Document · PDF

A.7.1 BIJLAGE - Kaderbrief 2027 gemeente Laren

Commissie Maatschappij en Financiën 1 juli 2026, gemeente larenBij agendapunt: Bespreking raadsinformatiebrief Kaderbrief 2027 gemeente Laren2.826 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

KADERBRIEF 2027

Dit is een uitgave van de gemeente Laren Brink 29 1251 KT Laren Postbus 71 3755 ZH Eemnes info@laren.nl

Inhoudsopgave

Inhoudsopgave ................................................................................................................................................3 1 Inleiding ........................................................................................................................................................4 1.1 Voorwoord ............................................................................................................................................4 1.2 Leeswijzer..............................................................................................................................................5 2 Financiële samenvatting ...............................................................................................................................6 3 Financiële kaders voor de begroting 2027 ...................................................................................................7 4 Ontwikkelingen 2027 - 2030.........................................................................................................................8 Besturen en diensten verlenen in veilig Laren ............................................................................................9 Buitenruimte onderhouden in Laren ........................................................................................................10 Duurzaam en prettig wonen in

Laren .......................................................................................................11 Sporten, ontwikkelen en leren in Laren ....................................................................................................13 Meedoen in Laren .....................................................................................................................................14 De algemene inkomsten en uitgaven van Laren .......................................................................................15

1 Inleiding

1.1 Voorwoord Voor u ligt de Kaderbrief 2027 voor de gemeente Laren. De kaderbrief is een belangrijk beleidsstuk van de gemeente, het schetst de hoofdlijnen van het financiële beleid voor het jaar 2027 als voorbereiding op de begroting 2027. Ook geeft het een doorkijk tot en met 2030, om duidelijk te maken hoe de gemeente er in meerjarig perspectief voorstaat. De kaders worden in de programmabegroting verder uitgewerkt in te realiseren doelen. De BEL gemeenten stellen voor 2027 een kaderbrief op in plaats van de gebruikelijke kadernota. In verband met de gemeenteraadsverkiezingen en de daarop volgende collegeonderhandelingen is de kaderbrief namelijk beleidsarm, wat inhoudt dat er geen nieuwe beleidswensen zijn opgenomen. Tijdens het maken van de kaderbrief leven we in onzekere tijden, namelijk toenemende geopolitieke spanningen en onzekerheden die gevolgen (kunnen) hebben voor economie en veiligheid. De stijgende olieprijzen zetten de energieprijzen onder druk, wat de inflatie sterk beïnvloedt. Tegelijkertijd versnelt de opkomst van kunstmatige intelligentie. Deze laat veelbelovende dingen zien, maar brengt ook stevige risico’s, zoals informatieveiligheid, met zich mee. In combinatie met steeds meer taken die op de gemeenten afkomen zorgen bovenstaande ontwikkelingen er voor dat de financiële onzekerheid van de gemeenten groter wordt.

Het ravijnjaar 2026 is verschoven naar 2028, waardoor de uitkering uit het gemeentefonds nog steeds onder druk staat. Het nieuwe kabinet-Jetten heeft geen extra geld beschikbaar gesteld om het ravijn minder diep te maken. Zoals aangegeven bieden wij u als College een beleidsarme kaderbrief aan. Uit het nieuwe coalitieakkoord zal moeten blijken welke ambities er zijn voor de periode 2027-2030. Naar verwachting zal de meicirculaire voornamelijk een bijstelling van de uitkering gemeentefonds bevatten voor loon- en prijsontwikkelingen, wat een extra reden is voor een beleidsarme kaderbrief. De aangekondigde herverdeling van het gemeentefonds zal, als die al doorgaat, slechts beperkte financiële gevolgen hebben. De ontwikkelingen die wel onderdeel zijn van deze kaderbrief bestaan hoofdzakelijk uit de volgende vier onderdelen: 1. Autonome ontwikkelingen Autonome ontwikkelingen zijn met name de ontwikkeling uit de circulaires, loon- en prijsontwikkeling, beleidskeuzes uit het verleden en reeds genomen raadsbesluiten. 2. Onontkoombare ontwikkelingen Hierbij gaat het om niet-beïnvloedbare ontwikkelingen die voldoen aan het “ 3 x O criterium” : Onvoorzien, Onvermijdelijk en Onuitstelbaar. 3. Actualisatie investeringsplanning In de programmabegroting 2026 is het investeringsprogramma 2026- 2029 vastgesteld.

