B23 00821 BIJLAGE 3 - inspraak brief BASBEL

Seniorenvereniging BasBEL p/a Patrijzenhof 80 3755 ET Eemnes email: secretaris@basbel.nl 035-5316079 / 06-41519807

Aan: de Raad van de gemeente Laren Postbus 71 3755 ZH Eemnes

Eemnes, 8 juni 2023 Betreft: verzoek inspraak Woonvisie

Geachte Raad, BasBEL volgt met belangstelling de totstandkoming van de Woonvisies in de drie BELgemeenten. Wij hebben eerder ook zelf een steentje willen bijgedragen met een woon-enquête onder onze leden, en het aanbieden van het rapport daarvan, ‘Samen oud, samen thuis’, aan de drie wethouders tijdens een openbare woonmiddag op 16 februari. (De leden van uw Raad herinneren zich nog wel ons mailberichtje met een link naar dat rapport op onze website.) De huidige concept-visie voor Laren en Blaricum bevat sympathieke aanzetten, zoals starterswoningen voor jongeren en hofjeswoningen voor ouderen, maar bevat op dit moment teveel gebreken om door te gaan als doordachte beleidsvisie. Gelukkig is er wel nog iets aan te doen. Woningen worden gemiddeld minstens zo oud als mensen. Zoals je de opleiding van je kind niet baseert op de wensen die het heeft als kleuter (dan worden alle jongens brandweerman), zo kun je serieus woonbeleid alleen baseren ‘demografisch onderzoek’, dus op het gebruik van alle relevante gegevens van het CBS over de verwachte ontwikkeling van soorten huishoudens op langere termijn. In de concept-visie staat wel een mini-tabelletje op bladzijde 5 met de verwachte leeftijdsverdeling in 2022, 2040 en 2050, maar waar het om gaat is de prognose van typen huishoudens, zoals gezinnen met kinderen, jonge alleenstaanden, oudere alleenstaanden, enzovoorts.

En juist die cruciale prognose ontbreekt. BasBEL heeft leden van boven de 85 die tennissen of met de caravan naar Frankrijk rijden. Maar volgens landelijk onderzoek heeft 20% van de 80-plussers zodanige mobiliteitsbeperkingen dat dringend een woning is gewenst op rollatorafstand van 400 of 500 meter van supermarkt, apotheek en bushalte. Woningen op grotere afstand betekenen voor deze groep een aantasting van ‘zelfstandig sociaal functioneren’. In gewoon Nederlands zit je dan veel thuis zonder dat je ergens naar toe kunt. Blaricums wethouder Joke Lanphen snapte dat en onderschreef op de woonmiddag het belang van nader onderzoek op dit punt. Maar de concept-visie zwijgt erover. Beleid gaat om doelstellingen, middelen en tijdstippen. Nederland is bekend om zijn lange traditie van goede sociale huisvesting. Het verschafte gemeenten een handzaam juridisch instrumentarium - met Woningwet, Wro en bestemmingsplan – om ook in een commercieel ingestelde omgeving sociale woningbouw te kunnen waarborgen. Het is vreemd dat de conceptvisie niet van deze instrumenten rept en dat het belangrijke instrument van het bestemmingsplan (afgezien van een irrelevant voetnootje op blz. 7) totaal niet voorkomt.

De afgelopen jaren ging het niet zo goed met de volkshuisvesting in Laren. Uit de woonvisie 2017-2022 werden sociale doelstellingen niet gehaald, in de Raad was er kritiek dat in het dorpscentrum (waar je juist woningen voor senioren zou willen hebben) alleen voor miljonairs wordt gebouwd, en recent stond ook in de krant dat de sociale opgaven uit het regionale Woonakkoord bij lange na niet zijn gehaald. Opmerkelijk is dat de concept-woonvisie geen zelfreflectie toont en dat nergens de vraag wordt gesteld hoe het toch komt dat in Laren vooral woningen worden gebouwd voor een rijke bovenlaag. Is het niet zo dat met intelligente bestemmingsplannen de gemeente de bouw van grote miljonairswoningen had kunnen beperken en de bouw van sociale woningen stimuleren? In woningbouw-projecten gaat veel geld om. De gemeente heeft voordeel van grote en dure woningen. Dat geldt zeker bij de uitgifte van kavels als de gemeente eigenaar is. Maar ook profiteert de gemeente van dure woningen bij de inning van bouwleges en van de OZB. Daarnaast heeft de keuze van de soort woningen invloed op de uitgaven in het sociaal domein. Een bestuurskundige zei ooit dat als beleidsvoorstellen geen financiële motieven noemen, je er zeker van kunt zijn dat juist die motieven zwaar wegen. Voor de geloofwaardigheid en het draagvlak van de woonvisie zou veel te winnen zijn met een toegevoegde financiële paragraaf.

Behalve aan financiële cijfers, ontbreekt het in de concept-visie ook in het algemeen aan kwantitatieve gegevens of doelstellingen. Zelfs in de programma-bijlage staan geen getalsmatige ambities. In combinatie met het ontbreken van gegevens over de inzet van juridische en financiële middelen, is de concept-visie op dit moment niet veel meer dan een tandeloze belijdenis van vage voornemens. Overal en ook in Laren neemt de vergrijzing snel toe. Het duurt niet lang of een derde van de huishoudens is 75-plus. Voor BasBEL is vooral ook teleurstellend dat in de concept-visie niets concreets wordt gezegd over woningbouw van senioren. Terwijl elke corporatie, minister De Jonge, ja iedereen, het woningbouwprofessor Boelhouder nazegt: bouw in vredesnaam vooral voor senioren, want dat is twéé voor de prijs van één, omdat iedere achtergelaten woning van een oudere weer woonruimte is voor een starter of gezin. Alle landelijk deskundigen, maar ook alle lokale stakeholders in de woonbijeenkomst van februari, zeiden dat de oplossing voor een groot deel ligt in doorstroming. Het is onbegrijpelijk dat de concept-woonvisie daar niet krachtiger op in zet. De concept-visie vertoont op dit moment dus nog diverse tekortkomingen. Maar vreemder nog is het raadsvoorstel.

