BIJLAGE 1 - beleidsplan GNR 2024- 2027

24

4. Veiligheid, toezicht en handhaving Het GNR is grondeigenaar van het grootste deel van het Goois Natuurreservaat; in een beperkt aantal gevallen treedt het GNR op als beheerder zonder te beschikken over het eigendom. Er is door de omvang en de verspreide ligging van de natuurgebieden sprake van een grote hoeveelheid grenzen met veel buren, veelal particuliere woonkavels en tuinen. Het komt regelmatig voor dat de eigendomsgrens niet duidelijk is of dat er in het verleden eigendom van het GNR, zonder medeweten of specifieke afspraken met het GNR, in gebruik is genomen door aanpalende particulieren. Grenskwesties worden onderzocht en er wordt geprobeerd de eigendomssituatie te respecteren. Verandering van weer en klimaat hebben afgelopen jaren geleid tot (extreme) droogte in het groeiseizoen. Als deze ontwikkeling blijvend is, en wellicht nog toeneemt, kan dit kan leiden tot verhoogd brandgevaar. Er is goed en open contact met de Veiligheidsregio/brandweer. Aandachtspunten zijn het faciliteren van toegang van de brandweer en assistentie bij brandbestrijding. Structurele wijziging van de inrichting en/of wijziging van natuurbeheertypen wordt niet nagestreefd, omdat dit negatieve effecten kan hebben op onze natuurdoelen en de biodiversiteitsopgaven.

Voor de bezoekers van het Goois Natuurreservaat gelden toegangsregels, de zogenaamde toegangsvoorwaarden van het GNR (de geboden en verboden van het GNR). Ook is er wet- en regelgeving van toepassing op het Goois Natuurreservaat. De boswachters van het GNR zijn primair gastheer maar hebben ook een rol bij het beheer, voorlichting, educatie en de bescherming. Daarnaast zijn ze toezichthouder en handhaver van de toegangsvoorwaarden en wet- en regelgeving. Ze zijn bevoegd om handhavend op te treden als buitengewoon opsporingsambtenaar (BOA) en indien nodig een bekeuring uit te schrijven. Eén van de meest voorkomende overtredingen is het loslaten lopen van de hond waar dat niet is toegestaan. Dat kan leiden tot verstoring van de fauna, van de grazers (schapen, geiten en runderen) en tot onveiligheidgevoelens van andere bezoekers. Bij de communicatie naar het publiek kan meer aandacht worden besteed aan de boodschap dat bezoekers ook rekening met elkaar moeten houden. Er is bij veel bezoekers een roep om meer toezicht en handhaving. De hoge recreatieve drukte lijkt hierbij een rol te spelen. Toezicht en handhaving zijn controlerend en corrigerend van aard en zijn geen wondermiddelen.

Het is een sluitstuk van de keten; het werkt het beste als het is ingebed in een pakket van gastheerschap, regelgeving, inrichtingsmaatregelen en sterke communicatie met bebording, preventieve voorlichting en actuele publieksinformatie. De afgelopen jaren is door inzet van twee tijdelijke medewerkers voor een periode van twee jaar, het aantal boswachters toegenomen. Gezien de recreatieve drukte en de druk op de natuur is consolidering van dit niveau van voorlichting, toezicht en handhaving en beheer gewenst.

25

Speerpunten Specifieke aandachtspunten voor het natuurbeheer zijn: • Versterking van de biodiversiteit. • Opstellen van een notitie over de wijze waarop het GNR de biodiversiteit en natuurkwaliteit in haar gebieden wil versterken. • Monitoren van flora en fauna op basis van indicatorsoorten. • Inspelen op actuele klimaatveranderingen. Het GNR zet zich in voor het opheffen van barrières en voor de realisatie van natuurverbindingen in het Gooi zoals: • De realisatie van de natuurbrug Westerheide over de N525 te Laren. • Het maken van een ontsnipperingsplan voor lokale en provinciale wegen en andere obstakels in het Gooi en het voeren van overleg hierover met wegbeheerders. In het belang van het realiseren van een betere balans tussen natuur en recreatie worden de volgende stappen gezet: • We laten een onderzoek uitvoeren naar de draagkracht van de natuur voor recreatie in het Goois Natuurreservaat inclusief advies over maatregelen. • Er wordt een recreatie zoneringsplan uitgewerkt voor het Goois Natuurreservaat waar betrokkenen, stakeholders en gemeenten bij betrokken worden om een zo groot mogelijk draagvlak te verkrijgen voor te nemen maatregelen. • We gaan voort met de vernieuwing en herinrichting van de GNR-parkeerterreinen. Erfgoedwaarden in het Goois Natuurreservaat worden zorgvuldig beschermd en beheerd, zo mogelijk zichtbaar gemaakt en voorzien van relevante informatie.

Het gastheerschap van in het Goois Natuurreservaat krijgt gezicht door inzet van de boswachters. Aandachtspunten zijn: • De boswachterscapaciteit wordt op peil gehouden op het huidige niveau, in het belang van een goed niveau van toezicht en handhaving. • Grenskwesties aan de randen van het Goois Natuurreservaat, dat wil zeggen illegaal en/of nietgeregeld grondgebruik, worden opgeheven. • Er wordt goed contact onderhouden en zo nodig afspraken gemaakt met de Veiligheidsregio/ brandweer over preparatie en brandbestrijding.

