B 3 1 BIJLAGE - Gezondheidsmonitor 2024
Tekst van het document
GEZONDHEIDSMONITOR VOLWASSENEN EN OUDEREN 2024 Resultaten uit regio Gooi en Vechtstreek van een onderzoek naar gezondheid, welbevinden en leefstijl van inwoners van 18 jaar en ouder
18-64
Linkerkant volwassenen
65+
(Zeer) goed ervaren gezondheid
Percentage volwassenen
2024 verschil met 2022
LEGENDA
Opleiding Gender
Regio G&V is gunstig t.o.v. Nederland Regio G&V is ongunstig t.o.v. Nederland Regio G&V is gelijk aan Nederland
of
2024 is gunstig t.o.v. 2022
of
2024 is ongunstig t.o.v. 2022 2024 is gelijk aan 2022
Score hbo, wo is gunstig t.o.v. score po, vmbo, mbo, havo, vwo Score hbo, wo is ongunstig t.o.v. score po, vmbo, mbo, havo, vwo Score hbo, wo is gelijk aan score po, vmbo, mbo, havo, vwo
Score vrouwen is gunstig t.o.v. score mannen Score vrouwen is ongunstig t.o.v. score mannen Score vrouwen is gelijk aan score mannen
18 34
35 49
50 64
65 74
75 84
85+
Leeftijdsgroepen volwassenen Leeftijdsgroepen ouderen
Percentage ouderen 69 %
80 %
Regio G&V t.o.v. Nederland
Rechterkant ouderen
18 64
Leeftijd
65 74
LICHAMELIJKE
MENTALE
SOCIALE
GEZONDHEID
GEZONDHEID
GEZONDHEID
LEEFSTIJL
LEEFOMGEVING
Positieve gezondheid
GGD Gooi en Vechtstreek werkt vanuit Positieve Gezondheid. Daarbij wordt gezondheid niet alleen beschouwd als afwezigheid van ziekten en beperkingen, maar bekeken vanuit de blik van wat er wél kan: het vermogen om zich aan te passen en de eigen regie te voeren. Positieve Gezondheid is de “brede blik” en een belangrijk leidend principe om de beweging van ziekte en zorg naar gezondheid en gedrag vorm te geven en om de inwoner meer regie te geven over de eigen gezondheid en welbevinden. In deze publicatie is gekozen voor een wijze van vormgeven die doet denken aan de dimensies van Positieve Gezondheid. Meer informatie over Positieve Gezondheid vindt u op iph.nl.
Leeswijzer
In dit boekje worden de belangrijkste resultaten van de Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen 2024 weergegeven. De uitkomsten zijn visueel vormgegeven aan de hand van illustraties met percentages en symbolen. Uitleg hierover vindt u op de pagina hiernaast. Dit boekje eindigt met kernpunten en trends. Voor bepaalde uitkomstmaten zijn trendfiguren afgebeeld, die inzicht geven in het verloop sinds 2012.
In gesprek over de resultaten
Uitgebreide resultaten uitgesplitst naar gender, leeftijdsgroep, opleidingsniveau, een vergelijking met resultaten uit 2022, 2020, 2016 en 2012 en resultaten op gemeente- en wijkniveau vindt u in het tabellenboek op ggdgv.nl/GMVO2024. Wij nodigen u uit om alle cijfers aandachtig te bekijken, te duiden en betekenis te geven en hierover in gesprek te gaan met andere partijen. De GGD kan u hierbij uiteraard ondersteunen.
Meer informatie
Voor meer informatie over het onderzoek kunt u terecht bij: drs. M.B. (Manita) van Acker, epidemioloog, m.vanacker@ggdgv.nl dr. P. (Paulien) Hagedoorn, onderzoeker publieke gezondheid, p.hagedoorn@ggdgv.nl
OVER HET ONDERZOEK Met de Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen 2024 is de gezondheid, het welzijn, leefstijl en leefomgeving van inwoners van 18 jaar en ouder in Nederland in kaart gebracht. Alle GGD’en voeren dit onderzoek iedere vier jaar uit in opdracht van gemeenten, in samenwerking met het RIVM en het CBS. Dit is de vijfde keer dat de Gezondheidsmonitor in gezamenlijkheid is uitgevoerd. Voorgaande metingen vonden plaats in 2012, 2016, 2020 en 2022. De meting in 2022 was een extra meting in verband met corona. De gegevens voor de Gezondheidsmonitor van 2024 zijn van september tot december 2024 verzameld door middel van digitale en papieren vragenlijsten. Op basis van een steekproef selecteerde het CBS personen uit de Basisregistratie Personen (BRP), die werden uitgenodigd voor deelname. Samen vormen zij een representatieve afspiegeling van de Nederlandse bevolking. In heel Nederland zijn bijna 1,5 miljoen mensen gevraagd om de vragenlijst in te vullen.
Gezondheidsmonitor 2024 in Gooi en Vechtstreek
In de regio Gooi en Vechtstreek is het onderzoek gehouden onder 30.919 inwoners van 18 jaar en ouder. In totaal vulden 9.385 inwoners (30% respons) de vragenlijst in: 4.610 volwassenen (18 t/m 64 jaar) en 4.775 ouderen (65 jaar en ouder). Onze respons is gelijk aan het landelijke responspercentage. Vanwege de samenwerking met het CBS zijn achteraf nog 110 respondenten uit de CBS-gezondheidsenquête toegevoegd aan de data. Het uiteindelijke databestand waarop de GGD analyses heeft gedaan bevat daarmee de gegevens van 9.495 inwoners: 4.679 volwassenen en 4.816 ouderen.
De onderwerpen
Onderwerpen die in de vragenlijst aan bod kwamen zijn: ervaren gezondheid, plannen om de gezondheid te verbeteren, chronische aandoeningen, beperkingen, post-COVID, stress, mentale gezondheid, veerkracht, eenzaamheid, sociale steun, leefstijl, valongevallen, (mantel)zorg, zorgbehoefte, vrijwilligerswerk, ontspanning en vrije tijd, zingeving, buurtsamenhang en leefomgeving. Sommige vragen zijn alleen aan volwassenen gesteld (ontspanning en vrije tijd, drugsgebruik) of alleen aan ouderen (beperkingen, valongevallen).
