Document · PDF

BIJLAGE 1 - Begroting 2024 met meerjarenperspectief 2025-2027

Commissie Maatschappij en Financiën 11 oktober 2023, gemeente larenBij agendapunt: Begroting gemeente Laren 202432.501 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 4

Programmabegroting 2024 en Meerjarenraming 2024-2027

Gemeente Laren

Inhoudsopgave Aanbieding - rust en regelmaat, ruimte voor keuzes ...............................................................................3 Leeswijzer................................................................................................................................................5 Collegesamenstelling en portefeuilleverdeling ........................................................................................6 Begroting in één oogopslag.....................................................................................................................7 Programmaplan ...................................................................................................................................13 1. Bestuurszaken...................................................................................................................................14 2. Burgerzaken ......................................................................................................................................16 3. Openbare orde en veiligheid .............................................................................................................18 4. Wegen, water en verkeer ..................................................................................................................21 5.

Onderwijs...........................................................................................................................................24 6. Sport, cultuur en recreatie .................................................................................................................26 7. Sociaal Domein .................................................................................................................................29 8. Bouwen en wonen .............................................................................................................................34 9. Milieu en duurzaamheid ....................................................................................................................37 10.

Grondexploitatie, dorpsvernieuwing en economie...........................................................................40 Algemene dekkingsmiddelen.................................................................................................................42 Overhead...............................................................................................................................................44 Vennootschapsbelasting .......................................................................................................................46 Onvoorzien ............................................................................................................................................47 Toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves .................................................................................48 Paragrafen............................................................................................................................................49 A. Lokale heffingen .........................................................................................................................51 B. Weerstandsvermogen en risicobeheersing ................................................................................58 C.

Onderhoud Kapitaalgoederen.....................................................................................................73 D. Financiering ................................................................................................................................82 E. Bedrijfsvoering ............................................................................................................................86 F. Verbonden partijen .....................................................................................................................87 G. Grondbeleid ..............................................................................................................................106 H. Reserves en voorzieningen ......................................................................................................108 I. Wet Open Overheid ..................................................................................................................111 J.

Openbaarheidsparagraaf..........................................................................................................112 Financiële begroting .........................................................................................................................113 Overzicht van baten en lasten .............................................................................................................114 Meerjarenbegroting 2024-2027 ...........................................................................................................115 Effecten na programmabegroting 2024 ...............................................................................................116 Uiteenzetting financiële positie ............................................................................................................123 Bijlagen...............................................................................................................................................126 Investeringsplanning 2024-2027 .........................................................................................................126 Toelichting Baten en Lasten per taakveld (taakveldindeling) ..............................................................128 Toelichting Baten en Lasten per taakveld (programma-indeling) ........................................................129 Verplichte

beleidsindicatoren...............................................................................................................130

Aanbieding - rust en regelmaat, ruimte voor keuzes Een stevig financieel fundament voor onzekere tijden… De gemeente Laren heeft de afgelopen jaren ingezet op het verstevigen van de financiële positie. De reserves zijn aangevuld en er zijn geen grote nieuwe investeringen gepland. De kosten van het sociaal domein, lang een bron van onzekerheid, lopen de afgelopen periode in de pas met de verwachtingen. Die ingrepen waren nodig om rust te brengen in de begroting. De soberheid van de afgelopen jaren heeft effect gehad. Ook bij tegenvallers is het nu niet nodig om direct bij te sturen. Het blijft de vraag wat we komende jaren vanuit Den Haag kunnen verwachten: het ‘ravijnjaar’ 2026 wordt gevolgd door een jaarschijf 2027 die nauwelijks beter is. De Tweede Kamerverkiezingen brengen nieuwe onzekerheid. Het college wil echter niet stilzitten en afwachten. We hebben een ambitieuze agenda voor ons dorp, die we alleen met stevige grip op inkomsten en uitgaven kunnen realiseren. Daarom besteden we in deze begroting extra aandacht aan de risico’s en het weerstandsvermogen. U treft daar een vernieuwde paragraaf over aan. … om voor de toekomst op te bouwen In 2023 heeft de raad een aantal belangrijke documenten vastgesteld die bepalend zijn voor de inzet 2024 en verder, in het bijzonder de duurzaamheidsagenda, de woonvisie, het Groenplan en de Visie sociaal domein.

Binnenkort volgen de Verkeersvisie, het Integraal Huisvestingsplan voor het onderwijs en de Omgevingsvisie. Al deze plannen brengen investeringsvragen met zich mee. Investeringen in de toekomst van ons dorp. We zijn al begonnen, maar zullen in 2024 verdere keuzes moeten maken, afhankelijk van de beschikbare middelen. Volop uitvoering in 2024!! Deze begroting beschrijft hoe we de verschillende beleidsplannen uitvoeren. U komt die in de verschillende begrotingsprogramma’s tegen, in deze inleiding brengen we graag de belangrijkste punten naar voren:

✓ We beginnen in 2024 met het groot onderhoud aan onze scholen, zodra de raad het Integraal Huisvestingsplan (IHP) heeft vastgesteld. Deze investering is in de Kadernota al aangekondigd, daar is een bedrag van €1,2 miljoen aan voorbereidingskosten voorzien (8%) ✓ Begin 2024 willen we duidelijkheid hebben over mogelijke woningbouwlocaties, de eerste uitvoeringsactie van de woonvisie. Met de raad bespreken we dan hoe en welke locaties we verder oppakken. ✓ We gaan vaart maken met duurzaamheid. De drie BEL-gemeenten zetten de extra landelijke middelen in voor een gezamenlijk duurzaamheidsteam. Daarmee kunnen we op meer onderwerpen meer doen. ✓ We starten een nieuw programma onder de werktitel ‘Van Nature Allure’, waarin we de verschillende ingrepen in het centrum gezamenlijk gaan aansturen: van extra (fiets)parkeerplekken tot groeninrichting en van handhaving tot bestrijding van leegstand. Daarin nemen we ook de maatregelen mee die voortkomen uit de – begin 2024 vast te stellen – verkeersvisie. ✓ We gaan criminaliteit in ons dorp tegen door uitbreiding van de Bibob-toets en aanscherping van het drugsbeleid. ✓ In 2024 gaan we werk maken van ons inclusieen diversiteitsbeleid. Vanuit de uitvoeringsmiddelen voor het coalitieakkoord kunnen we initiatieven ondersteunen en werken aan een gezamenlijke agenda voor ons dorp, die voor de jaren daarna in de begroting verankerd wordt.

✓ We zetten het programma ‘Ons Laren’ door, waarmee we inhoud geven aan onze visie op inwonersbetrokkenheid. Met bestaande en nieuwe werkvormen gaan we in gesprek met onze inwoners en ondernemers. Wij zien uit naar het gesprek met de raad over de voorstellen in deze begroting. Namens het college van Burgemeester & Wethouders Laren, Jan van Midden Wethouder Financiën

Leeswijzer De programmabegroting 2024 bestaat uit de begroting in één oogopslag, de beleidsbegroting en de financiële begroting. Hieronder worden de verschillende onderdelen van de programmabegroting kort beschreven.  Begroting in één oogopslag Bij de begroting in één oogopslag is op hoofdlijnen inzicht in de financiële positie van de gemeente gegeven voor de komende jaren. Daarnaast wordt een beeld gegeven van de belangrijkste inkomsten en uitgaven van de gemeente.  Programmaplan Het programmaplan is het hart van de begroting. Hierin doet het college voorstellen voor de prioriteiten en activiteiten in 2024. Elk van de thematische programma’s begint met een korte inleiding waarin de belangrijkste onderdelen en partners worden beschreven. Daarna staat er een overzicht van de doelstellingen voor de komende vier jaar, met daaronder de activiteiten die in 2024 zijn gepland. Tot slot wordt het totaal aan baten en lasten weergegeven, gevolgd door een tabel met de wijzigingen ten opzichte van eerdere jaren. In sommige programma’s zijn ook (wettelijke verplichte) beleidsindicatoren opgenomen. Daarachter zijn verschillende (vaak verplichte) blokken opgenomen, die meer inzicht geven in de financiële positie van de gemeente en de onderliggende cijfers.

