BIJLAGE 1 - Jaarstukken Laren 2023 – Jaarverslag en jaarrekening

Wat heeft het gekost? In onderstaande tabel zijn de baten en lasten opgenomen die aan dit programma verbonden zijn: ( + ) = nadelig; ( - ) = is voordelig 4. Wegen, water en verkeer Lasten

Realisatie 2022 3.238.075

Begr. 2023 v.wijziging 2.993.259

Begr. 2023 na wijziging 3.465.147

Realisatie 2023 3.432.656

Verschil

Baten

-353.103

-85.022

-85.022

-185.101

-100.079

Saldo

2.884.972

2.908.237

3.380.125

3.247.555

-132.570

-32.492

Toelichting diverse afwijkingen Verklaring

Bedrag

B/L

V/N

Hertenkamp

€ 37.510

Lasten

Voordeel

De onderschrijding op de lasten is ontstaan omdat er een begroot bedrag van €33.000 is opgenomen voor inhuur personeel voor het voeren van de herten en onderhouden van het hertenkamp. Echter zijn deze kosten uit het IBOR bestek gehaald en wordt dit door de medewerkers buitendienst verzorgd. Hierdoor zijn deze begrote kosten komen te vervallen,. De begroting 2024 is hierop aangepast.

34

Landschap natuurbeheer

€ 26.530

Lasten

Voordeel

Wegen, straten en pleinen In 2023 is er een fors hogere opbrengst uit de vergoedingen voor degeneratiekosten. De hoogte van de opbrengst geheel afhankelijk van het aantal werkzaamheden van de kabel bedrijven. In de begroting wordt jaarlijks hetzelfde bedrag aangehouden, omdat het aantal aanvragen niet is te voorzien.

€ 88.000

Baten

Voordeel

Straatreiniging Het contract voor het integraal bestek is in 2023 afgelopen. De slot termijn is geheel verantwoord op het product “openbaar groen”. Dit geeft een onderschrijding op straatreiniging. Daarnaast zijn er minder kosten gemaakt voor de bladcampagne. Met ingang van 2023 is het bladafval wat uit de tuinen komt niet meer opgeruimd.

€ 59.000

Lasten

Voordeel

Openbare verlichting In 2023 is een raming opgenomen van € 15.000 voor het opstellen van een verlichtingsplan. Dit plan is niet nodig en vandaar niet opgesteld. In 2024 wordt een oplegnotitie opgesteld. Raming is in 2024 aanwezig. In de zomernota is er voor energiekosten een extra budget aangevraagd van € 87.000. Dit bedrag was berekend op basis van voorschotnota’s. Inmiddels zijn er jaarafrekeningen 2023 ontvangen met een restitutie van totaal € 34.000.

€ 60.000

Lasten

Voordeel

Overige baten

€ 12.079

Baten

Voordeel

€ -181.000

Lasten

Nadeel

€ 36.000

Lasten

Voordeel

€ -5.549

Lasten

Nadeel

De jaarlijkse vergoeding aan GNR is dit jaar lager uitgevallen, omdat de gemeente gebruik kan maken van het doorschuif BTW. Hierdoor komt de BTW niet ten lasten van het budget, waardoor er een voordeel van €26.530 ontstaan is.

Op de overige baten is een voordeel van €12.079 ontstaan. Openbaar groen Het contract van het integraal bestek is in 2023 afgelopen. De slot termijn, die hoger was dan voorzien, is geheel op openbaar groen verantwoord. Op hetzelfde budget is de evaluatie IBOR geraamd. Het restant budget evaluatie IBOR wordt overgeheveld naar 2024. Daarnaast zijn er incidentele juridische kosten geweest. Openbaar groen De onderschrijding is voornamelijk het gevolg van lagere stortkosten. Net als vorig jaar is er een onderschrijding. Voor de begroting 2025 wordt getoetst of de raming verlaagd kan worden. Budget betreft de lasten voor het afvoeren groenafval wat vrijkomt bij de werkzaamheden groen. Daarnaast is er minder besteed voor herstel schade als gevolg van beter onderhoud bomen Overige lasten Op de overige lasten is een nadeel ontstaan van €5.549.

Totaal

€ 132.570

35

Programma 5 - Onderwijs Visie Het programma onderwijs bestaat voor het overgrote deel uit kosten voor onderwijshuisvesting: afschrijvingen, verzekeringen, enzovoort. Ook vallen de leerplichthandhaving en het leerlingenvervoer hieronder.

Wat hebben we bereikt?

Integraal Huisvestingsplan Onderwijs In het coalitieakkoord Laren 2022-2026 staat de ambitie om de opgave van het kwaliteitskader te verbreden naar een Integraal Huisvestingsplan (IHP). Het doel van het IHP is om voldoende onderwijsruimte voor alle Larense leerlingen te creëren, in duurzame, functionele en frisse gebouwen. Begin 2023 startte het project IHP met het vaststellen van de bestuursopdracht. Gemeente en schoolbesturen zijn vanaf dat moment in nauw overleg om tot een gezamenlijk gedragen IHP te komen. In nauwe samenwerking met de schoolbesturen zijn per schoolgebouw de benodigde maatregelen bepaald om de kwaliteit van de onderwijshuisvesting op een dusdanig niveau te brengen dat de huisvesting het onderwijs adequaat faciliteert. In het voorjaar van 2024 wordt het IHP ter vaststelling aan de raad voorgelegd. Voorzieningen onderwijshuisvesting Het onderwijshuisvestingsprogramma 2024 is eind 2023 vastgesteld. Eén voorziening, 1e inrichting onderwijsleerpakket/meubilair Binckhorst St. Jan is aangevraagd en gehonoreerd. Nationaal Programma Onderwijs In het kader van het Nationaal Programma Onderwijs (NPO) heeft Laren middelen ontvangen. De afgelopen periode is samen met de verschillende betrokken partijen nader bepaald welke concrete maatregelen wanneer worden ingezet. De definitieve invulling is nu ook duidelijk en de gemeenteraad is hierover via een brief geïnformeerd.

De middelen worden ingezet tot en met schooljaar 2024-2025.

36

Subsidieregeling Kinderopvang / Elke Peuter een Kans De subsidieregeling Elke Peuter Een Kans verliep per 2023 en is herzien. In 2022 is de herziene subsidieregeling kinderopvang voor Voor-en Vroegschoolse Educatie (VVE) en kostwinnersgezinnen voorbereid en door de raad vastgesteld. Vanaf 2023 zijn we met deze regeling gaan werken. In de herziene subsidieregeling besloten we samen met de gemeente Huizen om de subsidieregeling zowel administratief als financieel gelijk te trekken binnen de HBEL. Dit zorgt voor een uniforme manier van werken waardoor de werkwijze eenvoudiger wordt. Ook maakt de regeling de ouderbijdrage gelijk met omliggende gemeenten, doordat er gebruik wordt gemaakt van de landelijke VNG adviestabel ouderbijdrage. Dit heeft ook tot gevolg dat de financiële drempel voor ouders wordt verlaagd waardoor er in 2023 meer kinderen bereikt zijn. Toezicht kinderopvang Het huidige toezicht- en handhavingsbeleid heeft als uitgangspunt ‘meer toezicht waar nodig, minder waar mogelijk'. Dit is lopend beleid. Handhaving is daarin het sluitstuk en wordt ingezet als toezicht niet tot het gewenste resultaat leidt. De gemeente Laren legt jaarlijks verantwoording af aan het ministerie van OCW over de uitvoering van de Wet kinderopvang. Wat hebben we daarvoor gedaan? Doelstellingen

Activiteiten

5.1

Onderwijshuisvesting is kwalitatief 5.1.1 op orde en passend bij de Larense maat.

5.2

5.2.1

We stellen in 2023 een volwaardig Integraal Huisvestingsplan vast. In 2021 hebben gemeente en schoolbesturen een begin gemaakt met het opstellen vaneen kwaliteitskader onderwijshuisvesting. Onder begeleiding van adviesbureau ICS is inzicht verkregen in de lokale situatie, ambities en scenario’s, inclusief een financiële vertaling. De belangrijkste constatering is dat er een grote opgave is op het vlak van onderwijshuisvesting met aanzienlijke financiële consequenties. Er zijn veel oude, vaak monumentale schoolgebouwen in de gemeente die op korte (0-5 jaar) tot middellange termijn (5-10 jaar) renovatie of vervangende nieuwbouw behoeven. Dit terwijl zowel bij de gemeente als de schoolbesturen op dit moment de middelen ontbreken om de benodigde investeringen te doen. In het coalitieakkoord is benoemd in twee bestuursperiodes, tot 2030, grote stappen te maken in het onderhoud en de modernisering van de schoolgebouwen. Voor een aantal scholen zal nieuwbouw wellicht een betere oplossing zijn dan grootschalig onderhoud. Om dit te financieren worden toevoegingen met andere functies zoals wonen onderzocht. Voor de uitvoering hiervan wordt extra budget voorgesteld.

