op de ontwikkeling van kleinschalige woningbouw op de uit het woningbouwlocatieonderzoek voortgekomen locaties. Dergelijke inbreiding vindt gecontroleerd plaats om de eventuele gevolgen voor het dorp te kunnen blijven overzien. Beter benutten bestaande woningvoorraad We zien mogelijkheden in het beter benutten van de bestaande woningvoorraad. Dat kan door woningdelen, woningsplitsen, mantelzorgwoning plaatsen, samenwonen op een erf, kavelsplitsen of een woongebouw optoppen. We zien dat het aantal bewoners per woning afneemt en dat veel woonruimte onbenut blijft. Het beter benutten van bestaande woningen biedt mogelijkheden om vooral voor jongeren en/of senioren woningen en/ of gezamenlijke woonvormen toe te voegen. In dat kader vinden we het samenvoegen van woningen ongewenst omdat er al relatief veel grote woningen zijn. Net als bij inbreiding, willen we dat de toename van woningen door splitsing gecontroleerd plaats vindt. Een te grote toename in korte tijd is niet wenselijk. We monitoren het aantal splitsingen en kijken steeds naar de gevolgen voor het dorp als geheel.

4.2. Ontmoeten en bewegen Wat we willen bereiken en waarom

We vinden het belangrijk dat onze bevolking gezond is en blijft. Fysiek en mentaal. Daarmee houden we ook een vitale, zelforganiserende en actieve gemeenschap. Met de inrichting en ontwikkeling van de leefomgeving dragen we daaraan bij. We stimuleren een gezonde levensstijl, zorgen voor goede voorzieningen in de buurt om te sporten en bewegen, jezelf te ontplooien, elkaar te ontmoeten en samen activiteiten te ondernemen. Zowel binnen (in accommodaties) als buiten (in de openbare ruimte).

We stimuleren ontmoeting binnen en tussen generaties. Dat betekent dat er voor elke generatie voldoende plekken en activiteiten zijn, en dat we plekken hebben die generatieverbindend zijn. We hebben extra aandacht voor plekken waar jongeren (16 tot 30 jaar) elkaar kunnen ontmoeten. Deze generatie is cruciaal voor de toekomst van ons dorp en willen we actief blijven binden aan onze gemeente. Voor ouderen zorgen we voor voldoende zorg- en vrijetijdsvoorzieningen. We ondersteunen het verenigingsleven en zetten in op publieke voorzieningen en accommodaties die multifunctioneel zijn en zoveel mogelijk verschillende bevolkingsgroepen aanspreken. Dit houdt publieke voorzieningen flexibel, (financieel) vitaal en stimuleert ontmoeting (tussen generaties).

Ruimtelijke keuzes

Tot 2040 zetten we in op de volgende keuzes om

bewegen, ontmoeten te stimuleren en faciliteren: · Multifunctioneel kloppend dorpshart · Ontmoetingsplekken voor alle generaties · Onderwijs en plekken voor jongeren · Multifunctionele sportaccommodaties · Activerende openbare ruimte · Generatieverbindende evenementen Multifunctioneel kloppend dorpshart We zetten in op een multifunctioneel dorpscentrum als kloppend hart van onze gemeenschap. Het dorpshart heeft niet alleen een lokale verzorgingsfunctie maar is en blijft ook een aantrekkelijke plek voor bezoekers vanuit de regio en het hele land. Dat betekent zowel behoud van een goede bereikbaarheid als een aantrekkelijke groene omgeving om te verblijven. Het centrum biedt een aangename omgeving waar iedereen veilig naartoe kan en aangenaam kan verblijven. We zetten in op het verhogen van de levendigheid en aantrekkelijkheid van het centrum met ruimte voor terrassen en de Brink als centrale ontmoetingsplek. We concentreren zoveel mogelijk verschillende soorten publieke functies (horeca, winkels, cultuur, diensten, maatschappelijk) in het dorpscentrum. Daarmee zorgen we ervoor dat het centrum voor alle bevolkingsgroepen relevant is en onderlinge ontmoeting wordt gestimuleerd. Buiten het dorpshart gaan we terughoudend om met detailhandel, horeca en andere publieke functies.