 Paragrafen In de paragrafen worden de onderwerpen behandeld die van belang zijn voor het inzicht in de financiële positie en de risico’s van de gemeente Laren.  Financiële begroting Het overzicht van de baten en lasten bestaat uit de meerjarenraming 2024-2027 waarmee inzicht wordt gegeven van de totale baten en lasten per programma. Ook staat hier de analyse van het structureel en reëel evenwicht van de begroting.  Uiteenzetting van de financiële positie Dit onderdeel bestaat uit de meerjarige geprognosticeerde balans, de investeringsplanning, een overzicht van de reserves en voorzieningen en tot slot het overzicht van het EMU-saldo.  Bijlagen De bijlagen bestaan uit het overzicht van de taakvelden en de toelichting op de algemene uitkering. In de huidige voorliggende versie van de begroting is in het sociaal domein nog gewerkt met de tot 2023 geldende taakvelden. Via een collegevoorstel zullen deze taakvelden SD naar nieuwe voorgeschreven indeling worden omgezet waaruit géén financiële effecten voor de begroting volgen.

Voor het begrip van de begroting is het belangrijk deze technische punten voor ogen te houden: Toelichting bij systematiek Dienstverleningsoverkeenkomst (DVO) met de BEL De dienstverleningsovereenkomst 2023 is nu verwerkt in de begroting 2024 Laren, de DVO 2024 is namelijk nog in bewerking en zal naar verwachting in december 2023 worden voorgelegd aan het College. Het afvoeren van de DVO 2023 en de opvoer van de DVO 2024 leidt op beleidsproducten tot soms aanzienlijke toe- en afname uurinzet BEL Combinatie, per saldo is het effect hiervan echter beperkt. Tenzij anders vermeld zijn alle bedragen in euro’s en afgerond op hele getallen. Door deze afronding kan een optelverschil ontstaan. Duiding ‘resultaat’ in de financiële tabellen: Bedrag +: resultaat is negatief (verlies) méér uitgaven of minder inkomsten dan begroot Bedrag -: resultaat is positief (winst) minder uitgaven of méér inkomsten dan begroot

Collegesamenstelling en portefeuilleverdeling Het college van burgemeester en wethouders (B&W) is het dagelijks bestuur van de gemeente. De burgemeester en de wethouders zijn verantwoordelijk voor de uit te voeren bestuurlijke taken en hebben ieder een eigen portefeuille die is gekoppeld aan de verschillende programma’s in de begroting. Burgemeester N. (Nanning) Mol

     

Algemene bestuurlijke zaken, kabinetszaken Openbare orde en veiligheid Evenementen- en horecavergunningen Kunst en cultuur Burgerzaken ICT & informatieveiligheid

Wethouder J.G. (Jan) van Midden De heer J.G. (Jan) van Midden is 1e locoburgemeester.

      

Financiën, waaronder belastingen en subsidiebeleid Openbare ruimte en groen, waaronder riolering Toezicht en handhaving Sport Grondzaken en vastgoed Project uitvoering centrumvisie (i.s.m. wethouder De Groot) Project onderwijshuisvesting (i.s.m. wethouder De Groot)

Wethouder F. (Frits) Westerkamp De heer F. (Frits) Westerkamp is 2e locoburgemeester. (tijdelijk afwezig ivm ziekteverlof, t/m 10 januari 2024)

          

Ruimtelijke ontwikkeling, waaronder omgevingswet Verkeer en vervoer Wonen en Volkshuisvesting Inwonersbetrokkenheid en bestuurlijke vernieuwing Brinkhuis, inclusief bibliotheek Monumenten Vergunningen Communicatie, waaronder Larens Journaal Huisvesting vluchtelingen en asielketen Project Crailo Project Laren Regenklaar

Wethouder F.K. (Flip) de Groot De heer F.K. (Flip) de Groot is 3e locoburgemeester.

      

Economische zaken, toerisme en evenementenbeleid Milieu & duurzaamheid WMO, jeugd, welzijn Volksgezondheid Onderwijs Project uitvoering centrumvisie (i.s.m. wethouder Van Midden) Project onderwijshuisvesting (i.s.m. wethouder Van Midden)

Begroting in één oogopslag De voorliggende begroting 2024 laat in het eerste begrotingsjaar 2024 een positief resultaat zien van € 600.020,=. Vanaf het jaar 2025 neemt het overschot toe om vanaf het zogenoemde “ravijn”-jaar 2026 naar een tekort van € 331.951,= terug te vallen. Hieronder zijn de saldi van de begroting 2024 per programma gepresenteerd. Een uitgebreider overzicht is opgenomen op pagina 120 e.v. van deze programmabegroting. Omschrijving

Realisatie 2022

Programma: 1. Bestuurszaken

Begr. 2023 v. wijziging

Begr. 2023 na wijziging

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Saldo

Baten

Lasten

Saldo

962.381

1.272.387

1.347.387

-16.860

1.170.005

1.153.145

1.053.118

1.053.108

1.053.059

2. Burgerzaken

501.659

353.210

-144.500

755.773

611.273

584.144

595.156

3. Openbare orde en veiligheid

1.407.567

1.396.073

1.410.873

-88.309

1.715.575

1.627.266

1.631.417

1.597.086

1.596.825

4. Wegen, groen, water en verkeer

2.823.971

2.908.237

2.986.565

-85.689

3.361.459

3.275.770

3.213.010

3.212.997

3.229.449

5. Onderwijs

387.898

515.231

615.231

-676.695

1.286.539

609.844

743.948

743.757

742.832

6. Cultuur, sport en recreatie

949.813

885.580

911.720

-423.627

1.418.855

995.228

1.098.159

1.095.749

1.090.381

7. Sociaal Domein

6.881.143

7.707.833

-3.493.321

11.632.047

8.138.726

7.953.854

7.801.511

7.800.477

8. Bouwen en wonen

-841.591

344.254

355.584

-836.539

1.307.781

471.242

473.305

472.564

472.514

9. Milieu en duurzaamheid

-476.711

-551.483

-235.147

-3.340.238

3.053.290

-286.948

-315.590

-575.360

-570.429

10. Grondexploitatie, dorpsver, economie

154.445

153.603

-47.280

244.698

197.418

169.479

169.449

Totaal programma's

12.750.576

14.984.924

15.606.858

-9.153.058

25.946.023

16.792.965

16.604.842

16.166.017

16.179.714

Algemene dekkingsmiddelen

-18.033.724

-21.177.549

-21.089.469

-23.919.617

785.779

-23.133.838

-23.079.006

-21.378.441

-21.143.796

Overhead

4.593.791

5.966.306

6.199.467

5.757.352

5.612.007

5.560.875

5.560.745

Onvoorzien

10.000

Vennootschapsbelasting

Geraamde saldo van baten en lasten

-689.357

-216.319

726.856

-33.072.675

32.499.154

-573.520

-852.157

358.451

606.663

Toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves

-1.588.897

-55.656

-903.331

-26.500

Het geraamde begrotingsresultaat

-2.278.254

-271.975

-176.475

-33.099.175

32.499.154

-600.020

-878.657

331.951

580.163

Het bovenstaande begrotingsresultaat is een optelling van de meerjarenbegroting zoals opgenomen in de programmabegroting 2023, de mutaties uit de kadernota 2024 en tot slot de nieuwe mutaties die zijn toegelicht in dit nieuwe begrotingsdocument. Hieronder is de opbouw van de begroting 2024 en het meerjarenperspectief opgenomen. Meerjarenperspectief 2024-2027