26

6. Verbinding met de samenleving Introductie In hoofdstuk 2 is weergegeven welke maatschappelijke positie het GNR inneemt in het Gooi en hoe zij zich het beste kan profileren. We stellen ons op als gastheer en streven naar een zo groot mogelijk draagvlak en steun van de bevolking, de betrokken organisaties, de politiek en het plaatselijk bestuur. Daarvoor is het noodzakelijk dat het GNR zich, naast de primaire taken op het gebied van aankoop, bescherming en beheer bij haar werk, richt op een actieve communicatie, educatie en het betrekken van inwoners uit de omgeving. Dit wordt in dit hoofdstuk verder uitgewerkt onder de titel Verbinding met de samenleving. Want dat is wat nodig is om continuïteit te waarborgen. Het besef aanwakkeren bij de inwoners van het Gooi dat het Goois Natuurreservaat, en dus ook het GNR, onontbeerlijk is voor de kwaliteit van de leefomgeving van het Gooi, de natuur, een fraai landschap, om de kennis van de natuur te vergroten en om er blijvend van te kunnen genieten. Voor nu, maar ook voor volgende generaties inwoners van het Gooi. In december 2021 is een educatievisie vastgesteld, te weten Leren in én over het Goois Natuurreservaat. Natuureducatie is van belang om mensen kennis te laten maken met natuur, landschap en erfgoed en het draagt bij aan de bewustwording van de waarde en kwetsbaarheid ervan. De basis voor bewustwording ligt bij de jeugd.

Helaas blijkt dat kinderen steeds minder buiten komen . Het risico bestaat dat zij zich hierdoor minder gaan interesseren voor natuur. Dat is een ontwikkeling die de toekomstige bescherming van de natuur in gevaar kan brengen, omdat de kinderen van nu de natuurbeschermers van de toekomst zijn. Onderzoek toont aan dat natuurervaringen op jonge leeftijd leiden tot een sterkere verbinding met de natuur op latere leeftijd en duurzaam gedrag stimuleren. Kinderen die veel in de natuur buitenspelen zijn gezonder en gelukkiger. Kinderen die zonder toezicht in de natuur spelen, zijn creatiever, zelfstandiger en durven meer dan andere leeftijdsgenootjes. Maar de natuur is tegenwoordig voor veel kinderen ver weg, letterlijk en figuurlijk. Natuurbeschermers en liefhebbers hebben, vrijwel zonder uitzondering, in hun jonge jaren ervaringen opgedaan in de natuur, wat maakt dat zij zich met hart en ziel sterk maken voor natuurbehoud. Er zal dan ook een belangrijk accent liggen op natuureducatie van kinderen. De educatieve visie gaat uit van een samenhangend pakket van activiteiten; dat zijn we aan het opbouwen.

27

De educatievisie is uitgewerkt in een uitvoeringsprogramma. Deze steunt op de volgende vijf pijlers. Pijler 1. Het verhaal van het Goois Natuurreservaat aan de hand van vijf kernthema’s: 1. Archeologie en erfgoed 2. Biodiversiteit (flora en fauna) 3. Ecologische verbindingen (belang van ontsnipperen, klimaat, migratie) 4. Landschap (bos, heide, engen en bijbehorende landschapselementen) 5. Natuurbeleving Pijler 2. Aanbod voor jong en oud, algemeen of specifiek We bieden verspreid door het gebied activiteiten aan die aantrekkelijk zijn voor jong en oud. Dat kan een activiteit zijn die leuk is voor zowel kinderen als volwassenen, zoals een bezoek aan de schaapskooi. Er zijn echter ook activiteiten nodig voor specifieke doel- en leeftijdsgroepen, zoals een kleuterwandeling gericht op beleving of een specialistische lezing voor volwassenen die al veel voorkennis hebben. Pijler 3. Kinderen en jongeren betrekken via het onderwijs In samenwerking met de scholen uit het basis- en voortgezet onderwijs wordt een doorgaande leerlijn opgezet voor de leeftijdsgroepen van 4 tot en met 18 jaar, zodat een natuurervaring niet op zichzelf staat, maar past in de leerdoelen en docenten hiermee verder kunnen gaan in de klas. Pijler 4.

Het Goois Natuurreservaat als regisseur Het GNR stelt zich op als regisseur voor alle activiteiten die op het Goois Natuurreservaat betrekking hebben en door andere (groen verwante) organisaties worden georganiseerd zoals IVN, KNNV, Vogelwerkgroep, Vrienden van ’t Gooi, en archeologische werkgemeenschap Naerdincklant, met name voor de doelgroep volwassenen. Er zijn kansen voor een verbeterde coördinatie, aansluiting op elkaar en meer zichtbaarheid van alle activiteiten. Pijler 5. Educatieve infrastructuur Het GNR heeft educatieve voorzieningen en locaties waar vanuit educatie kan plaatsvinden, zoals de schaapskooi Blaricum, de Oude Loods in Huizen, de Infoschuur in Hilversum en groepsverblijf ’t Laer te Laren.