37

We zoeken samenwerking om kinderen zo goed mogelijk te ondersteunen.

We gaan werken met een herziene subsidieregeling kinderopvang. Vanaf 2023 gaan we werken met een herziene subsidieregeling kinderopvang voor Vooren Vroegschoolse educatie (VVEIn de herziene subsidieregeling hebben we samen met gemeente Huizen besloten om de subsidieregeling zowel administratief als financieel gelijkt trekken binnen de HBEL. Ook maakt de regeling de ouderbijdrage gelijkwaardig met omliggende gemeenten doordat er gebruik wordt gemaakt van het landelijk VNG adviestabel. Dit heeft ook tot gevolg dat de financiële drempel voor ouders wordt verlaagd waardoor er meer kinderen bereikt kunnen worden. Eind 2023 kunnen we aangeven of dit gelukt is.

Toelichting bij afwijking (oranje of rood): 5.1.1

Begin 2023 is de bestuursopdracht vastgesteld door het college van B&W. Eerste vervolgstap in 2023 was de uitvoering van haalbaarheidsonderzoeken per schoollocatie. Onder projectleiding van ICS Adviseurs hebben gemeente en schoolbesturen de mogelijke scenario’s verkend. De haalbaarheidsonderzoeken zijn in december 2023 afgerond. Dit was wat later dan gepland, waardoor de verwachte vaststelling van het IHP in de gemeenteraad opschuift van december 2023 naar najaar 2024.

Wat heeft het gekost? In onderstaande tabel zijn de baten en lasten opgenomen die aan dit programma verbonden zijn: ( + ) = nadelig; ( - ) = is voordelig 5. Onderwijs Lasten

Realisatie 2022 597.302

Begr. 2023 v.wijziging 637.763

Begr. 2023 na wijziging 1.400.925

Realisatie 2023 644.407

Verschil -756.519

Baten

-197.774

-122.532

-676.695

-61.386

615.309

Saldo

399.528

515.231

724.230

583.020

-141.210

Toelichting diverse afwijkingen Verklaring

Bedrag

B/L

V/N

Door de huurder Humanitas van het gemeentelijke gebouw aan de Mendes Da Costalaan 28 als kinderdagverblijf is in 2023 een groot onderhoud uitgevoerd. Hierbij kwamen ook enkele onderdelen aan de orde, die aard- en nagelvast aan het gebouw (kosten verhuurder) verbonden zijn. Deze zijn in de afstemming in de herstelwerkzaamheden meegenomen en conform afspraak bij de gemeente in rekening gebracht hetgeen leidt tot een incidentele overschrijding van de onderhoudskosten met € 13.394,= Daarnaast zijn abusievelijk de herstelkosten welke ten laste van het MJOP, de voorziening moesten vallen geboekt op de exploitatie a €22,594. Dit maakt in totaal een overschrijding van 35.351.

€ -29.929

Lasten

Nadeel

38

Kinderdagverblijven 93430004 Zodra de subsidieregeling Elke Peuter Een Kans in 2022 wordt verleend, vindt de vaststelling vanaf juni 2023 plaats. In dit geval zijn er nog een bedragen vanuit kinderopvanglocaties in Laren verrekend met de gemeente nadat de vaststelling van de subsidieverlening van 2022 in 2023 heeft plaatsgevonden. In Laren heeft Prokino Montris overgenomen en heeft meer plekken gecreëerd waardoor we een toename verwachten in de aanvraag subsidieregeling. Hierdoor zijn we van mening dat de begrote bedragen moeten blijven zoals het is.

€ 29.581

Lasten

Voordeel

Onderwijshuisvesting Algemeen 93420000 / 438099 - Van het geraamde bedrag van 123.360 is 50.000 bestemd voor inhuur van externe adviseurs. Hiervan is een deel van het budget over. - Van het geraamde bedrag van 123.360 betreft 73.260,- het ontvangen bedrag SUVIS binnenklimaat/verduurzaming LMS. Er is nog niets op uitgegeven en afrekening vindt nog plaats in 2024.

€ 79.369

Lasten

Voordeel

Onderwijshuisvesting Algemeen: 93420000: Dit betreft de aanvullende bijdrage van de gemeenteraad voor binnenklimaat/verduurzaming LMS. Het bedrag van 85 k wordt overgeheveld naar 2024.

€ 85.000

Lasten

Voordeel

Huisvesting De Ploeg 93420040: Betreft een ontvangen SPUK (tijdelijke ohv ontheemden). Er is niets op uitgegeven en het volledige bedrag moet worden terugbetaald bij verantwoording SISA 2024.

€ 265.244

Lasten

Voordeel

Onderwijsbeleid Algemeen 93430000: Dit betreft uitgaven NPO (SPUK Middelen inhalen COVID-19 gerelateerde onderwijsvertragingen). Vanaf 2022 vinden uitgaven plaats; in 2023 is ook een deel uitgegeven (op 93430000/438032). Uitgaven vinden plaats tot en met schooljaar 2024/2025. Resterende middelen gaan door naar 2024 en 2025.

€ 233.801

Lasten

Voordeel

Leerlingenvervoer: Er is een voordeel ontstaan door een eindafrekening van 2022.

€ 97.843

Lasten

Voordeel

Er zijn een aantal verschillen op diverse posten in de jaarrekening, waarbij het merendeel van deze verschillen onder de grens van 25.000 euro blijft. Deze posten samen leiden tot een klein nadeel.

€ -4.393

Lasten

Nadeel

Er zijn een aantal verschillen op diverse posten in de jaarrekening, waarbij het merendeel van deze verschillen onder de grens van 25.000 euro blijft. Deze posten samen leiden tot een klein voordeel

€ 4.824

Baten

Voordeel

93420000 Onderwijshuisvesting Algemeen: Dit betreft de ontvangsten van een specifieke uitkering vanuit het Rijk. Er zijn meer ontvangen middelen begroot dan uitgegeven.

€ -73.260

Baten

Nadeel

93420040 Huisvesting De Ploeg: Dit betreft de ontvangsten van een specifieke uitkering vanuit het Rijk. Er zijn meer ontvangen middelen begroot dan uitgegeven.

€ -220.000

Baten

Nadeel

93430000 Onderwijsbeleid Algemeen: Dit betreft de ontvangsten van een specifieke uitkering vanuit het Rijk. Er zijn meer ontvangen middelen begroot dan uitgegeven.

€ -326.870

Baten

Nadeel

Totaal

€ 141.210

39

Programma 6 - Cultuur, sport en recreatie Visie In dit programma zijn veel verschillende maatschappelijke activiteiten opgenomen. Het gaat dan bijvoorbeeld om de subsidies voor sportverenigingen en voor de Biezem. Ook subsidies voor muziekverenigingen en musea vallen hieronder, net als de kosten voor de bibliotheek en de lokale omroep.

Wat hebben we bereikt?

Evaluatie Kunst- en Cultuurnota 2021 - 2025 Op 18 september 2023 vond er een bijeenkomst evaluatie kunst en cultuurnota plaats. Deze avond werd bezocht door inwoners, vertegenwoordigers van verenigingen, instellingen en raadsleden. Tijdens deze bijeenkomst bespraken we welke speerpunten en ambities zijn gerealiseerd en welke ambities de aandacht verdienen. In 2024 vindt er een vervolgsessie plaats om de ambities die de aandacht verdienen te bespreken en uit te werken. Muziekonderwijs Vanuit het NPO wordt in schooljaar 2023/2024 muziekonderwijs aangeboden op de basisscholen in Laren. In samenwerking met de Gooische Muziekschool worden de lessen gegeven. De leerlingen gaan deelnemen aan het instrumentencircuit; hierbij maken leerlingen dichtbij kennis met allerlei soorten klassieke slaginstrumenten en slaginstrumenten uit de jazz- en popmuziek. Toekomstbestendige bibliotheek De fusie tussen Bibliotheek Huizen-Laren-Blaricum en Bibliotheek Gooi en meer is gerealiseerd. Sinds 1 januari 2023 zijn deze organisaties gefuseerd tot Bibliotheek Gooi+. Inwoners uit de samenwerkende gemeenten kunnen gebruikmaken van de dienstverlening van alle bibliotheekvestigingen van Bibliotheek Gooi+. Buurtsportcoaches In 2023 gaven de buurtsportcoaches uitvoering aan het werkplan.

Belangrijkste onderwerpen waar de buurtsportcoaches aan hebben bijgedragen zijn: inclusieve sport, vaardig in bewegen, vitale sportaanbieders en JOGG (jongeren op gezond gewicht).