Ontmoetingsplekken voor alle generaties Het Brinkhuis biedt samen met muziekcentrum Schering & Inslag, speeltuin en buurtvereniging

Ons Genoegen en sportaccommodaties diverse ontmoetingsplekken en activiteiten voor de hele Laarder bevolking. Deze plekken bieden voor alle generaties mogelijkheden om samen activiteiten te organiseren en elkaar te ontmoeten. Daar blijven we op inzetten. Daarbij hechten we veel belang aan kunst, cultuur en erfgoed. Dit kan bruggen slaan en helpen andere gedachten en culturen te leren kennen. Erfgoed houdt de geschiedenis van ons dorp tastbaar. We stimuleren initiatieven die het aanbod en de beleving van kunst, cultuur en erfgoed versterken. Onderwijs en plekken voor jongeren We verduurzamen en verbeteren de kwaliteit van onze onderwijshuisvesting en behouden daarbij een goede spreiding over het dorp. We hebben extra aandacht voor het creëren van plekken voor jongeren. We blijven ons actief inzetten om voor hen voldoende mogelijkheden te creëren om elkaar te ontmoeten en gezamenlijk activiteiten te ondernemen. In overleg met hen kijken we naar de meest geschikte plek en vorm. We zien graag een ‘jongerenkunst en cultuur’ ontstaan, als middel om hen te activeren en te betrekken bij het dorp. Daarnaast is het ook van belang om het Brinkhuis nog meer voor jongeren interessant en aantrekkelijk te maken.

Multifunctionele sportaccommodaties De sportaccommodaties aan de Eemnesserweg en Schuilkerkpad zijn de plekken waar sportvoorzieningen aanwezig zijn en blijven en bij voorkeur breed en multifunctioneel ingezet worden. Dit draagt bij aan de (financiële) vitaliteit Visie op thema’s

van de accommodaties en stimuleert de onderlinge ontmoeting tussen verschillende groepen en generaties. Bijvoorbeeld een voetbalvereniging die ook kan dienen als evenementenlocatie. Indien het voortbestaan van een sportvereniging onder grote druk komt te staan, kunnen we clustering en/of samenwerking met andere verenigingen (in omliggende gemeenten) overwegen. Activerende openbare ruimte We zorgen voor een goed toegankelijke openbare ruimte waar het veilig is om te fietsen, wandelen, spelen, sporten en ontmoeten. Verspreid over het dorp zetten we in op plekken voor spelen, bewegen en ontmoeten. Liefst zijn ontmoetingsplekken geschikt voor meerdere generaties en voor minder validen. We bieden ook jongeren een plek in de openbare ruimte waar zij samen kunnen komen op een voor hen passende manier. Verder stimuleren we het wandelen en fietsen in de hele gemeente en in het bijzonder op locaties zoals scholen, sportlocaties en het dorpshart. We vinden gezonde voedingskeuzes belangrijk en stimuleren een zo gezond mogelijk horeca-aanbod. Fastfood restaurants staan we niet toe. Generatieverbindende evenementen Evenementen zijn steeds belangrijker als ontmoetingsplek. We blijven uitgaan van het huidige aantal, omvang en schaal van evenementen en streven naar het bedienen van meer generaties tegelijk. We stimuleren generatieverbindende evenementen.

Dat is een evenement dat voor de hele bevolking en alle generaties interessant en leuk is om naartoe te gaan.