Begroting

2024

2025

2026

2027

Meerjarenbegroting 2023-2026

-1.128.178

-1.613.810

-137.788

Mutaties kadernota 2024

1.042.831

1.242.467

823.955

824.955

Nieuwe mutaties na kadernota 2024

-514.674

-507.314

-354.216

-107.004

Geraamd begrotingsresultaat 2024

-600.020

-878.657

331.951

580.163

Samenvatting ontwikkelingen na kadernota 2024 In de toelichting op de meerjarenbegroting 2024 - 2027 (pagina 112 e.v.) staat een totaaloverzicht van de ontwikkelingen per programma opgenomen. De verschillen ten opzichte van de voorgaande begroting zijn in het programmaplan uitgebreid toegelicht in de verschillenverklaringen per programma. Structureel evenwicht Structureel evenwicht betekent dat structurele lasten gedekt worden door structurele baten. De incidentele lasten mogen worden gedekt door structurele en door incidentele baten. De raad heeft de wettelijke taak een begroting vast te stellen die structureel en reëel in evenwicht is. De financieel

toezichthouder heeft de wettelijke taak om te beoordelen of er sprake is van structureel en reëel evenwicht. Om vast te kunnen stellen dat sprake is van een structureel evenwicht is belangrijk dat inzicht bestaat in welk deel van de baten en lasten incidenteel is en welk structureel. In de begroting moet daarom een limitatief overzicht van de incidentele baten en lasten worden gegeven (zie pagina 119) Reëel evenwicht Met reëel evenwicht wordt bedoeld dat de geraamde baten en lasten in de begroting en meerjarenraming volledig en realistisch zijn. De gemeente moet zich rekenschap geven van daadwerkelijk te verwachten groei of afname van baten en lasten. Structureel en reëel begrotingsevenwicht gemeente Laren Het structureel begrotingsevenwicht wordt berekend door de totale lasten en baten te verminderen met de incidentele lasten en baten. Het saldo dat over blijft moet op termijn positief zijn (de structurele baten zijn dan groter dan de structurele lasten). Voor de jaren 2024 t/m 2025 is dit het geval. Berekening structureel saldo Geraamd resultaat

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

-600.020

-878.657

331.951

580.163

-/-

Incidentele lasten

-667.385

-345.750

-304.063

-60.000

Incidentele baten

-/-

Incidentele toevoegingen reserves

Incidentele onttrekkingen reserves

-1.267.405

-1.224.407

27.888

520.163

Nee

Structureel saldo begroting Structureel evenwicht?

Opbrengsten 2024 gemeente Laren ( x € 1.000) Ontvangsten Rijk

€ 21.379

Lokale heffingen

€ 10.068

Onroerende zaakbelasting (OZB) Afvalstoffenheffing Rioolheffing Leges omgevingsvergunning Precariobelasting Overige leges en heffingen

€ 5.858 € 1.821 € 1.319 € 646 € 20 € 403

Overige inkomsten

€ 1.581

Onttrekkingen reserve(s) Pachten en huren Rente en dividenden Overige inkomsten

€ 27 € 644 € 207 € 703

Afvalstoff enheffing 6% Overige opbrengsten 12%

Onroerende zaakbelasting (OZB) 18%

Ontvangsten Rijk 65%

Lasten 2024 gemeente Laren ( x € 1.000) Programma's

€ 25.946

1. Bestuurszaken 2. Burgerzaken 3. Openbare orde en veiligheid 4. Wegen, water en verkeer 5. Onderwijs 6. Cultuur, sport en recreatie 7. Sociaal Domein 8. Bouwen en wonen 9. Milieu en duurzaamheid 10. GREX dorpsver, economie

€ 1.170 € 756 € 1.716 € 3.361 € 1.287 € 1.419 € 11.632 € 1.308 € 3.053 € 245

Overige onderdelen

€ 6.553

Algemene dekkingsmiddelen Overhead Onvoorzien Vennootschapsbelasting Stortingen reserve(s)

€ 786 € 5.757 € 10 €0 €0

Overige progamma's of onderdelen 36%

Overhead 18%

7. Sociaal Domein 36%

4. Wegen, water en verkeer 10%

Een sluitende meerjarenbegroting De raad ziet erop toe dat de begroting structureel en reëel in evenwicht is. Hiervan kan hij afwijken indien aannemelijk is dat het structureel en reëel evenwicht in de begroting in de eerstvolgende jaren tot stand wordt gebracht. Een begroting is materieel sluitend als de structurele en incidentele uitgaven in evenwicht zijn met de daar tegenover staande structurele en incidentele inkomsten. De Raad ziet erop toe dat de begroting in evenwicht is en kan hiervan afwijken als aannemelijk is dat het evenwicht in de begroting de eerstvolgende jaren tot stand wordt gebracht. Voor (nieuwe) beleidsvoornemens waaraan financiële consequenties zijn verbonden, wordt onderstaand kader gehanteerd: Voorstel met financiële consequenties met een incidenteel karakter: 1. Separaat voorstel met daarin incidentele kosten en bijbehorend incidenteel dekkingsvoorstel 2. Als de incidentele kosten betrekking hebben op 2024 of later, worden deze verwerkt in de kadernota 2024-2027 om de raad uiteindelijk een integrale afweging te laten maken. Voorstel met financiële consequenties met een structureel karakter: 1. Separaat voorstel met daarin structurele kosten en dekkingsvoorstel die zich voordoen in 2023; 2.

Voor nieuwe beleidsvoornemens die zich voordoen in de jaren 2024 en/of later, worden deze verwerkt in de kadernota 2024-2027 om de raad uiteindelijk een integrale afweging te laten maken.

Ontwikkelingen financiële positie De financiële positie van de gemeente Laren wordt naast het weerstandsvermogen ook beoordeeld aan de hand van een aantal op grond van de verantwoordingsvoorschriften (BBV) verplichte financiële kengetallen. Deze kengetallen zijn een verplicht onderdeel van de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing (pagina 82). Ten behoeve van het inzicht op hoofdlijnen zijn de kengetallen ook beknopt gepresenteerd in de begroting in één oogopslag.

Toetsingskader financiële kengetallen Voor de toezichthouder (provincie) hebben de kengetallen een signaleringswaarde. Ze kunnen worden betrokken bij het krijgen van een completer inzicht in de financiële situatie en risicopositie van een gemeente. De toezichthouder hanteert dus geen normering, maar maakt zo nodig gebruik van onderstaande signaleringswaarden (vanuit financieel toezichtkader (gtk) 2023). Minst Risicovol

Neutraal

Meest risicovol

1 Netto schuldquote

< 90%

90-130%

> 130%

2 Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle leningen

< 90%

90-130%

> 130%

3 Solvabiliteitsratio

> 50%

20-50%

< 20%

4 Grondexploitatie

< 20%

20-35%

> 35%

5 Structurele exploitatieruimte

> 0%

< 0%

6 Belastingcapaciteit

< 95%

95-105%

> 105%

Signaleringswaarden financiële kengetallen

Financiële kengetallen gemeente Laren De voor de programmabegroting 2024 berekende financiële kengetallen bedragen als volgt: Kengetallen 1 Netto schuldquote 2 Netto schuldquote gecorr. voor alle leningen 3 Solvabiliteitsratio 4 Grondexploitatie 5 Structurele exploitatieruimte 6 Belastingcapaciteit

Realisatie

Begr. 2023

Begroting

2022 57,0% 21,8% 15,6% 0,0% -2,9% 146,7%

na wijz. 78,3% 32,0% 26,2% 0,0% 0,0% 167,8%

2024 98,8% 56,1% 21,9% 0,0% -0,4% 174,8%

2025 100,2% 58,4% 22,8% 0,0% 1,2% 175,0%

2026 109,5% 66,0% 21,9% 0,0% 0,5% 175,0%

2027 112,2% 69,4% 20,9% 0,0% 2,1% 175,0%

Toelichting Financiële kengetallen Algemene toelichting financiële kengetallen Een afzonderlijk kengetal zegt weinig over hoe de financiële positie moet worden beoordeeld. Zo hoeft een hoge schuld geen nadelig effect te hebben op de financiële positie, maar is dat afhankelijk of en wat er aan eigen vermogen en baten tegenover die schuld staat en hoe groot de kans is dat de schuld weer wordt afgelost. Het is dus, met andere woorden, niet mogelijk om een individueel kengetal te gebruiken voor de beoordeling van de financiële positie. De kengetallen zullen in samenhang moeten worden bezien, omdat ze alleen gezamenlijk en in hun onderlinge verhouding een goed beeld kunnen geven van de financiële positie van de gemeente. Hieronder zijn de kengetallen toegelicht.

Netto schuldquote De netto schuldquote is de verhouding van de netto schuld ten opzichte van de totale baten (exclusief mutatie reserves). In het algemeen ligt de netto schuldquote van een gemeente tussen de 0% en 90%. Een netto schuldquote van tussen de 100% en 130% is hoog en wanneer de netto schuldquote boven de 130% uitkomt bevindt een gemeente zich in de gevarenzone. Voor de gemeente Laren bedraagt de netto schuldquote 98,8% in 2024. In de meerjarenbegroting loopt deze quote licht op. Dit wordt veroorzaakt door een toename van de vaste schulden door de grote financieringsbehoefte die met name voortvloeit uit de investeringsplanning. Hiermee bevindt Laren zich in het neutrale midden risicoprofiel. De oplopende schuldquote is vooralsnog geen probleem gezien de geringe druk van de rentelasten op de gemeentelijke exploitatie door de lage rente op de geld- en kapitaalmarkt (zie paragraaf financiering).