Trends
Door het periodiek uitvoeren van deze Gezondheidsmonitor wordt het “monitoren” van de gezondheid robuuster en trends in de tijd geven waardevolle informatie voor (evaluatie) van langlopend beleid en acties. Resultaten uit 2024 zijn daarom niet alleen vergeleken met de voorgaande meting (2022), maar ook afgezet tegen de resultaten van eerdere metingen in 2020, 2016 en 2012.
18-64
LICHAMELIJKE LICHAMELIJKE GEZONDHEID GEZONDHEID
65+
Minstens 1 chronische aandoening 46 %
28 %
18-64
65+
18-64
(Zeer) goed ervaren gezondheid
Langdurig beperkt door gezondheidsproblemen
69 %
18 64
65 74
18-64
65+
Heeft mogelijk post-COVID
85+
2%
4%
18 64
65+
50 64
65+
18-64
65+
13 %
65 74
65+
Maatregelen genomen om vallen te voorkomen
Gewond geraakt door een val gd raa ev itg tu Nie
42 %
50 64
35 %
65+
80 %
23 %
Plannen om gezondheid te verbeteren
gd raa ev itg tu Nie
65+
65+
50 % 18-64
50 64
18-64
45 %
85+
Lichamelijk gezondheid verwijst naar de toestand van het lichaam en hoe goed het functioneert. Ervaren gezondheid gaat over hoe iemand de eigen gezondheid zelf ervaart.
Bij de plannen om binnenkort de gezondheid te verbeteren staat “meer bewegen/sporten” bij zowel de volwassenen als de ouderen bovenaan de lijst. Ook “gezonder Ervaren gezondheid eten” (volwassenen) en “me is een betrouwbare minder druk maken” indicator voor de algehele (ouderen) scoren gezondheidstoestand. Een hoog. slechtere ervaren gezondheid hangt samen met zich minder gelukkig Veel voorkomende voelen, een hoger risico op een Valongevallen zijn chronische (6 maanden of angststoornis of depressie, alleen uitgevraagd bij langer) aandoeningen zijn hartchronische aandoeningen 65+. 30% van hen is één of en vaatziekten, diabetes, kanker en en eenzaamheid. meer keer gevallen in de laatste artrose. Door toenemende vergrijzing 12 maanden (44% bij 85+). Een neemt ook het aantal mensen met een valongeval kan bij ouderen impact Vanuit Positieve chronische aandoening toe. Daarhebben op de zelfredzaamheid Gezondheid is gezondnaast hebben steeds meer en het langer thuis heid meer dan de afwezigheid mensen meer dan één kunnen blijven van lichamelijke klachten. Ook chronische aandoening. wonen. de mentale gezondheid, zingeving, kwaliteit van leven (zoals leefomgeving en financiële situatie), Gezondheidsde sociale gezondheid en problemen kunnen dagelijks functioneren mensen beperken in het hebben hier invloed op. dagelijks leven en kunnen leiden tot minder maatschappelijke participatie.
Acht op de tien mensen met een chronische aandoening voelen zich hierdoor langdurig beperkt in het dagelijks leven.
MENTALE 18-64
GEZONDHEID
65+
18-64
Vaak gelukkig 76 %
(Zeer) hoge veerkracht 82 %
65 74
18-64
65+
64 %
54 % 18-64
18 64
65+
18-64
Leven heeft betekenis en doel
50 64
85+
18-64
65+
79 %
76 %
Veel regie over eigen leven 13 %
65+
Hoog risico op angststoornis of depressie 9%
3%
(Heel) veel stress
11 %
18 64
85+
18-64
65+
23 %
8%
Vertrouwen in de toekomst 18 64
65+
50 64
65+
18-64
65+
85+
68 %
60 %
18 34 64
65+
18-64
65+
Wel eens tot heel vaak suïcidegedachten 7%
12 %
Moeite met rondkomen 35 49
85+
17 %
7%
18 64
65 74
18 34
85+
Zingeving (de reden om ‘s ochtends je bed uit te komen) heeft veel invloed op de gezondheid en het welbevinden van mensen. Verbondenheid met anderen, betekenisvol handelen en leven volgens waarden en idealen zijn belangrijke zingevers.
Kenmerken van mentale fitheid zijn: een leeg hoofd, rust, balans, zeker zijn over jezelf, positief denken en je goed voelen. Wie mentaal fit is, is veerkrachtig en kan beter met tegenslagen omgaan.
Veerkracht geeft aan hoe goed iemand zich aanpast aan de uitdagingen en tegenslagen in het leven. Mensen met een hoge veerkracht hebben doorgaans minder moeite om met stressvolle gebeurtenissen om te gaan en herstellen vaak sneller na een moeilijke periode.
Volwassenen ervaren Regie over het de meeste stress door eigen leven is de mate werk, geldzaken en de waarin mensen ervaren gezondheid. Ouderen noemen zelf de controle te hebben gezondheid, familie of vrienden en over hun eigen leven. Voldoende mantelzorg als voornaamste bronnen eigen regie is belangrijk, omdat het van stress. Wanneer stress te zorg- en welzijnsbeleid steeds Iemands financiële lang aanhoudt, kan dit leiden meer uitgaat van eigen situatie heeft invloed op tot psychische klachten of verantwoordelijkheid en de gezondheid. Moeite met een burn-out. zelfredzaamheid. rondkomen hangt samen met stress over geldzaken, een slechtere ervaren gezondheid en meer risico op Mensen met angststoornis of depressie. psychische klachten ervaren vaak langdurig een verminderde kwaliteit van leven en beperkingen in het dagelijks leven. Psychische klachten zijn in Nederland één van de belangrijkste redenen voor ziekteverzuim.
18-64
(Zeer) sterk eenzaam
SOCIALE 18-64
13 %
GEZONDHEID
65+
18-64
16 %
6%
6% 18-64
65+
Is mantelzorger 35 49
65 74
18-64
65+
13 %
18 64
85+
18-64
65+
33 %
25 %
18 34
65 74
18-64
65+
7%
Zwaar belaste mantelzorger 27 %
18-64
65+
32 %
14%
18 64
65+
18-64
65+
Emotioneel eenzaam
21 %
18 64
85+
30 %
Heeft extra hulp nodig
Doet vrijwilligerswerk 65 74
18 64
Sociaal eenzaam
16 %
50 64
10 %
65+
Ontvangt hulp (ongeacht van wie)
Heeft >20 uur per week betaald werk 74 %
65+
18 64
85+
18-64
65+
30 %
Krijgt steun vanuit de omgeving
65+
94 %
94 %
18 34
65+
23 %
18 34
85+
Sociale gezondheid verwijst naar het welzijn van een individu in relatie tot zijn of haar sociale omgeving. Het omvat ondersteunende relaties, gevoelens van verbondenheid en sociale betrokkenheid, evenals het vermogen om sociale uitdagingen aan te gaan.