4.3. Veilige duurzame mobiliteit voor iedereen Wat we willen bereiken en waarom

Mobiliteit is van groot belang voor een duurzame, veilige en aangename omgeving waar alle generaties zich veilig voelen. De verkeersdruk in Laren is hoog en neemt toe, zowel gevoelsmatig (hoe het door mensen wordt ervaren) als cijfermatig. Dat komt door de centrale ligging, goede autobereikbaarheid en het hoge bijzondere voorzieningenniveau. Door de ligging nabij de A1 en A27 is het dorp gevoelig voor sluipverkeer. Gevolg is dat inwoners met name in het centrum verkeersdrukte, geluidsoverlast en onveilige situaties ervaren. Met name kwetsbare groepen zoals kinderen, senioren en mindervaliden hebben hier last van. En het zorgt ervoor dat de potentie van het dorpshart als centrale ontmoetings- en verblijfsplek niet volledig wordt benut. Tegelijk zien we dat een goede autobereikbaarheid en parkeren eg belangrijk zijn voor de concurrentiepositie en levensvatbaarheid van winkels en andere voorzieningen. Een goede bereikbaarheid is cruciaal voor behoud van het hoge voorzieningenniveau en de aantrekkelijkheid en woonklimaat van onze gemeente als geheel. De ambitie is een verkeerssituatie in en rondom ons dorp die voldoet aan de volgende mobiliteitswaarden: · Veilig, gezond en aangenaam: we vinden het belangrijk dat onze leefomgeving voor alle generaties veilig, gezond en aangenaam is en dat

betekent minder ruimte voor en overlast van verkeer (geluid, onveiligheid, luchtvervuiling). · Bereikbaar en gastvrij: we vinden het belangrijk dat we (voor bezoekers van buiten) gastvrij en goed bereikbaar blijven, ook voor bezoekers met de auto. Daar profiteren winkels en andere ondernemers van. Behoud van een goede autobereikbaarheid is cruciaal voor behoud van het hoge voorzieningenniveau en woon- en leefklimaat. · Mobiliteit voor iedereen: we vinden het belangrijk dat iedereen toegang heeft tot een goede mobiliteit en voorzieningen. Dat betekent dat we extra aandacht hebben voor ouderen en jongeren en minder validen.

Ruimtelijke keuzes

Tot 2040 zetten we in op de volgende keuzes om tot een verkeerssituatie te komen die past bij onze mobiliteitswaarden: · Stimuleren van wandelen en fietsen · Versterken en stimuleren gebruik HOV · Vetragen en ontmoedigen doorgaand verkeer Stimuleren wandelen en fietsen voor lokale ritten We geven in ons ruimtelijke beleid prioriteit aan wandelen, fietsen en openbaar vervoer. Voor minder validen blijft de auto als vervoermiddel belangrijk, maar we streven ernaar dat verplaatsingen binnen het dorp en tussen buurdorpen zoveel mogelijk te voet, per fiets, met klein elektrisch vervoer (o.a. scootmobiel, bakfiets etc.) en het openbaar vervoer gaan. We realiseren regionale hoofdfietsroutes om bijvoorbeeld woon-

werkverkeer, school- en familiebezoek op de fiets te stimuleren. In en rondom gevoelige locaties zoals het dorpshart, scholen en sportlocaties kijken we steeds naar mogelijkheden om de openbare ruimte veiliger te maken voor alle (kwetsbare) weggebruikers en zorgen we voor voldoende ruimte voor fietsen, wandelen en (bak)fietsstallingen. Voor ritten op bovenlokaal niveau blijft de auto een belangrijk vervoermiddel maar ook daar zien we graag meer gebruik van het openbaar vervoer. Versterken en stimuleren gebruik HOV In regionaal verband zetten we in op versterking van de verbindingen per openbaar vervoer met omliggende steden als Amersfoort, Almere, Amsterdam en Utrecht. Daarvoor zijn recent

snelle busverbindingen gerealiseerd (HOV) richting Amsterdam en Hilversum. We stimuleren het gebruik van het openbaar vervoer door de HOV-haltes bij knooppunt Laren/Eemnes en Crailo (in samenwerking met de buurgemeenten, provincie en regionale partners) verder te ontwikkelen tot brede toegankelijke hubs voor personen en goederen. We zorgen voor optimale wandel- en fietsroutes naar de halte, ruim voldoende stallingsen parkeerplekken en het aanbieden van deelmobiliteit. Het moet zowel voor woon- en werkritten als recreatieve uitjes interessant en makkelijk zijn om meer met het HOV op pad te gaan. Verder zien we op deze locatie in de toekomst mogelijkheden voor pakketdiensten en logistieke overslagpunten. Daarmee kan het vrachtverkeer in het dorp wat 41

Afbeelding 6. Schematische weergave van het stimuleren van wandelen en fietsen voor korte ritten.