Ons educatieprogramma is erop gericht dat alle kinderen en jongeren in het Gooi tussen 4 en 18 jaar één of meerdere unieke natuurervaringen opdoen in de gebieden van het Goois Natuurreservaat. Daarnaast wordt ook voor volwassen bezoekers en gezinnen een aantal specifieke activiteiten aangeboden. Hiermee maken kinderen, jongeren en volwassenen kennis met het verhaal van de Gooise natuur, hebben ze de gelegenheid een band op te bouwen met de natuur in hun eigen omgeving en kan het inzicht dat natuurbescherming belangrijk en niet vanzelfsprekend is, groeien. Op jaarbasis vinden anno 2023 zo’n 100 activiteiten plaats op het vlak van educatie en voorlichting waar vooral de inzet van eigen medewerkers essentieel is. Het gaat vooral om de boswachters, maar ook, in mindere mate, om communicatie- en beleidsmedewerkers, de coördinator vrijwilligers, de projectmedewerker educatie en anderen. Er is inzet voor de uitvoering van activiteiten en voor de coördinatie. Er is aanvullende inzet van vrijwilligers en er wordt samengewerkt met de Stichting Omgevingseducatie.

28

Ook zijn er meer dan 70 educatie- en voorlichtingsactiviteiten die zelfstandig, door, goed opgeleide, gidsen van het IVN worden verzorgd. Hierbij zijn zo’n 40 vrijwilligers betrokken. Zij verzorgen lessen, zijn gidsen bij excursies of ontvangen bezoekers in onze schaapskooi Blaricum. Het GNR coördineert deze activiteiten. Het aantal aanvragen dat we krijgen voor educatie en voorlichtingsactiviteiten is veel hoger dan hetgeen we op dit moment aankunnen. In 2023 is een Communicatie & fondsenwervingsstrategie binnen de werkorganisatie vastgesteld, getiteld Mensen verbinden aan natuur en het Goois Natuurreservaat.

De belangrijkste ambities/speerpunten uit de Communicatie & fondsenwervingsstrategie zijn: Communicatie • Het draagvlak voor de Gooise natuur bij de Gooise bevolking versterken en borgen. • Zichtbaarheid van GNR vergroten; één keer per jaar een zichtbaarheidscampagne. • Bezoekers en omgeving betrekken bij ons werk. • De Schaapskooi Blaricum blijvend inzetten als ‘visitekaartje’ van het GNR. • Zichtbaarheid vergroten in de terreinen door welkomst-, terrein- en informatieborden. Fondsenwerving • Mensen steunen het Goois Natuurreservaat via een structurele donatievorm (zoals Gooise Natuurbeschermer), via losse giften voor projecten of andere geefdoelen, via nalatenschap, als mecenas of als bedrijf. • Uitbouwen extra financieringsstroom voor extra projecten, uitgaven en investeringen en voor aankoop van natuurgebied.

Wat streven we na? We streven voor alle inwoners van het Gooi naar: a. Een brede kennismaking met de natuur. b. Vergroten van het bewustzijn van, betrokkenheid bij en verantwoordelijkheidsgevoel voor het belang van natuur(gebieden) en de rol van het GNR (voorlichting & educatie). c. Ondersteuning van het GNR/de natuur door middels van vrijwilligersinzet, lidmaatschap/ donateurschap en eventuele andere vormen van financiële steun. Hieronder wordt dit uitgewerkt aan de hand van de volgende onderwerpen: 1. Educatie 2. Communicatie, profilering en draagvlakvergroting 3. Fondsenwerving 4. Samenwerking 5. Vrijwilligers

29

1. Educatie Voor het opzetten, ontwikkelen en implementeren van educatie is voor de periode 2022 tot en met 2024 een projectbudget beschikbaar. Dit budget is gebaseerd op doelgiften van de Stichting Steun en van de Vrienden van ’t Gooi. We kunnen vaststellen dat er grote waardering is voor en ook een grote vraag is naar natuureducatie zoals we die tot nu toe vormgeven. Ook mensen/partijen die inbreng hebben geleverd, geven onomwonden aan dat de jeugd de toekomst heeft en dat vanuit dat inzicht investeren in de jeugd door educatie als essentieel wordt gezien. Via kinderen worden vaak ook de ouders bereikt. Vanuit dit gegeven doet zich de vraag voor of de inzet voor educatie, gezien het belang dat eraan wordt gehecht, niet meer op projectbasis, maar voortaan structureel moet worden vormgeven. Juist dan zal alles wat is voorbereid aan lesmateriaal, coördinatie en organisatie, meerwaarde opleveren. Om educatie goed vorm te geven, zijn goede locaties waar vanuit educatie in de natuur kan worden vormgegeven, noodzakelijk. Op dit moment zijn de Infoschuur, Groepsverblijf ‘t Laer en schaapskooi Blaricum de gebruikte en geschikte locaties. De Infoschuur wordt gebruikt voor educatie van kinderen, jeugd en volwassenen en als clubhuis voor de groene groeperingen die ook actief zijn op het gebied van educatie en voorlichting. De Infoschuur is bouwkundig en qua inrichting gedateerd.