Het hebben van een betaalde baan of doen van vrijwilligerswerk heeft een positief effect op gezondheid. Het is goed voor de fysieke en mentale fitheid en biedt structuur, zelfontplooiing, zingeving en sociaal contact.
Meedoen en verbondenheid hebben veel invloed op de gezondheid. Sinds enkele jaren is ‘Eén tegen eenzaamheid’ een landelijke coalitie om eenzaamheid Aandacht voor te verminderen en verbinding te mantelzorgers en stimuleren. Het is ook een passende ondersteuning van de thema's binnen is belangrijk, gezien het feit GALA. dat in de toekomst de vraag naar mantelzorg voor ouderen zal stijgen. Het aantal beschikbare mantelzorgers neemt juist af. Dit is ook een thema binnen GALA.
Welzijn en sociale cohesie vormen de basis voor een veerkrachtige en weerbare samenleving en zijn fundamentele pijlers voor crisisbestendigheid van de samenleving wanneer er een crisis, zoals een pandemie, uitbreekt.
1 op de 7 ouderen geeft aan extra hulp nodig te hebben vanwege de gezondheid (1 op de 3 bij 85+). Het gaat vooral om hulp in de huishouding, bij onderhoud van de tuin en klusjes in en om het huis.
Sociale steun (praktische, emotionele en gezelschapssteun) is een belangrijke en beschermende factor bij het omgaan met ingrijpende gebeurtenissen. Mensen die niet voldoende beschikken over sociale steun zijn kwetsbaar als er iets gebeurt.
LEEFSTIJL 18-64
65+
18-64
Beweegt gezond
Drinkt niet of met mate 44 %
55 %
65+
47 %
39 % 18-64
65+
18-64
Gezond gewicht 18 64
65 74
18-64
65+
55 %
Sport minstens 1x per week
Rookt 47 %
18 64
65 74
18-64
65+
17 %
18 34
65 74
18-64
65+
22 %
16 %
Ernstig overgewicht 65 74
12 %
12 %
50 64
65 74
18 34
65 74
18-64
65+
Vapet 50 64
65 74
18-64
65+
Recent andere drugs dan cannabis gebruikt 2%
18 34
1%
5%
Nie tu itg ev raa gd
18 34
9%
Drinkt overmatig alcohol 49 %
68 %
65+
18 34
65+
Een gezonde leefstijl omvat voldoende bewegen, gevarieerd eten met veel groenten en fruit, voldoende slaap, regelmatig ontspannen, geen of matig alcoholgebruik en niet roken.
Er is veel gezondheidswinst te behalen door een gezonde leefstijl, zowel bij het voorkómen als bij de behandeling van ziekten. Aandacht voor leefstijl is van belang voor een goede Er is kwaliteit van leven en sprake van het verminderen van overmatig alcoholgebruik zorggebruik. als men meer dan 7 glazen (voor vrouwen) of 14 glazen (voor mannen) alcohol per week drinkt. Het advies Bewegen heeft van de Gezondheidsraad is om De vape is een positieve invloed geen alcohol te drinken of aanvankelijk op op een gezond gewicht, op maximaal één glas de markt gebracht als de fysieke én op de mentale per dag. alternatief voor roken of als gezondheid. Het vermindert de hulpmiddel om te stoppen met kans op chronische aandoeningen, roken. Toch zitten ook in vapes Overgewicht is een helpt mensen om beter stoffen die erg ongezond zijn. belangrijke oorzaak van in hun vel te zitten en Sommige vapes bevatten ziekte (o.a. diabetes type 2, bevordert de sociale zelfs veel meer nicotine gewrichtsproblemen). Het RIVM interactie. dan een sigaret. voorspelt dat overgewicht blijft toenemen, vooral onder jongvolwassenen. Overgewicht op jongere leeftijd Alleen onder is vaak een voorspeller voor volwassenen is drugsovergewicht op latere gebruik uitgevraagd. In de leeftijd.
laatste 4 weken heeft 4% cannabis (hasj, marihuana, wiet) gebruikt en 2% andere drugs (XTC, lachgas, cocaïne, amfetamine, ketamine, heroïne, paddo’s, GHB, LSD, 3MMC etc). Er zijn geen landelijke referentiecijfers.
18-64
LEEFOMGEVING
65+
Buurtgevoel: verbonden met elkaar
65+
Tevreden met groen in de buurt
56 %
51 %
18-64
78 %
65 % 18-64
65+
18-64
65+
Nieuwsbrief
Tevreden met woning 18 34
65+
18-64
65+
68 %
Buurtgevoel: buren helpen elkaar 67 %
64 %
85 %
50 64
65 74
18-64
65+
50 64
65 74
18-64
65+
Ernstige hinder van geluid 23 %
Tevreden met ontmoetingsplekken (bankjes) 59 %
47 %
Tevreden met woonomgeving 18 34
65+
18-64
65+
Buurtgevoel: durft hulp te vragen 73 %
84 %
18 34
81 %
65 %
65+
50 64
65 74
50 64
75 84
18-64
65+
65+
65 74
18-64
65+
6%
4%
12 %
18 34
18 64
Ernstige hinder van houtstook
Bij hitte onvoldoende verkoeling in woning 23 %
20 %
18 34
65 74
De leefomgeving waarin mensen wonen, werken en recreëren heeft invloed op hun gezondheid. Een gezonde leefomgeving is een omgeving die (fysiek én sociaal) als prettig wordt ervaren, die uitnodigt tot gezond gedrag en waar de risico’s op Buurtgevoel gaat gezondheidsschade over verbondenheid en goed beperkt worden. onderling vertrouwen in de buurt. Mensen met een positief buurtgevoel en mensen die hun buren om hulp durven te vragen, geven minder Ouderen vaak aan zich eenzaam zijn vaker tevreden te voelen. met de woning, de woonomgeving en het groen in de buurt dan volwassenen. De tevredenheid met het aantal ontmoetingsplekken Brommers en scooters (bankjes) is relatief blijken de belangrijkste het laagst. bron van geluidshinder en van slaapverstoring door geluid. Goede slaap en voldoende nachtrust zijn belangrijk voor een Door gezond functioneren. Ook klimaatverandering vliegverkeer, wegverkeer komen vaker hete perioden en buren zorgen voor voor, wat kan leiden tot geluidsoverlast. gezondheidsklachten zoals slecht slapen en hoofdpijn. Het is belangrijk dat mensen tijdens een lange Geurhinder is periode van warm weer niet alleen een kwestie voldoende verkoeling van ongemak, maar kan kunnen vinden. ook serieuze gevolgen hebben voor de gezondheid. Belangrijkste bronnen van overlast zijn open haard, allesbrander of andere houtkachel en/of vuurkorf, barbecue of terrashaard.