Waar het eerst heet dat de zorgcomponent buiten de visie wordt gehouden, wordt vervolgens geschreven – zie bladzijde 5 van het voorstel – dat Laren al zoveel zorghuizen heeft voor ouderen, dat de gemeente er niet voor voelt nog extra woningen voor ouderen te bouwen. Als senioren ervaren wij de tekst in het raadsvoorstel als onversneden leeftijdsdiscriminatie. Dat Laren goede zorghuizen heeft als Johanneshove en Theodotion, betekent toch niet dat er niet voldoende goede seniorenwoningen moeten komen, bijvoorbeeld in de vorm van een hofjes, voor senioren die nog fit zijn en die grote eengezinswoning willen verruilen voor een kleiner huis? Hanteert de gemeente dezelfde normen voor bemiddelde als voor oudere inwoners, en zegt de gemeente ook: we hebben al zoveel vorstelijke villa’s en luxe appartementen voor de rijke inwoners, dat we, waar dat juridisch mogelijk is, vanaf nu alleen nog ruimte bieden aan kleinere woningen voor minder-bemiddelden? Door alle tekortkomingen (er zijn er nog wel meer) heeft de concept-woonvisie nu iets van een onvoldoende gerezen brood. Dat heeft in onze ogen vooral te maken het bereidingsproces. Wij vragen uw Raad om alsnog echte inspraak te verlenen op grond van de Inspraakverordening. Dat kost niet veel tijd en daarmee wint de woonvisie niet alleen aan democratisch draagvlak maar ongetwijfeld ook aan inhoudelijke kwaliteit.

De Woonvisie betreft cruciaal beleid. Als gemeenten van oudsher één belangrijk eigen taakveld hebben, met autonome beleidsvrijheid, dan is het wel het gebied van de volkshuisvesting. Voor veel inwoners is het gemeentelijk woonbeleid bepalend voor hun directe leefomgeving. Alleen al daarom zou uw Raad in onze ogen ruimhartig gebruik moeten maken van de door de inspraakverordening geboden mogelijkheden van overleg met de bevolking.

De beoogde Woonvisie is nieuw. Anders dan het voorgaande document voor de periode 20172022, bevat de uiteindelijk op te stellen Woonvisie een belangrijke zorgcomponent. Een geboden gelegenheid tot het geven van inspraakreacties zou onder de Larense bevolking – met alle professionele zorgverleners, vrijwilligers, ondernemers, mantelzorgers, en niet te vergeten: woningzoekenden – zonder twijfel leiden tot aanbevelingen die de uiteindelijke Woonvisie kwalitatief zullen verrijken. Wij waarderen de eigentijdse inloopavond. Zulke avonden zijn echter hooguit een aanvulling op een normaal inspraakproces volgens de inspraakverordening. Op die avonden komen de bewoners immers grotendeels onvoorbereid (zij hebben geen kennis kunnen nemen van een concept-visie) en hun reacties kunnen daardoor per definitie niet of nauwelijks gericht zijn. Bij ‘echte’ inspraak volgens de verordening is vastgelegd dat een verslag wordt opgesteld dat vermeldt tot welke aanpassingen de inspraakreacties aanleiding geven. Bij losse inloopavonden is dat niet vastgelegd en niet gebruikelijk. Niet voor niets merkte naar aanleiding van vergelijkbare inloopbijeenkomsten voor de Eemnesser Toekomstvisie de Adviesraad Sociaal Domein HBEL al eens op dat ‘een zinvol communicatie- of inspraaktraject altijd het juiste midden vraagt.

Het heeft geen zin, aldus de Adviesraad, om plannen in inspraak te brengen die in werkelijkheid al vaststaan. Maar anderzijds er is ook geen reëel inspraak-proces als de initiatiefnemer alle kaarten tegen de borst houdt, en na afloop van een totaal open inspraak- en vragenronde vrijelijk uit de verkregen reacties argumenten kan selecteren om de eigen keuze te legitimeren.’ Puntsgewijs samengevat bepleit BasBEL voor de Woonvisie: - meer gebruik van demografische gegevens, vooral over de huishoudenssamenstelling; - onderzoek naar verminderde mobiliteit van veel woningzoekenden; - aandacht voor juridische uitvoeringsinstrumenten zoals het bestemmingsplan; - bestuurlijke zelfreflectie op de resultaten van de afgelopen jaren; - een financiële paragraaf over de consequenties van de diverse woningbouwkeuzes; - meer ambitieuze en kwantitatieve doelstellingen in het bouwprogramma; - groter aandeel seniorenwoningen, ook voor doorstroming voor starters; - stopzetting van ongerechtvaardigde leeftijdsdiscriminatie; - alsnog ‘echte’ inspraak op basis van de inspraakverordening. Het spreekt vanzelf dat wij onze brief graag willen toelichten. In ieder geval zullen wij ook aanwezig zijn tijdens de commissievergadering R&I op 14 juni. Een brief van vergelijkbare strekking sturen wij aan de gemeenteraden van Laren en Eemnes.

Hoogachtend en met vriendelijke groet, Namens het bestuur van BasBEL w.g. Ellen de Valk, secretaris