BIJLAGE 1 - Jaarstukken Laren 2023 – Jaarverslag en jaarrekening DEFINITIEF

JAARSTUKKEN 2023 JAARVERSLAG EN JAARREKENING 2023

2

3

Dit is een uitgave van de gemeente Laren Brink 29 1251 KT Laren Postbus 71 3755 ZH Eemnes info@laren.nl

4

Inhoud Voorwoord ............................................................................................................................................... 7 Leeswijzer ................................................................................................................................................ 9 Financiële analyse .................................................................................................................................. 10 Deel 1 - Jaarverslag................................................................................................................................. 12 1. Programmaverantwoording............................................................................................................... 13 Programma 1 - Bestuurszaken ............................................................................................................... 14 Programma 2 - Burgerzaken .................................................................................................................. 18 Programma 3 - Openbare orde en veiligheid ......................................................................................... 22 Programma 4 - wegen, groen, water en verkeer ...................................................................................

27 Programma 5 - Onderwijs ...................................................................................................................... 38 Programma 6 - Cultuur, sport en recreatie ............................................................................................ 42 Programma 7 - Sociaal Domein.............................................................................................................. 46 Programma 8 - Bouwen, wonen, milieu en duurzaamheid .................................................................... 54 Programma 9 – Milieu en Duurzaamheid .............................................................................................. 60 Programma 10 - Grondexploitatie, dorpsvernieuwing en economie ..................................................... 64 Algemene dekkingsmiddelen ................................................................................................................. 67 Overhead ............................................................................................................................................... 69 Onvoorzien en incidenteel ..................................................................................................................... 70 Vennootschapsbelasting ........................................................................................................................

71 Mutaties reserves .................................................................................................................................. 73 2. Paragrafen ......................................................................................................................................... 74 Paragraaf A: Weerstandsvermogen en risicobeheersing ....................................................................... 75 Paragraaf B: Onderhoud kapitaalgoederen ........................................................................................... 93 Paragraaf C: Financiering ....................................................................................................................... 99 Paragraaf D: Bedrijfsvoering ................................................................................................................ 104 Paragraaf E: Verbonden partijen.......................................................................................................... 107 Paragraaf F: Grondbeleid ..................................................................................................................... 123 Paragraaf G: Lokale heffingen ..............................................................................................................

125 Paragraaf H: fraude .............................................................................................................................. 131 Paragraaf I: Openbaarheid ................................................................................................................... 132 Deel 2 - Jaarrekening ............................................................................................................................ 134 3. Het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening en de toelichting .......................................... 135 3.1 Het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening .................................................................... 135 3.2 Incidentele baten en lasten ........................................................................................................... 136 3.3 Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector ........................ 140 3.4 Structurele mutaties reserves ........................................................................................................ 142 Rechtmatigheidsverantwoording......................................................................................................... 144 4. Balans en de toelichting ...................................................................................................................

145 4.1 Balans per 31 december 2023 ....................................................................................................... 145 4.2 Algemene grondslagen voor waardering en resultaatbepaling ..................................................... 148 4.3 Activa ............................................................................................................................................. 155 4.4 Passiva ........................................................................................................................................... 159 5

4.5 Elementen die buiten de balanstelling vallen ................................................................................ 167 4.6: EMU-saldo .................................................................................................................................... 170 4.7 Bouwrekeningen (balansspecificatie A) ......................................................................................... 171 4.8 Overzicht reserves (balansspecificatie B) ....................................................................................... 173 4.9 Overzicht voorzieningen (balansspecificatie C).............................................................................. 174 5. Overige gegevens............................................................................................................................. 175 5.1 Controleverklaring ......................................................................................................................... 175 Deel 3 - Bijlagen.................................................................................................................................... 176 Bijlage 1: Berekening financiële kengetallen........................................................................................

177 Bijlage 2: Renterisico............................................................................................................................ 178 Bijlage 3: Staat van restantkredieten en af te sluiten restantkredieten............................................... 179 Bijlage 4: Bijlage met de verantwoordingsinformatie over specifieke uitkeringen .............................. 181 Bijlage 5: Baten en lasten 2023 per taakveld ....................................................................................... 215 Bijlage 6: Verplichte beleidsindicatoren............................................................................................... 219

6

Voorwoord Met deze jaarrekening legt het college verantwoording af over het gevoerde beleid van de gemeente Laren. 2023 was het eerste volledige jaar van de college in de samenstelling, zoals die na de verkiezingen van 2022 is verkozen door de raad. Veel van de voorgenomen activiteiten zijn uitgevoerd en de raad heeft een aantal belangrijke beleidskeuzes vastgelegd. Tegelijkertijd zijn er ook projecten die vertraging oplopen en in 2024 verder worden uitgevoerd. In deze jaarrekening ziet u dat door middel van stoplichtrapportages per programma toegelicht.

In dit voorwoord staat het college graag stil bij de belangrijkste conclusies over het afgelopen jaar. Onze voorzieningen staan stevig De kracht van Laren zit in de samenleving, de vele inwoners die zich vrijwillig inzetten en onze geweldige voorzieningen. Die voorzieningen kunnen alleen bestaan omdat zoveel inwoners zich er een bijdrage aan leveren. Daarmee kunnen we als gemeente een veel groter aanbod en meer kwaliteit bieden dan puur op onze eigen inzet en begroting mogelijk is. Het zwembad, Singer, de sportverenigingen, het Brinkhuis, de bibliotheek en Bijzonder Laren draaien op eigen kracht, met meer of minder ondersteuning vanuit de gemeente. Afgelopen jaar is met deze organisaties regelmatig overleg geweest over de samenwerking en de inzet voor ons dorp. Zo zetten we ons in om de hoge tevredenheid over het wonen in Laren te behouden. Organisatorisch en financieel is de basis op orde De onzekere landelijke ontwikkelingen hangen al een aantal jaar boven de markt. Het zogenaamde ‘ravijnjaar’ 2026 nadert inmiddels en zal keuzes vragen. Laren heeft ingezet op een stabiele basis om die onzekere toekomst goed aan te kunnen. In deze jaarrekening laten we daarom een fors verbeterde reservepositie zien. Ook zien we dat de trend van de afgelopen jaren in het Sociaal domein zich voortzet: ook dit jaar is het resultaat weer verder in lijn met de begroting gebracht.

De onzekerheid over kosten en de risico’s in dat programma nemen dus af. In de 2023 is de belasting voor het eerst voor Laren geïnd door de gemeente Huizen. De overgang is grotendeels soepel verlopen en de opbrengsten zijn in lijn met de begrote bedragen. In de begroting voor 2023 is door de drie BEL-gemeenten extra geld uitgetrokken voor onze gezamenlijke ambtelijke organisatie. Het ‘VIBE’-programma loopt komende jaren door, maar zorgt nu al voor extra capaciteit en kwaliteit. De organisatie heeft bijvoorbeeld succesvol de werkzaamheden in de openbare ruimte overgenomen en extra verkiezingen georganiseerd. De opvang van Oekraïense vluchtelingen in Laren is in 2023 afgerond met de verhuizing naar locaties in Blaricum en Eemnes.

7

We zetten flinke stappen met nieuw beleid en uitvoering In 2023 zijn grote stappen gezet om het coalitieakkoord te vertalen in beleid en concrete uitvoeringsprogramma’s. Het programma Ons Laren draaide in 2023 volledig en heeft gezorgd voor betere verbinding met het dorp, door extra bewonersavonden, buurtbezoeken en andere vormen van inwonersbetrokkenheid. De gemeenteraad heeft een aantal belangrijke beleidsdocumenten vastgesteld, zoals het Groenplan, de Visie Sociaal Domein, de Woonvisie en het Koersdocument Duurzaamheid. In 2023 is ook al met de uitvoering begonnen, bijvoorbeeld met extra acties voor woningisolatie. De (parkeer)druk in het centrum heeft bijzondere aandacht gehad van het college. Met extra inzet op handhaving en besluitvorming over de uitbreiding van de blauwe zone aan de Hein Keverweg zijn, vooruitlopende op de verkeersvisie snelle stappen gezet. In 2023 is het gemeentebestuur verhuisd naar het Brinkhuis, waardoor ook in praktische zin invulling wordt gegeven aan de wens om dichter bij de inwoners te staan.