Visie op thema’s

afnemen. In samenwerking met partners in de regio willen we ook het gebruik van deelmobiliteit stimuleren. Denk daarbij aan het bieden van deelauto’s en deelfietsen. In overleg met de provincie en regionale partners proberen we het openbaar vervoer op lokaal niveau zoveel mogelijk in stand te houden en verder te optimaliseren.

Tegelijk met deze maatregelen zetten we ons samen met de regio en het rijk in op het verbeteren van de doorstroming van de rijkswegen A1 en A27.

Vertragen en ontmoedigen doorgaand verkeer We willen het doorgaande (sluip)verkeer door het dorp stapsgewijs vertragen en ontmoedigen door middel van ruimtelijke inrichtingsmaatregelen. Uitgangspunt in de bebouwde kom is ‘30 tenzij’. Dat betekent dat maximaal 30 km/h de norm wordt. Daar kan eventueel van afgeweken worden naar 50 km/h als de functie van de weg daarom vraagt. 42

Op doorgaande wegen zorgen we voor een inrichting die daarbij past zodat de snelheid vanzelf wordt afgeremd. Daarmee wordt het onaantrekkelijker om het dorp als sluiproute te nemen. Daarnaast neemt de overlast en het ruimtebeslag van autoverkeer af en ontstaat meer ruimte om veilig te wandelen, fietsen en verblijven, terwijl de bereikbaarheid van het dorp(scentrum) (ook voor hulpdiensten) gegarandeerd blijft. Aandachtspunt daarbij is de routing van landbouwverkeer in oostwestelijke richting door het dorp. Door Laren rijden tractoren die vanuit Eemnes door het dorp rijden richting verderop gelegen percelen. We zoeken naar mogelijkheden om mogelijke geluidsoverlast en onveilige situaties te beperken.

Afbeelding 7. Schematische weergave van het vertragen en ontmoedigen doorgaand verkeer door middel van inrichting. Hoe verder het dorp in hoe meer vertragen.

Visie op thema’s

4.4. Ruimte voor werken en ondernemen Wat we willen bereiken en waarom

Laren is vooral een woongemeente. We vinden het belangrijk om ook voldoende ruimte te bieden voor werk en ondernemen en zo bij te blijven dragen aan ontplooiingskansen van inwoners, en jonge generaties in het bijzonder. We willen hen blijven binden aan onze gemeente. Voldoende werk- en ondernemersmogelijkheden in de regio, maar ook in de eigen gemeente dragen daaraan bij. Daarnaast hebben bedrijven een grote maatschappelijke rol door bijvoorbeeld sponsoring van het lokale verenigingsleven. We willen de (jonge) lokale ondernemer zo goed mogelijk ondersteunen. 44

In regionaal verband zetten we in op minimaal behoud van het aantal hectaren bedrijvigheid en arbeidsplaatsen. Binnen onze gemeentegrenzen heeft Laren van oudsher geen grote bedrijventerreinen. Wel werken we aan de ontwikkeling van buurtschap Crailo waar ook ruimte is voor bedrijvigheid. Daarnaast zien we in onze gemeente de volgende type vestigingsmilieus voor werken en ondernemen waar we op in blijven zetten. Het dorpscentrum voor publieke functies en (startende) ondernemers, woongebieden voor bedrijf aan huis, en in beperkte mate de buitengebieden voor recreatieve ondernemers. De gemeente helpt en faciliteert waar mogelijk, denkt actief mee wanneer ondernemers kansen zien en zorgt voor voldoende flexibele omgevingsplannen.