Netto Schuldquote gecorrigeerd voor alle leningen

Netto Schuldquote Hoe lager dit percentage, hoe beter

Hoe lager dit percentage, hoe beter

120,00%

80,00% 70,00%

100,00%

60,00% 80,00%

50,00%

60,00%

40,00% 30,00%

40,00%

20,00% 20,00%

10,00%

0,00%

0,00% 2022

2023

2024

2025

2026

2027

2022

2023

2024

2025

2026

2027

Solvabiliteitsratio De solvabiliteit is het percentage van het vermogen dat uit eigen vermogen bestaat. Deze ratio geeft een goed beeld van de mate waarin bezittingen zijn gefinancierd met eigen vermogen of vreemd vermogen. De norm voor de solvabiliteit ligt doorgaans tussen de 25% en 40%. De solvabiliteit van de gemeente Laren bedraagt 21,9% in 2024 (licht aflopend tot 20,9% in 2027) waarmee de gemeente zich in het neutrale risicoprofiel bevindt. De neutrale solvabiliteit wordt voornamelijk veroorzaakt door een toename van het eigen vermogen terwijl de totale schuldenpositie in de meerjarenbegroting ook toeneemt. De solvabiliteit verbeterd iets ten opzichte van het jaar ervoor doordat er in de boekjaren sprake is van een begrotingsoverschot. Verder herstel van de solvabiliteit blijft de jaren na 2027 wel gewenst. Overigens kan ook nog vermeld worden dat deze ratio aanzienlijk verbeterd is door het verkoopresultaat op de verkoop van het Raadhuis. Solvabiliteit

Grondexploitatie Hoe lager dit percentage, hoe beter

Hoe hoger dit percentage, hoe beter 30,00%

100,00% 90,00%

25,00%

80,00% 70,00%

20,00%

60,00%

15,00%

50,00% 40,00%

10,00%

30,00% 20,00%

5,00%

10,00%

0,00%

0,00% 2022

2023

2024

2025

2026

2027

2022

2023

2024

2025

2026

2027

Structurele exploitatieruimte De structurele exploitatieruimte die lager is dan nul geeft aan dat de structurele baten van de gemeente lager zijn dan de structurele lasten. In 2022 bedraagt de structurele exploitatieruimte 2,9% negatief waarmee de gemeente zich in het hoogste risicoprofiel bevond. De meerjarenbegroting laat daarbij een herstel van de structurele exploitatieruimte zien vanaf 2024 (-/- 0.4%) naar 0,5% in 2026 vanuit positieve begrotingsoverschot (mede veroorzaakt door de grote toename van de Algemene Uitkering tot 2025). De komende jaren blijft een structureel sluitende begroting een aandachtspunt gezien het gewenste herstel van de positie eigen vermogen. Belastingcapaciteit Onder de woonlasten worden verstaan de OZB-belasting op basis van de gemiddelde WOZ-waarde in de gemeente, de rioolheffing voor een meerpersoonshuishouden en de afvalstoffenheffing voor een meerpersoonshuishouden. De belastingcapaciteit wordt berekend door deze woonlasten te vergelijken met het landelijk gemiddelde. Uitgedrukt in een percentage betekent dit dat de belastingcapaciteit van Laren 174,8% bedraagt in 2024. Dit is een behoorlijke stijging ten opzichte van de jaarrekening 2022. Dit wordt met name veroorzaakt doordat in de begroting 2024 rekening is gehouden met een verhoging van de afvalstoffenheffing vanuit oplopende kosten van de afval-inzameldienst (GAD). De

verhoging is noodzakelijk om de (meerjaren-)begroting kostendekkend sluitend te krijgen. Voor een verder inzicht op de lokale heffingen wordt verwezen naar de paragraaf lokale heffingen. Structurele Exploitatieruimte

Belastingcapaciteit

Hoe hoger dit percentage, hoe beter

Hoe lager dit percentage, hoe beter

3,00%

180,00% 175,00%

2,00%

170,00%

1,00%

165,00% 160,00%

0,00% -1,00% -2,00% -3,00% -4,00%

2022

2023

2024

2025

2026

2027

155,00% 150,00% 145,00% 140,00% 135,00% 130,00% 2022

2023

2024

2025

2026

2027

Programmaplan

1. Bestuurszaken Het programma bestuurszaken omvat de kosten van het gemeentebestuur zelf: het college, raadsleden, griffie, rekenkamer en staf. Vanuit het bestuur en de staf wordt specifiek gewerkt aan doelstellingen die andere programma’s overstijgen, zoals inwonersparticipatie en het totale financiële beeld Doelstellingen en activiteiten Doelstellingen

Activiteiten

1.1

1.1.1

We ontwikkelen de BEL-organisatie door, langs de doelstellingen van de Meerjarenontwikkelnota uit 2022. Daarmee brengen we de basis op orde en zorgen we dat de organisatie beter aansluit bij de samenleving.

1.1.2

In 2022 heeft de definitieve besluitvorming over overdracht belastingtaken plaats gevonden, in 2023 / 2024 zullen we extra aandacht moeten besteden aan goede communicatie aan inwoners en daadwerkelijke implementatie. Ook willen we in 2024, samen met Huizen en Blaricum, kijken naar de invoering van forenzenbelasting en andere verbeteringen.

1.1.4

In deze collegeperiode willen we een significante verbetering hebben bereikt in de kwaliteit van de financiële stukken. Daar is nog veel inzet voor nodig, elk jaar moet er verbetering zichtbaar zijn.

1.2.1

We zetten het programma ‘Ons Laren’ voort, waarbij we met thematafels, buurtbezoeken, peilingen en andere vormen het gesprek met onze inwoners en ondernemers aangaan.

1.2.2

In 2024 willen we meer gaan experimenteren en snel op kansen inspelen.

1.2.3

We willen meer inwoners ondersteunen die zelf in het dorp aan de slag gaan. Zelfbeheer van groen wordt verder opgezet en we vernieuwen de subsidieregels voor inwonersinitiatieven.

1.2

Laren is een vitale gemeente die de taken goed organiseert en financieel stabiel is.

We versterken de kracht van onze samenleving en zoeken samenwerking

Wat mag het kosten Realisatie 2022

Begr. 2023 na wijzig.

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Baten

-31.359

-16.860

Lasten

993.740

1.364.247

1.170.005

1.069.978

1.069.968

1.069.919

Saldo

962.381

1.347.387

1.153.145

1.053.118

1.053.108

1.053.059

1. Bestuurszaken

Toelichting verschillen 2023 - 2024 1. Bestuurszaken Meerjarenbegroting 2023-2026

Begr. 2023 na wijziging

Begroting Verschil 2024 2024 -/- 2023 1.170.868 N -1.347.387 V

1.170.868

1.347.387

Kadernota 2024

17.595

Nieuwe mutaties 2024 - 2027

-35.318

17.595 N -35.318 V

1.347.387

1.153.145

-194.242 V

Begrotingswijzigingen 2023

Totaal saldo

V/N

In onderstaande tabel worden de verschillen voor het nieuwe jaar toegelicht. Programma 1. Bestuurszaken ⦁ DVO 2024

-7.944

-7.897

-7.893

13.250

-39.000

-122

-123

-1.600

-35.318

-35.279

-35.280

-35.329

Aanpassing op de kosten van de ureninzet op dit programma vanuit de nieuwe DVO ⦁ Actualisatie salarislasten

Door HRM aangeleverde gevolgen van CAO en pensioenlasten ⦁ Lasten APPA lager door andere uitvoering

Lasten APPA (inzake wethouderspensioen) worden lager door andere uitvoering hiervan door de gemeente ⦁ Actualisatie investeringsplanning

Actualisatie investeringsplanning over de jaren en herijking rente-omslag ⦁ Bijstelling kapitaallasten obv nieuwe afschijvingen

Bijstelling kapitaallasten obv nieuwe doorrekening afschijvingen ⦁ Mutatie voorziening ohd obv bijstelling MJOP

Mutatie voorziening onderhoud obv bijstelling MeerJaren Onderhoudsplan Totaal mutaties programma 1. Bestuurszaken

2. Burgerzaken Visie Het programma burgerzaken omvat de werkzaamheden aan de publieksbalie en de telefonische klantcontacten. Ook de organisatie van verkiezingen valt onder het programma burgerzaken. Doelstellingen en activiteiten Doelstellingen 2.1

2.2

2.3

Activiteiten

2.1.1 Verder ontwikkelen van Idienstverlening. Onze dienstverlening is bij voorkeur digitaal en persoonlijk voor wie dat nodig heeft (BEL-brede 2.1.2 doelstelling)

De diensten en producten van burgerzaken worden daar waar mogelijk digitaal aangeboden. Hierdoor is het mogelijk voor inwoners om 24/7 aanvragen te doen.