8

Leeswijzer Bij het samenstellen van de jaarstukken 2023 is voor dezelfde opzet gekozen als in 2022. Tegelijk is rekening gehouden met de eisen van de nieuwe regels Besluit Begroting en Verantwoording (BBV). In de jaarstukken zijn de programmateksten vanuit de begroting 2023 aangehouden. Wat betreft weergave van bedragen de volgende opmerkingen. In principe zijn de bedragen weergegeven in hele euro’s. De tabellen zijn echter direct vanuit de administratie opgebouwd die bestaat uit bedragen in eurocenten. Hierdoor kan bij optellingen een afrondingsverschil ontstaan van maximaal enkele euro’s. Het ‘resultaat’ in de financiële tabellen moet als volgt geduid worden: Bedrag + : Bedrag - :

resultaat is negatief (verlies) resultaat is positief (winst)

méér uitgaven of minder inkomsten dan begroot minder uitgaven of méér inkomsten dan begroot

Algemeen Volgens artikel 24 van het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV), bestaan de jaarstukken uit: het jaarverslag (programmaverantwoording en paragrafen) de jaarrekening (programmarekening, balans & toelichting en SiSa-bijlage) De programmaverantwoording en de programmarekening inclusief de toelichting hierop zijn geïntegreerd en worden per programma behandeld. De paragrafen en de balans inclusief toelichting vormen een apart onderdeel van de jaarstukken.

9

Financiële analyse Saldo 2023 Het saldo van de jaarrekening 2023 bedraagt: Financiële resultaten per programma

Realisatie

V/N

1. Bestuurszaken

1.120.974

N

2. Burgerzaken

375.606

N

3. Openbare orde en veiligheid

1.519.857

N

4. Wegen, water en verkeer

3.247.555

N

623.331

N

6. Cultuur en recreatie

1.086.635

N

7. Sociaal Domein

7.298.792

N

494.907

N

-657.129

V

238.417

N

-23.228.901

V

7.084.685

N

0

V

Vennootschapsbelasting

6.951

N

Mutaties met reserves

568.717

V

TOTAAL

-219.603

V

5. Onderwijs

8. Bouw, wonen, milieu en duurzaamheid 9. Grondexploitatie, dorpsvernieuwing en economie 10. Algemene inkomsten en uitgaven Algemene dekkingsmiddelen Overhead Onvoorzien

Ten aanzien van het jaarrekeningsaldo dient rekening gehouden te worden met de budgetoverhevelingsverzoeken in de jaarrekening 2023. De budgetoverhevelingen zijn in de raadsvergadering van 29-05-2024 vastgesteld. Nr.

Programma Omschrijving

Bedrag

1.

1

Laren budget uitvoering nieuw Collegeprogramma

14.166

2.

1

Griffie rekenkamerbudget

23.200

3.

9

Sanering Torenlaan 1

19.236

4.

9

Warmtescans

20.000

5.

9

Regio Budget / Regionale Energiestrategie (RES)

20.000

6.

9

TVW Budget

237.100

7.

4

Aanschaf Leidraad inrichting openbare ruimte

19.450

8.

4

Evaluatie IBOR budget

55.554

9.

5

Bijdrage binnenklimaatproblemen LMS

85.000

10.

2

Vernieuwing website Laren

35.541

Totaal:

529.247

10

Toelichting saldo jaarrekening 2023 Resultaat 2023

Bedrag

V/N

a) Saldo resultaat 2023

-219.603

V

b) BRUTO RESULTAAT

-219.603

V

c) AF: Budgetoverhevelingen van 2023 naar 2024 (tlv resultaat)

529.247

N

0

V

309.644

N

e) NETTO RESULTAAT

Bovenstaande tabel geeft inzicht van het behaald resultaat in 2023. Bij onderdeel a) wordt het saldo van de jaarrekening 2023 weergegeven (ook wel bruto resultaat). Hiervan dienen echter de budgetoverhevelingen 2023 - 2024 in mindering te worden gebracht. Immers worden deze middelen vanuit het behaalde resultaat doorgeschoven van het boekjaar 2021 naar 2022. Resultaatbestemming Resultaat 2023

Bedrag

V/N

BRUTO RESULTAAT

-219.603

V

1) AF: Budgetoverhevelingen van 2023 naar 2024 (raadsvergadering 29-05-2024)

529.247

N

Bruto resultaat (na verrekening budgetoverheveling tlv resultaat)

309.644

N

2) BIJ: Onttrekking bestemmingsreserve Sociaal Domein

0

V

Te bestemmen resultaat (voor) / NETTO RESULTAAT

309.644

V

3) BIJ: Onttrekking Algemene reserve

309.644

N

0

N

Te bestemmen resultaat (na)

Toelichting posten resultaatbestemming jaarrekening 2023 1) Dit betreft de reeds toegelichte budgetoverhevelingen van 2023 naar 2024 zoals vastgesteld in de raadsvergadering van 29 mei 2024. 3) Wat betreft het overige resultaat ad. -/- € 309.644,= wordt dit voorgesteld om dit te onttrekken aan de Algemene reserve.

11

Deel 1 - Jaarverslag

12

1. Programmaverantwoording Algemeen In de programmaverantwoording wordt per programma ingegaan op de gerealiseerde effecten en de wijze waarop die effecten zijn verwezenlijkt. Dit wordt gedaan aan de hand van de beantwoording op de drie W-vragen: Wat hebben we bereikt? (gerealiseerde doelstellingen); Wat hebben we daarvoor gedaan? (uitgevoerde activiteiten); Wat heeft het gekost? Per programma zijn daarnaast indicatoren opgesteld. Een aantal indicatoren is verplicht voorgeschreven. Deze indicatoren zijn in het volgende hoofdstuk verzameld, onder vermelding van de doelstellingen per programma. Naast de programma’s bevat de programmaverantwoording een overzicht van de algemene dekkingsmiddelen, een overzicht van de overheadkosten, het bedrag voor de heffing van de vennootschapsbelasting en het bedrag voor onvoorzien. Opzet programmaverantwoording De opbouw per programma is als volgt: Visie programma; Gerealiseerde doelstellingen (wat hebben we bereikt?); Uitgevoerde activiteiten (wat hebben we daarvoor gedaan?); Overzicht baten en lasten van het programma (wat heeft het gekost?) en Een toelichting op het verschil realisatie 2023 ten opzichte van actuele begroting 2023. In het onderdeel “Wat hebben we daarvoor gedaan?”, worden de activiteiten besproken, die behoren bij de geformuleerde doelstellingen.

Door middel van een zogenoemde verkeerslichtenrapportage is aangegeven of de betreffende activiteit in 2023 is gerealiseerd dan wel loopt volgens planning. GROEN - Doelstelling is gerealiseerd dan wel loopt volgens planning; ORANJE - Doelstelling is deels gerealiseerd dan wel vertraging in de planning; ROOD - Doelstelling is niet gerealiseerd dan wel niet opgestart. Doelstellingen die oranje- en roodgekleurd zijn, zijn nader toegelicht.

13

Programma 1 - Bestuurszaken Visie Het programma bestuurszaken omvat de kosten van het gemeentebestuur zelf: het college, raadsleden, griffie, rekenkamer en staf. Vanuit het bestuur en de staf wordt specifiek gewerkt aan doelstellingen die andere programma’s overstijgen, zoals inwonersparticipatie en het totale financiële beeld.

Wat hebben we bereikt?

Verhuizing gemeentebestuur Het gemeentebestuur verhuisde in de zomer naar het Brinkhuis. Het college en de griffie werken daardoor in het hart van het dorp en zijn - door meer spontane ontmoetingen - laagdrempeliger bereikbaar voor inwoners en organisaties. Regiosamenwerking In 2023 zijn de belastingtaken voor het eerst door gemeente Huizen uitgevoerd. Ons Laren In 2023 gaven we met het programma 'Ons Laren' invulling aan de nieuwe werkwijze voor inwonersbetrokkenheid. Door buurtbezoeken, thematafels en de inzet van online participatie hebben we meer inwoners bereikt én betrokken bij het gemeentelijke beleid.