40

Lokaal Sportakkoord In 2023 is Sportakkoord 2 van start gegaan. Er is geld beschikbaar gesteld voor het realiseren van Tijgergym in alle kleuterklassen op alle basisscholen. Ook hebben diverse sportaanbieders een subsidie aangevraagd voor het realiseren van initiatieven die bijdragen aan de doelstellingen van ons Lokaal Sportakkoord. Volwassenenfonds Sport en cultuur Na verkennend onderzoek is er in 2023 gestart met het Volwassenenfonds Sport en Cultuur. In Laren wordt al gewerkt met het Jeugdfonds Sport & Cultuur. Dit fonds maakt het mogelijk dat kinderen, waarbij de ouders geen budget hebben om de sport of cultuuraanbieder te betalen, toch deel kunnen nemen. Het Volwassenenfonds werkt hetzelfde, maar is gericht op de volwassen inwoners uit Laren. Sportraad De Sportraad Laren heeft een formele positie gekregen en 5 leden zijn officieel aangesteld. De sportvisie van de Sportraad Laren is ontwikkeld en aan het college en de raad gepresenteerd. Officieel vaststellen van deze sportvisie zal in 2024 gebeuren.

Wat hebben we daarvoor gedaan? Doelstellingen

Activiteiten

6.1

6.1.1

De sportraad krijgt een formele positie, in 2023 gaan we aan de slag met een meer jarenvisie op sport(verenigingen).De afgelopen jaren heeft de gemeente fors geïnvesteerd in sportaccommodaties. Die subsidieregeling loopt af, omdat er geen nieuw budget is. In 2023 werken we met de sportraad aan een nieuwe visie waarin zowel naar verenigingsondersteuning als naar activiteiten en accommodaties wordt gekeken. Onderdeel daarvan is perspectief op de financiering van het sportbeleid. Eind 2023 moet die door de raad worden vastgesteld.

6.1.2

We vergroten de sportdeelname, door buurtsportcoaches en maatschappelijke initiatieven te ondersteunen. In 2023 gaan we door met de inzet van buurtsportcoaches, gaan we meedoen met Jongeren op Gezond Gewicht en hopen we meer maatschappelijke initiatieven (zoals Ghockey en de Derde Helft) vanuit de sportvereniging te kunnen ondersteunen. We moedigen ze daartoe aan.

6.2.1

We intensiveren beleving, bevorderen participatie en faciliteren verbinding. In 2023 gaan we verder met de uitvoering van de Nota kunst en cultuur. Daarbij richten we ons op het betrekken van nieuwe doelgroepen en het zichtbaar maken van kunst in de openbare ruimte. Het Nazomerfeest was in 2022 een eerste proefuitvoering, in 2023 gaan we de ervaringen inzetten voor een nieuwe editie. Een bijzondere uitdaging (en kans) wordt het uitwerken van voorstellen om de gemeentelijke collectie zichtbaar en toegankelijk te houden na de verhuizing naar het Brinkhuis.

6.2

Inwoners sporten meer, we ondersteuningen verenigingen.

Meer inwoners genieten van kunst en cultuur.

41

6.2.2

De bibliotheekfusie in 2023 gaat niet ten koste van de dienstverlening aan inwoners. Bibliotheek Huizen-Laren Blaricum en Bibliotheek Gooi en meer fuseren per 1 januari 2023en gaan verder onder de naam Bibliotheek Gooi+. De organisaties werken al langere tijd nauw samen. De fusie heeft als doel een robuuste organisatie te realiseren waarmee de dienstverlening binnen de gemeenten op onveranderd kwaliteitsniveau blijft. Wij hebben vertrouwen in de nieuwe organisatie en verwachten dat de bibliotheek steeds meer een rol gaat spelen in het ondersteunen van de samenleving.

Toelichting bij afwijking (oranje of rood): 6.1.1

De Sportraad heeft een formele positie gekregen middels een instellingsbesluit dat door het college is vastgesteld. Tevens zijn 5 leden officieel benoemd. De Sportvisie van de sportraad Laren is klaar, maar moet nog door de raad worden vastgesteld.

Wat heeft het gekost? In onderstaande tabel zijn de baten en lasten opgenomen die aan dit programma verbonden zijn: ( + ) = nadelig; ( - ) = is voordelig 6. Cultuur, sport en recreatie Lasten

Realisatie 2022 1.586.865

Begr. 2023 v.wijziging 1.252.543

Begr. 2023 na wijziging 1.358.068

Realisatie 2023 1.567.552

Verschil

Baten

-475.269

-366.963

-422.587

-430.053

-7.466

Saldo

1.111.596

885.580

935.481

1.137.500

202.019

209.485

Toelichting diverse afwijkingen Verklaring

Bedrag

B/L

V/N

Het BEL zwembad de Biezem wordt door de Stichting Binnnensportaccommodaties (SBL) namens de gemeente Laren beheerd en uitgenut. In de basisovereenkomst is afgesproken in 2014 dat SBL een exploitatiebijdrage van 400K zou ontvangen van de drie gemeenten (respectievelijk 50% van Laren en de andere 50% van Blaricum/ Eemnes). In juli 2022 is op basis van CBS-info de index met 2,8% verhoogd en daarmee liep de bijdrage begroot op naar € 424.089,=. De daadwerkelijke index gepubliceerd ging uit van index van meer dan 10% hetgeen een berekende uit te betalen exploitatiebijdrage van € 500.551,= opgeleverd hetgeen een nadeel betekent van € 76.462,. Daarnaast zijn de lasten verbonden aan verzekeringen ook hoger dan begroot, nadeel 12.043,=.

€ -184.871

Lasten

Nadeel

In de basisovereenkomst is afgesproken in 2014 dat SBL een exploitatiebijdrage van 400K zou ontvangen van de drie gemeenten (respectievelijk 50% van Laren en de andere 50% van Blaricum/ Eemnes). In juli 2022 is op basis van CBS-info de index met 2,8% verhoogd en daarmee liep de bijdrage begroot op naar € 424.089,=. De hogere bijdrage aan de Biezem levert ook een hogere bijdrage vanuit Blaricum op van € 3.142,= en Eemnes € 6.283,=.

€ 9.425

Baten

Voordeel

Volksfeesten: De grootste oorzaak heeft te maken met de afrekening stroom 2023. De afrekening is aanzienlijk, omdat de prijzen van energie zijn gestegen, maar de voorschotnota's daarentegen niet. Hierdoor is er een gat ontstaan tussen hetgeen betaald als voorschot en hetgeen aan werkelijke kosten.

€ -22.269

Lasten

Nadeel

42

Kunst en Cultuur: In de begroting was een bedrag gereserveerd voor de organisatie en uitreiking van de Jan Hamdorffprijs. Vanwege een gebrek aan draagvlak voor de uitreiking van deze prijs is besloten om deze dit jaar niet te organiseren en uit te reiken. Daarnaast was er een budget begroot maar niet volledig besteed, omdat er in 2023 weinig projecten hebben plaatsgevonden en er weinig ad hoc reparaties nodig waren. Gezien het feit dat er in 2024 een aantal kunstwerken gerestaureerd en verplaatst moeten worden, blijft het wenselijk om dit budget te behouden en te benutten voor deze doeleinden.

€ 34.849

Lasten

Voordeel

Volksfeesten: Voor de IJs op de Brink te Laren was er een lager bedrag begroot, waardoor er een verschil ontstaat.

€ 15.026

Baten

Voordeel

Openbare Bibliotheek: De hogere vaststelling voor 2023 kan worden toegeschreven aan verschillende factoren onder andere kosten die voortvloeien uit de CAO en stijgende energiekosten.

€ -20.743

Lasten

Nadeel

Er zijn een aantal verschillen op diverse posten in de jaarrekening, waarbij het merendeel van deze verschillen onder de grens van 25.000 euro blijft. Deze posten samen leiden tot een klein nadeel.

€ -16.453

Lasten

Nadeel

Er zijn een aantal verschillen op diverse posten in de jaarrekening, waarbij het merendeel van deze verschillen onder de grens van 25.000 euro blijft. Deze posten samen leiden tot een klein nadeel.