Ruimtelijke keuzes

Tot 2040 zetten we in op de volgende keuzes voor het bieden van verschillende vestigingsmilieus voor ondernemers en bedrijven: · Bedrijventerrein bij Crailo · Versterken vestigingsklimaat dorpshart · Mogelijkheden voor bedrijf aan huis · Buitengebied voor recreatieve bedrijven Bedrijventerrein bij Crailo Samen met de buurgemeenten Hilversum en Gooise Meren werken we al een aantal jaar aan de ontwikkeling van buurtschap Crailo. Naast woningen is in het plan ook ruimte voor bedrijvigheid. Op ons grondgebied is 3,4 hectare gepland voor bedrijvigheid die goed aansluit bij de duurzame speerpunten van Crailo en geen grote verkeersaantrekkende werking hebben. De ambitie is om een aantal grotere toonaangevende bedrijven aan te trekken die met elkaar een campus vormen en een diversiteit aan werkgelegenheid bieden. Ook is er ruimte voor MKB bedrijven. We ontwikkelen dit terrein tot een bijzondere en aangename werkomgeving met een hoge ruimtelijke kwaliteit en goede bereikbaarheid met zowel de auto als fiets en openbaar vervoer. Vestigingsklimaat dorpshart Laren richt zich op economisch gebied vooral op het behouden en versterken van het bijzondere aanbod aan voorzieningen, winkels, horeca en andere bedrijven. We ondersteunen lokale ondernemers (bestaand en startend), zij dragen immers

in grote mate bij aan de aantrekkelijkheid en eigen identiteit van onze gemeente. Het dorpshart speelt daar als vestigingsmilieu een cruciale rol in. We behouden en versterken het dorpscentrum als aantrekkelijke vestigingslocatie voor (startende) ondernemers in de detailhandel, dienstverlening, horeca en cultuur. Een gunstig vestigingsmilieu is gebaat bij een concentratie van publieksgerichte functies in het centrum in een aantrekkelijke en bereikbare omgeving. Ondernemers die bijdragen aan versterking van de ontmoetingsfunctie (tussen generaties) krijgen hier de ruimte. Ook een goede bereikbaarheid met parkeren op loopafstand en een aantrekkelijke groene omgeving om te verblijven zijn cruciale elementen van een aangenaam ondernemersmilieu.

Buitengebied voor recreatieve bedrijven Het buitengebied biedt beperkt ruimte aan recreatieve ondernemers en organisaties, denk aan een bosrestaurant, manege of een groepsaccommodatie. De landschappelijke en natuurwaarden in het buitengebied zijn leidend en daarbinnen is op beperkte schaal en extensieve wijze recreatie mogelijk.

We gaan terughoudend om met het toevoegen van nieuwe horeca. We staan open voor toevoeging van horeca die het centrum en met name de omgeving van de Brink versterkt. Dit kan zijn vanwege de geschikte locatie met ruimte voor terras, maar ook vanwege het kwaliteitsniveau dat past bij Laren en/ of vernieuwend en een echte toevoeging is aan het bestaande aanbod. Mogelijkheden voor bedrijf aan huis Daarnaast blijven we mogelijkheden bieden om als bewoner een eigen bedrijf aan huis te beginnen, mits dat geen onevenredige verstoring van het woongenot oplevert en afbreuk doet aan de ruimtelijke kwaliteit van de buurt.

Visie op thema’s

4.5. Duurzaam voor volgende generaties Wat we willen bereiken en waarom

We vinden het belangrijk dat onze leefomgeving op een goede manier wordt doorgegeven aan volgende generaties. Dit betekent enerzijds onze leefomgeving aanpassen aan klimaatverandering (zoals droogte, hitte of juist wateroverlast) en het structureel verbeteren van de biodiversiteit. En anderzijds bijdragen aan het voorkomen van verdere klimaatverandering door energieneutraal te worden. Laren draagt lokaal bij aan de realisatie van de landelijke doelen om in 2050 klimaatneutraal en aardgasvrij te zijn en in 2030 al 55% minder CO2 uit te stoten ten opzichte van 1990. We zetten in op energiebesparing, zonne-energie en aardgasvrij. Verder werken we aan het meer circulair maken van onze economie die is gericht op het voorkomen van afval en hergebruik van producten, materialen en grondstoffen. Een circulaire economie draagt bij aan verduurzaming en schept kansen voor werkgelegenheid. Het behalen van deze doelen kunnen we als gemeente niet alleen. Samen met landelijke en regionale partners onderzoeken we de mogelijkheden. Ook hebben we onze inwoners en ondernemers nodig. We werken met hen samen en ondersteunen en stimuleren hun zelforganiserende vermogen om aan klimaatdoelen bij te dragen.