Wat hebben we daarvoor gedaan? Doelstellingen

Activiteiten

1.1

1.1.1

14

Laren is een vitale gemeente die de taken goed organiseert en financieel stabiel is.

1.1.2

1.2

We versterken de kracht van onze samenleving en zoeken samenwerking

Een stabiele en toekomstbestendige BEL Combinatie kan naast het aanbod van reguliere producten en diensten, snel oppakken van nieuwe wet en regelgeving ook de ambities van de colleges realiseren. Daarbij is efficiency (met dezelfde middelen méér realiseren) een belangrijk doel. Dit vraagt een investering, die in programma ‘overhead’ is opgenomen. In 2022 vindt de definitieve besluitvorming over overdracht plaats, in 2023 zullen we extra aandacht moeten besteden aan goede communicatie aan inwoners en daadwerkelijke implementatie.

1.1.3

Bij de begroting 2024 willen we de raad een afgewogen voorstel voorleggen over het al dan niet invoeren van forenzenbelasting. We trekken, indien mogelijk, samen op met Blaricum en Huizen.

1.1.4

Eind 2023 willen we een significante verbetering zien in de kwaliteit van de financiële stukken ten opzichte van de vorige raadsperiode en met de raad een afspraak gemaakt hebben over begroten met scenario’s en over spelregels voor de algemene reserve.

1.1.5

De verhuizing van het gemeentebestuur wordt de meest zichtbare ontwikkeling in het komende jaar.

1.2.1

Het college gaat wijkschouwen organiseren om met inwoners laagdrempelig contact te hebben over wat er speelt in hun leefomgeving.

1.2.2

Als vernieuwende vorm van inwoners betrekken gaan we thematafels organiseren. Eind2023 hebben we er minstens 3 georganiseerd en kunnen we lessen trekken voor het vervolg.

1.2.3

De jongerenraad is in 2022 gestart, de sportraad krijgt een formele status. We willen hen, net als andere adviesorganen, actief bij laten dragen aan het beleid en dat ook in verschillende raadsvoorstellen zichtbaar maken. We blijven ook het inwonerspanel benutten.

1.2.4

Met onder andere SBL (De Biezem) en Hart van Laren (Brinkhuis) maken we meerjarig subsidie afspraken, waarmee we vernieuwing én continuïteit in de relatie brengen.

1.2.5

Het college wil experimenteren en flexibel inspelen op kansen. We beginnen daar in 2022mee bij het parkeerbeleid. Waar het in 2023 aan de orde komt is uiteraard niet te voorspellen, maar aan het eind van het jaar willen we kunnen aanwijzen waar we dit in onze werkwijze hebben toegepast.

Toelichting bij afwijking (oranje of rood): 1.1.1

Het programma 'VIBE' is ingezet om de BEL-organisatie te versterken. De gemeenteraden van de drie gemeenten zijn in december tijdens een informatieavond bijgepraat over de voortgang.

15

1.1.3

Er vindt overleg plaats met Blaricum en Huizen over de invoering. De organisatie is op dit moment volop bezig met de overgang en het inpassen van de reguliere taken voor Blaricum en Laren. In 2024 gaan we opnieuw het gesprek aan met de uitvoeringsorganisatie om tot een definitief besluit te komen.

1.1.4

In de begroting 2024 is een vernieuwde paragraaf risicomanagement opgenomen. De raad heeft een commissie audit & risk ingesteld. Voor de algemene reserve is de lijn uit het coalitieakkoord gevolgd: grote opbrengsten zijn niet ingezet in de begroting, maar aan de balans toegevoegd.

1.2.4

De financiële verhouding met Hart van Laren is scherp vastgelegd. Met een raadsbesluit zijn tekorten als onderdeel van de vernieuwing met een aanvullende subsidie opgevangen. Achterstallige huren zijn in een lening omgezet. Ook met welzijnsorganisatie Versa zijn nieuwe, strakkere afspraken gemaakt.

1.2.5

De besluitvorming over de blauwe zone is in 2023 afgerond, uitvoering begin 2024. Op De Rijt is, op verzoek van inwoners éénrichtingsverkeer ingevoerd. Vooruitlopend op de nieuwe subsidieverordening hebben we al verschillende inwonersinitiatieven ondersteund, met andere houden we contact om mogelijkheden in de toekomst op te pakken. Tegelijkertijd hebben we nog niet zoveel geëxperimenteerd als we ons voorgenomen hadden. Dit wordt in 2024 doorgezet.

Wat heeft het gekost? In onderstaande tabel zijn de baten en lasten opgenomen die aan dit programma verbonden zijn: ( + ) = nadelig; ( - ) = is voordelig 1. Bestuurszaken

Begr. 2023 v.wijziging 1.289.247

Begr. 2023 na wijziging 1.356.747

Realisatie 2023 1.327.621

Verschil

Lasten

Realisatie 2022 1.421.019

Baten

-86.630

-16.860

-16.860

-206.647

-189.787

Saldo

1.334.389

1.272.387

1.339.887

1.120.974

-218.913

-29.126

Toelichting diverse afwijkingen Verklaring

Bedrag

B/L

V/N

Raad en Commissies: De onder uitbestede werkzaamheden geboekte lasten hebben het begrote budget met € 17.707,= overschreden. Tijdens opstellen begroting 2023, kostenplaats Raad en Commissies was net de overstap gemaakt naar een andersoortige manier van notuleren van RAADS- EN COMMISSIEVERGADERINGEN, met ook mogelijkheden tot meeluisteren van de vergaderingen, echter de te verwachten kosten hiervan waren nog niet geheel duidelijk. Hogere lasten lijken incidenteel van aard, de vergaderingen van Raad worden momenteel in Eemnes gehouden net als de andere 2 gemeenten.

€ -17.707

Lasten

Nadeel

Einde jaar 2022, na opstellen dus van de begroting 2023, werd duidelijk dat de voor het College gevoerde pensioenregeling grootschalig aan vernieuwing onderhevig zou zijn. Hierbij zou ook de jaarlijks af te dragen APPA-pensioenpremie gaan wijzigen. De nieuwe methodiek leidt tot structureel lagere lasten in de begroting van € 48.770,=.

€ 48.770

Lasten

Voordeel

Vanuit de jaarrekening 2022 is er een bedrag aan "Algemene plannen" budget van € 75.000,= overgeheveld. De lasten welke hiermee gedekt moesten worden waren verbonden aan het Collegeprogramma, onderdeel "Ons Laren". In 2023 is daar een bedrag van € 60.834,= op uitgegeven, het restantbudget wordt (nogmaals) overgeheveld naar 2024 om werkzaamheden inzake bijv. buurtbezoek door te kunnen zetten.

€ 14.165

Lasten

Voordeel

16

Onder het College van B&W staan nog 2 aan elkaar gehangen budgetten voor incidentele bijdragen aan uitvoering Collegeprogramma 2022-2026. Gecummuleerd leidt de onderbesteding op met name het incidentele bijdrage-budget van € 109.920,=.

€ 123.353

Lasten

Voordeel

De kostenplaats Griffie laat in totaliteit een groot nadeel zien. Dit is geheel te wijten aan dubbele beztting van functies door ziekte. Het totale nadeel van de geboekte kosten bedraagt incidenteel € 118.769,=.

€ -118.769

Lasten

Nadeel

In 2023 heeft de Rekenkamer als zodanig niet tot nauwelijks gefunctioneerd. Dat kwam met name door lastige invulbaarheid van de personele bezettting als ook weing voorgelegde te onderzoeken onderwerpen. Dit heeft in 2023 geleid tot een incidenteel voordeel van € 23.200,=.

€ 23.200

Lasten

Voordeel

Op de kostensoort overige goederen en diensten zijn kosten geboekt o.b.v. door College opgestarte projecten inzake inwonerspanel 2023 maar ook meerkosten vanuit de regionalisering van de archieven in het Gooi.

€ -13.433

Lasten

Nadeel

Bij de griffie zijn door omstandigheden in de vorm van begeleiding meerkosten gemaakt vanuit bedrijfsgezondheid, begeleiding was gericht op terugkeer in het werkproces van een medewerker.