€ -16.985

Baten

Nadeel

Totaal

€ -202.021

43

Programma 7 - Sociaal Domein Visie Het programma Sociaal Domein is, financieel gezien, met afstand het grootste programma van de begroting. Het omvat een aantal wettelijke voorzieningen, zoals huishoudelijke hulp, maatwerkvoorzieningen, bijstandsuitkeringen en jeugdzorg. Daarnaast is er lokale inzet, zoals voor het Brinkhuis en subsidies aan diverse verenigingen. Een klein, maar steeds groter, budget wordt ingezet voor preventieve maatregelen. Lokaal sturen we op het welzijnswerk en het Brinkhuis als sociale ontmoetingsplaats. In de HBEL samenwerking vindt de uitvoering van de Jeugdwet, de WMO, Participatiewet, leerlingenvervoer, inburgering en schuldhulpverlening plaats. In de regio Gooi en Vechtstreek is de inkoop en het contractbeheer van de individuele voorzieningen Wmo en Jeugdzorg georganiseerd. Ook voert de regio Veilig thuis uit en is Jeugd & Gezin hier ondergebracht. De GGD Gooi en Vechtstreek voert in het kader van de Wet Publieke Gezondheidszorg voor de gemeente de taken uit op het gebied van gezondheidszorg, ouderenzorg, epidemiologie en bestrijding infectieziekten, evenals bijkomende ondersteunende werkzaamheden inzake de gedecentraliseerde taken. Ook verzorgt de GGD de inspecties van de kinderopvang.

Wat hebben we bereikt?

Versterken preventief voorveld Het Leefstijlpunt, werkend vanuit de visie Positieve Gezondheid, is onderdeel van de afspraken met verschillende partners in het preventieve voorveld Het team van het Leefstijlpunt bestaat uit verschillende professionals, waaronder: BEL Sportief en Gezond, Versa Welzijn, stichting MEE, Amaris, Vivium en Team Sportservice. Het Leefstijlpunt wordt aangestuurd door een coördinator van Team Sportservice. Het Leefstijlpunt zit op drie locaties, verdeeld over de BEL-gemeenten. Het is laagdrempelig en makkelijk te bereiken. Hier kunnen inwoners terecht met vragen over sport, bewegen en gezonde leefstijl, lokale activiteiten, zingeving, geldzorgen, dagelijkse zorg of welzijn en opvoedingsondersteuning. Uit de jaarcijfers blijkt dat ruim 75% van de inloop vrouwen waren. De meeste hulpvragen gingen over afvallen, bewegen, zorgen om andere, eenzaamheid en financiële

44

stress. Het Leefstijlpunt is laagdrempelige en eerste ondersteuning en bedoeld als schakelpunt tussen de professional en de inwoner (bij elkaar brengen van vraag en aanbod). Hierop volgend is ook de samenwerking met de eerstelijnszorg in 2023 significant verbeterd. De eerstelijnszorg is een van de belangrijkste verwijzers van het Leefstijlpunt. Deze samenwerking past in de lijn van cure naar care, waarbij we de druk op de eerstelijnszorg willen verminderen en waarbij we meer aandacht hebben voor de oorzaken van gezondheidsproblemen. Het Leefstijlpunt is nog niet zo lang van start en daarom zijn we nog voortdurend bezig met doorvoeren van verbeteringen. We blijven steeds aandacht vragen voor de bekendheid van het Leefstijlpunt. Zo brachten we persoonlijke bezoeken aan eerstelijnszorgorganisaties, organiseerden we gezamenlijke bijeenkomsten en zijn er op verschillende social media acties en lokale persberichten uitgezet. Ontwikkeling welzijnswerk Met de welzijnsorganisatie zijn heldere afspraken gemaakt over hun inzet, op basis van behoefte van inwoners die het steuntje in de rug echt nodig hebben, gericht op het versterken van het eigen sociale netwerk. Stichting Hart van Laren Met Stichting Hart van Laren zijn afspraken gemaakt over de meerjarige subsidie op basis van hun meerjarige begroting.

Stichting Hart van Laren zal de geleverde prestaties jaarlijks met het vaststellingsverzoek verantwoorden. Preventieakkoord Het Nationaal Preventieakkoord (NPA) heeft als doel om de gezondheid van alle Nederlanders te bevorderen door de aanpak van roken, problematisch alcoholgebruik en overgewicht. In 2023 zetten we in op het Leefstijlpunt als lokale plek voor vragen over gezondheid, bewegen, voeding en welzijn. Het NPA is in 2023 overgegaan in de verschillende programma’s binnen het GALA (Gezond en Actief Leven Akkoord) en zullen ook in 2024 verder worden voortgezet en doorontwikkeld. Openbare gezondheidszorg De gezondheidszorg blijft een belangrijk thema voor de komende jaren. Met de regiogemeenten hebben we in het kader van het Integraal Zorgakkoord (IZA) het Regioplan Gooi en Vechtstreek "Samen werken aan gezonde zorg" opgesteld. Dit plan benoemt regionale zorguitdagingen en legt afspraken vast voor de aanpak ervan. In 2024 zullen zorgpartijen en gemeenten in de regio samenwerken aan transformatieplannen om de doelstellingen van het IZA te verwezenlijken: kwalitatief hoogwaardige, toegankelijke en betaalbare zorg in 2040. Ook hebben we in 2023 actief ingezet op de regionale aanpak voor het GALA (Gezond en Actief Leven Akkoord). Hiervoor namen we zitting in diverse regionale werkgroepen.

In deze werkgroepen zijn plannen en actiepunten bedacht en uitgewerkt met als doel deze in 2024 te implementeren. De werkgroepen hadden als thema's: valpreventie, gezonde leefstijlinterventie volwassenen en jeugd, kansrijke start en welzijn op recept (= Leefstijlpunt). Jongerenwerk Door binnen de subsidiebeschikking te schuiven met inzet op onderdelen, zijn extra uren gerealiseerd voor het ambulante jongerenwerk. Hiermee is het jongerenwerk voor jeugd op straat dichterbij en komen signalen sneller en beter in beeld. Jongerenraad De jongerenraad presenteerde in december 2023 hun adviesrapport aan de raad. Hun wens is een enquête te houden onder de Larense jeugd om hun wensen en behoeften in kaart te brengen. Mantelzorg De pilot Verbeteren mantelzorgondersteuning HBEL startte in 2023 met het maken van een plan van aanpak. Doel van de pilot is het sneller en beter bereiken van mantelzorgers om overbelasting te

45

voorkomen. Hiervoor werden diverse netwerkbijeenkomsten en tafels georganiseerd samen met mantelzorgers en professionals. Dit resulteerde in een vastgesteld Plan van Aanpak fase 1 direct na de zomer met een doelgroepensegmentatie. Vervolgens hebben we de gemeentelijke regelingen voor mantelzorgers in beeld gebracht per doelgroep, ook voor vervangende zorg samen met de regio. De inzet leidde tot diverse bijeenkomsten zoals een druk bezochte week voor de mantelzorger, een HBEL sociale kaart voor mantelzorgondersteuning en aangepaste informatie via de gemeentelijke sites en de site van Maatschappelijke zaken. De pilot krijgt in 2024 zijn vervolg en besluit. Beleidsplan Schuldhulpverlening In het jaar 2023 is een begin gemaakt met de ontwikkeling van het toekomstige beleidsplan betreffende schuldhulpverlening. In 2024 zal het plan aan de raad worden gepresenteerd. Hervormingsagenda jeugd De Hervormingsagenda Jeugd (in 2023 vastgesteld) bevat een groot pakket afspraken om de jeugdzorg te verbeteren en financieel houdbaar te krijgen. De volgende opgaven zijn geformuleerd: 1. Reikwijdte, wanneer jeugdhulp nodig is moet deze toegankelijk en beschikbaar zijn 2. Verbinden met aanpalende domeinen, breed kijken 3. Stevige lokale teams, laagdrempelig en dichtbij huis, die samenhangende basishulp bieden 4. Terugdringen residentiële hulp, kinderen moeten zoveel mogelijk thuis opgroeien 5.

Kwaliteitsverbetering en blijvend leren, stevige kwaliteitsimpuls, ouders en kinderen moeten erop kunnen vertrouwen dat de hulp effectief is 6. Verbeteren organisatie en inkoop gespecialiseerde jeugdhulp 7. Eenvoudiger uitvoer en inkoop, verminderen administratieve last, de meeste tijd en aandacht moet uitgaan naar het daadwerkelijk verlenen van jeugdzorg 8. Verbeteren inzicht jeugdstelsel 9. Data verzamelen om inzicht te krijgen in welke beleidsinterventies wel en niet werken 10. Monitoring, met minder middelen moet er meer gerichter keuzes gemaakt worden, om goed zicht en grip te krijgen op de kosten-baten wordt een jaarlijkse monitor opgesteld In de regio Gooi en Vechtstreek is in 2023 al een start gegeven aan een uitvoeringsplan. De transformatie binnen het huidige jeugdhulpstelsel in de regio Gooi en Vechtstreek is in samenhang met de opgaven uit de Hervormingsagenda Jeugd vormgegeven. In het kader van de Hervormingsagenda Jeugd, maakte de regio Gooi en Vechtstreek in 2023 (op verzoek van de VNG) een regionale startfoto. Deze startfoto geeft zicht op de specifieke opgaven en eventueel hierbij passende ondersteuningsbehoeften van de regio. Eind 2023 is er (op verzoek van de VNG) voor Laren een lokale startfoto gemaakt.