Verhogen tevredenheid inwoners (BEL-brede doelstelling)

2.2.1

Elke 2 jaar wordt de tevredenheid van de inwoners gemeten aan de hand van Waar Staat Je Gemeente. In 2024 vindt dit onderzoek weer plaats. Hierop wordt een actieplan gemaakt en uitgevoerd

2.2.2

Er wordt continue gestuurd op afgesproken servicenormen waarbij het kwaliteitshandvest van de VNG wordt gehanteerd.

De Basisregistratie Personen is 2.3.1 structureel van hoge kwaliteit 2.3.2 (BEL-brede doelstelling)

2.3.3

2.4

Om identiteitsfraude te voorkomen wordt er geïnvesteerd in gezichtsopname aan de balie. Wetgeving maakt dat dit verplicht wordt voor alle gemeentes

De zelfevaluatie zal elk jaar plaatsvinden. De adresonderzoeken worden geïntensiveerd. We maken gebruik van Landelijke aanpak adreskwaliteit (LAA). Huisbezoeken worden onderdeel van het proces. Tevens zal het gebruik van briefadressen en de leegstand hierin worden meegenomen. Medewerkers van Burgerzaken zijn aantoonbaar goed opgeleid door het behalen van certificaten.

Wij communiceren proactief, 2.4.1 tijdig, consequent en accuraat.

In 2024 voldoen we aan de nieuwe verplichtingen uit de Wet Open Overheid: alle openbare stukken van college en gemeenteraad worden op de website geplaatst, en zijn zo makkelijk online terug te vinden voor de inwoners.

2.4.2

We passen ons taalgebruik aan naar begrijpelijk, formulieren worden simpeler en

begrijpelijk gemaakt via het project “Communiceren met impact" 2.4.3

In 2024 wordt de gemeentelijke website vernieuwd.

Wat mag het kosten

2. Burgerzaken

Realisatie Begr. 2023 2022 v. wijziging

Begr. 2023 na wijzig.

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Baten

-160.522

-144.500

Lasten

662.181

497.710

755.773

728.644

739.656

Saldo

501.659

353.210

611.273

584.144

595.156

Toelichting verschillen 2023-2024 2. Burgerzaken

Begr. 2023 na wijziging

Meerjarenbegroting 2023-2026 Begrotingswijzigingen 2023

Begroting Verschil 2024 2024 -/- 2023 341.710

341.710 N

353.210

-353.210 V

Kadernota 2024

48.376

48.376 N

Nieuwe mutaties 2024 - 2027

221.188

221.188 N

353.210

611.273

258.064 N

Totaal saldo

V/N

In onderstaande tabel worden de verschillen voor het nieuwe jaar toegelicht.

Programma 2. Burgerzaken ⦁ DVO 2024

221.393

195.125

194.947

-205

221.188

194.920

194.742

Aanpassing op de kosten van de ureninzet opzet op dit programma vanuit de nieuwe DVO. Tevens komen er vanuit de diverse nieuwe initiatieven en verplichte zaken extra lasten op dit programma terecht. ⦁ Actualisatie salarislasten

Door HRM aangeleverde gevolgen van CAO en pensioenlasten

⦁

Totaal mutaties programma 2. Burgerzaken

3. Openbare orde en veiligheid Het programma Openbare orde en veiligheid wordt grotendeels door de Veiligheidsregio uitgevoerd en omvat de kosten van brandweer en crisisbeheersing. Ook de lokale inzet voor de Algemene Plaatselijke Verordening (APV) valt hieronder. Doelstellingen en activiteiten Doelstellingen

Activiteiten

3.1

3.1.1

Buurtpreventieverenigingen spelen een belangrijke rol in het signaleren van knelpunten en het informeren van bewoners. De samenwerking en afstemming met buurtpreventieverenigingen wordt verder bestendigd en het netwerk wordt actiever benut.

3.1.2

De formatie aan BOA capaciteit is structureel uitgebreid naar 3 fte. Omdat capaciteit schaars blijft, betrekken we inwoners bij het opstellen van de prioriteiten voor de inzet. Hier geven wij invulling aan door aanwezig te zijn op hotspots op de momenten waarop onze inzet et meest effectief en zichtbaar is. Daarbij heeft parkeer- en verkeersoverlast prioriteit.

3.1.3

Zowel ambtelijk als bestuurlijk vindt 2 keer per jaar een crisisoefening plaats. Afgelopen jaren hebben aangetoond hoe groot de impact van crises kan zijn (corona, opvang Oekraïners). Om de werkwijze en routine te onderhouden blijven we oefenen met crisisstructuren en –besluitvorming.

We bestrijden georganiseerde 3.2.1 criminaliteit regionaal én lokaal

In 2023 is er een nieuw Integraal Veiligheidsplan (IVP) vastgesteld. Dit IVP is afgestemd met de andere gemeenten van de regio Gooi en Vechtstreek.

3.2

We houden het veiligheidsgevoel op peil.

In 2024 wordt er een uitvoeringsplan (UVP) vastgesteld op basis waarvan de activiteiten voor de komende 4 jaar worden vastgelegd. Daarna kunnen wij starten met de uitvoering van onze prioritaire thema's. 3.2.2

Regionaal delen we vaker capaciteit en expertise. Dit doen wij onder andere met het Bestuurlijke Interventie Team voor het thema ondermijning en op het thema digitale criminaliteit.

Voor 2024 wordt onze regionale inzet verder verbreed door onderzoek aan deelname aan het Bibob expertise team. Gezien de toename van complexe thema's zien wij dat samenwerking nodig is om de juiste expertise in te zetten. Ook kunnen wij op die manier van elkaar leren. Deze samenwerking verwachten we onder de vlag van het IVP verder te kunnen uitwerken.

3.3

Evenementen zijn passend bij Laren en de overlast wordt beperkt

3.2.3

Met scherpere regelgeving, zoals uitbreiding van het Bibob-regime, kunnen we criminaliteit beter tegengaan.

3.3.1

Het evenementenbeleid wordt geactualiseerd. Dit zal begin 2024 aan de raad worden voorgelegd. (zie ook programma EZ)

3.3.2

Vrijwilligersorganisaties hebben moeite om zelf voldoende verkeersregelaars te vinden en op te leiden. Daarom gaan we hen vanaf 2024 ondersteunen door als gemeente de inzet van verkeersregelaars te vergoeden. We blijven in 2024 als gemeente verkeersregelaars aanbieden voor maatschappelijke en nationale evenementen, zoals 4 mei herdenking, Sint Jansprocessie, Sinterklaasintocht.

3.4

We houden de regelgeving actueel

3.4.1

In 2024 worden de marktverordening en het standplaatsenbeleid geactualiseerd.

Wat mag het kosten 3. Openbare orde en veiligheid

Realisatie 2022

Begr. 2023 na wijzig.