Er dient te worden nagedacht over de toekomst van het gebouw. Ook zijn er raakvlakken met het kantoor van het GNR. De schaapskooi Blaricum is al ingericht voor ontvangst van publiek, het geven van publieksvoorlichting en educatie voor schoolgroepen. De staat van onderhoud van de educatiefaciliteiten bij de schaapskooi Blaricum vraagt om vernieuwing en herinrichting op onderdelen. 2. Communicatie, profilering & draagvlakvergroting Er is een sterke roep om het bewustzijn van, het verantwoordelijkheidsgevoel voor en de betrokkenheid bij de natuur bij inwoners in het Gooi te vergroten. Dat biedt de beste, lange termijn voorwaarden voor bescherming, behoud en goed beheer van het Goois Natuurreservaat. De zichtbaarheid van het GNR, haar voorlichting, educatie, communicatie en het meer betrekken van de inwoners, spelen hierbij een belangrijke rol. Versterking op deze punten zal het draagvlak voor natuur onder de inwoners van het Gooi kunnen vergroten. We zien deze versterking langs twee lijnen plaatsvinden: ten eerste het intensiveren van het verstrekken van informatie en ten tweede het verder ontwikkelen van het ambassadeurschap. Het verstrekken van informatie Er wordt naar gestreefd de bezoekers/inwoners van het Gooi zo goed mogelijk op de hoogte te brengen over: a. Het belang van de natuur en natuurbeheer. b. Wetenswaardigheden over de natuur. c. Welke standpunten het GNR inneemt.

d. Welke regels er zijn en waarom deze van toepassing zijn in het Goois Natuurreservaat. e. Waar, welke en waarom beheermaatregelen en projecten waar bezoekers mee in aanraking komen, worden uitgevoerd. f. Hoe het GNR aankijkt tegen actuele ontwikkelingen in de regio. g. Hoe het GNR aankijkt tegen de thema’s zoals klimaatverandering, stikstof, warmte-droogte, waterbeleid, etc. h. Hoe het GNR bijdraagt aan de internationale duurzaamheidsdoelen van de VN (Global Goals). Hiervoor zetten we alle beschikbare mediamiddelen in die voor handen zijn. We hanteren een eenduidige boodschap en zijn voorbereid op mogelijke vragen van buitenaf. Versterking

30

van de zichtbaarheid en herkenbaarheid van de organisatie is gewenst. De terreinborden, informatiepanelen en een actieve multimediale communicatie over beheeraangelegenheden over onze terreinen, leveren hieraan een belangrijke bijdrage. In 2022 vierden we ons 90-jarig jubileum met een publieksfeest, een campagne, een jubileumboek en een symposium. Dit heeft veel positieve aandacht en publiciteit opgeleverd. We betreden daarmee het tiende decennium van het GNR dat leidt tot het 100-jarig bestaan, in 2032. Dat lijkt ver weg en is ver buiten de horizon van dit beleidsplan. Echter, het verdient aandacht tijdig te beginnen met nadenken over of en zo ja, hoe stil te staan bij dit belangrijke moment. Het ambassadeurschap Het verstrekken van informatie is een basisvoorwaarde voor bekendheid van het GNR en voor bewustwording dat natuur belangrijk is en dat daarvoor moet worden gezorgd. Hiermee wordt nog niet direct een gevoel van betrokkenheid en medeverantwoordelijkheid bij inwoners van het Gooi aangewakkerd. Het idee is om het begrip ‘ambassadeurschap’ verder uit te werken, op allerlei niveaus, zodat betrokkenheid, het verantwoordelijkheidsgevoel en de urgentie bij inwoners kunnen worden omgezet in daden en goed aansprekende voorbeelden. Het adagium is ‘een goed voorbeeld doet goed volgen’.

Een ambassadeur ziet het belang van de natuur, het Goois Natuurreservaat en het GNR en draagt dit belang met persoonlijk enthousiasme uit aan anderen. Iedereen kan dus ambassadeur zijn! Hij/ zij zal op persoonlijke wijze, publiek of in zijn eigen persoonlijke omgeving, zijn betrokkenheid en positieve ervaringen verspreiden. Ambassadeurschap begint bij de medewerkers van het GNR, bij betrokken vrijwilligers, donateurs en andere geldgevers, maar ook bij betrokken politici, bestuurders, raadsleden, ondernemers en burgers. Er is op dit moment al een goed niveau van ambassadeurschap; de ambitie is deze fors te vergroten. Het raakt overigens veel facetten van de organisatie, zoals het natuur- en recreatiebeheer, de fondsenwerving, de communicatie, maar ook de telefoniste, de boswachter en de wijze waarop we met onze vrijwilligers omgaan. Om vorm te geven aan versterkt ambassadeurschap is het noodzakelijk dit op het niveau van de gehele GNR-organisatie uit te werken en te concretiseren wat dat vraagt voor de organisatie, de in- en externe samenwerking, (bij) scholing en training, de personele capaciteit, de omgang met vrijwilligers, de fondsenwerving en, niet in de laatste plaats, de financiële middelen. 3. Fondsenwerving We streven naar versterking van de steun van inwoners, organisaties en bedrijven, meer begunstigers/donateurs en een toename van inkomsten uit fondsenwerving.