Doordecentralisatie Beschermd Wonen per 2024 Het wetsvoorstel Woonplaatsbeginsel Beschermd Wonen (BW) lag voor in de Tweede Kamer voor de invoering per 2024 (na eerder uitstel voor invoering per 2023). De invoering van het objectief verdeelmodel (vanwege de financiële middelen BW) hangt hiermee samen. Met het vallen van het kabinet is de hervorming van het beschermd wonen controversieel verklaard. Hiermee is het invoeren van het woonplaatsbeginsel en het objectief verdeelmodel wederom uitgesteld. Streefdatum voor invoering van het woonplaatsbeginsel is 1 januari 2026. Desondanks vinden de minimaal noodzakelijke voorbereidingen wel plaats (in lijn met de richting die daarvoor is meegegeven door gemeenten). De gemeenten in de Gooi en Vechtstreek lopen in de pas met de landelijke planning inzake de inhoudelijke doordecentralisatie en op onderdelen zelfs voor. Visie sociaal domein In 2023 is de Visie op het sociaal domein uitgebreid besproken en met een positieve uitkomst formeel geaccepteerd. In deze visie heeft het gemeenschappelijk normen- en waardenkader voor de diverse regelingen (HBEL) een essentiële plaats ingenomen. Daarbij is in de visie ook aandacht gegeven voor de aanbevelingen uit het rapport van de Visitatiecommissie over de financiële beheersbaarheid sociaal

46

domein. De visie omvat basisprincipes die we nu moeten doorvertalen naar concrete uitvoeringsplannen. Een aantal basisprincipes, ook wel actielijnen, zijn gericht op het verminderen van zwaardere geïndiceerde zorg. Deze zwaardere zorg voeren we als HBEL gezamenlijk uit. Er komt daarom een specifiek programma voor de HBEL waarin deze actielijnen verder tot uitvoering worden gebracht. Ook gaat een aantal basisprincipes uit de visie over het versterken van het preventief voorveld door meer inzet op collectieve preventie en het versterken van de basisvoorzieningen en gemeenschap. Dit zijn lokale aangelegenheden en dit pakken we niet als HBEL gezamenlijk op. We maken daarom ook een lokaal programma met verschillende projecten en activiteiten. Om te bepalen wat er lokaal nodig is aan collectieve preventie, sociale basis en gemeenschap versterkende activiteiten, brengen we aan de hand van een dorpsonderzoek (dorpsmonitor) in kaart wat er lokaal speelt en waar inwoners zelf behoefte aan hebben. Deze monitor vormt het startpunt voor de verdere uitwerking van het lokale programma. Ontwikkelingen dierenwelzijn Gemeenten hebben op het gebied van dierenwelzijn taken die voortkomen uit algemene en specifieke wetten. De gemeente Laren heeft deze taken uitbesteed aan Dierenambulance Gooi en Vechtstreek, de Vogelopvang Midden-Nederland, de Egelopvang Midden-Nederland en dierenasiel Eemland.

De bijdrage die de gemeente betaalt voor de uitvoering van deze taken is niet kostendekkend. Met de Dierenambulance Gooi en Vechtstreek, de Vogelopvang Midden-Nederland en de Egelopvang Midden-Nederland zijn in regionaal verband afspraken over de financiering gemaakt die een looptijd hebben van vier jaar (2021-2024). In 2023 hebben een aantal dierenwelzijnsorganisaties bij de gemeenten in de Regio Gooi en Vechtstreek aangegeven dat ze het om verschillende redenen financieel zwaar hebben. In overleg met de andere gemeenten in de Regio Gooi en Vechtstreek is besloten dat de Dierenambulance Gooi en Vechtstreek en de Vogelopvang Midden-Nederland voor 2023 en 2024 een extra bijdrage ontvangen, zodat ze operationeel kunnen blijven en hun diensten kunnen aanbieden. Om de continuïteit van de wettelijke taak die gemeenten hebben in de opvang van dieren te borgen, hebben de gemeenten in de regio de intentie uitgesproken om vanaf 2025 de zorg voor dieren structureel en regionaal te organiseren en de af te nemen diensten van dierenwelzijnsorganisaties kostendekkend te financieren. Hierdoor gaan de Vogelopvang Midden-Nederland en de Egelopvang Midden-Nederland een hogere bijdrage ontvangen voor de taken die zij uitvoeren en is de intentie dat het vervoer van dieren en de opvang van zwerfdieren zal worden uitgevoerd door het Gooische Nest.

In de stichting het Gooische Nest hebben de Dierenambulance Gooi en Vechtstreek en dierenasiel Crailo zich verenigd met het voornemen om een nieuwe accommodatie te realiseren waarin het huidige dierenasiel Crailo en de Dierenambulance hun onderkomen zullen hebben. Het Gooische Nest zal voldoen aan de wettelijke eisen die worden gesteld aan een dierenasiel en zal zich richten op de mogelijkheden om het dierenwelzijn te verhogen en de dieren zo snel mogelijk weer een thuis te geven. Wat hebben we daarvoor gedaan? Doelstellingen

Activiteiten

7.1

7.1.1

We bieden ondersteuning om inwoners zo zelfstandig mogelijk mee te laten doen in de samenleving.

We zoeken samenwerking met eerstelijnszorg om passend aanbod te bieden. In 2022 hebben de huisartsen van Laren en de HBEL uitvoeringsorganisatie een overeenkomst ondertekend om te starten met de inzet van een jeugdwerker GGZ in het gezondheidscentrum het Raadhuis. Dit draagt bij om de jeugdhulp meer passend, meer laagdrempelig en goedkoper te maken. In 2023 wordt deze pilot gemonitord en geëvalueerd. Aan de hand van resultaten hiervan worden eventueel andere interventies in het jeugdzorgbeleid bedacht.

47

7.1.2

7.2

Het visitatierapport van de VNG is 7.2.1 leidend voor vernieuwingen in de HBEL-samenwerking.

We signaleren op tijd en zetten in op laagdrempelige dienstverlening. Gezondheid betreft het fysieke, mentale en maatschappelijke welzijn van mensen en wordt voor een groot deel beïnvloed door de leefomgeving, leefstijl en de mate waarin iemandgrip op zijn leven heeft. Een goede en positieve gezondheid vergroot de kwaliteit van leven en stelt mensen in staat om beter en langer inzetbaar te zijn in de samenleving. Een gezonde leefstijl draagt bij aan gezondheid in de breedste zin van het woord en kan bijdragen aan het voorkomen van gezondheidsklachten (preventie). Bij mensen met een bepaalde gezondheidsklacht, aandoening of ziekte (is zorg), kan een gezonde leefstijl ook een groot curatief potentieel hebben. Inzet op een gezonde en positieve leefstijl als(onderdeel van de ) behandeling is een vorm van passende zorg die de druk op de zorgprofessionals kan verminderen en de zorg betaalbaar houdt. Lokaal hebben we daar een preventie-akkoord voor opgesteld. Er wordt ingezet op het versterken en uitbreiden van interventies om een gezonde en positieve leefstijl te bevorderen. Als middel is er een schakelpunt voor inwoners en professionals gerealiseerd, waarbij vraag en aanbod op het gebied van leefstijl wordt beantwoord.

De 1ste lijn heeft daardoor een gericht aanspreekpunt voor patiënten met een niet medische vraag, die ondersteuning en advies ontvangen van professionals uit de sport, welzijn en maatschappelijk werkveld en inwoners kunnen binnenlopen op spreekuren en/of een gerichte afspraak maken. Dit is een preventieve maatregel die we moeten blijven voortzetten om bij zorgprofessionals de druk te verminderen en de kosten voor de zorg betaalbaar te houden.

In HBEL-verband formuleren we duidelijke bestuurlijke kaders. Het maatregelenpakket dat in 2021 is vastgesteld geeft, samen met het visitatierapport van de VNG duidelijke koers voor de HBEL-organisatie. Maatregelen als de inkomenstoets inde Huishoudelijke Hulp lijken vruchten af te werpen en krijgen navolging van andere gemeenten. In 2023 gaan we geen grote nieuwe veranderingen doorvoeren, maar proberen we met een bestendige koers de kwaliteit en financiën in balans te houden. Er is de afgelopen jaren in HBEL verband gewerkt aan een gedeeld kader van normen en waarden. Op basis hiervan formuleert de gemeente een heldere visie op het sociaal domein, die ons meer grip en sturing moet gaan bieden. Ook vertalen we het gedeelde waar denkader naar handvatten voor de uitvoerende medewerkers, zodat het een duidelijke richting geeft bij individuele besluiten.