€ -12.089

Lasten

Nadeel

Het budget op uitbesteding werkzaamheden is onderschreden. Dit komt mede voort uit minder mogelijkheden binnen en vanuit de griffie in jaar 2023 om extra zaken op te pakken. Eveneens ligt er een relatie met de geboekte meerkosten op Raad en Commissie.

€ 12.486

Lasten

Voordeel

Op de beleidsproducten hangende onder programma 1 Bestuurszaken zijn verder vele kleinere mutaties opgetreden en is een mutatie met een personele voorziening geboekt.

€ 95.000

Baten

Nadeel

Herberekening van de pensioenvoorziening voormalig bestuurders op basis gegevens geleverd door ondersteunend bedrijf PRO-ambt en de hierin gegeven berekening op basis van de zgn. BZK-methode heeft een voordeel op de voorziening opgeleverd.

€ -373.373

Baten

Voordeel

Totaal

€ -218.397

17

Programma 2 - Burgerzaken Visie Het programma burgerzaken omvat de werkzaamheden aan de publieksbalie en de telefonische klantcontacten. Ook de organisatie van verkiezingen valt onder het programma burgerzaken.

Wat hebben we bereikt?

Uitvoeren Programma Dienstverlening Iedere twee jaar doen we mee aan de landelijke benchmark 'Waar staat je gemeente' (www.waarstaatjegemeente.nl). Het is een onderzoek onder alle huishoudens in de gemeente. Inwoners worden gevraagd naar hun mening over onze dienstverlening. Uit het onderzoek van 2022 zijn onderstaande verbeterpunten benoemd;  meer doen wat beloofd wordt (afspraak is afspraak)  meer luisteren naar inwoners  sneller reageren (op meldingen, brieven en telefoontjes)  meer handhaven  juiste, beter begrijpelijke en toegankelijke informatie geven  openbare ruimte beter en meer onderhouden Op deze onderdelen is een actieplan gemaakt. Dit plan wordt gemonitord. Doorontwikkeling De doorontwikkeling van het KCC, als eerste aanspreekpunt van de organisatie, zetten we door. Verder is een aantal producten en diensten van de Algemene Plaatselijke Verordening (APV) naar de Frontoffice verlegd. Daardoor kunnen we deze APV-producten, zoals aanmeldingen kleine evenementen en parkeervergunningen, binnen 5 dagen afhandelen.

18

In 2023 vond er een Telan-onderzoek plaats. De opzet van het rapport was inzicht krijgen in de bereikbaarheid van BEL en de onderlinge bereikbaarheid. Daar kwam een mooi resultaat uit naar voren voor het KCC. In 2024 vindt er inzet plaats voor een algemene verbetering binnen de organisatie in het kader telefonische bereikbaarheid. Burgerzaken De kwaliteit van de gegevens in de Basisregistratie Personen (BRP) hebben we geborgd en de digitalisering van Burgerzaken voortgezet. Meerdere diensten stellen we digitaal beschikbaar. Ook werkt team Burgerzaken steeds meer papierloos. We werken aan de aanpak van identiteit- en adresfraude en we professionaliseren het verkiezingsproces door project- en procesverbetering. In 2023 organiseerden we de landelijke verkiezingen succesvol, verdeeld over 1 dag. Het opkomstpercentage lag hoger dan het landelijk gemiddelde. VIBE In 2023 startten we met een adviseur dienstverlening die samen met de ambassadeurs dienstverlening de projecten vanuit VIBE oppakt. De projecten hebben betrekking op verbetering dienstverlening.

Beleidsindicatoren Indicator bij Doelstelling 2.1

De klanttevredenheid van de gemeentelijke Dienstverlening is stabiel of neemt bij voorkeur jaarlijks toe op basis van een 2-jaarlijkse nulmeting, Waar Staat Je Gemeente. Laatste meting voorjaar 2022. Aan onze balie hoeft u gemiddeld niet langer dan 5 minuten te wachten als u een afspraak heeft* Digitaal bestelde en betaalde producten ontvangt u binnen 5 werkdagen** Indicator bij Doelstelling 2.2 Oordeel BRP zelfevaluatie volgens wettelijke vereisten Oordeel zelfevaluatie reisdocumenten volgens wettelijke vereisten Indicator bij Doelstelling 2.3 Stemlokalen voldoen aan wettelijke vereisten qua toegankelijkheid

Wat hebben we daarvoor gedaan? Doelstellingen

Activiteiten

2.1

2.1.1

19

Realisatie 2022 7

Begroting Begroting 2023 7

Realisatie realisatie 2023 7

100%

100%

100%

90%

90%

100%

Realisatie 2022 positief positief

Begroting 20232022 Positief Positief

Realisatie 2023 positief Positief

Realisatie Begroting 2022 20232022 100% 100%

Realisatie 2023 100%

2.2

2.3

2.4

Verder ontwikkelen van Idienstverlening. Onze dienstverlening is bij voorkeur digitaal en persoonlijk voor wie dat nodig heeft (BEL-brede 2.1.2 doelstelling)

De diensten en producten van burgerzaken worden daar waar mogelijk digitaal aangeboden. Hierdoor is het mogelijk voor inwoners om 24/7 aanvragen te doen.

Verhogen tevredenheid inwoners (BEL-brede doelstelling)

2.2.1

Elke 2 jaar wordt de tevredenheid van de inwoners gemeten aan de hand van Waar Staat Je Gemeente. Hierop wordt een actieplan gemaakt en uitgevoerd

2.2.2

Er wordt continue gestuurd op afgesproken servicenormen waarbij het kwaliteitshandvest van de VNG wordt gehanteerd.

De Basisregistratie Personen is 2.3.1 structureel van hoge kwaliteit (BELbrede doelstelling)

Om identiteitsfraude te voorkomen wordt er geïnvesteerd in gezichtsopname aan de balie. Wetgeving maakt dat dit verplicht wordt voor alle gemeentes

De zelfevaluatie zal elk jaar plaatsvinden.

2.3.2

De adresonderzoeken worden geïntensiveerd. We maken gebruik van Landelijke aanpak adreskwaliteit (LAA). Huisbezoeken worden onderdeel van het proces. Tevens zal het gebruik van briefadressen en de leegstand hierin worden meegenomen.

2.3.3

Medewerkers van Burgerzaken zijn aantoonbaar goed opgeleid door het behalen van certificaten.

2.3.4

Het protocol document en identiteitsfraude zal worden geactualiseerd.

Wij communiceren proactief, tijdig, 2.4.1 consequent en accuraat.

2.4.2

n 2023 voldoen we aan de nieuwe verplichtingen uit de Wet Open Overheid: alle openbare stukken van college en gemeenteraad worden op de website geplaatst, en zijn zo makkelijk online terug te vinden voor de inwoners. We passen ons taalgebruik aan naar begrijpelijk, formulieren worden simpeler en begrijpelijk gemaakt via het project “Communiceren met impact"

Toelichting bij afwijking (oranje of rood): 2.1.2

Staat onhold ivm beviligingsvraagstuk

2.3.2

De adresonderzoeken zijn geïntensiveerd in 2023, Leegstand vind verdere opvolging in 2024

2.4.2

Eerste jaar van bewustwording en basistraining is succesvol afgerond. 2023 staat in het teken van verdiepingstrainingen. Deze zijn allen al gepland. Daarna blijft het herhalen, borgen en aandacht hebben voor dit onderwerp, waarmee het eigenlijk nooit helemaal "af" is.

Wat heeft het gekost? In onderstaande tabel zijn de baten en lasten opgenomen die aan dit programma verbonden zijn: ( + ) = nadelig; ( - ) = is voordelig

20

2. Burgerzaken

Begr. 2023 v.wijziging 497.710

Begr. 2023 na wijziging 497.710

Realisatie 2023 547.232

Verschil

Lasten

Realisatie 2022 508.117

Baten

-163.049

-144.500

-144.500

-171.626

-27.126

Saldo

345.068

353.210

353.210

375.606

22.396

49.522

Toelichting diverse afwijkingen Verklaring

Bedrag

B/L

V/N

Verkiezingen

€ -33.504

Lasten

Nadeel

Op diverse andere beleidsproducten zijn kleine mutaties te melden.