Dit is niet alleen uit een oogpunt van inkomsten van belang, maar zien we als een investering in draagvlak en ambassadeurschap van het GNR. Dit doen we via vier fondsenwervende initiatieven die kansrijk zijn voor het GNR. Ten eerste het verwerven van gelden voor projecten of giftdoelen bij vermogende particulieren (woonachtig in het Gooi). Daarnaast gaan we contact leggen en onderhouden met bedrijven in het Gooi die de natuur willen steunen. Ten derde benaderen we, waar we kansen zien, ook vermogensfondsen (lokaal of landelijk) voor bijdragen aan concrete projecten. En tot slot werven we actief nalatenschappen, ofwel erfenissen. 4. Samenwerking Er wordt intensief samengewerkt met de groene organisaties op het vlak van educatie, erfgoed, monitoring van flora en fauna, bescherming van natuur, zoals met de Stichting

31

Omgevingseducatie, IVN, KNNV, Vrienden van ’t Gooi, Vogelwerkgroep Het Gooi en omstreken, AWN Naerdincklant/archeologie. Het GNR faciliteert de clubhuisfunctie van deze organisaties, de onderlinge samenwerking en hun activiteiten door middel van het ter beschikking stellen van de publieksruimte van de Infoschuur. De exploitatiekosten worden gedeeld. Daarnaast vindt regelmatig collegiale afstemming plaats met andere natuurterrein beherende partijen en organisaties zoals Natuurmonumenten, Staatsbosbeheer, Utrechts Landschap en Landschap Noord-Holland, zowel op provinciaal als op lokaal niveau. En wordt er deelgenomen in het Geopark Heuvelrug Gooi en Vecht en er zijn werkcontacten met Nationaal Park Utrechtse Heuvelrug en particuliere natuurterrein- en landgoedeigenaren en -beheerders. 5. Vrijwilligers De inzet van vrijwilligers is primair belangrijk voor het beheer, de educatie en voorlichting en voor het verkrijgen van inzicht in de stand van flora en fauna. Vrijwilligers fungeren daarnaast als ambassadeur voor het GNR en voor de natuur in het algemeen. Het vrijwilligersbestand is groot (meer dan 350). Het is een uitdaging de totale vrijwilligersinzet qua betrokkenheid, aantal, werkinzet en werkvolume op peil te houden.

Daarnaast is de wens om een nieuw soort vrijwilligerswerk op te zetten in de vorm van een ‘GNR-promoteam’, dat geschikt is voor een jongere categorie vrijwilligers. Onze vrijwilligers hebben samen een groot netwerk in het Gooi en zijn vaak op meerdere fronten actief, ook buiten het GNR-domein, in verenigingen en buurtactiviteiten, zoals bijvoorbeeld voor de biodiversiteit in de wijk waar ze wonen. Het goed (na)scholen en enthousiasmeren van vrijwilligers kan dus ook een verderstrekkende betekenis krijgen.

Speerpunten Op het vlak van educatie zijn de speerpunten: • Eind 2024 evalueren we het educatieproject 2022-2024 en formuleren we voorstellen voor voortzetting van de educatie. • Vernieuwen van de voorlichtings- en educatiemiddelen en functies van de Schaapskooi Blaricum. • Beoordelen en voorstellen doen voor het gebruik van GNR-bedrijfsgebouwen voor educatie- en of voorlichting.

32

De naamsbekendheid en zichtbaarheid van het GNR worden vergroot door: • Voortzetting en versterking van gerichte en proactieve communicatie via een diversiteit aan media over standpunten, actualiteiten en campagnes. • Vernieuwing van terrein- en informatieborden. • Het vormen van een basisidee voor aansprekende projecten en een campagne in het kader van het 100-jarig bestaan in 2032. De communicatie en de fondsenwerving worden versterkt, waarvoor een voorstel in de komende beleidsplanperiode wordt uitgewerkt met de volgende speerpunten: • Het uitwerken en vormgeven van het ambassadeurschap. • Het concretiseren van de ambitie/uitdaging van 7000-8.000 donateurs in 2026. • Het vormgeven van de ambitie om te komen tot een fondsenwervingsopbrengst van € 900.000 per jaar. De samenwerking met groene groeperingen en het faciliteren van een gezamenlijke clubhuisfunctie (op dit moment de Infoschuur) worden voortgezet. De samenwerking met collega-natuurterrein beherende organisaties en particulieren wordt voortgezet en verder versterkt waar dit mogelijk is. We houden de totale GNR- vrijwilligersinzet op peil; zo mogelijk vindt er een beperkte groei plaats o.a. ten behoeve van het opzetten van een promo-team.

33

7. Bestuur, organisatie en financiën Introductie In de afgelopen beleidsplanperiode hebben zich op het bestuurlijke niveau belangrijke ontwikkelingen voorgedaan. De participanten gemeente Amsterdam en Provincie Noord-Holland hebben overeenstemming bereikt met de Gooise gemeenten over uittreding uit de Stichting Goois Natuurreservaat en de beëindiging van de samenwerkingsovereenkomst per 1 januari 2021. Het gevolg hiervan was dat de bestaande samenwerkingsovereenkomst van participanten uit 1992 geactualiseerd moest worden. De nieuwe Participantenovereenkomst 2023 is ondertekend op 14 december 2023. De uittreding had ook tot gevolg dat de statuten van Stichting Goois Natuurreservaat op dit punt moesten worden gewijzigd. Die zijn inmiddels herzien en notarieel vastgelegd (in juli 2022). Andere bestuurlijke regelingen, zijnde het Huishoudelijk reglement, het Reglement voor de directeurrentmeester en de Code Goed Bestuur, zijn eveneens geactualiseerd. Hiermee is de governance van het GNR weer actueel. De uittreding van de gemeente Amsterdam en de provincie Noord-Holland gaat gepaard met uitbetaling van afkoopsommen. Het GNR en de betrokken gemeenten zijn overeengekomen dat deze afkoopsommen worden verdeeld over de gemeenten. Dit heeft plaatsgevonden.