KERNPUNTEN EN TRENDS Hoe gaat het met de inwoners van Gooi en Vechtstreek? Voelen ze zich gezond en gelukkig? Hoe is hun leefstijl? Zijn ze tevreden met hun leefomgeving? En is dit veranderd ten opzichte van eerdere metingen (2012, 2016, 2020 of 2022)? De resultaten van de Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen 2024 geven antwoord op deze en andere vragen. In deze kernpunten worden de belangrijkste bevindingen samengevat. Veel onderwerpen zijn sinds 2012 op vergelijkbare wijze uitgevraagd. Zo kunnen trends weergegeven worden die inzicht geven in veranderingen en patronen over tijd. Bijvoorbeeld veranderingen tijdens en na de coronaperiode. Voor een aantal onderwerpen laten we de trend zien, het volledige overzicht van cijfers over tijd is te vinden in deel 3 van het tabellenboek op ggdgv.nl/GMVO2024.
30% 25% 30%
KERNPUNTEN EN TRENDS LICHAMELIJKE GEZONDHEID 30% 20% 25% 30%
VEEL INWONERS IN GOOI EN VECHTSTREEK VOELEN ZICH (HEEL) GEZOND 25% 15% De meeste volwassenen (80%) en ouderen (69%) voelen zich (heel) gezond. Vergeleken met het Nederlandse 20% 25% 20% en Vechtstreek hoger. In de trendfiguur is duidelijk te zien dat dat al langere gemiddelde scoren inwoners van Gooi 15% 10% tijd het geval is. In 2022, vlak na de coronaperiode, was de ervaren gezondheid lager dan in 2020. In 2024 lijkt dat 20% Enige hersteld. tot grote moeite met15% enigszins 10% 15% Langdurige rondkomen aandoeningen en beperkingen door gezondheidsproblemen komen minder vaak voor dan gemiddeld 10% 25% in Nederland. 5% 10%
5% (Zeer) goed ervaren gezondheid 2012 0% 5%
15% 100% 80%
2012
65+ GV 2014
2016
2018
2020
2022
GOED2024 ERVAREN GEZONDHEID
2020 18-64 2022 2024 2012 GV 65+ GV 2012 2016 2020 2022 2024 18-64 GV 18-64 Ned 18-64 GV 85% 80% 2016 2020 2022 2024 18-64 GV 18-64 Ned 65+ GV 65+ Ned 18-64 Ned 81% 69% 18-64 GV 18-64 Ned 65+ GV 65+ Ned
5% 60% 67% 40% 2012 -5% 20%
2020
0% 2016
2012
0%
85%
2016
2022
2024
65+ Ned
2016
2020 2022
2024
82%
86%
78%
80%
80%
83%
73%
77%
65+ GV
67%
65%
71%
65%
69%
65+ Ned
61%
62%
67%
61%
65%
GV RELATIEF 18-64 NedVAAK GEWOND BIJ EEN VAL OUDEREN18-64 RAKEN 0% Ruim één op 65+de GV acht ouderen 65+ Ned(13%) is in de laatste twaalf maanden gewond geraakt bij een val, dit is hoger dan 2012 2014Bijna 2016de 2018 2020de 2022 2024(45%) zegt één of meer maatregelen genomen te hebben om vallen te landelijk. helft van ouderen voorkómen: meer bewegen wordt het meest genoemd. 18-64 GV 18-64 Ned Er is van dit onderwerp geen trend; valincidenten bij ouderen is in 2024 voor de eerste keer uitgevraagd. 65+ GV
65+ Ned
VAAK PLANNEN OF VOORNEMENS OM BINNENKORT DE GEZONDHEID TE VERBETEREN De helft van de volwassenen (50%) heeft hiervoor plannen. De top 3 van volwassenen luidt: meer bewegen/sporten, Hoog risico opmeangststoornis of Opvallend is dat minder sociale media en rustiger aan doen vaker genoemd gezonder eten en minder druk maken. worden dan in 2020. Van de ouderen heeft 35% plannen: meer bewegen/sporten, me minder druk maken en meer plezier maken/genieten. Vooral dit laatste wordt door ouderen meer aangekruist dan in 2020.
2012
2014
2016
2018
2020
2022
2024
60% 40%
KERNPUNTEN EN TRENDS MENTALE GEZONDHEID 20%
30%
DE MEESTE INWONERS VOELEN ZICH GELUKKIG EN ERVAREN ZINGEVING 0% Driekwart (76%) van de volwassenen en 82% van de ouderen voelde zich de laatste 4 weken vaak tot voortdurend 25% 2012 2014 2016 2018 2020 2022 aan 2024 gelukkig. Deze resultaten zijn gelijk 2022. 30% 30% Ook ervaren de meesten zingeving. Voor hen heeft het leven betekenis en doel en zijn de dingen die ze doen 18-64 GV 20% 18-64 Ned belangrijk. Veelal is25% er vertrouwen in de toekomst, maar wel minder dan in 2020. 30% 65+ GV
65+ Ned 25% 15% 20% 25% VEEL INWONERS HEBBEN EEN GOEDE MENTALE GEZONDHEID 20% In vergelijking met het landelijke gemiddelde komen ernstige psychische klachten minder vaak voor: 9% van de 15% Hoog risico op angststoornis of 10% volwassenen en 3%20% van de ouderen heeft een hoog risico op een angststoornis of depressie. Ook in eerdere 15% metingen dit zo. In 2022 met en 2024 ligt het percentage volwassenen met een hoog risico op angststoornis of Enige was tot grote moeite 10% 15% depressie hoger dan in 2012, 201610% en 2020. rondkomen 25% 5% 10% 5% HOOG RISICO ANGSTSTOORNIS 2012 2016 2020 2022 2024 0% OF DEPRESSIE 5% 0% 2012 20169% 2020 18-64 2022 2024 GV 65+ GV 2012 2016 2020 2022 2024 15% 2012 2016 2020 2022 2024 0% 18-64 GV 18-64 Ned 5% 18-64 GV 5% 6% 6% 9% 9% 2012 2016 2020 2022 2024 18-64 GV 18-64 Ned 30% 65+ GV 65+ Ned 18-64 Ned 6% 7% 7% 11% 11% 18-643% GV 18-64 Ned 3% 65+ GV 65+ Ned 5% 25% 65+ GV 3% 4% 3% 3% 3% 65+ GV 65+ Ned 30% 2012 2014 2016 2018 2020 2022 2024 30% 65+ Ned 4% 5% 4% 5% 4% 20% 2012 2014 2016 2018 2020 2022 2024 25% 30% -5% 25% 15% 20% MINDER MENSEN HEBBEN MOEITE MET RONDKOMEN 18-64 GV 25% 18-64 Ned 20% 17% van de volwassenen en 7% van de ouderen geeft aan (enige tot grote) moeite te hebben met rondkomen. Dit 65+ GV 65+ Ned 15% 10% 20%door de jaren heen, ook landelijk, maar er lijkt sprake van een dalende trend.