€ 11.108

Baten

Voordeel

Totaal

€ -22.396

De begroting 2023 was ingericht op dubbele verkiezingen voor de provinciale- en waterschapsverkiezing op dezelfde dag. Maar door de val van het kabinet is er een extra verkiezing georganiseerd voor de tweede kamerverkiezingen. Deze verkiezing heeft op een andere dag plaatsgevonden waardoor de lasten met betrekking tot personeel, huur en materieel is verdubbeld.

21

Programma 3 - Openbare orde en veiligheid Visie Het programma Openbare orde en veiligheid wordt grotendeels door de Veiligheidsregio uitgevoerd en omvat de kosten van brandweer en crisisbeheersing. Ook de lokale inzet voor de Algemene Plaatselijke Verordening (APV) valt hieronder.

Wat hebben we bereikt?

Capaciteit en zichtbaarheid Boa's en nieuw boa systeem In 2022 hebben we de Boa capaciteit structureel opgehoogd. In 2023 is de boa capaciteit ingevuld en is er gewerkt aan een toekomstbestendig en professioneel Boa-team. Dit doen wij door slim gebruik te maken van data en inzet te plegen op de plaatsen en tijdstippen waar boa toezicht vereist is. Ook zetten we sterk in op het verder opleiden en opbouwen van expertise op diverse onderwerpen. Het boa-domein is enorm gewijzigd en dit vraagt om goed geschoolde en stevige handhavers die weten welke bevoegdheden ze kunnen inzetten. Eind 2023 zijn de nieuwe boa-voertuigen geleverd. De voertuigen zijn voorzien van landelijke striping en een lichtbak op het dak. Dit draagt ook weer bij aan de zichtbaarheid van het team. De uitrusting van de voertuigen zorgt er voor dat de voertuigen geschikt zijn om in allerlei situaties in te zetten. Hierdoor zijn de boa’s in staat om hun werk nog professioneler uit te voeren. Sinds de zomer van 2023 maken we gebruik van een nieuw boa systeem. Dit systeem is AVG- en WPG-proof en biedt de mogelijkheid om nog beter te registreren. Hierdoor kan de boa-capaciteit op de tijdstippen en plekken ingezet worden waar dit nodig is. Hierdoor wordt de zichtbaarheid van de boa’s verhoogd. Jeugd en veiligheid

22

De kern van de aanpak van het signaleringsnetwerk jeugd is enerzijds het vroegtijdig, snel en consequent reageren op overlastsituaties die door jeugdigen gepleegd worden. Anderzijds ondersteunt het kwetsbare individuele jongeren in vraagstukken die van belang zijn voor hun ontwikkeling. In de aanpak werken collega's van OOV en de boa's nauw samen met jongerenwerk, politie en Halt. Hiervoor sluiten wij aan bij het jeugdoverleg. Wanneer preventie niet genoeg is, kijken we op maat naar wat er nodig is om een jongere uit de problemen te krijgen en te houden. Zo is het mogelijk dat een jongere aangemeld wordt voor triage van de lokale persoonsgerichte aanpak of aangemeld wordt bij het Veiligheidshuis. Dit is in acht gevallen daadwerkelijk gebeurd. Het thema jeugd en veiligheid is ook opgenomen in het nieuwe Integraal Veiligheidsplan (IVP) van Laren. Lokale persoonsgerichte aanpak & Zorg- en Veiligheidshuis De lokale persoonsgerichte aanpak (PGA) is een aanpak voor de begeleiding van personen met een zorgbehoefte die betrokken zijn bij overlast en/of criminaliteit. In 2023 vond er structureel overleg plaats met relevante partijen op het gebied van zorg (bijv. GGZ, sociaal wijkteam) en straf (bijv. OM, Reclassering, politie). De lokale persoonsgerichte aanpak is met name ingezet op complexere overlasten criminaliteitsdossiers.

Hierbij gaat het ook om individuen waar zowel zorg- als strafmaatregelen nodig zijn om te komen tot een veilige leefsituatie. In 2023 liep één casus bij het Zorg- en Veiligheidshuis en zijn acht personen aangemeld voor de PGA. Van deze acht personen zijn er zes woonachtig in andere gemeenten waar de casus dan ook verder wordt opgepakt. Wat opvalt is dat alle PGA-casussen jongeren betreffen. Digitale criminaliteit In 2023 trokken we regionaal op in de strijd tegen digitale criminaliteit. De focus ligt op drie groepen: ouderen, midden- en kleinbedrijven en jongeren (tot 18 jaar). We organiseerden onder andere voorlichtingsbijeenkomsten en probeerden alle doelgroepen via communicatie handvatten te bieden om zichzelf digitaal weerbaar te maken. Samen met onze buurgemeenten blijven we constant op zoek naar nieuwe interventies en mogelijkheden om in te zetten op dit thema. Ondermijnende criminaliteit In 2023 is er verder ingezet op bestrijding van ondermijning in de relevante sectoren, zoals horeca, vastgoed en kwetsbare gebieden. Het Bestuurlijk InterventieTeam (BIT) voerde in 2023 twee controles uit. Deze controles hadden als doel de veiligheid en leefbaarheid te verhogen. Er is 1 controle uitgevoerd op basis van het thema ‘Vastgoed’. Hierbij is onderzoek gedaan en zijn controles uitgevoerd in het kader van spookbewoning.

Ook is er een onderzoek en controle uitgevoerd op basis van het thema ‘Horeca’. De controles leidden tot mooie resultaten en verschaften ons beeld over de huidige situatie. Na elke controle is actief gecommuniceerd om zo meer bekendheid te geven aan het onderwerp Ondermijning en het BIT. Ook is er één zogenoemd ‘knock and talk’ gesprek gevoerd bij Bocaccio met als doel het controleren van de vergunning en zicht te krijgen op deze onderneming. In 2024 worden controles ingepland met onze ketenpartners en zorgverleners. Naast de controlemomenten is er in 2023 één incident geweest op een pand aan de Brink. Dit leidde ertoe dat er optimaal gebruik is gemaakt van de bevoegdheden van de burgemeester om de veiligheid en leefbaarheid van de kwetsbare omgeving te realiseren. In 2023 is er een beleidsregel vergunningsplicht opgesteld die ingezet kan worden bij vermoeden van malafide ondernemers/ panden of branches. Om de gemeenteraad meer te betrekken bij het onderwerp ondermijning en hen bekend te maken met de verschijningsvormen is er in 2023 een raadsavond ondermijning georganiseerd. In het lokaal ondermijningsoverleg is, samen met de ketenpartners, gelopen op signalen en is ondermijnings-casuïstiek behandeld.

Samen met de andere gemeenten uit de regio Gooi en Vechtstreek is onderzoek gedaan naar het oprichten van een regionaal Bibob Team (RBT) en is er een subsidieaanvraag ingediend bij de Provincie om het RBT op te richten. Ook zijn er regionaal

23

ervaringen met elkaar uitgewisseld over het gebruik van bestuursrechtelijke bevoegdheden. Verder hebben wij ingezet op bewustwording bij het intern personeel van de BEL Combinatie via een communicatiecampagne op intranet. Dit had als doel het herkennen van ondermijnende criminaliteit. Crisisbeheersing Om de mensen van de crisisorganisatie zo goed als mogelijk voor te bereiden op de bestrijding van een ramp of crisis, is het belangrijk om voldoende te oefenen en trainen. Dit is en blijft van cruciaal belang. Er is extra opleidingsbudget, bedoeld om naast de reguliere oefeningen ook lokaal georganiseerde oefeningen te kunnen houden, zowel voor bestuur als voor de ambtelijke organisatie. In 2023 is geen beroep gedaan op het extra opleidingsbudget. Door personele wisselingen was er geen tijd om dit goed op te pakken. Eind 2023 zijn er procestrainingen georganiseerd voor verschillende doelgroepen om zo de proceskant van de crisisorganisatie per onderdeel terug te brengen naar een basisniveau. Na inventarisatie is vastgesteld dat er aanzienlijke veranderingen hebben plaatsgevonden in het personeelsbestand. Deze wijzigingen leidden tot het verlies van waardevolle kennis en expertise. Opvang ontheemden Oekraïne De gemeenten Blaricum, Eemnes en Laren sloegen de handen ineen om Oekraïense vluchtelingen op te vangen.