De gemeenten hebben hun jaarlijkse bijdragen verhoogd om de achterwege blijvende bijdragen van de gemeente Amsterdam en de provincie Noord-Holland te compenseren. In het voorjaar van 2022 hebben de gemeenteraadsverkiezingen plaatsgevonden. Om nieuwe raadsleden kennis te laten maken met het GNR zijn in verschillende bijeenkomsten, presentaties gegeven en zijn excursies in het Goois Natuurreservaat georganiseerd. Hierop is positief gereageerd; er was sprake van een goede deelname, een prettige sfeer en een open uitwisseling. Het bestuur wil voor de werkorganisatie voorwaardenscheppend zijn en de directeur-rentmeester een behoorlijke handelingsruimte bieden voor een goede bedrijfsvoering. Hiervoor is in het reglement voor de directeur-rentmeester een volmacht opgenomen.

34

Ook is het onderwerp belangenbehartiging door het GNR in het bestuur besproken. Dit heeft geleid tot werkafspraken tussen directeur-rentmeester en het bestuur. Het GNR werkt intensief samen met Stichting Steun Goois Natuurreservaat (Stichting Steun) voor wat betreft het aanvragen van financiële steun voor projecten. Er bestaan werkafspraken tussen Stichting Steun en het GNR, onder andere over aanvragen voor financiering door Stichting Steun. Dit vindt plaats op basis van door het bestuur vastgestelde projectvoorstellen. De financiële middelen van Stichting Steun zijn voor het grootste deel afkomstig van de Nationale Postcode Loterij (NPL). Hiervoor is een overeenkomst gesloten tussen het GNR, Stichting Steun en de NPL met een looptijd van 2022-2024. In 2024 vindt een evaluatie plaats, waarbij wordt afgewogen of voortzetting van het benficiëntschap zal plaatsvinden. De NPL heeft bij de vorige evaluatie aangegeven dat zij als criterium hanteert dat beneficiënten landelijk bereik dienen te hebben om blijvend voor het benficiëntschap in aanmerking te komen en dat er een match zal plaatsvinden met de door de organisatie zelf geworven fondsen. Er zijn stappen gezet om hieraan vorm te geven. Er zijn in de afgelopen beleidsplanperiode diverse vacatures geweest. Het is goed gelukt hiervoor nieuwe medewerkers te werven.

De werkorganisatie is op sterkte; verschillende aspecten van de organisatie en de bedrijfsvoering waar achterstallig onderhoud aan de orde was, zijn verbeterd. De projectorganisatie evenals de programmering van projecten, zijn steeds beter ingebed in onze werkprocessen. Er is recent een duurzaamheidsvisie opgesteld die de werkorganisatie een strategie op verduurzaming biedt op basis van de volgende thema’s: reductie broeikasgas, overstap naar schone energie, circulair werken en sociale duurzaamheid. Er zijn binnen de bedrijfsvoering al behoorlijke stappen gemaakt, zoals het afnemen van groene stroom, elektrificeren van het materieel (twee elektrische motoren voor de boswachters, één elektrische en twee hybride dienstauto’s en een elektrische shovel) en ook zonnepanelen om te voorzien in het eigen elektriciteitsverbruik.

Wat streven we na? We onderscheiden hierbij de volgende onderwerpen: 1. Bestuurlijk proces 2. Organisatie 3. Financiën, bedrijfsmiddelen, -processen en -systemen 4. Verduurzaming 1. Bestuurlijk proces Het bestuur van het GNR komt doorgaans vier keer per jaar bij elkaar; dit wordt gecontinueerd. Besluiten worden zoveel mogelijk op basis van gezamenlijke overeenstemming genomen. Vaste vergaderpunten zijn (meerjaren)begroting, begrotingswijzigingen, behandeling zienswijzen gemeenteraden, jaarrekening en jaarverslag. Daarnaast zijn er regelmatig beleidsvraagstukken, ontwikkelingen in en om de natuurterreinen, projecten en projectvoorstellen aan de orde. In het belang van een optimaal bestuurlijk functioneren is het zinvol dat het bestuur regelmatig reflecteert. Het is gebleken dat het zinvol is dat er op bestuurlijk niveau regelmatig contact bestaat tussen het GNR en Stichting Steun. Het GNR streeft naar voortzetting van het benficiëntschap en de samenwerking met de NPL. Er vinden gesprekken plaats met de koepelorganisatie Stichting LandschappenNL en er wordt ook fors ingezet op versterking van de eigen fondsenwerving. Op aangeven van het bestuur van het GNR zijn raadsleden uitgenodigd voor het gesprek over het onderhavige beleidsplan. Zij hebben hieraan goed gevolg gegeven en veel aandachtspunten en

35

suggesties aangedragen. Daarnaast is de directeur-rentmeester beschikbaar bij raadscommissiebijeenkomsten om een toelichting te geven op (vragen over) de begroting en de jaarrekening. Het effect is dat er meer en open contactlijnen met raadsleden zijn ontstaan waarvan het zinvol is deze te onderhouden. 2. Organisatie De werkorganisatie is compleet. De ontwikkelingen op de arbeidsmarkt worden gevolgd in het belang van het op sterkte en peil houden van de personele bezetting. De huisvesting van het GNR, dat wil zeggen het kantoorgebouw Nieuwe Meentweg 2, is verouderd. Dat geldt ook voor de locatie Infoschuur. Er zijn ideeën over koppeling van kantoor-, voorlichting- en educatiefuncties. Er is een onderzoek gestart naar een toekomstbestendige huisvesting van de werkorganisatie. 3. Financiën, bedrijfsmiddelen, -processen en -systemen In de begrotingen van het GNR zijn zowel de exploitatiekosten (en -inkomsten) als de kosten van projecten opgenomen. De in de stichting deelnemende gemeenten dragen in belangrijke mate bij aan dekking van de exploitatiekosten. De kosten van projecten worden gedekt uit inkomsten van subsidies, fondsen, giften en de bijdragen van de Stichting Steun. Er wordt fors ingezet op versterking van de eigen fondsenwerving, zie H6.3.