percentage fluctueert Enige tot grote moeite met15% 10% rondkomen 15% rondkomen (Zeer) goed ervaren gezondheid 25% 10% 5% 100% 24% Drinkt niet10% of met mate 5% MOEITE MET RONDKOMEN 2012 2016 2020 2022 2024 60% 0% 5% 80% 15% 0% 2012 2016 2022 2024 2012 2016 2020 2022 2024 17% 2020 18-64 GV 65+ GV 2012 2016 2020 2022 2024 0% 60% 18-64 GV 18-64 Ned 18-64 GV 24% 18% 14% 18% 17% 13% 2012 2016 2020 2022 2024 18-64 GV 18-64 Ned 40% 65+ GV 65+ Ned 18-64 Ned 25% 20% 15% 21% 16% 40% 5% 18-64 GV 18-64 Ned 65+ GV 65+ Ned 7% 65+ GV 13% 12% 7% 10% 7% 65+ GV 65+ Ned20% 65+ Ned 14% 12% 7% 11% 6% 20% 2012 2014 2016 2018 2020 2022 2024 -5% 2012 2016 2020 2022 2024 0% 18-64 GV
18-64 Ned
2012
2014
2016
2018
2020
2022
2024
Hoog risico op angststoornis of
30%
20% 25% 30%
20%
25% 2012 2016 20% 2020 2022 2024 15% KERNPUNTEN EN25% TRENDS SOCIALE GEZONDHEID0% 2012 2014 2016 2018 2020 2022 2024 20% 15% 10% 20% EENZAAMHEID ONDER VOLWASSENEN NEEMT TOE Enige tot grote moeite met15% 18-64 GV 18-64 Ned 13% van de volwassenen en 10% van de ouderen voelt zich (zeer) sterk eenzaam. Met name onder volwassenen 65+ GV 65+ Ned (Zeer)rondkomen sterk10% eenzaam 15% 25% is er sprake van een stijgende trend, ook landelijk. In 2022 en 2024 voelen meer volwassenen zich (zeer) sterk 10% eenzaam dan in de metingen daarvoor. 5% 10% 2012 2016 2020 20225%2024 Hoog risico op angststoornis of 2012 2016 2020 2022 2024 0% (ZEER) STERK EENZAAM 5% 15% 0% 2012 201613% 2020 18-64 2022 2024 GV 65+ GV 2012 2016 2020 2022 2024 2012 2016 2020 201420222016 2024 2012 2018 2020 2022 2024 0% 18-64 GV 18-64 Ned 18-64 GV 8% 8% 10% 12% 13% 2012 201610% 2020 2022 2024 30% 18-64 GV 18-64 Ned 9% 65+ GV 65+ Ned 5% 18-64 Ned 8% 10% 11% 15% 14% 18-64 GV 18-64 Ned 65+ GV 65+ Ned 8% 25% 65+ GV 9% 8% 8% 11% 10% 30% 65+ GV 65+ Ned 2012 2014 2016 2018 2020 2022 2024 30% 65+ Ned 9% 10% 10% 12% 10% 20% -5% 25% 30% 25%2024 2012 2016GV 2020 Ned 2022 18-64 18-64 15% 20% 25% DE GROEP65+ ZWAAR OF OVERBELASTE MANTELZORGERS GROEIT GV Ned of 20% Redelijk zwaar, BELASTE erg65+ zwaar Drinkt niet met mate Ruim een kwart van15% de volwassen mantelzorgers (27%) en ruim een op de vijfofoudere mantelzorgers (21%) geeft
10% 20% 2012 2014 2016 2018 2020 2022 2024 overbelaste mantelzorgers aan tamelijk zwaar, zeer zwaar of overbelast te zijn. Dit is gelijk aan landelijk. Hoewel het percentage mantelzorgers 60% 15%
Enige tot grote moeite metmeer mantelzorgers aan (redelijk) zwaar of overbelast te zijn. is over tijd, geven na 2020 10% 50% stabiel 15% 10% rondkomen 25% 5% 40% 10% 40% 5% ZWAAR BELASTE 2012 2016 2020 2022 2024 0% MANTELZORGER 5% 30% 27% 0% 2012 2016 2020 18-64 2022 2024 GV 65+ GV 15% 2016 2020 2012 2016 2020 2022 20242012 0% 20% 18-64 GV 18-64 Ned 20% 21% 2012of 2016 2020 2022 2024 18-64 GV niet of14% 16% 16% 16% Redelijk zwaar, erg zwaar 18-64 GV 18-64 Ned Drinkt met mate 65+ GV 65+ Ned 10% 18-64 Ned 14% 15% 14% 18-64 Ned 65+ GV 65+ Ned 5% 14% overbelaste mantelzorgers 18-64 GV 60% 65+ GV
50% 0% 40% -5%
2012 2014 2016 2018 2020 2022 2012 2014 2016 2018 2020 2022 18-64 GV
18-64 Ned
65+ GV
65+ Ned
20%
27%
20%
24%
19%
21%
2018 14% 202014%202213%2024 16%
19%
16%
2012 65+ 2014 Ned2016 40%
2024
65+ GV
65+ Ned 0%
2024 2024
2022
18-64 GV
18-64 Ned
17% 65+ GV
13% 65+ Ned
18-64 GV 18-64 Ned 30% EVENVEEL VRIJWILLIGERS ALS LANDELIJK
Een kwart 65+ vanGVde volwassenen 65+ Ned (25%) en een derde van de ouderen (33%) doet vrijwilligerswerk, gelijk aan de 20% landelijke percentages. In 2024 doen meer ouderen vrijwilligerswerk 20% dan in eerdere metingen. 10% 0%
0% 2012
2014
2016
2018
2020
2022
2024
2012
2014
18-64 GV
2016
2018
18-64 Ned
2020 65+ GV
2022
2024
65+ Ned
30%
Buurtgevoel: mensen helpen elkaar