In de kaderbrief worden mogelijke ontwikkelingen gemeld ten behoeve van het investeringsprogramma 2027-2030, wat bij de uitwerking voor de begroting in zijn geheel wordt geactualiseerd. Daarbij worden de investeringen zoveel mogelijk realistisch geraamd in het juiste uitvoeringsjaar. 4. Ontwikkelingen gemeenschappelijke regelingen Hierbij gaat het om de financiële effecten van de ingediende kadernota 2027 van de gemeenschappelijke regelingen. De kaderbrief 2027 geeft nog geen volledig beeld van de totale financiële positie, dat komt pas definitief in beeld bij de begroting 2027.

1.2 Leeswijzer Deze kadernota 2027 neemt u stapsgewijs mee in de (financiële) ontwikkelingen van de gemeente. We beginnen in hoofdstuk 2 met de financiële samenvatting van de kadernota 2027. Vervolgens wordt deze financiële samenvatting meer in detail toegelicht. In hoofdstuk 3 wordt gestart met de financiële kaders voor de begroting 2027. Vervolgens worden alle ontwikkelingen nader toegelicht.

2 Financiële samenvatting

Bedragen x € 1.000 Omschrijving

2027

2028

2029

2030

Saldo begroting 2026 Structureel begrotingssaldo 2026

-9 -121

-192 -224

-282 -282

Ontwikkelingen 2027 - 2030 Autonoom

253

300

309

303

Onontkoombaar 3x O criterium Actualisatie investeringsplanning Ontwikkeling gemeenschappelijke regelingen

138 605

138 6 614

138 7 616

138 8 620

Verwachte compensatie loon-/prijsontwikkeling Rijk obv voorjaarsnota

-565

-542

-528

-522

Financieel meerjarenperspectief na ontwikkelingen

310

292

260

265

Totaal ontwikkelingen

- = Voordeel + = Nadeel

3 Financiële kaders voor de begroting 2027

Financiële kaders 2027 Nr Omschrijving

1 Algemene uitkering

Financieel kader

Meicirculaire 2026 *Vooruitlopend op deze circulaire gaan we in de kaderbrief 2027 uit van 100% compensatie voor de loonontwikkeling in 2027 voor BEL én gemeenten.

2 Loonontwikkeling

Ambtelijke organisatie: In de begroting 2026 is de CAO dat tot 31 maart 2027 loopt verwerkt. Naar verwachting zal per 1 april 2027 een nieuwe CAO ingaan. Wij gaan uit van een stijging van de personeelslasten met 2,5% over 2027. College van B&W en Raad (CAO Rijk) -

Stijging 2,5% vanaf 1 april 2027

3 Prijsontwikkeling

2,5%

4 Algemene loon- en prijsontwikkeling meerjarig

Meerjarenraming op basis van constante prijzen: dit betekent dat de baten en lasten alleen voor het eerste begrotingsjaar (2026) worden geïndexeerd.

4 Onroerende Zaakbelasting

Stijging op basis van prijsontwikkeling (3) en areaaluitbreiding

6 Afvalstoffenheffing, Rioolheffing en bouwleges

100% Kostendekkend

7 Leges publiekszaken

Prijsontwikkeling (3), rekening houdend met landelijk vastgestelde maxima.

8 Overige belastingen en heffingen

Stijging op basis van prijsontwikkeling (3)

10 Huren

Stijging op basis van prijsontwikkeling, indien van toepassing. (3)

11 Subsidies

Stijging op basis van prijsontwikkeling, indien van toepassing. (3)

12 Rente

Omslagrente

13 Begrotingssaldo

Jaarschijf 2027 structureel in evenwicht

14 Verbonden partijen

Programmabegroting 2027 GR-en, geen nieuw beleid, tariefstijging op basis van CAO- en prijsontwikkeling (3)

4 Ontwikkelingen 2027 - 2030

Besturen en diensten verlenen in veilig Laren Nr. Omschrijving

B/L

Autonome ontwikkelingen

1 Wethouderspensioenen 2 3 4 Onontkoombare ontwikkelingen

2027

2028

2029

2030

5 6 7 Actualisatie investeringsplanning

8 9 10 11 Gemeenschappelijke regelingen

12 13 14 Totaal financieel effect

1. Wethouderspensioenen De pensioenen van wethouders zijn nu apart wettelijk geregeld in de Algemene pensioen- en uitkeringswet politieke ambtsdragers (Appa) en vond in eigen beheer plaats d.m.v. een pensioenvoorziening. Per 1 januari 2028 wordt via een wettelijke verplichting dit overgedragen aan het ABP. Vanaf die datum geldt een verschuldigde pensioenpremie aan ABP.