Bij de zoektocht naar versterking van de langetermijnfinanciering van het GNR wordt ook gedacht aan een tegenprestatie voor ecosysteemdiensten waar het Goois Natuurreservaat c.q. het GNR in voorziet. Gedacht wordt onder andere aan een structurele bijdrage vanuit de drinkwaterbedrijven voor de rol die het GNR speelt als hoeder/beschermer van het brongebied voor waterwinning (zie H4). 4. Verduurzaming De bijdrage die het GNR levert aan de internationale ontwikkelingsdoelen (Global Goals) worden meer in- en extern gecommuniceerd (zie H. 6, Communicatie, profilering & draagvlakvergroting). Duurzaamheidsmaatregelen en het duurzaam handelen worden proactief doorgevoerd binnen de bedrijfsvoering van het GNR. Onder meer bij het vraagstuk van het streven naar een toekomstbestendige huisvesting van het kantoor van de werkorganisatie zijn er goede perspectieven voor een stevige vervolgstap van verduurzaming. Het GNR communiceert actief over haar verduurzamingsstappen.

Speerpunten Het bestuur heeft voor zichzelf de volgende aandachtspunten: • Jaarlijks éénmaal een strategische en of een zelfevaluerende bijeenkomst. • Een bestuursvertegenwoordiger is regelmatig aanwezig bij het overleg met Stichting Steun. • Onderzocht wordt of het GNR zich kan aansluiten bij de koepel van provinciale natuurbeheeren landschapsbeheerorganisaties LandschappenNL. • We staan in contact met de gemeenteraden en raadsleden en organiseren minimaal één keer per jaar een contactmoment. Er komt een voorstel voor een verbouwings- of nieuwbouwplan in het kader van een toekomstbestendige huisvesting van het GNR. Het GNR gaat onderzoeken in welke ecosysteemdiensten zij voorziet, wat daar de economische waarde van is en of er mogelijkheden zijn om tot een vergoeding voor deze diensten te komen.

36

8. Uitvoering Het beleidsplan heeft een globaal karakter. Het is dus voor de organisatie richtinggevend van aard. Het kent een looptijd van vier jaar. Op voorhand lijken alle geformuleerde speerpunten uitvoerbaar. Veel speerpunten kunnen worden geïntegreerd in de bestaande activiteiten van de organisatie en worden opgepakt op basis van de huidige personele capaciteit. Voor zover het nieuwe onderwerpen betreft zal in de organisatie worden gekeken hoe de eventuele kosten ervan kunnen worden gedekt en hoe de benodigde organisatorische/personele inzet kan worden vormgegeven. Hiervoor zullen voorstellen aan het bestuur worden gedaan. Vertrekpunt hierbij is dat er geen extra structurele personele capaciteit nodig is. In een beperkt aantal gevallen wordt voorgesteld incidentele middelen, structureel te maken (boswachterscapaciteit en educatie). Als er extra incidentele of structurele financiële middelen nodig zijn, wordt bezien of deze gevonden kunnen worden binnen de begroting of op basis van extra bronnen (subsidies of fondsen). Dit wordt betrokken in de afzonderlijke bestuursvoorstellen of in de terugkoppeling aan het bestuur. Alle speerpunten zullen in de loop der tijd in gangbare werkprocessen van de organisatie worden meegenomen. Dat kan gebeuren als een reguliere activiteit binnen de takenpakketten van medewerkers of als een specifieke maatregelen of project.

Hiervoor is voor de werkorganisatie een Uitvoeringsprogramma beleidsplan GNR 2024-2027 uitgewerkt waarin ook prioriteiten zijn aangegeven.

37

Bijlage 1. Terugblik beleidsplan 2020-2023 De hoofdlijnen zijn:We beheren de terreinen zorgvuldig en deskundig. Waar mogelijk verhogen we de kwaliteit van de natuurgebieden bijvoorbeeld door natuurverbindingen en begrazing. De natuurterreinen zijn goed toegankelijk voor wandelaars, fietsers, sporters, ruiters. Zij zijn welkom in onze natuurgebieden maar de natuur mag niet onder de recreatie lijden. Beheer wordt sober en doelmatig uitgevoerd, tegen aanvaardbare kosten. Terugblik op beheer • Er is in 2021 een nieuwe beheervisie verschenen waarin veel speerpunten zijn opgenomen zoals het streven naar: • Versterking van biodiversiteit, behoud van erfgoedwaarden en het Illusielandschap • Een verbeterde balans natuur-recreatie • Oplossen van knelpunten tussen recreantengroepen; • Er is een maatregel doorgevoerd van maximaal 3 honden per begeleider in het natuurgebied in het belang van andere bezoekers en de natuur; • Het fietsbeleid van GNR is extern geëvalueerd; • Er is actief deelgenomen aan de realisatieprojecten van de Groene Schakel, de natuurverbinding tussen Utrechtse Heuvelrug en Gooi, Plan Huydecopersweg en ook aan de voorbereiding voor een natuurverbinding bij de N525/Hilversumseweg te Laren; • Er zijn diverse natuurterreinen aangekocht zoals het Kocherbos in Muiderberg, bosperceel Monnikenberg, natuurgebied in gebiedsontwikkeling Crailo en een strook natuurgrond langs de