Het beheer en de uitvoering van de opvang voor Oekraïners is belegd bij de BEL Combinatie. In 2023 zag de initiële fase toe op het verhuizen van de 206 Oekraïense vluchtelingen vanuit de noodopvanglocaties binnen de BEL-gemeenten naar de twee nieuwe locaties waar zij voor langere termijn kunnen verblijven: de Barbeelstraat in Eemnes en de Woensberg in Blaricum. Met het in gebruik nemen van de nieuwe opvanglocaties in 2023 is de opvangcapaciteit binnen de BEL-gemeenten gegroeid van 206 opvangplekken naar 392 opvangplekken. De nieuwe opvangplekken zijn vanaf het 2e kwartaal 2023 gefaseerd in gebruik genomen. De kosten voor de opvang worden gedekt door de middelen die het Rijk beschikbaar stelt vanuit de bekostigingsregeling opvang ontheemden Oekraïne. Het uitgangspunt is dat de opvang gerealiseerd wordt binnen de middelen die het Rijk hiervoor beschikbaar stelt. Het exploitatieresultaat 2023 (Oekraïne project) zal worden gestort in de bestemmingsreserves die gevormd zijn bij de resultaatbestemming 2022. Door het storten van het resultaat in de bestemmingsreserves blijven de ontvangen rijksmiddelen gelabeld en kunnen toekomstige kosten/risico’s op dit project gedekt worden. Wat hebben we daarvoor gedaan? Doelstellingen 3.1

Activiteiten

We houden het veiligheidsgevoel op 3.1.1 peil.

De samenwerking en afstemming met buurtpreventieverenigingen wordt meer opgezocht. Buurtpreventieverenigingen spelen een belangrijke rol in het signaleren van knelpunten en het informeren van bewoners. Dit waardevolle netwerk gaan we in 2023 actiever benutten.

3.1.2

Inzet en prioritering van BOA-inzet wordt beter zichtbaar gemaakt in het dorp, voor 2023 halen we prioriteiten op via het burgerpanel. De formatie is structureel uitgebreid naar 3 fte. Komend jaar werken we aan het zichtbaar maken daarvan in het dorp. Omdat capaciteit altijd schaars blijft betrekken we inwoners bij het opstellen van de prioriteiten voor de inzet.

3.1.3

24

3.2

3.3

We bestrijden georganiseerde criminaliteit regionaal

3.2.1

Zowel ambtelijk als bestuurlijk vindt 2 keer per jaar een crisisoefening plaats. Afgelopen jaren hebben aangetoond hoe groot de impact van crises kan zijn (corona, opvang Oekraïners). Om de werkwijze en routine te onderhouden blijven we oefenen met crisisstructuren en –besluitvorming. In 2023 wordt een nieuw (regionaal) Veiligheidsplan uitgevoerd. In de Gooi en Vechtstreek wordt, samen met de raden, een nieuw IVP opgesteld. Dit wordt eind 2022 of begin 2023 vastgesteld. In 2023 beginnen we met de uitvoering.

3.2.3

Regionaal delen we vaker capaciteit en expertise, onder andere op ondermijnende en digitale criminaliteit. We zien op steeds meer complexe thema’s dat samenwerking nodig is om de juiste expertise te kunnen inzetten. Deze samenwerking verwachten we onder de vlag van het IVP verder te kunnen uitwerken.

Evenementen zijn passend bij Laren 3.3.1 en de overlast wordt beperkt

In 2023 maken we nieuwe meerjarige afspraken met de kermis en over het Winter Village. Met onze grote evenementen zijn in het verleden meerjarige afspraken gemaakt, die nu aflopen. Komend jaar gaan we die herzien en opnieuw vastleggen. Daarbij kijken we ook of dit leidt tot aanpassingen van het evenementenbeleid, die door de raad moeten worden vastgesteld.

3.3.2

We gaan als gemeente verkeersregelaars aanbieden voor maatschappelijke evenementen. De politie kan niet altijd inspringen bij evenement op straat. Vrijwilligersorganisaties (denk aan 4 mei herdenking, Sint Jansprocessie, Sinterklaasintocht) hebben moeite om zelf voldoende verkeersregelaars te vinden en op te leiden. Daarom gaan we hen vanaf 2023 ondersteunen door als gemeente de inzet van verkeersregelaars te vergoeden.

Toelichting bij afwijking (oranje of rood): 3.1.3

Ambtelijk zijn er procestrainingen georganiseerd. Bestuurlijk zijn er geen oefeningen geweest met de Veiligheidsregio/bevolkingszorg Gooi en Vechtstreek. De oefeningen bestuurlijk zullen in 2024 plaatsvinden. De oefeningen bestuurlijk zijn reeds gepland.

3.3.1

Dit is onderdeel en afhankelijk van het nieuwe evenementenbeleid. Het realiseren van het evenementenbeleid loopt nog en staat in 2024 op de planning voor vaststelling.

Wat heeft het gekost? In onderstaande tabel zijn de baten en lasten opgenomen die aan dit programma verbonden zijn: ( + ) = nadelig; ( - ) = is voordelig 3. Openbare orde en veiligheid Lasten Baten

Realisatie 2022 1.456.964

Begr. 2023 v.wijziging 1.484.382

Begr. 2023 na wijziging 1.502.182

Realisatie 2023 1.622.330

Verschil

-138.935

-88.309

-88.309

-102.473

-14.164

25

120.147

Saldo

1.318.029

1.396.073

1.413.873

1.519.857

105.984

Toelichting diverse afwijkingen Verklaring

Bedrag

B/L

V/N

APV

€ -10.546

Lasten

Nadeel

Naar aanleiding van diverse incidenten is er extra inzet gepleegd op College de Brink om beeld te krijgen van de situatie en hier adequaat tegen op te kunnen treden. Deze extra inzet heeft geleid tot een overschrijding van de begrootte posten met € 40.528.

€ -28.427

Lasten

Nadeel

Op het beleidsproduct gehangen onder de GR Veiligheidsregio, m.n. de brandweer zijn hogere kosten gerealiseerd, met name vanuit hogere arbeidskosten. Door de Veiligheidsregio is dan ook een tekort op de jaarrekening gepresenteerd van ruim 0,8 miljoen waarin Laren deelneemt voor een bedrag van € 39.000,= welke in de rekeneing 2023 is verwerkt.

€ -50.273

Lasten

Nadeel

De Brandweerkazeren in Laren brengt al enkele jaren meerkosten met zicht mee. Dat heeft te maken met ouderdom van het gebouw en apparatuur / inventeris zoals de verwarminginstallatie. Het gebouw is van de gemeente Laren,, operationeel gebruik ligt voornamelijk bij de GR Veiligheidsregio G&V. Agelopen jaren zijn er wat noodreparaties geweest om kazerne operationeel te houden, in 2024 wordt gewerkt aan plan hoe verder met gebouw en installaties gegaan kan worden.

€ -33.252

Lasten

Nadeel

Op dot programma hebben zich vele kleine verschillen voorgedaan. Per saldo met een voordeel van circa € 16.500,-.

€ 16.500

Baten

Voordeel

Totaal

€ -105.998

De overschrijding op de lasten wordt veroorzaakt door de BOA-uitbreiding in formatie. Dit is een doorrekening van de DVO.