Buitenruimte onderhouden in Laren Nr. Omschrijving

B/L

Autonome ontwikkelingen

1 beheerplan kunstwerken 2 3 4

Onontkoombare ontwikkelingen

2027

2028

2029

2030

1 5

2 5

3 5

5 6 7 Actualisatie investeringsplanning

8 beheerplan Openb.verl. 9 Rijksweg West Op.verlicht. 10 11 Gemeenschappelijke regelingen

L L

12 13 14 Totaal financieel effect

1. Beheerplan Kunstwerken Dit betreffen de extra kosten die voortkomen uit het door u vastgestelde Beheerplan kunstwerken Laren 20252029 op 15 oktober 2025. 8. Beheerplan Openbare Verlichting Dit betreft de verwerking van het door u vastgestelde Beleids- en beheerplan Openbare verlichting 2026-2030 in de begroting. Het financieel effect betreffen de kapitaalslasten die voortkomen uit de investeringen, welke opgenomen zijn in voornoemd beleids- en beheerplan. Deze investeringen bedragen: • 2027 € 40.000 • 2028 € 42.000 • 2029 € 39.000 • 2030 € 48.000 9. Rijksweg West Openbare Verlichting Naar aanleiding van de campagne sociale veiligheid wordt voorgesteld om een deel van de Rijksweg West van openbare verlichting te voorzien. De omvang van de scoop is nog niet vastgesteld en het bedrag van € 150.000 is een eerste indicatie. Dit betreffen de geraamde kapitaallasten van investeringen in masten (70%) en armaturen (30%).

Duurzaam en prettig wonen in Laren Nr. Omschrijving

B/L

2027

2028

2029

2030

107

L L L L

10 35 12 15

35 12 20

L L

35 30

dekking vanuit res.duurzaam B

-30

28 32

32 32

33 33

33 37

230

194

196

200

Autonome ontwikkelingen

inzet OFGV tbv 1 omgevingsplan 2 uitbreid.cap team VTH 3 Hut van Mie 4 Soortenmanagementplan Wet regie 5 woningbouwopgave 6 Warmteprogramma Onontkoombare ontwikkelingen

7 inhuur omgevingswet 8

Actualisatie investeringsplanning

9 10 11 Gemeenschappelijke regelingen

12 GR RGV 13 GR OFGV 14 Totaal financieel effect

L L

1. inzet OFGV tbv omgevingsplan Voor de 2e planwijziging van het omgevingsplan is het nodig dat de OFGV werkzaamheden uitvoert met betrekking tot milieu. Voor eerdere planwijzigingen zijn al aanvullende opdrachten verstrekt. Deze aanvullende opdrachten zijn niet voldoende om deze advisering te bekostigen. 2. uitbreiding capaciteit team VTH Het gaat om een ontwikkeling die onvermijdelijk is: a)er moet voldaan worden aan de wettelijke termijnen die de OW stelt b)er moet voldoen worden aan de Landelijke Kwaliteitscriteria 3.0 (provincie is IBT) en het gaat om een ontwikkeling die onuitstelbaar is, het is acuut en onmiddellijk nodig. 3. Hut van Mie Op 10 september 2024 heeft het college ingestemd met een samenwerking met energiecoöperatie Hut van Mie voor de periode 2024–2026 op het gebied van duurzaamheid. Met het bestuur van Hut van Mie zijn afspraken gemaakt, vastgelegd in ondertekende prestatieafspraken. Daarnaast is een jaarlijkse financiële bijdrage overeengekomen van maximaal € 12.000 per jaar. Hoewel de huidige afspraken eind 2026 aflopen, is de intentie om de samenwerking in de daaropvolgende jaren voort te zetten. 4. Soortenmanagementplan Naar aanleiding van het collegebesluit op 28 november 2023 is er een Soortenmanagementplan (SMP) opgesteld.