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Baten Lasten

-180.786 1.588.353

-88.309 1.499.182

-88.309 1.715.575

-88.309 1.719.726

-88.309 1.685.395

-88.309 1.685.134

Saldo

1.407.567

1.410.873

1.627.266

1.631.417

1.597.086

1.596.825

Toelichting verschillen 2023 - 2024

3. Openbare orde en veiligheid

Begr. 2023 na wijziging

Begroting Verschil 2024 2024 -/- 2023

Meerjarenbegroting 2023-2026 Begrotingswijzigingen 2023 Kadernota 2024 Nieuwe mutaties 2024 - 2027

1.410.873 -

1.385.788 100.406 141.073

1.385.788 N -1.410.873 V 100.406 N 141.073 N

Totaal saldo

1.410.873

1.627.266

216.393 N

V/N

In onderstaande tabel worden de verschillen voor het nieuwe jaar toegelicht. Programma 3. Openbare orde en veiligheid ⦁ DVO 2024

103.686

104.634

104.535

451

835

803

774

512

16.000

23.100

-10.900

-3.000

141.073

141.988

107.860

107.599

Aanpassing op de kosten van de ureninzet op dit programma vanuit de nieuwe DVO. Naast de toename van de lasten uit CAO effecten is de BOA-capaciteit verder uitgebreid naar 3 FTE en worden diverse andere activiteiten verder opgepakt. ⦁ Actualisatie salarislasten

Door HRM aangeleverde gevolgen van CAO en pensioenlasten ⦁ Bijstelling kapitaallasten obv nieuwe afschijvingen

Bijstelling kapitaallasten obv nieuwe doorrekening afschijvingen ⦁ Verhoging bijdrage dierenopvang nieuwe locatie

Verhoging bijdrage dierenopvang nieuwe locatie

⦁ Mutatie voorziening ohd obv bijstelling MJOP

Mutatie voorziening onderhoud obv bijstelling MeerJaren Onderhoudsplan ⦁ Diverse kleine mutaties en bijstellingen begroting

Diverse kleine mutaties en bijstellingen begroting ⦁

Totaal mutaties progr. 3. Openbare orde en veiligheid

4. Wegen, water en verkeer In dit programma worden kosten opgenomen voor onderhoud van de openbare ruimte, de straatverlichtingen –reiniging en gladheidsbestrijding. Ook de uitvoering van het parkeerbeleid en het beheer van de hertenkamp vallen hieronder. Doelstellingen en activiteiten Doelstellingen

Activiteiten

4.1

4.1.1

Onderhoudsprojecten zijn een grote kostenpost en wegen gaan daarna weer tientallen jaren mee. Wanneer we investeren moet de afweging daaronder dus toekomst bestendig zijn. In 2024 wordt een nieuw wegenbeheerplan aan de raad voorgelegd.

4.1.2

In 2023 is het Groenplan vastgesteld. In 2024 stellen we het uitvoeringsplan vast.

4.2

We benaderen het onderhoud van groen en grijs integraal en betrekken inwoners.

4.2.1 We pakken knelpunten in parkeerdruk en overlast aan. We maken het prettiger om andere vervoermiddelen dan de auto te gebruiken.

Vooruitlopend op nieuw verkeersbeleid gaan we experimenteren om te kijken hoe maatregelen in de praktijk uitpakt. In 2023 leidt dat onder andere rond Singer (Hein Keverweg) en op de Nieuweweg (bij evenementen) tot aanpassingen. We geven daarbij duidelijk aan hoe we evalueren en vervolgstappen bepalen.

4.2.2

Zwaar vrachtverkeer door het dorp en voor bevoorrading zorgt voor overlast en een gevoel van onveiligheid. In 2023 verkennen we (mogelijk aan een thematafel) welke maatregelen mogelijk zijn om dit te beperken, zodat het in het nieuwe verkeersbeleid wordt meegenomen.

4.2.3

De gemeente stuurt op dit moment maar beperkt op OV en fietsgebruik. De middelen en invloed zijn ook beperkt, maar in 2023 verkennen we (onder andere met de jongerenraad) welke maatregelen we kunnen nemen om OV en fietsen aantrekkelijker te maken. Voor het stimuleren van fietsgebruik werken we regionaal samen. Daarnaast moet besluitvorming plaatsvinden over de wenselijkheid van door fietsroutes door het dorp.

4.2.4

Samen met de regiogemeenten verbeteren we de kwaliteit van het busstation bij Crailo. We breiden de fietsenstallingen uit, verbeteren de bereikbaarheid van de stalling en zorgen voor een prettigere beleving voor de reiziger. Hiervoor is een budget van 11.174 euro opgenomen als bijdrage namens gemeente Laren.

4.2.5

Vaststellen van een Verkeersvisie voor de periode 2024 – 2035. Hierin worden bovenstaande onderwerpen verwerkt. We trekken bij het opstellen samen op met Blaricum en, op onderdelen, met Eemnes.

Wat mag het kosten 4. Wegen, groen, water en verkeer

Realisatie 2022

Begr. 2023 na wijzig.

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Baten Lasten

-146.595 2.970.565

-85.022 3.071.587

-85.689 3.361.459

-85.689 3.298.699

-85.689 3.298.686

-85.689 3.315.138

Saldo

2.823.971

2.986.565

3.275.770

3.213.010

3.212.997

3.229.449

Toelichting verschillen

4. Wegen, groen, water en verkeer

Begr. 2023 na wijziging

Begroting Verschil 2024 2024 -/- 2023

Meerjarenbegroting 2023-2026 Begrotingswijzigingen 2023 Kadernota 2024 Nieuwe mutaties 2024 - 2027

2.986.565 -

2.957.298 113.250 205.222

2.957.298 N -2.986.565 V 113.250 N 205.222 N

Totaal saldo

2.986.565

3.275.770

289.205 N

V/N

In onderstaande tabel worden de verschillen voor het nieuwe jaar toegelicht.

Programma 4. Wegen, groen, water en verkeer ⦁ DVO 2024

-55.736

-51.420

-51.484

-367

17.000

-19.114

-26.228

-7.970

34.575

-20.854

27.974

36.472

36.107

9.015

32.000

152.175

155.175

150.175

4.000

-30.000

Aanpassing op de kosten van de ureninzet op dit programma vanuit de nieuwe DVO ⦁ Mutatie beheer vastgoed

Door stijgende verzekeriungspremies en andere autonome toename kosten (Bijv. energie) lopen kosten beheer vastgoed op. ⦁ Aanpassen integraal bestek obv indexatie en areaal

Betreft met name het inventarisren van de bosplantsoenen ⦁ Actualisatie investeringsplanning

Actualisatie investeringsplanning en herijking rente-omslag

⦁ Bijstellingen inzake beheer openbaar groen

Bijstellingen inzake beheer openbaar groen ⦁ Bijstelling kapitaallasten obv nieuwe afschijvingen

Bijstelling kapitaallasten obv nieuwe doorrekening afschijvingen ⦁ Kosten herstel degeneratie straten wegen pleinen

Kosten herstel degeneratie straten wegen pleinen, eventueel verrekening met reserve ⦁ Toename lasten Opembare Verlichting (OVL)

Toename lasten OVL door grote toename enrgielasten en onderhoudslasten, Daarnaast nemen lasten toe vanuit de hogere kapitaallasten vervangingsinvestering arrmaturen en masten door toepassing LED techniek. ⦁ Wijzigingen inzake gladheidsbestrijding door routeplanner

Wijzigingen inzake gladheidsbestrijding door routeplanner ⦁ Lagere lasten obv geen lasten inhuur tbv Hertenkamp

Lagere lasten Hertenkamp omdat geen inhuur Tomin meer benodigd is ⦁

Vervolg zomernota IBOR groenplan Vervolg zomernota IBOR groenplan

15.000

⦁

GNR verhoging budget uittreden participanten GNR verhoging budget dooraandeel lasten vanuit uittredende participanten onder verrekening ingroeimodel

71.970

70.970

69.970

⦁ Quick Win busstation Gooi Noord via gem Blaricum + overigen

11.174

205.222

152.749

164.577

180.029

Quick Win busstation Gooi Noord via gem Blaricum + overigen vanuit herinrichting en betere doorstroming Totaal mutaties progr. 4. Wegen, groen, water en verkeer

5. Onderwijs Het programma onderwijs bestaat voor het overgrote deel uit kosten voor onderwijshuisvesting: afschrijvingen en verzekeringen. Ook vallen de leerplichthandhaving en het leerlingenvervoer hieronder. Doelstellingen en activiteiten Doelstellingen

Activiteiten

5.1

Onderwijshuisvesting is 5.1.1 kwalitatief op orde en passend bij de Larense maat.

We stellen een volwaardig Integraal Huisvestingsplan vast. Er is een grote opgave op het vlak van onderwijshuisvesting met aanzienlijke financiële consequenties. Er zijn veel oude, vaak monumentale schoolgebouwen in de gemeente die op korte (0-5 jaar) tot middellange termijn (5-10 jaar) renovatie of vervangende nieuwbouw behoeven. In het coalitieakkoord is benoemd in twee bestuursperiodes, tot 2030, grote stappen te maken in het onderhoud en de modernisering van de schoolgebouwen.