Ruimtelijke keuzes

Tot 2040 zetten we in op de volgende keuzes om onze leefomgeving op een goede manier door te geven aan de volgende generaties: · Flexibel en betrouwbaar watersysteem · Voldoende groen van goede kwaliteit · Duurzaam bouwen en leven · Mogelijkheden voor zonne-energie · Route naar aardgasvrij Flexibel en betrouwbaar watersysteem Samen met de drinkwaterbedrijven en waterschappen werken we aan een toekomstbestendig (grond)watersysteem drinkwatervoorziening. Dat betekent een robuust, betrouwbaar en flexibel systeem dat zowel in natte als droge periodes zorgt voor de juiste hoeveelheid water van goede kwaliteit. En dat betekent ook dat een goed wateren bodemsysteem meer leidend moet zijn bij nieuwe ontwikkelingen. Door klimaatverandering ontstaan vaker extremen in droge en natte perioden en dat leidt tot lagere en soms juist hogere grondwaterstanden. Dit vraagt om een goede infiltratie van (schoon) water in de bodem en een goede afwatering om bij extreme regenval droge voeten te houden. Bij voorkeur houden we de druppel vast waar deze valt. Op goed doorlatende ondergrond, zoals zand, passen we infiltratievoorzieningen toe. Als infiltreren niet mogelijk is, of als infiltratievoorzieningen hun capaciteit hebben bereikt, bergen we het water, via

boven- en ondergrondse bergingen en in oppervlaktewater. Bij nieuwbouw en renovatie moet hemelwater zoveel mogelijk lokaal opgevangen worden (afkoppeling van het riool). Ook moet rekening gehouden worden met de grondwaterstanden en met de mogelijke veranderingen hierin door klimaatverandering. We zetten in op efficiënter watergebruik door inwoners en bedrijven te stimuleren bewuster met water om te gaan en innovatieve technieken te ondersteunen die waterverbruik verminderen. Daarnaast staat de kwaliteit van oppervlakteen grondwater onder druk waardoor er steeds moeilijker drinkwater van te maken is en de leefwereld van planten en dieren wordt aangetast. Delen van Laren liggen in grondwaterbeschermingsgebied. We zetten ons samen met partners in voor een duurzame drinkwaterproductie en het structureel verhogen van de waterkwaliteit door bijvoorbeeld natuurvriendelijke oevers en aandacht voor het rioleringsyssteem. In een gebied waar grondwater wordt gebruikt voor drinkwater is het gebruik van de bovengrond zo natuurlijk mogelijk en doen we er alles aan om verontreiniging te voorkomen. Bij ruimtelijke ontwikkelingen houden we rekening met de eventueel toekomstig benodigde voorzieningen voor drinkwater. De Gooiergracht speelt, door de ligging op de overgang van hogere zandgronden naar de lage polder, een belangrijke rol in het watersysteem

Visie op thema’s

van de oostelijke rand van het Gooi. We willen de bufferfunctie en natuurwaarde ervan vergroten. Het deel van de Gooiergracht op de Larense gemeentegrens is gedempt, maar kan mogelijk weer open gemaakt worden om hieraan bij te dragen. Samen met onze partners (waterschap en buurgemeenten) denken we graag mee over de gewenste inrichting en het beheer van de gehele gracht en omgeving. Voldoende groen van goede kwaliteit We investeren in meer en afwisselend groen en hanteren een terughoudend kapbeleid. Groen in het dorp dient meerdere doelen. Ten eerste biedt het ruimte voor waterberging bij hevige regenbuien. Daarnaast draagt groen bij aan het versterken van de biodiversiteit, vangt het stof af, zorgt het voor schaduw en verkoeling en draagt het bij aan de beeldkwaliteit en karakteristiek van het dorp. Goed groen is cruciaal voor een aantrekkelijke, karakteristieke, klimaatbestendige, biodiverse en gezonde leefomgeving. We stimuleren inwoners om de trend naar verharding van tuinen te keren en juist te vergroenen. Duurzaam bouwen en leven We stimuleren circulair, natuurinclusief, klimaatadaptief en duurzaam bouwen. Dit doen we door deze aspecten mee te nemen bij de behandeling van bouwaanvragen en inwoners en andere partijen actief te informeren over de mogelijkheden. Het gaat onder andere om goede isolatie en

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/15658907/1