26

Programma 4 - wegen, groen, water en verkeer Visie In dit programma worden kosten opgenomen voor onderhoud van de openbare ruimte, de straatverlichtingen –reiniging en gladheidsbestrijding. Ook de uitvoering van het parkeerbeleid en het beheer van de hertenkamp vallen hieronder. Wat hebben we bereikt? Integraal beheer openbare ruimte Vanaf 2020 werken we met een integraal contract met een aannemer voor onder andere machinaal vegen, onkruid bestrijden, kolken reinigen, groen- en bomenonderhoud op basis van beeldkwaliteit. Op 31 december 2023 liep het contract af en kozen we ervoor om geen gebruik te maken van de mogelijkheid tot verlenging. In 2023 is binnen de BEL Combinatie een project gestart om te onderzoeken op welke wijze het beheer openbare ruimte het beste uitgevoerd kan worden. Onderwerp van dit project is om te bekijken welke samenwerking tussen de buitendienst en aannemers, alsook de verschillende werkzaamheden, het beste uitgevoerd kunnen worden. In 2024 krijgt dit verder vorm en kan leiden tot bestuurlijke besluitvorming over de toekomstige inrichting van werkzaamheden. Bomenbeleid Medio 2022 werd een nieuw bomenbeleid (kapbeleid) van kracht. Met het nieuwe beleid kijken we op basis van objectieve criteria of een boom wel of niet gekapt mag worden.

Er is bijbehorend sanctiebeleid opgesteld en er zijn nadere regels vastgesteld voor het onderdeel financiële herplantplicht. Uit een eerste globale evaluatie blijkt dat de betrokken afdelingen elkaar goed weten te vinden bij onduidelijkheden. Bij het project 'Ligweide' werd als eerste aan het begin van het project gekeken naar de belangen van bouw en de waarde van de bomen. Dit gebeurde conform het nieuwe beleid. Zo kon een en ander goed tegen elkaar worden afgewogen. Ervaringen uit dit project nemen we mee voor toekomstige projecten. Groenbeleidsplan Het groenbeleidsplan Laren is vastgesteld. Dit plan bevat een beleids-prioritering en een groenstructuurkaart. Er zijn maatregelen en projecten benoemd om de juiste prioritering vast te stellen. Deze worden in 2024 verder uitgewerkt en gefaseerd uitgevoerd. Het plan biedt verder een handvat voor het maken van keuzes bij het groenonderhoud. Tenslotte is het een onderbouwing vanuit groen voor de nog op te stellen omgevingsvisie en –plan. Bomen Rondom de bomen op de brink is de bodem “geploft”. Met behulp van luchtdruk maken we de bodem los en voegen we voedingsstoffen toe. Zo bevorderen we de gezondheid van deze bomen. Ook is de grond met daarop aanwezige begroeiing na de evenementen hersteld en bemest. Door een achterstand in het onderhoud was het nodig dit jaar een “inhaalslag kap” uit te voeren.

Dode en zeer slechte bomen zijn gekapt. De bomen worden vervangen, daarbij planten we waar mogelijk meerdere soorten aan die bijdragen aan de biodiversiteit. Op de boomfeestdag zijn al 2 bomen geplant. De rest van de herplant volgt in het najaar 2024.

27

Boomfeestdag 2024 Biodiversiteit Bij de werkzaamheden proberen we waar mogelijk de biodiversiteit te verhogen. In Laren is in een aantal bermen (totaal ca.225 m2) een bollenmengsel geplant, speciaal samengesteld voor bijen en andere bloembezoekende insecten. Riolering Het Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP) loopt door in 2023. Binnen de nieuwe Omgevingswet vervalt de verplichting om een gemeentelijk rioleringsplan op te stellen. In de nieuwe Omgevingswet is in de toelichting wel aangegeven dat het opstellen van een omgevingsprogramma voor riolering en water belangrijk is. Gemeenten zijn nog steeds verplicht invulling te geven aan hun gemeentelijke watertaken en de financiën voor de rioolheffing te verantwoorden. Daarom is in 2023 gestart met het opstellen van een Water-rioleringsprogramma (WRP 2024-2028) in de lijn van de Omgevingswet. Deze zal in 2024 worden vastgesteld.

28

Wegen Het huidige wegenbeheerplan loopt door tot in 2023. Voor het nieuwe wegenbeheerplan vonden inmiddels inventarisaties en inspecties van het te beheren areaal plaats. Met deze informatie zijn de eerste stappen gezet voor het nieuwe wegenbeheerplan 2024-2028. Het plan wordt in 2024 afgerond en vastgesteld.

Integrale reconstructie Hoefloo, Houtweg en Stationsweg In januari 2023 is er gestart met de werkzaamheden aan de Hoefloo, Houtweg en Stationsweg. Integraal wordt hier het riool vervangen, vindt er onderhoud plaats aan groen, worden lichtmasten vervangen en het straatwerk vernieuwd. De laatste fase van de Houtweg wordt in het voorjaar van 2024 afgerond.

29

Asfaltonderhoud Hilversumseweg In de zomer van 2023 is de asfaltverharding van de Hilversumseweg na een levensduur van ruim 20 jaar totaal vernieuwd. Eerder uitgevoerde weginspecties en meldingen vanuit bewoners waren hier de aanleiding van.

30

Fiets- en voetgangerstunnel Hoefloo Na een grondig voorbereidingsproces waarbij we nauw samenwerkten met Rijkswaterstaat, is in het voorjaar van 2023 de fiets- en voetgangerstunnel Hoefloo onder de rijksweg A1 volledig gerenoveerd. In het kader van duurzaamheid is het nieuwe fietspad met een rode steenslag uitgevoerd.

(foto voor renovatie)

(foto na renovatie)

Naarderstraat Om een integrale afweging te kunnen maken vanwege de verkeersvisie en het Centrumplan is dit project tijdelijk nog niet uitgevoerd. Mede vanwege de gevoerde inspraakprocedure met onder andere de winkeliers aldaar.

31

Van wateroverlast naar Laren Regenklaar Laren wil de overlast van water als gevolg van hevige regenval tegengaan door zo min mogelijk schoon regenwater via het riool af te voeren. Om dat te realiseren, koppelen we daken en wegen van het riool af. Dit doen we zoveel mogelijk integraal en in samenhang met andere projecten via een gebiedsgerichte aanpak. Een (nieuwbouw)project kan een aanleiding zijn voor een integrale gebiedsaanpak voor regenwater. Met de woningbouwstichting hebben we een aantal projecten uitgevoerd waarbij huurwoningen zijn afgekoppeld in combinatie met andere werkzaamheden zoals de verduurzaming van woningen. We zijn volop bezig met de uitvoering van een groot aantal projecten. Het afgelopen jaar zijn de volgende projecten opgeleverd: Naarderstraat, Laag en Hoog, Hoefloo, Houtweg, Hilversumseweg. Ook zijn in een aantal wijken in lage delen van Laren kleine maatregelen uitgevoerd bij woningen. De uitvoering loopt het komende jaar nog door. In het afgelopen jaar is er veel aandacht besteed aan de voorbereidingen voor een natuurlijke vijver met waterberging ter plaatse van de Coeswaerde. Aanleg glasvezel in Laren In heel Nederland is sinds de invoering van de Telecommunicatiewet, daar waar het commercieel interessant is, op verschillende plaatsen een glasvezelnetwerk aangelegd. Veelal uitgevoerd door een combinatie van marktpartijen.

Zo bleek een combinatie van aanbieders ook geïnteresseerd te zijn in de aanleg van een glasvezelnetwerk in de BEL-gemeenten. In de BEL-gemeenten voerden we in 2022 gesprekken met een combinatie van geïnteresseerde aanbieders van een glasvezelnet. Dit leidde tot een samenwerkingsovereenkomst per gemeente met de combinatie van Telecommunicatie-aanbieders.Vanaf april 2022 is de daadwerkelijke aanleg van het glasvezelnet van Telecommunicatie-aanbieder DELTA Fiber in Laren uitgevoerd en in 2023 opgeleverd. De Telecommunicatie-aanbieder KPN heeft zich gemeld en zal in 2024 starten met de werkzaamheden.

32

Verkeer en Vervoer Verkeersvisie 2035 In 2023 startten we met het opstellen van een nieuwe beleidsplan voor verkeer en vervoer: de verkeersvisie 2035. Deze visie wordt samen met Blaricum en Eemnes opgesteld. In september is een enquête gehouden over het verkeer en vervoer. Ook heeft er een omgevingstour plaatsgevonden en organiseerden we informatieavonden geweest over dit thema. Deze input nemen we mee in de Verkeersvisie die in 2024 wordt opgesteld en vastgesteld door de raad. In 2024 wordt ook een gemeentelijk uitvoeringsprogramma opgesteld.