7.2.2

48

7.3

7.4

Het welzijnswerk ondersteunt 7.3.1 zelfredzaamheid en staat dichtbij de inwoners.

We differentiëren om voor elke groep een passend aanbod te bieden. Eind 2022 starten de BELgemeenten met een pilot gericht op het preventieve aanbod op het gebied van bewegen, leefstijl en welzijn. Er is al een groot preventief aanbod op het gebied van lichamelijke en mentale gezondheid alleen niet alle inwoners en professionalsweten dit aanbod te vinden. In 2023 vindt de eerste evaluatie hiervan plaats. We gaan nieuwe afspraken maken over herkenning en bereik van het welzijnswerk. Het welzijnswerk is voor veel inwoners het eerste contactpunt met het gemeentelijk zorgaanbod. Daarvoor leggen wij de lat hoog. In 2023 willen we nieuwe, liefst meerjarige, afspraken maken over de inzet van het welzijnswerk.

7.3.2

Het jongerenwerk gaat samenwerken in BELverband en is vaker op straat. De jongeren die (latente) behoefte hebben aan een steuntje in de rug naar zelfredzame volwassenen, komen nog beter in beeld met outreachend jongerenwerk dat BEL breed signaleert en benadert. In 2023 gaan we een JOP/playcourt realiseren Om jongeren betrokken te houden bij het dorp is er een Jongerenraad opgericht in Laren. Met de jongerenraad willen we jongeren betrekken bij de ontwikkeling van plekken en JOP’s voor de jeugd in het dorp. Op deze manier hebben zij inspraak en kunnen zij meedenken aan oplossingen.

7.3.3

We gaan mantelzorgers beter ondersteunen. In 2023 starten we met de pilot Verbeteren toegang tot Mantelzorgregelingen. Door de juiste mantelzorg ondersteuning stel je mensen in staat zelfredzaam te blijven. De pilot heeft de volgende actiepunten:1. Meer bewustwording bij mantelzorgers en bij professionals (intern en extern)2. Duidelijke route naar mantelzorgondersteuning en ontsluiten van informatie3. Een samenhangend en duurzame ondersteuningsstructuur4. Heroriëntatie mantelzorgwaardering

Het Brinkhuis is de huiskamer van 7.4.1 Laren, we voeren de Visie Brinkhuis uit.

We maken afspraken met de stichting over vergroting van (bekendheid van) het aanbod. Het Brinkhuis is verbonden met de Larense gemeenschap en heeft zich bewezen als onderdeel van de basisinfrastructuur van het dorp. In een meerjarige subsidieafspraak wordt vastgelegd hoe de begroting op orde wordt gebracht en welke prestaties de gemeente van het Brinkhuis verwacht. Op basis van de herijkte visie op de functie van Hart van Laren, en de wijze waarop het beheer en exploitatie kunnen worden verbeterd, zal het bestuur uitvoering geven aan het plan.

49

Toelichting bij afwijking (oranje of rood): 7.1.1

De inzet van de jeugdwerker GGZ moet voorkomen dat er te veel jeugdigen in Laren specialistische zorg toegewezen krijgen. In april 2023 is de jeugdwerker Ggz gestart in het Raadhuis in Laren. Een eerste evaluatie met de jeugdwerker Ggz en de uitvoeringsorganisatie Maatschappelijke Zaken HBEL is gedaan. Hieruit is naar voren gekomen dat er weinig contact was tussen de jeugdwerker Ggz en de huisartsen en dat een goede monitor door onduidelijke registratie nog ontbreekt.

Wat heeft het gekost? In onderstaande tabel zijn de baten en lasten opgenomen die aan dit programma verbonden zijn: ( + ) = nadelig; ( - ) = is voordelig 7. Sociaal Domein Lasten

Realisatie 2022 10.835.216

Begr. 2023 v.wijziging 9.745.432

Begr. 2023 na wijziging 11.518.365

Realisatie 2023 10.493.651

Verschil -1.024.714

Baten

-5.403.277

-2.037.599

-3.465.771

-3.428.486

37.285

Saldo

5.431.939

7.707.833

8.052.594

7.065.165

-987.429

Toelichting diverse afwijkingen Verklaring

Bedrag

B/L

V/N

Brinkhuis 29 WSI Brinkhuis, Kinderopvang Eemnes, Muziekcentrum, WSI Bij Brinkhuis betreft een nadeel opeen huurkorting voor het jaar 2022. Deze korting is verrekend voor de huurkosten 2023, deze is besloten middels een collegebesluit.

€ -22.893

Baten

Nadeel

Algemene voorziening wmo en jeugd WMO vervoer van de regio staat hieronder geboekt. Werkelijke ritten liggen hoger dan verwacht.

€ -22.521

Lasten

Nadeel

Algemene voorziening Hart van Laren Een incidenteel bedrag was gereserveerd voor de reorganisatie van Stichting Hart van Laren. Dit bedrag is niet uitgegeven.

€ 183.432

Lasten

Voordeel

Vluchtelingen en Oekraïne opvang De gemeente ontvangt een normbedrag per beschikbaar gesteld bed, gebaseerd op het aantal bedden. Daarnaast ontvangt de gemeente aparte vergoedingen voor leefgeld en per opgevangen ontheemde. Ook worden de noodzakelijke kosten vergoed voor het gereedmaken van panden of gebouwen voor opvang.

€ 28.597

Baten

Voordeel

Vluchtelingen en Oekraïne opvang Tegenover deze inkomsten staan wekelijkse uitkeringen aan bewoners zonder inkomsten uit arbeid voor leefgeld. Er zijn ook kosten gemaakt voor het gereedmaken van panden en gebouwen voor opvang, inclusief maandelijkse uitgaven zoals huur, gas, water, elektriciteit en schoonmaak. Daarnaast zijn er operationele kosten verbonden aan de uitvoering van deze regelingen. Er zijn meer middelen ontvangen dan uitgegeven dat resulteert tot een voordeel.

€ 574.979

Lasten

Voordeel

Toegang en eerstelijnsvoorziening Er zijn minder kosten gemaakt voor indicatie gehandicapten. Overige goederen en diensten waren te hoog geraamd.

€ 157.103

Lasten

Voordeel

Inkomensregelingen Het ontvangen budget voor de energietoeslag was niet begroot wat resulteert tot een nadeel. Deze middelen zijn echter wel door het Rijk ontvangen en staan in de algemene middelen.

€ -258.369

Lasten

Nadeel

Inkomensregelingen De Rijksbijdrage voor de BUIG ligt hoger dan verwacht.

€ 93.875

Baten

Voordeel

50

WMO Sinds mei 2021 geeft de gemeente zelf begeleiding aan inwoners via ons lokale begeleidingsteam. Het aantal inwoners met geïndiceerde WMO-begeleiding is daardoor gedaald. Het lokale begeleidingsteam heeft een lagere intensiteit en doorlooptijd dan geïndiceerde begeleiding, wat resulteert in een voordeel.

€ 131.720

Lasten

Voordeel

Jeugdhulp Er is een toename in de kosten voor jeugdhulp met verblijf, jeugdbeschermingsmaatregelen en het LTA. Ook zijn de aantallen gestegen in 2023, vooral op het gebied van het LTA. Deze stijging is te wijten aan complexe problematiek bij een kleine groep jeugdigen uit Laren, wat resulteert in meer jeugdhulp in combinatie met soms verblijf.

€ -60.185

Lasten

Nadeel

Maatschappelijke en vrouwenopvang + Bescherm wonen +206.040 L Er is een voordeel ontstaan bij Beschermd Wonen, mede dankzij een afrekening van 2022.

€ 206.040

Lasten

Voordeel

Brinkhuis 29 WSI Brinkhuis, Kinderopvang Eemnes, Muziekcentrum, WSI Bij Brinkhuis is er een nadeel ontstaan vanuit diverse kleine punten, waaronder ook inhuizing gemeentebestuur.

€ -34.618

Lasten

Nadeel

Er zijn een aantal verschillen op diverse posten in de jaarrekening, waarbij het merendeel van deze verschillen onder de grens van 25.000 euro blijft. Deze posten samen leiden tot een klein nadeel.

€ -3.605

Lasten

Nadeel

Er zijn een aantal verschillen op diverse posten in de jaarrekening, waarbij het merendeel van deze verschillen onder de grens van 25.000 euro blijft. Deze posten samen leiden tot een klein nadeel.

€ 9.551

Baten

Voordeel

Brede SPUK: Meer ontvangen dan besteed. Mede door de late aanlevering vanuit het Rijk.

€ 150.738

Lasten

Voordeel

Brede SPUK: Meer ontvangen dan besteed. Mede door de late aanlevering vanuit het Rijk.