5.2

We zoeken samenwerking om kinderen zo goed mogelijk te ondersteunen.

In 2023 is de subsidieregeling 'Elke peuter een kans' herzien. De regeling heeft als doel segregatie tegen te gaan en onderwijskansen te vergroten. Het is een subsidieregeling voor 2 dagdelen gratis peuteropvang en -op indicatie- 4 dagdelen voorschoolse educatie, een educatief programma in doorgaande lijn met onderwijs (VVE). De nieuwe regeling heeft de ouderbijdrage op lijn gebracht met andere gemeenten. Dit heeft ook tot gevolg dat de financiële drempel voor ouders wordt verlaagd.

5.2.1

2024 is gericht op implementatie van een VVE-monitor, de kosten worden gedeeld binnen de HBEL. Doel is betere gemeentelijke regie op bereik en toeleiding VVE. Voldoende dekkend aanbod, goede preventie en verbeterde taalontwikkeling van kinderen met een verhoogd risico op taalachterstand door onvoldoende stimulering in de thuissituatie. Zo krijgen deze kinderen een goede start op de basisschool.

Wat mag het kosten 5. Onderwijs

Realisatie 2022

Begr. 2023 na wijzig.

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Baten Lasten

-170.250 558.149

-122.532 737.763

-676.695 1.286.539

-676.695 1.420.643

-676.695 1.420.452

-676.695 1.419.527

Saldo

387.898

615.231

609.844

743.948

743.757

742.832

Toelichting verschillen 2023 – 2024

5. Onderwijs

Begr. 2023 na wijziging

Begroting Verschil 2024 2024 -/- 2023

Meerjarenbegroting 2023-2026 Begrotingswijzigingen 2023 Kadernota 2024 Nieuwe mutaties 2024 - 2027

615.231 -

542.578 4.301 62.966

542.578 N -615.231 V 4.301 N 62.966 N

Totaal saldo

615.231

609.844

-5.386 V

V/N

In onderstaande tabel worden de verschillen voor het nieuwe jaar toegelicht. Programma 5. Onderwijs ⦁ DVO 20224

13.308

13.449

13.436

-8.600

14.071

-2.880

-2.884

-3.238

-3.260

1.812

1.715

1.619

717

45.256

62.966

63.007

62.545

61.620

Aanpassing op de kosten van de ureninzet op dit programma vanuit de nieuwe DVO ⦁ Mutatie voorziening ohd obv bijstelling MJOP

Mutatie voorziening onderhoud obv bijstelling Meer Jaren Onderhoudsplan ⦁ Diverse kleine aanpassingen budgetten

Diverse kleine aanpassingen budgetten ⦁ Actualisatie investeringsplanning

Actualisatie investeringsplanning en herijking rente-omslag

⦁ Bijstelling kapitaallasten obv nieuwe afschijvingen

Bijstelling kapitaallasten obv nieuwe doorrekening afschrijvingen ⦁

Onderwijsbeleid verlaging kosten door verrekening SPUK Verlaging kosten onderwijsbeleid door verrekening SPUK vanuit enerzijds ontvangen bijdragen Rijk versus door de gemeente te maken kosten. Niet alle kosten worden vergoed, daarnaast ook aanloopkosten voor het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs (IHP).

Totaal mutaties programma 5. Onderwijs

6. Sport, cultuur en recreatie In dit programma zijn veel verschillende maatschappelijke activiteiten opgenomen. Het gaat dan bijvoorbeeld om de subsidies voor sportverenigingen en voor de Biezem. Ook subsidies voor muziekverenigingen en musea vallen hieronder, net als de kosten voor de bibliotheek en de lokale omroep. Doelstellingen en activiteiten Doelstellingen

Activiteiten

6.1

6.1.1

Inwoners sporten meer, we ondersteunen verenigingen.

We vergroten de sportdeelname, door buurtsportcoaches en maatschappelijke initiatieven te ondersteunen. In 2024 gaan we door met de inzet van buurtsportcoaches en met Jongeren op Gezond Gewicht en hopen we meer maatschappelijke initiatieven (zoals Ghockey en de Derde Helft) vanuit de sportvereniging te kunnen ondersteunen. We moedigen ze daartoe aan.

6.2

Meer inwoners genieten van kunst en cultuur.

6.2.1

We intensiveren beleving, bevorderen participatie en faciliteren verbinding. In 2024 gaan we verder met de uitvoering van de Nota kunst en cultuur. Aan de hand van een evaluatie van deze nota wordt gekeken welke punten uit de nota nog aandacht behoeven. Het Nazomerfeest was in 2022 een eerste proefuitvoering, in 2023 zijn er nieuwe initiatieven uitgevoerd door muziekverenigingen en Het Brinkhuis (verspreid over het voor- en najaar) op het gebied van kunst en cultuur voor de inwoners. Na evaluatie hiervan wordt hier in 2024 weer een nieuwe invulling aan gegeven. Cultuurparticipatie voor jongeren: met het Rosa Spierhuis gaan we in gesprek om te onderzoeken of de mogelijkheid bestaat om samen te werken ter uitvoering van een project t.b.v. kunstzinnige vorming voor kwetsbare jongeren.

Wat mag het kosten 6. Cultuur, sport en recreatie

Realisatie 2022

Begr. 2023 na wijzig.

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Baten Lasten

-991.736 1.941.550

-366.963 1.278.683

-423.627 1.418.855

-423.627 1.521.787

-425.926 1.521.676

-425.926 1.516.308

Saldo

949.814

911.720

995.228

1.098.159

1.095.749

1.090.381

Toelichting verschillen 2023 – 2024

6. Cultuur, sport en recreatie

Begr. 2023 na wijziging

Begroting Verschil 2024 2024 -/- 2023

Meerjarenbegroting 2023-2026 Begrotingswijzigingen 2023 Kadernota 2024 Nieuwe mutaties 2024 - 2027

911.720 -

875.628 74.437 45.163

875.628 N -911.720 V 74.437 N 45.163 N

Totaal saldo

911.720

995.228

83.507 N

V/N

In onderstaande tabel worden de verschillen voor het nieuwe jaar toegelicht.

Programma 6. Cultuur, sport en recreatie ⦁ DVO 20224

-31.549

-30.971

-30.970

11.150

-4.242

37.500

10.181

-10.688

124

123

1.800

4.250

264

251

237

-5.131

22.130

45.163

30.334

30.322

24.954

Aanpassing op de kosten van de ureninzet op dit programma vanuit de nieuwe DVO ⦁ Mutatie beheer vastgoed

Door stijgende verzekeriungspremies en andere autonome toename kosten (Bijv. kraanbaan) lopen kosten beheer ⦁ Aanpassen bijdrage basis De Biezem incl doorbelasting

Aanpassen bijdrage basis De Biezem incl doorbelastingen Blaricum en Eemnes ⦁ GR Regio Gooi en Vechtstreek

Aanpassingen Visit Gooi & Vecht 2023 GR Regio G&V ⦁

Bijdrage Rijk inzake bibliotheekwerk Bijdrage vanuit Rijk inzake bibliotheekwerk

⦁ Actualisatie investeringsplanning

Actualisatie investeringsplanning en herijking rente-omslag

⦁ Mutatie voorziening ohd obv bijstelling MJOP

Mutatie voorziening onderhoud obv bijstelling MeerJaren Onderhoudsplan ⦁ Diverse kleine mutaties en bijstellingen begroting

Diverse kleine mutaties en bijstellingen begroting ⦁ Bijstelling kapitaallasten obv nieuwe afschijvingen

Bijstelling kapitaallasten obv nieuwe doorrekening afschrijvingen ⦁ Bibliotheek Gooi + bijdrage derden / Rijk IDO

Meer kosten Bibliotheek Gooi vanuit inflatie o.v.v. bijdrage derden / RIJK inzake IDO Totaal mutaties programma 6. Cultuur, sport en recreatie

