A (5)

INFORMATIENOTA RAAD LAREN Datum vaststelling college: 31 oktober 2023 Van

het college van B&W

Aan

Gemeente Laren - Gemeenteraad

Portefeuillehouder Midden, J.G. van Informatie bij

S. van Waveren, Gemeentesecretaris

Onderwerp

Vernieuwing verdeelsleutel BEL Portefeuillehouder Midden, J.G. van Openbaar Ja

Kennisnemen van

De drie BEL-gemeenten zijn met elkaar in gesprek over het herijken van de verdeelsleutel. Daarbij is een zorgvuldig proces gevolgd, waarbij eerst uitgangspunten zijn geformuleerd en een (gedragen) werkwijze, voordat een financiële vertaling is gemaakt. Dit proces bevindt zich nu in een afrondende fase. Aanleiding (inleiding)

In 2020 is een nieuwe verdeelsleutel voor de kosten van de BEL-organisatie afgesproken. Daarbij zijn vaste percentages voor de drie BEL-gemeenten vastgelegd, met de afspraak om deze na 3 jaar te evalueren. Deze evaluatie is in het najaar van 2022 aangekondigd.

De totstandkoming van de verdeelsleutel in 2020 heeft tot veel irritatie geleid tussen de gemeenten en bij de BEL-organisatie en heeft bovendien tot de nodige kosten van

externe adviseurs geleid. Daarom is afgesproken om het proces deze keer anders in te richten: met inzet van eigen medewerkers en vanuit het besef dat er vele mogelijke

oplossingen zijn. Er is niet één perfect eerlijke verdeelsleutel, dus moeten we er samen uitkomen met besef voor elkaar positie en dilemma’s.

Pagina 1 van 4

Kernboodschap

Uitgangspunten

De drie portefeuillehouders financiën hebben afgesproken om te redeneren vanuit drie uitgangspunten. 1. Eerlijk

Kosten en resultaten moeten in balans zijn. Ieder betaalt zijn aandeel en krijgt daar ook een eerlijk aandeel van de inzet voor terug. Door met drie samen te werken ontstaat voordeel omdat er minder (drie)dubbel werk nodig is.

2. Eenvoudig

Het model moet voor alle betrokkenen te snappen zijn. Niet alleen voor financieel

specialisten. En het moet uitvoerbaar zijn voor de medewerkers die ermee moeten werken.

3. Solidair

We beseffen dat we elkaar in de BEL nodig hebben. Als één gemeente financieel door het ijs zakt, loopt de samenwerking vast en hebben we daar alle drie last van.

Waar gaat het wel over en waar niet over?

Op basis van deze uitgangspunten is gezocht naar een werkbare methodiek voor de

verdeelsleutel. Vooraf is het belangrijk te beseffen dat maar een beperkt gedeelte van de gemeentebegrotingen naar de BEL gaat, maar 25-30%. Dat gaat vooral in

personeelskosten zitten, de medewerkers die onze gemeentelijke taken uitvoeren. De vraag is hoe we die rekening verdelen, de verdeelsleutel heeft geen invloed op de

investeringen die elke gemeente wil doen, het onderhoudsniveau van de openbare ruimte, de hoogte van subsidies of de kosten die in andere gemeenschappelijke regelingen (HBEL, regio G&V, Veiligheidsregio) worden gemaakt.

Kosten in de BEL-begroting en grondslagen voor verdeling

De eerste stap die we hebben gezet is het analyseren van de BEL-begroting: welke kosten zitten daar in en in hoeverre zijn die afhankelijk van de vraag van gemeenten (of de prestaties die voor gemeenten geleverd worden). Het aantal vragen bij burgerzaken (paspoorten, geboorteaangiftes, etc.) hangt nauw samen met het inwoneraantal. Bij vergunningen is een directe koppeling te leggen met de legesopbrengsten, die

kostendekkend zouden moeten zijn. Overheadkosten moet elke gemeente maken voor directie, gebouwen en ICT-investeringen, die zijn niet direct gekoppeld aan maatschappelijke effect, maar randvoorwaardelijk.

Bij het zoeken naar grondslagen voor de kostenverdeling is telkens gekeken naar de hierboven genoemde uitgangspunten: is het eerlijk en is het eenvoudig?

Dat heeft tot verschillende opties geleid voor verschillende onderdelen van de kosten: o

inwonertal;

Pagina 2 van 4

o o o

oppervlakte/areaal ¹⁄₃-¹⁄₃-¹⁄₃;

de hoogte van de (algemene) uitkering in het gemeentefonds, als ‘neutrale’ indicator voor de gemeentekenmerken

o o o o

aantallen vergunningen/handelingen of andere prestatiekenmerken urenregistratie door medewerkers en toedeling aan gemeenten legesinkomsten …

Geen van deze grondslagen levert in zichzelf een eerlijke verdeling van de kosten op.

Teveel verschillende grondslagen levert geen eenvoudige verdeling van de kosten op. We werken op dit moment om te komen tot een beperkt aantal grondslagen, die voor elke van de gemeenten als eerlijk ervaren worden, zonder onnodig complex te worden.

Vaste verdeelsleutel of flexibiliteit?

In het nieuwe model zoeken we naar een verdeelsleutel die niet statisch is, maar

meebeweegt met de ontwikkeling van onze drie gemeenten. Dat betekent dat een

groeiend inwoneraantal bijvoorbeeld leidt tot een hoger percentage in de kosten. Weinig vergunningaanvragen leidt tot een lager percentage.

Tegelijkertijd moet de begroting ook voorspelbaar zijn. Geen van de gemeenten zit te wachten op grote fluctuaties of verrekening achteraf.

Dit is te bereiken door vooral kenmerken te gebruiken die een redelijk stabiele meerjarige trend volgen (zoals inwoneraantal of de algemene uitkering van het gemeentefonds). Consequenties

Een nieuwe verdeelsleutel leidt er onvermijdelijk toe dat de ene gemeente meer gaat

betalen en een andere gemeente minder. Onderdeel van het gesprek is nog hoe we tot een verdeling kunnen komen die deze verschillen rechtdoet en uitlegbaar is. Duurzaamheid nvt

Communicatie nvt

Vervolg

De colleges werken komende maanden verder aan de uitwerking van het model.

Afhankelijk van de voortgang van die gesprekken informeren we u verder. Het voornemen is de uitkomsten uiterlijk in januari 2024 met de raden te delen, zodat er gelegenheid is

om daarover van gedachten te wisselen voordat de Kadernota’s 2025 worden opgesteld.

Pagina 3 van 4

Bijlagen -

Pagina 4 van 4