€ -146.415

Baten

Nadeel

Totaal

€ 987.429

51

Programma 8 - Bouwen, wonen, milieu en duurzaamheid Visie Onder dit programma vallen alle taken met betrekking tot bestemmingsplannen, grondzaken,(omgeving)vergunningen en welstand. In de regio Gooi en Vechtstreek werken we samen aan regionaal woonbeleid en woonruimteverdeling. De omgevingsdienst (OFGV) voert voor ons taken uit zoals de vergunningverlening en handhaving op grond van de Wet milieubeheer, Uitvoering Wetbodembescherming, Wet geluidshinder en externe veiligheid.

Wat hebben we bereikt?

Van wateroverlast naar Laren Regenklaar Om overlast als gevolg van hevige regenval tegen te gaan, is besloten om zo min mogelijk schoon regenwater via het riool af te voeren. Om dat te realiseren, koppelen we daken en wegen af van het riool. Dit doen we zoveel mogelijk integraal en in samenhang met andere projecten via een gebiedsgerichte aanpak. Een (nieuwbouw) project kan een aanleiding zijn voor een integrale gebiedsaanpak voor regenwater. Met de woningbouwvereniging zijn afspraken gemaakt over het afkoppelen van huurwoningen in combinatie met andere werkzaamheden, zoals verduurzaming van woningen. In 2023 werd verder uitvoering gegeven aan het project Laren Regenklaar. Meer daarover ook in programma 9. Woonvisie Laren 2023-2027 De gemeente Laren heeft in samenwerking met de gemeente Blaricum een nieuwe Woonvisie voor de periode 2023-2027 opgesteld. Hierin staan de speerpunten voor het woonbeleid: een prettige en fijne woonomgeving voor iedere portemonnee. Om onze jonge inwoners te behouden, zet Laren in op het inlopen van het tekort aan (kleinere) betaalbare woningen en stimuleren van de doorstroming. Via het uitvoeringsprogramma werken we toe naar het behalen van de gemeentelijke doelstellingen op het gebied van wonen. De gemeenteraad stelde de woonvisie eind juni 2023 vast. 52

Prestatieafspraken wonen in Laren 2023-2027 In navolging van nieuwe woonvisie hebben de woningcorporatie G&O, de huurdersbelangenvereniging HGO en de gemeente Laren gewerkt aan nieuwe prestatieafspraken. In het najaar van 2023 ondertekenden de partijen de nieuwe set afspraken voor de komende vier jaar. De in de Woonvisie opgenomen gemeentelijke doelen komen terug in de afspraken, bijvoorbeeld de gezamenlijke inzet om het aandeel sociale huurwoningen te verhogen, in te zetten op doorstroming en maximaal gebruik te maken van de mogelijkheid om aan Laarders toe te wijzen. Omgevingswet Op 1 januari 2024 is de Omgevingswet in werking getreden. De BEL Combinatie en de gemeente bereidde zich terdege voor op deze wetswijziging. Zo zijn procedures aangepast en wordt al enige tijd gewerkt aan een Omgevingsvisie. Met belangrijke wijzigingen, zoals de verplichte participatie bij afwijkingen van het omgevingsplan door de initiatiefnemers zelf, het bindend advies van de raad bij grote afwijkingen van het omgevingsplan en kortere procedures, gaan we aankomend jaar ervaring opdoen. Wet Kwaliteitsborging Gelijktijdig met de Omgevingswet zal de Wet kwaliteitsborging in werking treden. Deze wet voorziet in het overhevelen van taken op het gebied van de toetsing van bouwaanvragen op het bouwbesluit en de toezicht daarop door private partijen.

Ook in 2023 werd de invoering van de Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging meerdere malen uitgesteld. Inmiddels is de invoeringsdatum van deze wetten wederom vertraagd en inmiddels op 1 januari 2024 in werking getreden. De Wet kwaliteitsborging beoogt naast een kwaliteitsverbetering en efficiencyslag ook een verminderde werklast bij gemeenten. Een ander effect is dat gemeenten na de inwerkingtreding van beide wetten minder leges in rekening kunnen brengen omdat zij bepaalde taken niet langer uitvoeren. Uitvoeringsprogramma VTH 2024 Jaarlijks stelt het college het Uitvoeringsprogramma VTH vast. 2023 stond voor een groot deel in het teken van de Omgevingswet en de daarbij behorende wettelijke veranderingen. Het vaststellen van het Uitvoeringsprogramma is daarom in overleg met het college uitgesteld tot februari 2024. Deze producties leggen we in april 2024 ter kennisname voor aan de raden. In het Uitvoeringsprogramma 2024 wordt de Wet Kwaliteitsborging verder doorgevoerd. Voor een meer specifieke beschouwing van de beoogde effecten, resultaten, projecten en uit te voeren acties, verwijzen we u graag naar de Uitvoeringsprogramma’s. Gooiergracht en Vijzelgemaal Eemmeer De gemeenteraden van Laren en Blaricum hebben in 2023 besloten tot opheffing van de Gemeenschappelijke Regeling Gooiergracht en Vijzelgemaal Eemmeer (GR GVE).

Ook het Algemeen Bestuur van de GR GVE heeft besloten de GR GVE te liquideren. Ter uitvoering van de liquidatie zijn in 2023 diverse kadastrale eigendommen van de GR GVE overgedragen aan de gemeenten Laren en Blaricum en waterschap Amstel, Gooi en Vecht (AGV). Na vaststelling van de jaarrekening 2023 van de GR GVE wordt de GR GVE in 2024 definitief opgeheven. In 2024 wordt de in 2022 opgestelde visie en uitvoeringsprogramma voor een integrale aanpak van de Gooiergracht uitgewerkt tot een gezamenlijk gedragen ontwerp en uitvoeringsplan. De gemeenten Laren en Blaricum doen dit samen met waterschap AGV en gemeente Eemnes. Ruimtelijke ontwikkelingen Ter uitvoering van de Woonvisie en de nota Woningbouwlocaties zijn enkele jaren geleden procedures gestart voor de ontwikkeling van een aantal gemeentelijke locaties. Het gaat om de Harmen Vosweg en de Ligweide. Voor beide locaties is er een bestemmingsplan en beeldkwaliteitsplan vastgesteld. Op de locatie Harmen Vosweg is in 2023 gestart met de bouw van acht sociale huurwoningen. De oplevering zal medio Q2 2024 plaatsvinden. Op de locatie Ligweide komen tien hofwoningen in het

53

middenkoopsegment en twee vrijstaande woningen in het dure segment. In april 2024 kan met de bouw worden gestart. Ten aanzien van het Diaconaal Woonproject aan de Eemnesserweg, de voormalige gemeentekweek zijn tussen de Diaconie en woningcorporatie G&O gesprekken gevoerd over de bouw van zeven sociale huurwoningen voor senioren. Het ontwerpbestemmingsplan daartoe is eind 2023 ter inzage gelegd. De gemeente en G&O hebben afgelopen jaar met elkaar gesproken over een nieuwbouwplan aan de Smeekweg/Kloosterweg/Ericaweg om hier circa 25 sociale huurwoningen te realiseren. G&O heeft gewerkt aan een ontwerp en zal dit begin februari 2024 voorleggen aan de omwonenden, betrokken huurders en de gemeenteraad. Dit geldt ook voor de locatie van de twee afgebrande Erfgooierswoningen, hiervoor heeft G&O in 2023 een eerste ontwerp gemaakt dat eveneens begin februari 2024 aan de raad wordt gepresenteerd. In 2023 heeft de Commissie Ruimtelijke Kwaliteit de monumentenstatus van de afgebrande woningen beoordeeld en suggesties richting G&O meegegeven voor het op te stellen ontwerp. Crailo De grondexploitatie wordt eenmaal per jaar geactualiseerd aan de hand van de feitelijke en verwachte economische omstandigheden, waarbij de planeconoom in samenspraak met de projectleider de budgetten en de werkelijke bestedingen in kaart brengt. In 2023 is het bestemmingsplan onherroepelijk geworden.

Ook heeft de eerste (grote) grondverkoop plaatsgevonden, waardoor de risico’s in de exploitatie kleiner zijn geworden. Voor wat betreft de woningbouwprogrammering komen er naar verwachting op Larens grondgebied 57 woningen waarvan circa 21 sociale huurwoningen, 18 middelduur en 18 dure woningen. Ecoduct/Natuurverbinding N525 De provincie Noord Holland verleende de opdracht om het Ontwerpend Onderzoek voor de natuurverbinding N525 uit te voeren. In dit ontwerpend onderzoek moet ook bestudeerd worden in hoeverre een verdiepte wegligging met een natuurverbinding daarboven ook een goed alternatief is. De provincie denkt dat in mei 2024 de bevindingen met gemeente Laren gedeeld kan worden. Woningbouw project Caliskamp Drie grondeigenaren willen op het voormalig bedrijventerrein aan de Caliskamp een woningbouwplan ontwikkelen met 36 woningen, waarvan 12 sociale huur. De initiatiefnemers zullen eerst aan een stedenbouwkundige uitwerking en onderbouwing van het totaal plan werken voordat het plan verder inhoudelijk kan worden beoordeeld en kan worden bepaald of met formele planologische procedure kan worden opgestart.