25% TRENDS LEEFSTIJL 100% KERNPUNTEN EN30% Rookt 2012 2014 2016 2018 2020 202230%2024 20% 25% ALCOHOLGEBRUIK DAALT GESTAAG, ROKEN OOK50% 30% 80% 25% Hoewel nog steeds relatief veel mensen in Gooi en Vechtstreek alcohol drinken, neemt de groep mensen die niet of 15% 20% 25% – conform de richtlijn van de Gezondheidsraad – over tijd toe. Zoals te zien in de trendfiguur met mate alcohol drinkt 40% 20% 60% is dit in lijn met de landelijke trend. 15% 10% 20% Daarnaast percentage overmatige bij zowel volwassenen als ouderen lager dan in eerdere metingen. Enige ligt tothet grote moeite met15% drinkers in 202430% 40% Zoals te zien in de trendfiguur neemt ook het percentage rokers vanaf 2012 af. Sinds 2022 stagneert deze daling; 10% rondkomen 15% 30% 25% het percentage rokers is in 2024 vergelijkbaar met 2022.
10% 20% 5% 20% 10% Drinkt niet of met mate 5% 25% DRINKT NIET OF MET MATE 30% 2012 2016 2020 2022 2024 0% 60% 5% 10% 30% 15% 0% 2012 2016 2020 2022 2024 0% 20% 2012 2016 2020 18-64 2022 2024 25% GV 65+ GV 2012 2014 2016 2018 30% 2020 2022 2024 2016 2020 18-64 2022 47%2012 0% 2020 202225% GV 202432% 34% 36% 36% 39% 2012 2016 2024 18-64 GV 18-640% Ned 15% 20% 2012 2016 2020 2022 2024 42% 25% 2014 Ned 2016 201835%2020 37% 2022 40% 2024 39% 18-64 GV2012 18-64 18-64 Ned 42% Drinkt overmatig alcohol 20% 40% 65+ 39% GV 65+ Ned 5% 18-64 GV 18-64 Ned 15% 65+ GV 65+ Ned 10% 65+ GV 42% 44% 48% 45% 47% 20% 32% 15% 65+ GV 65+ Ned Enige tot grote moeite met 50% 65+ Ned 50% 50% 54% 52% 53% 10% 2012 2014 2016 2018 15% 2020 2022 2024 20% 30% rondkomen 10% -5% 25% 5% 40% 10% 18-64 GV 25% 18-64 Ned 5% 30% Voldoet aan2022 de beweegrichtlijn 2012 2016 2020 2024OVERMATIG ALCOHOL 0% DRINKT 5% 65+ Ned 65+ GV 30% 29% 30% 0% 2012 2016 2020 18-64 2022 2024 15% 100% 20% GV 65+ GV 25% 2012 2016 2020 2022 2024 2012 2020 2022 2024 2012 25% 2014 2016 2018 30% 2016 2020 2022 2024 0% 25% 22% 18-64 GV 18-64 Ned 20% 18-64 GV 25% 22% 18% 19% 16% 18-64 GV 18-64 Ned20% GV 65+ Ned 2016 2020 2022 2024 15% 65+2012 80% 18-64 GV 18-64 Ned 25% 65+ 16% GV 65+ Ned 20% 18-64 Ned 21% 18% 16% 17% 14% Rookt 5% 18-64 GV 18-64 Ned 10% 65+ GV 65+ Ned 15% 10% 20% 60% 65+ GV 29% 29% 26% 26% 22% 50% 15% 65+ GV 65+ Ned Enige tot
grote moeite met 10% 0% 2012 2014 2016 2018 15% 2020 2022 2024 65+ Ned 22% 21% 18% 19% 17% 10% 2024 40% rondkomen 2012 2014 2016 2018 2020 2022 40% -5% 25% 5% 10% 18-64 GV 18-64 18-64 Ned 65+ GVNed 65+ 5% Ned GV 18-64 20% 2020 2012 2016 2022 2024 30% 0% 5% 65+ Ned ROOKT 65+ GV 25% 0% 2012 2016 2020 18-64 2022 2024 GV 65+ GV 15% 0% 2012 2016 2020 2022 20242012 2016 2020 2022 2024 0% 20% 17% GV 18-64 Ned 2012 2014 2016 2018 2020 2022 2024 Obesitas 2012 18-64 2016 2020 2022 2024 13% 18-64 GV 25% 19% 19% 17% 17% 18-64 GV 18-64 Ned 65+ GV 65+ Ned 20% 18-64 GV 65+ Ned 10% 9%GV 18-64 18-64 Ned 65+ GV 65+ Ned 18-64 Ned 25% 23% 19% 19% 18% 5% 65+ GV 0% 15% 2012 2012 2014 2014 2016 2016 2018 2018 2020 2020 2022 2022 2024 2024 -5% 18-64 GV
18-64 Ned
65+ Ned
65+ GV
13%
11%
10%
9%
9%
65+ Ned verbondenheid 13% 12%met10% Buurtgevoel: elkaar
9%
9%
0% 2012 100%
2014
2016
25% 30% 2018
2020
2022 2024 30%
Buurtgevoel: mensen helpen elkaar 20% 25% VERVOLG KERNPUNTEN EN TRENDS LEEFSTIJL 30%
25% Rookt 15% 20% 50% 25% 80% MEER OUDEREN BEWEGEN GEZOND 20% 55% van de volwassenen en 44% van de ouderen beweegt gezond, zij voldoen aan de Nationale Beweegrichtlijn. 40% 15% 10% 60% 20% hoger dan landelijk. Het percentage volwassenen (68%) en ouderen (49%) dat wekelijks Dit is voor beide groepen 15% Voldoet aan de 10% beweegrichtlijn 30% ligt ook hoger dan landelijk. Enige ot grote moeite met 40% sport 15% Door de jaren heen neemt het percentage ouderen dat goed in beweging is, toe: van 32% (2012) naar 44% (2024). 10% 100% rondkomen 20% 20% 25% 5% Bij volwassenen is dit percentage stabiel over tijd.