7. Sociaal Domein Het programma Sociaal Domein is, financieel gezien, met afstand het grootste programma van de begroting. Het omvat een aantal wettelijke voorzieningen, zoals huishoudelijke hulp, maatwerkvoorzieningen, bijstandsuitkeringen en jeugdzorg. Daarnaast is er lokale inzet, zoals voor het Brinkhuis en subsidies aan diverse verenigingen. Een klein, maar steeds groter, budget wordt ingezet voor preventieve maatregelen. Lokaal sturen we op het welzijnswerk en het Brinkhuis als sociale ontmoetingsplaats. In de HBEL samenwerking vindt de uitvoering van de Jeugdwet, de WMO, Participatiewet, leerlingenvervoer, inburgering en schuldhulpverlening plaats. In de regio Gooi en Vechtstreek is de inkoop en het contractbeheer van de individuele voorzieningen Wmo en Jeugdzorg georganiseerd. Ook voert de regio Veilig thuis uit en is Jeugd & Gezin hier ondergebracht. De GGD Gooi en Vechtstreek voert in het kader van de Wet Publieke Gezondheidszorg voor de gemeente de taken uit op het gebied van gezondheidszorg, ouderenzorg, epidemiologie en bestrijding infectieziekten, evenals bijkomende ondersteunende werkzaamheden inzake de gedecentraliseerde taken. Ook verzorgt de GGD de inspecties van de kinderopvang. Visie De gemeenteraad heeft in juni 2023 de Visie Sociaal Domein vastgesteld. De doelstellingen (basisprincipes) daaruit zijn de kern van dit programma.

In 2024 worden die nog concreter uitgewerkt in een beleidsplan. We willen mensen die ons terecht om hulp vragen, zo volwaardig mogelijk in de samenleving laten meedoen. Dat is onze grootste drijfveer bij alles wat we doen. Daarbij onderzoeken we de barrières die volwaardige participatie in de weg staan. Door deze zo goed en volledig mogelijk weg te nemen met en -waar nodig- passende ondersteuning te bieden, dragen we bij aan een samenleving waar iedereen een plek heeft. Een samenleving waar iedereen kan meedoen. We werken vanuit de bedoeling van de wetten in het sociaal domein, doen wat nodig is: we redeneren vanuit de mens en zijn leefomgeving naar oplossingen. Wettelijke kaders of procedures zijn hieraan ondersteunend. Ze zijn niet het uitgangspunt. Waar nodig gaan we verder. Een integrale aanpak van problemen op persoons-, gezins- en systeemniveau. Doelstellingen en activiteiten Doelstellingen

Activiteiten

7.1

Met preventie, inzetten op het 7.1.1 vergroten van kansen en het versterken van individuen en de samenleving als geheel. Zo willen we zwaardere problemen en ondersteuning voorkomen.

In 2023 is het Leefstijlpunt gestart. Professionals uit de sport, welzijn en maatschappelijk werkveld zijn bij dit punt aanwezig om inwoners te helpen op verschillende gebieden zoals mentale steun, dagelijks functioneren, zingeving en kwaliteit van leven. De komende periode wordt het leefstijlpunt gemonitord en geëvalueerd en op basis van de resultaten wordt gekeken hoe we de dienstverlening naar de inwoners verder kunnen verbeteren.

7.2

Een sterke sociale basis waarbij 7.2.1 mensen oog hebben voor elkaar en er ruimte is voor diversiteit

Het Brinkhuis is verbonden met de Larense gemeenschap en heeft zich bewezen als onderdeel van de basisinfrastructuur van het dorp. In een meerjarige subsidieafspraak is vastgelegd hoe de

begroting op orde wordt gebracht en welke prestaties de gemeente van het Brinkhuis verwacht. Op basis van de herijkte visie op de functie van Hart van Laren, en de wijze waarop het beheer en exploitatie verbetert, zal het bestuur uitvoering geven aan het plan.

7.3

7.2.2

De gemeentelijke doelen van het welzijnswerk zijn zoveel als mogelijk zelfredzame bewoners, gesteund door een toereikend netwerk, verminderen van het gevoel van eenzaamheid onder inwoners, verhogen van gevoel van betrokkenheid onder inwoners en benadering vanuit positieve gezondheid.

7.2.3

We gaan mantelzorgers beter ondersteunen. In 2024 gaan we door met de pilot Verbeteren toegang tot Mantelzorgregelingen met als doel overbelasting bij mantelzorgers te voorkomen en de waardering voor- en de kwaliteit van de mantelzorgondersteuning te verbeteren. Door de juiste mantelzorg ondersteuning stel je mensen in staat zelfredzaam te blijven en het vol te houden. De pilot heeft de volgende actiepunten: 1. Meer bewustwording bij mantelzorgers en bij professionals (intern en extern) 2. Duidelijke route naar mantelzorgondersteuning en ontsluiten van informatie voor zowel mantelzorgers als professionals 3. Een samenhangend en duurzame ondersteuningsstructuur (sociale basis versterken) 4. Heroriëntatie mantelzorgwaardering Mensen die het niet meer zelf of met hun omgeving redden, krijgen passende ondersteuning bij het zinvol deelnemen aan de samenleving, opvoeden en opgroeien. Deze ondersteuning is goed vindbaar. We zijn duidelijk voor wie en waarvoor de gemeentelijke ondersteuning in het sociaal domein is. Ook is duidelijk wat mensen van de gemeente wel en niet kunnen verwachten. Dit staat duidelijk in de gemeentelijke kaders, zoals de verordening sociaal domein, beleidsregels en het dienstverleningsmodel van de HBEL uitvoeringsdienst. Wat iemand nodig heeft vanuit de gemeente is maatwerk. Dit is onder meer afhankelijk van de draagkracht van de persoon, gezin of netwerk.

In 2024 wordt het beleidsplan schuldhulpverlening geactualiseerd.

Mensen die het niet zelfstandig 7.3.1 redden, krijgen passende ondersteuning. Deze ondersteuning is gericht op het (weer) binnen hun mogelijkheden zelfstandig oppakken van hun leven.

7.3.2

7.4

passende basisondersteuning is lokaal en laagdrempelig beschikbaar. Dit omvat het grootste deel van de professionele inzet.

7.4.1

7.5

Voor de meest kwetsbare mensen is passende specialistische ondersteuning beschikbaar.

7.5.1

7.6

We doen een stapje extra voor 7.6.1 specifieke doelgroepen 7.6.2

7.6.3

7.7

Lokaal wat kan, regionaal wat moet of specifieke voordelen biedt.

7.8

Sturen op resultaten. Zicht en grip op aantallen, kosten, kwaliteit en tevredenheid, op basis van monitoring en evaluatie.

7.9

In 2024 herijken we onze inzet 7.9.1 op dierenwelzijn

We zoeken samenwerking met eerstelijnszorg om passend aanbod te bieden. Om de jeugdhulp meer passend, meer laagdrempelig en goedkoper te maken, is in het gezondheidscentrum het Raadhuis als pilot een jeugdwerker GGZ gestart. Deze pilot wordt gemonitord en geëvalueerd. Aan de hand van resultaten hiervan worden eventueel andere interventies in het jeugdzorgbeleid bedacht. Als aanvullende, specialistische ondersteuning nodig is, wordt deze ingezet via een indicatie door het lokale team. We werken samen met een overzichtelijk aantal (zorg)aanbieders zodat deze aanbieders goede aansluiting hebben op het lokale team. Dit bevordert de samenwerking en het is makkelijker om op- en af te schalen Het jongerenwerk moet in 2024 versterkt zijn en actief nieuwe doelgroepen bereiken. Ook vindt in 2024 de eerste evaluatie van de jongerenraad plaats. In 2024 ontwikkelen we een diversiteitsbeleid en geven daar uitvoering aan. Dit doen we in samenwerking tussen de HBEL-gemeenten. Nu de instroom hoger is blijven we extra inzetten op het leveren van zorg en ondersteuning aan vluchtelingen Deze doelstelling is ondersteunend aan de afweging over nieuwe opgaven en de uitvoering van bovenstaande doelstellingen.

7.8.1

In 2024 willen we het dashboard sociaal domein niet meer experimenteel, maar daadwerkelijk in de verantwoording en sturing gebruiken. De raad wordt weer regelmatig geïnformeerd over de ontwikkelingen. We verwachten in 2024 in ieder geval nieuwe besluiten over de subsidierelatie met het dierenasiel te moeten nemen. We trekken daarbij zoveel mogelijk met onze buurgemeenten samen op.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/13322021/1