Het SMP beschrijft hoe zorgvuldig kan worden omgegaan met beschermde, gebouwbewonende diersoorten (zoals vleermuizen en gierzwaluwen) bij de verbouwing of verduurzaming van gebouwen. In 2025 is de vergunning voor het SMP aangevraagd bij de provincie Noord-Holland. De verlening hiervan verwachten

we in 2026. Vanaf dan kunnen gebouweigenaren verduurzamen of verbouwen zonder de verplichting om een individueel ecologisch onderzoek te doen. Om aan de vergunningvoorwaarden te voldoen, moet de gemeente jaarlijks de ecologische groei van de beschermde diersoorten monitoren. Voor een efficiënte monitoring en om een gedeelte van het SMP-proces te automatiseren, is de aanschaf van een web-applicatie nodig. De kosten van de monitoring en van de web-applicatie worden opgenomen in deze kaderbrief. 5. Woningbouwopgave Het Rijk bereidt de invoering voor van de Wet versterking regie volkshuisvesting. Met deze wet wordt de regierol van overheden op de woningbouwopgave versterkt, met als doel te komen tot een evenwichtige en voldoende omvangrijke woningvoorraad, met nadruk op betaalbaarheid. De beoogde inwerkingtreding van de wet is 1 juli 2026. Onderdeel van de wet is de verplichting voor gemeenten om een volkshuisvestingsprogramma vast te stellen. In dit programma worden de gemeentelijke ambities, doelgroepen en maatregelen op het terrein van wonen vastgelegd. Gemeenten krijgen circa een jaar de tijd om een programma op te stellen. Voor de voorbereiding en uitvoering van deze wettelijke taak wordt een budget van €35.000 geraamd. Dit budget is benodigd voor de ontwikkeling van beleid, het opstellen van het volkshuisvestingsprogramma en de inzet van ambtelijke capaciteit.

Gemeenten ontvangen via het gemeentefonds een bijdrage voor deze ontwikkeling waarop dus hiermee een claim wordt gedaan. In de komende periode wordt gestart met de voorbereiding van het volkshuisvestingsprogramma, zodat tijdig kan worden voldaan aan de wettelijke verplichtingen en aansluiting wordt gevonden bij de landelijke regie op de woningbouw. 6. Warmteprogramma Eind 2026 wordt het nieuwe warmteprogramma vastgesteld. Dit is een wettelijk verplichte herijking van de transitievisie warmte, die in 2021 door de raad is vastgesteld. Het warmteprogramma beschrijft de meest logische aanpak van het isoleren en aardgasvrij maken van de gebouwde omgeving. Parallel aan het vaststellen van het warmteprogramma beginnen we met de uitvoering ervan, door middel van wijkuitvoeringsplannen. Per wijk bepalen we, samen met bewoners, hoe en wanneer we de transitie naar een aardgasvrije buurt maken; in elk geval vóór 2050. Deze kosten zullen worden gedekt vanuit de reserve Duurzaamheid. 7. Inhuur omgevingswet Het betreft hier een autonome ontwikkeling. De werkzaamheden zijn immers een verplichting die voortvloeien uit de Omgevingswet en tevens is bestuurlijk de Transititiestrategie Omgevingswet vastgesteld. In deze Transitiestrategie is beschreven op welke wijze jaarlijks het Omgevingsplan wordt opgebouwd tot de afronding in 2031.

Het opbouwen gebeurt door het analyseren van verschillen in de oude bestemmingsplannen en deze uit te werken tot een definitie die in het Omgevingsplan wordt opgenomen. Er onstaan als het ware nieuwe regels die vastgesteld moeten worden door de gemeenteraad en vervolgens moeten worden gepubliceerd en verwerkt in de DSO. Overigens is dit voorstel niet een nieuwe taak. Hier wordt al aan gewerkt sinds de inwerkingtreding van de Omgevingswet in 2024. Wat nieuw is dat de jaarlijkse bijdrage die Laren (net als Eemnes en Blaricum) betaalt aan deze ontwikkeling niet meer vanuit de algemene reserve wordt betaald maar vanuit een nog te maken bestemmingsreserve Omgevingswet. Op deze manier is het zuiver waar het geld aan besteed wordt en is met een besluit van de gemeenteraad het geld tot en met 2031 geregeld. 12. GR Regio Gooi en Vechtstreek Het onderdeel van de bijdrage aan de Regio Gooi en Vechtstreek binnen programma 3 betreft de GAD. De stijging wordt veroorzaakt door de jaarlijkse GR-indexatie en de doorontwikkeling van de GAD-organisatie. Hierbij wordt rekening gehouden met onder andere loon- en prijsstijgingen als gevolg van cao-afspraken, energiekosten en algemene prijsontwikkelingen. Het volgen van de ontwerpbegroting 2027 van de Regio leidt hierdoor in 2027 tot een kostenstijging van circa € 28.000 binnen programma 3. 13.