33

Parkeren rondom Singer In 2023 deed het college onderzoek naar korte termijn maatregelen om het parkeren rondom Singer in betere banen te leiden. Uitkomst daarvan is dat als proef van anderhalf jaar een blauwe zone ingesteld is op Hein Keverweg. In deze blauwe zone mag dagelijks tussen 9.00 en 18.00 uur gedurende maximaal 4 uur aangesloten geparkeerd worden. Na een jaar evalueren we het effect van de blauwe zone. De uitkomsten betrekken we in het uitvoeringsprogramma van de verkeersvisie. Strategisch Plan Verkeersveiligheid (SPV) 2030 In 2023 stelde provincie Noord Holland het Regionale uitvoeringsprogramma Verkeersveiligheid vast in het kader van Rijksprogramma Strategisch Plan Verkeersveiligheid (SPV). Dit plan ondertekent de gemeente Laren begin 2024. Per gemeente wordt duidelijk gemaakt waar de aandachtspunten zich bevinden en waar welke investeringen wenselijk zijn. Er is een gemeentelijke bijdrage nodig. Omdat de benodigde budgetten nog niet in beeld zijn, is er nog geen bedrag opgenomen in de begroting. Per

34

project komt het college met een voorstel inclusief de mogelijke subsidies. Insteek is om de uitvoering op te pakken binnen het uitvoeringsprogramma van de Verkeersvisie. Nationaal Toekomstbeeld Fiets (NTF) De provincie werkt samen met de regiogemeenten aan het Nationaal Toekomstbeeld Fiets (Tour de Force). Dit plan voorziet in het stimuleren van het gebruik van de fiets. Omdat de benodigde budgetten nog niet in beeld zijn, is er nog geen bedrag opgenomen in de begroting. Er wordt gewerkt aan een regionale uitvoeringsagenda. In 2023 is verder gewerkt aan de Regionale doorfietsroutes. Er is door regio Gooi & Vechtstreek een coördinerend projectleider aangesteld die de gemeenten gaat ondersteunen om de realisatie van routes, die door meerdere gemeentes lopen, af te stemmen. Voor Laren is de route Hilversum - Huizen via Laren en Blaricum van belang. Ook wordt met de provincie het gesprek gevoerd over de middelen die hiervoor nodig zijn. Regionaal MobiliteitsPlan (RMP) Dit plan komt voort uit het Klimaatakkoord. Elke wegbeheerder dient een bijdrage te leveren aan de landelijke opgave om te komen tot een reductie van de uitstoot van CO2 ten gevolge van wegverkeer. De provincie stelt met de regiogemeenten een menukaart op. Gemeenten kunnen op basis daarvan keuzes maken waar de reductie kan worden gerealiseerd.

Omdat de benodigde budgetten nog niet in beeld zijn, is er nog geen bedrag opgenomen in de begroting. Quickwin maatregelen busstation Crailo / Ter Gooi Regio Gooi en Vechtstreek heeft in 2023 een plan gemaakt om de fietsenstallingen bij halte Crailo Tergooi te verbeteren. Gemeente Blaricum vroeg subsidie aan bij provincie Noord Holland en gaat de maatregel in 2024 realiseren met een bijdrage van de regio waaronder gemeente Laren. Wat hebben we daarvoor gedaan? Doelstellingen 4.1

4.2

Activiteiten

We benaderen het onderhoud van 4.1.1 groen en grijs integraal en betrekken inwoners.

Onderhoudsprojecten zijn een grote kostenpost en wegen gaan daarna weer tientallenjaren mee. Wanneer we investeren moet de afweging daaronder dus toekomst bestendigzijn. Het college presenteert in 2023 een integrale onderhoudsplanning, waarbij de prioritering breder afgewogen wordt dan enkel de staat van het wegdek.

4.1.2

Eind 2022 wordt naar verwachting het nieuwe groenplan vastgesteld. Daarin is extra aandacht voor het betrekken van inwoners. In 2023 willen we concreet laten zien hoe dat tot meer en meer succesvolle inwonersinitiatieven leidt.

4.2.1

Vooruitlopend op nieuw verkeersbeleid gaan we experimenteren om te kijken hoe maatregelen in de praktijk uitpakt. In 2023 leidt dat onder andere rond Singer (HeinKeverweg) en op de Nieuweweg (bij evenementen) tot aanpassingen. We geven daarbij duidelijk aan hoe we evalueren en vervolgstappen bepalen.

4.2.2

Zwaar vrachtverkeer door het dorp en voor bevoorrading zorgt voor overlast en een gevoel van onveiligheid. In 2023 verkennen we (mogelijk aan een thematafel) welke maatregelenmogelijk zijn om dit te beperken, zodat het in het nieuwe verkeersbeleid wordt meegenomen.

We pakken knelpunten in parkeerdruk en overlast aan.

35

4.2.3

De gemeente stuurt op dit moment maar beperkt op OV en fietsgebruik. De middelen en invloed zijn ook beperkt, maar in 2023 verkennen we (onder andere met de jongerenraad)welke maatregelen we kunnen nemen om OV en fietsen aantrekkelijker te maken. Voor het stimuleren van fietsgebruik werken we regionaal samen. Daarnaast moet besluitvorming plaatsvinden over de wenselijkheid van doorfietsroutes door het dorp.

4.2.4

In 2023 werken we aan een nieuw verkeersbeleidsplan, waarin bovenstaande onderwerpen verwerkt worden. We trekken bij het opstellen zoveel mogelijk samen op met Blaricum en Eemnes om een samenhangend verkeersbeleid te realiseren.

Toelichting bij afwijking (oranje of rood): 4.1.1

Onderhoudsplanning wordt meegenomen in het aan te leveren wegenbeheerplan van de gemeente. Naar verwachting is dit begin 2024.

4.1.2

Het Groenbeleidsplan Laren is juli 2023 door de raad vastgesteld. In het plan zijn maatregelen en projecten benoemd. Deze worden in 2024 verder uitgewerkt en gefaseerd uitgevoerd. Bij de uitwerking wordt per project aangegeven wat een passende manier van participatie is.

4.2.2

Wordt meegenomen in de verkeersvisie die in 2024 wordt opgesteld. Daarnaast is er een motie aangenomen door de raad. Hiertoe dient een bestuursopdracht te worden opgesteld.

4.2.4

Wordt meegenomen in de Verkeersvisie 2035 die in 2024 wordt opgesteld.

Wat heeft het gekost? In onderstaande tabel zijn de baten en lasten opgenomen die aan dit programma verbonden zijn: ( + ) = nadelig; ( - ) = is voordelig 4. Wegen, water en verkeer Lasten

Realisatie 2022 3.238.075

Begr. 2023 v.wijziging 2.993.259

Begr. 2023 na wijziging 3.465.147

Realisatie 2023 3.432.656

Verschil

Baten

-353.103

-85.022

-85.022

-185.101

-100.079

Saldo

2.884.972

2.908.237

3.380.125

3.247.555

-132.570

-32.492

Toelichting diverse afwijkingen Verklaring

Bedrag

B/L

V/N

Hertenkamp

€ 37.510

Lasten

Voordeel

De onderschijding op de lasten is ontstaan omdat er een begroot bedrag van €33.000 is opgenomen voor inhuur personeel voor het voeren van de herten en onderhouden van het hertenkamp. Echter zijn deze kosten uit het IBOR bestek gehaald en wordt dit door de medewerkers buitendienst verzorgd. Hierdoor zijn deze begrote kosten komen te vervallen,. De begroting 2024 is hierop aangepast.

36

Landschap natuurbeheer

€ 26.530

Lasten

Voordeel

Wegen, straten en pleinen In 2023 is er een fors hogere opbrengst uit de vergoedingen voor degeneratiekosten. De hoogte van de opbrengst zijn geheel afhankelijk van het aantal werkzaamheden van de kabel bedrijven. In de begroting wordt jaarlijks hetzelfde bedrag aangehouden, omdat het aantal aanvragen niet te voorzien is.