spoorlijn Bussum-Hilversum. We streven naar een goede bescherming en tijdige betrokkenheid bij alle grote ontwikkelingen in het Gooi, zoals infrastructurele projecten. Constructief meedenken vanuit onze eigen deskundigheid en verantwoordelijkheid gericht op voorkomen of compenseren van ongewenste effecten van ontwikkelingen. Bij ernstige dreiging, dan maken wij ons zo sterk mogelijk als stem van de natuur, het groene geweten van het Gooi. Terugblik op beleidsbeïnvloeding Het GNR is betrokken geweest bij vele beleidsplannen, ontwerp-omgevingsvisies en ruimtelijke ontwikkelingen op provinciaal, regionaal en lokale niveau en bij initiatieven van overheden, organisaties en particulieren. Draagvlak en begrip bij de bewoners zijn essentieel voor ons werk. Dit vraagt om open communicatie en voortdurende verbinding met de inwoners, over en weer. We streven naar goede naamsbekendheid en draagvlak. Terugblik op communicatie en educatie • Er zijn een Communicatie- en fondsenwervingsstrategie en een Educatievisie vastgesteld die in uitvoering zijn genomen; • In 2022 is het 90-jarig jubileum van het GNR gevierd met een publiekscampagne, groots opgezet en meerdaags schaapsscheerfeest en afsluitend (op de oprichtingsdatum 11 november) een symposium. • Er is een actief mediabeleid en regelmatige berichtgeving in de media over het GNR, haar standpunten en haar werkzaamheden;

38

•

•

De inzet van vrijwilligers wordt in standgehouden; er is deelgenomen aan Betrekken bij Groen, de jaarlijkse Dialoogdag en de tevredenheidsenquête onder de vrijwilligers; • Er is een nulmeting uitgevoerd naar de naamsbekendheid van GNR en ook een herhaalmeting na een jaar (eind 2022) om de effecten van het 90-jaar jubileumactiviteiten te meten; De resultaten zijn: • Bekendheid GNR is toegenomen tijdens jubileumjaar • Inwoners hebben een positief beeld bij GNR: de betrouwbaarheid is toegenomen • Er is groot draagvlak voor natuurbescherming; de actieve rol blijft iets achter. Over de organisatie is aangegeven dat doorontwikkeling van de identiteit van GNR, de bestuurskracht, werkorganisatie en de financiële positie in de periode 2020-2023 worden bestendigd door: • Een goede profilering • Aanpassing van het besturingsmodel • Professionalisering van de werkorganisatie (kennis, vaardigheden, processen/ systemen, samenwerking) • Fondsenwerving.

Terugblik op bestuur en organisatie • Amsterdam en provincie Noord-Holland zijn uit het samenwerkingsverband van het Goois Natuurreservaat getreden. Hierover zijn afspraken vastgelegd; de GNR-statuten en andere bestuurlijke regelingen zijn hierop aangepast; ook is er een geactualiseerde participantenovereenkomst tot stand gekomen; • Na de gemeentelijke verkiezingen (2022) is een informatiebrochure opgesteld en zijn kennismakingspresentaties gegeven aan nieuwe raadsleden; • Nieuwe colleges van B&W hebben geleid tot een gewijzigde GNR-bestuur. Voor nieuwe bestuurders zijn introductiebijeenkomsten georganiseerd; • Op diverse onderwerpen is (nieuw) beleid geformuleerd zoals Communicatie- en • Fondsenwervingsstrategie (2023), Educatievisie (2021) en Visie op gebouwen (2023); • De werkorganisatie is op sterkte; werkwijzen en systemen zijn/worden vernieuwd; • Er wordt deelgenomen aan diverse netwerken en samenwerkingsverbanden; • Fondsenwerving is geïntegreerd in de taken en werkzaamheden van GNR en de kansen worden actief aangegrepen. Er zijn fors meer middelen verkregen o.a. voor aankoop en beheer van het Kocherbos en voor de educatieactiviteiten; • Het benificiëntschap van de Nationale Postcode Loterij op grond waarvan € 900.000 per jaar wordt ontvangen voor projecten, is geëvalueerd. Dit heeft geleid tot een nieuwe overeenkomst voor 2022 t/m 2024 voor hetzelfde bedrag per jaar.

39

Colofon Stichting Goois Natuurreservaat Nieuwe Meentweg 2 1217 DZ Hilversum Postbus 1001 1200 BA Hilversum gooisnatuurreservaat@gnr.nl www.gnr.nl • +31 (0) 35 6214598 kvk nummer: 41223080 RSIN/fiscaal nummer: 001939270 Tekst: Poul Hulzink Fotografie: Tabbe Buijs, Gerke van de Hoef, Arie van den Hout, Rogier Reker, Goois Natuurreservaat en Provincie Noord- Holland Vormgeving: o-merel.nl Wij worden gesteund door:

Volg ons op: @gooisnatuurreservaat

@mooigooi

40