GR OFGV De OFGV voert voor de gemeente de milieutaken uit. Bijgaand zijn de kosten vastgelegd in een dienstverleningsovereenkomst. De jaarlijkse verhoging is deels tengevolge van de jaarlijkse indexatie. Ook zijn vanaf 2027 zijn de uren voor ‘basisregels’ opgenomen in de uitvoeringsprogramma’s. Dit is vastgesteld in het AB van de OFGV van 6 februari 2026 . De extra kosten voor de uitvoering van deze taken komen vanaf 2027 ten laste van de gemeente.

Sporten, ontwikkelen en leren in Laren Nr. Omschrijving

B/L

Autonome ontwikkelingen

2027

2028

2029

2030

175

177

175

177

250

252

1 2 3 4 Onontkoombare ontwikkelingen

5 inhuur expertise IHP 6 7

Actualisatie investeringsplanning

8 Ver.Agora/Atelier Gooi 9 10 11

Gemeenschappelijke regelingen

12 GR RGV 13 14 Totaal financieel effect

5 Inhuur expertise IHP Voor de uitvoering van het IHP Onderwijs is aanvullende externe capaciteit en expertise nodig. Hiervoor is jaarlijks € 75.000 benodigd. Dit stond begroot tot en met 2026. 8 Vereniging Agora/Atelier Gooi Nieuwe school PO is aangevraagd voor Laren. Nog niet duidelijk is hoe dit vorm gaat krijgen, maar er is een verplichting voor Laren om uiterlijk per 1 augustus 2027 huisvesting te bieden. 12 GR Regio Gooi en Vechtstreek De hogere bijdrage aan de Regio Gooi en Vechtstreek binnen programma 4 en 5 hangt samen met ontwikkelingen binnen onder andere de GGD-gezondheidszorg, het toezicht op kinderopvang en het leerlingenvervoer. Daarnaast wordt het inkoop- en contractmanagement op de maatwerkovereenkomsten vanaf 2027 structureel regionaal georganiseerd, waar deze werkzaamheden voorheen lokaal waren belegd. Dit leidt in 2027 tot een stijging van circa € 175.000. In deze kaderbrief wordt de totale stijging voorlopig verwerkt binnen programma 4. De verdeling naar programma 5 vindt plaats bij de zomernota.

Meedoen in Laren Nr. Omschrijving

B/L

Autonome ontwikkelingen

1 subsidie Brinkbus 2 3 4 Onontkoombare ontwikkelingen

2027

2028

2029

2030

5 6 7 Actualisatie investeringsplanning

8 9 10 11 Gemeenschappelijke regelingen

12 13 14 Totaal financieel effect

1. Subsidie Brinkbus Op verzoek van het college is deze bijdrage hier opgenomen ter stimulering van de mobiliteit voor de Larense inwoners.

De algemene inkomsten en uitgaven van Laren Nr. Omschrijving

B/L

Autonome ontwikkelingen

1 Septembercirculaire 2025 2 afschaffen hondenbelasting 3 4

B B

Onontkoombare ontwikkelingen

2027

2028

2029

2030

134

164

186

55 79

85 79

107 79

370

373

370

373

504

537

559

5 6 7 Actualisatie investeringsplanning

8 9 10 11 Gemeenschappelijke regelingen

12 ontwikk.BEL KB 2027 13 14 Totaal financieel effect

1. Dit betreft de verwerking van het effect van de septembercirculaire op de algemene uitkering. Ontwikkelingen volgend uit de decembercirculaire hebben uitsluitend effect op 2025 en 2026. 2. Dit betreft de uitvoering van M.1. van de begrotingssessie 2025, waarbij is verzocht om de hondenbelasting af te schaffen en een andere inkomstenbron hiervoor in de plaats te zoeken. Dit laatste behoeft nog nader onderzoek. 12. Diverse ontwikkelingen BEL KB 2027 Loon- en prijsstijgingen worden aan de gemeenten doorberekend, maar kunnen in beginsel worden gedekt via de compensatie daarvoor in het gemeentefonds. De onvermijdelijke extra lasten en de autonome ontwikkelingen worden aan de gemeenten doorberekend. De bestendiging gemeentelijke taken en het nieuw beleid voor de BEL kunnen worden gedekt uit het dekkingsplan. De incidentele lasten voor borging en organisatieadvies worden incidenteel gedekt door de incidentele inzet van het niet ingevulde afdelingshoofd. Beleidswensen specifiek voor de gemeenten zijn PM opgenomen en kunnen worden meegenomen in de Kaderbrieven van de gemeenten. Ook hiervoor is in beperkte mate dekking beschikbaar.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/17142568/1