Wat hebben we daarvoor gedaan? Doelstellingen 8.1

Activiteiten

We voegen nieuwe woningen toe en 8.1.1 sturen daarbij op een eerlijke verdeling over verschillende doelgroepen.

In 2023 wordt gestart met het opstellen van nieuw woonbeleid. Hierbij worden de ambities en doelstellingen uit het coalitieakkoord van Laren meegenomen. In 2023 wordt dit beleid bovendien verwerkt in (het proces van) de Omgevingsvisie voor Laren.

54

8.2

8.3

8.1.2

De woningnood in het hele land vraagt om oplossingen. Ook in Laren moeten extra woningen worden toegevoegd. In 2023 brengen we in kaart welke locaties geschikt zijn voor verdichting of nieuwe ontwikkelingen.

Voorbereidingen treffen ten behoeve 8.2.1 van een goede invoering van de Omgevingswet.

We verwachten dat de Omgevingswet op 1 januari 2023 in werking treedt. We willen dat dit zonder uitvoeringsproblemen overgaat. Wel zal er nog langere tijd inzet gepleegd moeten worden om het beleid en de regelgeving van het fysieke domein aan te passen aan het nieuwe instrumentarium van de Omgevingswet (omgevingsvisie, omgevingsplan en programma's) .Gelijktijdig met de Omgevingswet treedt de Wet kwaliteitsborging in werking. Deze wet voorziet in het overhevelen van taken op het gebied van de toetsing van bouwaanvragen op het bouwbesluit en de toezicht daarop door private partijen. Dat betekent dat vanaf2023 een deel van de werkzaamheden, die nu nog worden uitgevoerd door de gemeente, straks worden uitgevoerd door marktpartijen. In de loop van 2022 is in kaart gebracht wat dit betekent in termen van vermindering van gemeentelijke inzet en kosten maar ook wat dit betekent voor onze legesinkomsten, die daarmee ook deels komen te vervallen.

8.2.2

Met het maken van een omgevingsvisie is in 2022 gestart, dit proces loopt door in 2023. Tegelijkertijd worden onder het regiem van de Omgevingswet prestatie afspraken, beheer- en gebiedsplannen en allerlei andere uitvoeringsplannen die betrekking hebben op de fysiek leefomgeving omgevormd tot programma's.

8.3.1

In 2022 is een Intentieverklaring Integrale aanpak Gooiergracht ondertekend, die voor beter beheer moet zorgen. Het streven is om in 2023 de taken en eigendommen over te dragen en de GR per einde 2023 op te heffen. De partijen maken een visie en uitvoeringsprogramma voor de gewenste inrichting en landschappelijke inpassing van de watergang Gooiergracht, de diverse inliggende kunstwerken en de oevers.

8.3.2

In juli 2021 is het bestemmingsplan met MER en beeldkwaliteitsplan voor de ontwikkeling van 590 woningen en 5 hectare bedrijvigheid door de gemeenteraad vastgesteld. Te gen het bestemmingsplan is beroep ingesteld. De verwachting is dat in het eerste kwartaal van2023 de Raad van State een uitspraak doet. Eind 2022 wordt de raad gevraagd een aanvullende garantstelling af te geven om de komende periode te overbruggen.

8.3.3

In 2023 komen verschillende nieuwbouwontwikkelingen in de fase van vergunningverlening of omgevingsplannen. Het gaat daarbij om onder andere de Ligweide, Diaconieproject en Caliskamp.

Grote projecten worden conform planning uitgevoerd.

55

Toelichting bij afwijking (oranje of rood): 8.1.2

De bestuursopdracht is in verband met het wisselen van het wethouderschap nog niet door de raad vastgesteld.

8.2.1

De Omgevingswet treedt definitief pas per 1-1-2024 in werking. We hebben in beeld wat er nog moet gebeuren in 2023. We hebben al veel georganiseerd en voorbereid.Daarnaast hebben we ook nog veel te organiseren, net als vele andere gemeenten. Er zijn financiële middelen beschikbaar gesteld door het rijk voor de kosten implementatie van de Omgevingswet. Deze gemeentelijke middelen (€ 139,067 in 2022, bijdrage 2023 nog niet definitief bekend) zullen we integraal inzetten tbv de implementatie van de Omgevingswet.

8.2.2

Het proces om tot een Omgevingsvisie te komen is gestart begin dit jaar en verloopt volgens planning en zal eind dit jaar aan de raad ter vaststelling worden aangeboden.

8.3.1

De raden van gemeenten Laren en Blaricum hebben in 2023 besloten tot opheffing per einde van 2023. Ook het AB van de GR GVE heeft besloten de GR GVE te liquideren. Eind 2023 zijn de eigendommen van de GR GVE overgedragen. Na vaststelling van de jaarrekening 2023 van de GR GVE wordt deze in 2024 definitief geliquideerd. De partijen werken in 2024 verder aan een visie en uitvoeringsprogramma voor de gewenste inrichting en landschappelijke inpassing van de watergang Gooiergracht, de diverse inliggende kunstwerken en de oevers.

8.3.3

Voor Ligweide is de omgevingsvergunning verleend.Voor het Diaconaal Woonproject is een ontwerpbestemmingsplan ter inzage gelegd eind 2023.Het plan voor de Caliskamp is nog niet bij de gemeente ingediend. Het woningbouwplan van de Harmen Vosweg is in 2023 gestart. Oplevering van de woningen medio 2024

Wat heeft het gekost? In onderstaande tabel zijn de baten en lasten opgenomen die aan dit programma verbonden zijn: ( + ) = nadelig; ( - ) = is voordelig 8. Bouwen en wonen

Begr. 2023 v.wijziging 1.161.987

Begr. 2023 na wijziging 1.339.317

Realisatie 2023 1.461.408

Verschil

Lasten

Realisatie 2022 1.189.384

Baten

-1.255.779

-817.733

-856.733

-966.500

-109.767

Saldo

-66.395

344.254

482.584

494.907

12.323

122.091

Toelichting diverse afwijkingen Verklaring

Bedrag

B/L

V/N

Overige gebouwen en gronden

€ 82.200

Baten

Voordeel

Het voordeel van €82.800 op de baten is ontstaan, omdat er meer gronden verkocht zijn dan vooraf begroot. Het inschatten van het aantal verkopen tegen een bepaalde verkoopprijs, is lastig in te schatten vanwege vraag en aanbood. De overschrijding is voor een groot deel toe te kennen aan de grondverkoop nabij 't Zijveld wat heeft geleid tot een opbrengst van €53.900.

56

Implementatie omgevingswet

€ -55.107

Lasten

Nadeel

€ 27.567

Baten

Voordeel

€ -66.984

Lasten

Nadeel

De overschrijding van de lasten heeft te maken met de kosten voor de omgevingswet 2023. Hiervoor heeft de gemeente een vergoeding in het gemeentefonds ontvangen. Echter is deze vergoeding niet begroot maar in het resultaat van de rekening van baten en lasten gevallen. Per saldo is het budgetneutraal. Overige baten Op de overige baten is een voordeel ontstaan van €27.567, doordat op diverse onderdelen de opbrengsten van leges en rechten hoger zijn dan vooraf ingeschat. Overige lasten Er is een nadeel op de overige lasten van €66.984 ontstaan, omdat op diverse beleidsonderdelen de kosten iets hoger waren dan vooraf ingeschat. Deze kleine overschrijdingen gezamenlijk leveren deze totale overschrijding op.

Totaal

€ -12.324

57

Programma 9 - Grondexploitatie, dorpsvernieuwing en economie Visie In het programma milieu en duurzaamheid zijn de ‘klassieke’ milieutaken, zoals riolering en vuilnisophaal opgenomen. Het overgrote deel van het budget wordt via de afvalstoffen- en rioolheffing opgehaald en is kostendekkend voor de activiteiten. De afvalstoffeninzameling wordt door de regio Gooi en Vecht (GAD)uitgevoerd. Het programma Laren Regenklaar werkt aan klimaatadaptatie: we zorgen dat meer regenwater in de bodem wordt opgevangen, zodat de rioleringen niet vollopen bij grote buien. Ook de inzet op klimaat- en duurzaamheidsbeleid vallen onder dit programma. In deze raadsperiode wordt daar extra op ingezet. Tot slot staan ook de kosten voor de begraafplaats.