10% 5% 10% 0% 80% 2012 2016 2020 2022 2024 0% 2012 2014 2016 2018 BEWEEGT GEZOND 5% 2020 2022 2024 2012 2016 2020 2022 2024 0% 0% 2012 2016 2020 18-64 2022 GV 20122024 65+ 15% 2014GV 2016 2018 2020 2016 2022 2020 2024 2022 2024 Drinkt overmatig alcohol 60% 2012 2016 2020 2022 20242012 0% 55% 18-64 GV 18-64 Ned 30% 53% 18-64 GV 53% 57% 52% 53% 55% 2012 2016 2020 2022 2024 18-64 GV 18-64 Ned 50% 65+ GV 65+ Ned 40% 44% 18-64 Ned 54% 56% 54% 50% 51% 25% 18-64 GV 18-64 Ned 65+ GV 65+ Ned 5% 32% 30% 40% 65+ GV 32% 38% 40% 40% 44% 30% 65+ GV 65+ Ned Voldoet aan de beweegrichtlijn 20% 20% 30% 25% 100% 30% 65+ Ned 33% 37% 38% 39% 41% 2012 2014 2016 2018 2020 2022 25% 2024 20% 15% 0% -5% 20% 80% 25% 2012 2014 2016 2018 2020 2022 20% 2024 10% GV INWONERS 18-64 Ned RUIM 1 OP18-64 DE 10 HEEFT ERNSTIG OVERGEWICHT 60% 15% 10% 20% 18-64 GV 65+ Ned volwassenen als bij de ouderen heeft 12% ernstig overgewicht (obesitas). Dit is, al sinds 2012, voor 0% Zowel bij de 15% 65+ GV 65+ Ned 40% 2012 2014tot 2016 2018 2020Nederlandse 2022 2024 gemiddelde. Enige grote moeite met beide groepen lager10% dan het In de landelijke trend lijkt sprake van een lichte toename 15% 18-64 GV Ned 65+ GV 65+ in obesitas bij18-64 volwassenen, dit is in Ned mindere mate20% ook te zien in Gooi en Vechtstreek. Onder ouderen is het 10% rondkomen 25% 5% percentage met obesitas tijd.
10% stabiel over Buurtgevoel: verbondenheid met 5% 0% 2012 2016 2020 2022 2018 2020 20242022 2024 2012 2014 2016 Obesitas 0% elkaar OBESITAS 5% 20% 18-64 GV 65+ Ned 0% 2012 2016 2020 18-64 2022 2024 GV 65+ GV 15% 100% 2012 2016 2020 2022 2024 2012 2016 2020 2022 2024 0% 18-64 GV 18-64 Ned 12% 2012 2016 2020 2022 2024 15% 12% 18-64 GV verbondenheid 10% 9% met 12% 10% 12% 18-64 GV Buurtgevoel: 18-64 Ned 80% 65+ GV 65+ Ned 12% 18-64 Nedelkaar12% 13% 14% 15% 15% 18-64 GV 18-64 Ned 65+ GV 65+ Ned 5% 10% 100% 60% 10% 65+ GV 12% 13% 12% 13% 12% 65+ GV 65+ Ned 40% 2012 5%
-5% 20%
80%
2014
2018
18-64 GV
0%
0%
2016
2012
2014
2016
2020
2022
2024
2020
2022
2024
65+ GV 65+ Ned 18-64 GV 18-64 Ned 65+ GV 65+ Ned 2012 2014 2016 2018 2020 2022 2024 65+ GV
17%
17%
20% 0% 2012
18-64 GV
16%
40%
18-64 Ned 2018
65+ Ned
60%
2014
2016 18-64 GV
2018
2020 65+ GV
2022
2024
17%
17%
80% 60%
KERNPUNTEN EN TRENDS LEEFOMGEVING
40%
HOGE TEVREDENHEID OVER DE WOONOMGEVING EN HET GROEN IN DE BUURT
20% Een ruime meerderheid geeft een 8 of hoger aan de eigen woning, de woonomgeving, het groen in de buurt, de
sportvoorzieningen en de fiets- en wandelmogelijkheden. Over ontmoetingsplekken (bankjes) in de buurt is men Ouderen zijn positiever over hun woning en woonomgeving dan volwassenen. Meer ouderen 0% het minst tevreden.30% 30% 2024 zijn tevreden over ontmoetingsplekken en sportvoorzieningen dan in 2022. 2012 2014 2016 2018 2020 2022 25%
18-64 GV
65+ Ned
25% BUURTGEVOEL, LICHTE AFNAME BURENHULP MEERDERHEID ERVAART EEN GOED De meeste mensen 20% zijn positief over de gemeenschapszin in hun buurt: buren voelen zich verbonden met elkaar, 20% helpen elkaar, zijn te vertrouwen, Enige tot grote moeite metkunnen goed met elkaar opschieten en ze durven iemand uit de buurt om hulp te 15% vragen als dat nodig is. Ouderen zijn Buurtgevoel: verbondenheid met 15%iets positiever over de samenhang in de buurt dan volwassenen. rondkomen 25% Zoals te zien in de trendfiguur is het gevoel van verbondenheid met buren stabiel over tijd, elke meting geldt dit elkaar 10% van de volwassenen voor meer dan de helft en ouderen. 30% 10% dat buren elkaar helpen lijkt iets af te nemen over tijd: van 69% in 2012 100% Het percentage volwassenen dat aangeeft 30% 5%trend is te zien voor ouderen. In 2024 geven minder ouderen aan dat buren naar 64% in 2024. Een 25% vergelijkbare 15% 25% 80% elkaar helpen dan in 2022 en 2020. 0% 20% 2012 2012 56% 2016
20%
2016 2020 202220222024VERBONDEN 60% 58% MET ELKAAR 2020 2024 5% Enige tot grote15% moeite met15% 18-64 GV GV 18-64 Ned 2012 2016 2020 2022 2024 55% 18-64 65+ GV 40% 51% rondkomen 65+ GV 65+ Ned 25% 18-64 GV 55% 53% 54% 55% 51% 10% 10%2024 2012 2014 2016 2018 2020 2022 20% Buurtgevoel: mensen helpen elkaar 65+ GV 58% 55% 58% 59% 56% -5% 5% 5% 100% 0% 18-64 GV 18-64 Ned Rookt 15% 2012 2014 2016 2018 2020 20220% 2024 0% 65+ GV 65+ Ned 50% 2020 2012 202220222024BUREN 80%73% HELPEN ELKAAR 2016 2016 2020 2024 18-64 GV 65+ GV 2012 67% 2012 2016 2020 2022 2024 18-64 GV GV 18-64 Ned 18-64 65+ GV 69% 40% 5% 64% 60% 65+ GV 65+ Ned 18-64 GV 69% 69% 68% 68% 64% 40%2012
-5%
2014
2016
2018
2020
2022
2024
30%
65+ GV
73%
68%
71%
72%
67%
20% 20%ERNSTIGE GELUIDSHINDER EN SLAAPVERSTORING DOOR GELUID HOOG 18-64 GV 18-64 Ned
Bijna een kwart (23%) van de volwassen en een vijfde (20%) van de ouderen ervaart ernstige geluidshinder, beiden
65+ GV 65+ Ned 10% 0%hoger dan landelijk. Het betreft met name hinder door brommers/scooters en weg- en vliegverkeer. Voor bijna 2012 2014 is2016 2018 2020 ouderen 2022 2024 alle bronnen het percentage dat aangeeft ernstige geluidhinder te ondervinden lager dan in 2020. Voor 2012 2016 2020 2022 2024 0%wegen <50km/uur, treinverkeer en bedrijven/industrie. volwassenen geldt dit alleen voor hinder door verkeer op 2014 2016 de2018 2020 2022 alcohol Eén opDrinkt de tienovermatig inwoners meldt ernstige slaapverstoring door2012 geluid: 11% van volwassenen en 9%2024 van de ouderen.
Wegverkeer, buren en vliegverkeer zijn belangrijke bronnen.
50%
CONCLUSIE De meeste inwoners van Gooi en Vechtstreek voelen zich (heel) gezond. Ze voelen zich, net als in de afgelopen 12 jaar, gezonder dan de gemiddelde Nederlander. Het percentage inwoners dat aangeeft moeite te hebben met rondkomen lijkt af te nemen over tijd, in lijn met de landelijke trend. Daarnaast is de leefstijl van inwoners in de afgelopen 12 jaar op meerdere punten verbeterd. Het percentage inwoners dat niet of met mate drinkt neemt over tijd toe, terwijl het percentage overmatig drinkers gestaag afneemt. Ook is het percentage rokers sinds 2012 afgenomen en zijn meer ouderen gaan bewegen en sporten. Er zijn wel enkele aandachtspunten. In 2022 en 2024 hebben meer volwassenen een hoog risico op een angststoornis of depressie en voelen meer volwassenen zich (zeer) sterk eenzaam dan in eerdere metingen. Sinds 2020 geven meer mantelzorgers aan zich zwaar belast of overbelast te voelen. Ook is het percentage inwoners dat aangeeft dat buren elkaar helpen niet eerder zo laag geweest.
Verschil tussen groepen
Gezondheid is niet gelijk voor iedereen. Om verschillen tussen groepen te laten zien zijn de resultaten uitgesplitst naar gender, leeftijdsgroep en opleidingsniveau. De resultaten laten zien dat mannen op veel indicatoren gunstiger scoren dan vrouwen. Ook scoren hbo- en wo-opgeleiden veelal gunstiger dan po, vmbo, mbo, havo en vwo-opgeleiden.
TOT SLOT Gezonde burgers zijn van belang voor een gemeente, want gezonde burgers kunnen participeren, zijn zelfredzaam, voeren regie en hebben minder hulp nodig op tal van gebieden. Daarom zijn preventie en gezondheidsbevordering belangrijk. De Gezondheidsmonitor is een goede informatiebron voor het kiezen van speerpunten in het landelijke, regionale en lokale beleid. Gemeenten zijn verantwoordelijk voor taken zoals ondersteuning van inwoners op de gebieden wonen, werken, inkomen, opvoeden en gezondheid. De resultaten van de Gezondheidsmonitor zijn voor meerdere beleidsvelden van het Sociaal Domein dan alleen het gezondheidsbeleid interessant. Door de samenwerking met het RIVM en CBS levert het onderzoek, naast lokale en regionale gegevens, ook informatie op over de gezondheid van heel Nederland. Gezondheid heeft ook een link met omgevingsbeleid. Als uit de Gezondheidsmonitor blijkt dat er sprake is van veel eenzaamheid in een wijk, kan bekeken worden of de fysieke inrichting van de wijk wellicht een rol speelt. Het onderlinge contact tussen buurtbewoners kan worden versterkt door bv. een goed onderhouden, als veilig ervaren, wandelvriendelijke buurt. Daarnaast kunnen gezondheidsproblemen afkomstig zijn van factoren in de omgeving: lawaai, hittestress of overlast van houtstook e.d.
Ook hier kan de monitor inzicht geven in de mate waarin deze problemen op lokaal en wijkniveau spelen. De resultaten kunnen dan een basis vormen voor continuering dan wel bijstelling van beleid.
INTERESSANTE WEBSITES ggdgv.nl/gezondheidsmonitor rivm.nl/gezondheidsmonitors gezondgooi.nl regiobeeld.nl volksgezondheidtoekomstverkenning.nl/vtv-2024 buurtatlas.vzinfo.nl vzinfo.nl staatvenz.nl loketgezondleven.nl
Meer informatie
Voor meer informatie over het onderzoek kunt u terecht bij: drs. M.B. (Manita) van Acker, epidemioloog, m.vanacker@ggdgv.nl dr. P. (Paulien) Hagedoorn, onderzoeker publieke gezondheid, p.hagedoorn@ggdgv.nl
Ontwerp Toewan grafische communicatie
GGD Gooi en Vechtstreek Burgemeester de Bordesstraat 80 ● 1404 GZ Bussum Postbus 251 ● 1400 AG Bussum (035) 692 62 22
ggdgv.nl
Uitgave juni 2025