A.02 RIB besproken onderwerpen en besluitvorming BEL Bestuur februari 2024

INFORMATIENOTA RAAD LAREN Datum vaststelling college: 5 maart 2024 Van

het college van B&W

Aan

Gemeente Laren - Gemeenteraad

Portefeuillehouder Midden, J.G. van Informatie bij

S. van Waveren, gemeentesecretaris

Onderwerp

Vernieuwing verdeelsleutel BEL Portefeuillehouder Midden, J.G. van Openbaar Ja

Kennisnemen van

De afspraken die de drie colleges hebben gemaakt over de verdeling van de kosten van de BEL-organisatie. Daarbij wordt voor de komende drie jaar een vaste verdeelsleutel

afgesproken, waarbij Blaricum 34,75% betaalt, Eemnes 30% en Laren 35,25%. Daarnaast is vastgelegd dat geoormerkte budgetten van het Rijk voor organisatiekosten (zoals voor de invoering van nieuwe wetgeving zoals Omgevingswet of Wet open overheid) direct aan de BEL worden doorgezet, waardoor niet telkens apart besluitvorming nodig is.

In het voorstel blijft de gemeente Laren de hoogste bijdrage betalen, omdat die gemeente op onderdelen de hoogste bijdrage uit het gemeentefonds ontvangt voor de uitvoering

van gemeentelijke taken en, bijvoorbeeld in de BOA-inzet, de meeste uren afneemt. De

gemeente Blaricum gaat meer betalen, met name omdat die gemeente de afgelopen jaren is gegroeid en de grootste van de drie gemeenten is. Eemnes blijft het laagste bedrag betalen, maar zal in de toekomst een hogere bijdrage betalen, met name omdat die gemeente het hardste groeit. Aanleiding (inleiding)

De gemeenten Blaricum, Eemnes en Laren dragen gezamenlijk de kosten van de BEL-

organisatie. In 2020 is een nieuwe verdeelsleutel voor de kosten van de BEL-organisatie Pagina 1 van 4

afgesproken. Daarbij zijn vaste percentages voor de drie BEL-gemeenten vastgelegd, met de afspraak om deze na 3 jaar te evalueren.

Deze evaluatie is in het najaar van 2022 aangekondigd. De totstandkoming van de

verdeelsleutel in 2020 heeft tot veel irritatie geleid tussen de gemeenten en bij de BELorganisatie en heeft bovendien tot de nodige kosten van externe adviseurs geleid.

Daarom is afgesproken om het proces deze keer anders in te richten: met inzet van eigen medewerkers en vanuit het besef dat er vele mogelijke oplossingen zijn. Er is niet één

perfect eerlijke verdeelsleutel, dus moeten we er samen uitkomen met besef voor elkaar positie en dilemma’s.

In oktober 2023 zijn de raden geïnformeerd over de tussenstand van het proces, door middel van een RIB. Daarin is ook weergegeven welke stappen zijn gezet om tot bovenstaande keuze te komen.

Trends en analyse

Uit de verschillende analyses en berekeningsmethoden blijkt dat op neutrale maatstaven (inwoneraantal, uitkering gemeentefonds) Eemnes relatief groeit binnen de BEL. Het

aandeel van Blaricum en Laren neemt relatief af. Ook blijkt dat Laren op basis van de

huidige maatstaven een relatief groot aandeel van de kosten draagt ten opzichte van de onafhankelijke maatstaven. Het gaat daarbij telkens om tienden van procenten, maar financieel toch om substantiële bedragen.

De voorgestelde percentages zijn een weergave van die situatie. Voor de komende drie jaar betekent dit dat: -

Eemnes (gemiddeld) stabiel blijft, maar in de jaren daarna boven de 30% zal

-

De bijdrage van Blaricum stijgt, maar deze hogere bijdrage wordt door de

-

uitstijgen.

toenemende bijdrage van Eemnes steeds kleiner.

Laren heeft direct voordeel, dat langzaam oploopt door het terugvallende aandeel in de bevolkingsomvang en andere maatstaven.

Om te grote wisselingen te voorkomen is afgesproken de percentages voor 2025 tot en met 2027 te middelen en af te ronden. Daarmee kan ook een ‘zachte’ landing in de begrotingen plaatsvinden.

Begin 2027 zal een nieuwe berekening gemaakt worden voor de jaren 2028-2030, waarbij dezelfde uitgangspunten en methodiek worden gehanteerd. Kernboodschap

De BEL-organisatie werkt voor de drie gemeenten, die gezamenlijk de kosten moeten dragen. De verdeelsleutel moet voldoen aan de volgende drie uitgangspunten: 1. Eerlijk

Kosten en resultaten moeten in balans zijn. Ieder betaalt zijn aandeel en krijgt daar ook een eerlijk aandeel van de inzet voor terug. Door met drie samen te werken ontstaat voordeel omdat er minder (drie)dubbel werk nodig is.

Pagina 2 van 4

2. Eenvoudig

Het model moet voor alle betrokkenen te snappen zijn. Niet alleen voor financieel

specialisten. En het moet uitvoerbaar zijn voor de medewerkers die ermee moeten werken.

3. Solidair

We beseffen dat we elkaar in de BEL nodig hebben. Als één gemeente financieel door het ijs zakt, loopt de samenwerking vast en hebben we daar alle drie last van.

Het voorstel voldoet aan de vooraf gestelde criteria: eerlijk, eenvoudig, solidair

Het model kent relatief weinig variabelen. De variabelen komen onafhankelijk tot stand en zijn jaarlijks beschikbaar. Ze geven gezamenlijk een goed beeld van de omvang en kostenopbouw die voor de gemeenten verwacht mag worden.

Het voorstel gaat uit van een combinatie van (1) inwonertal, (2) aantallen verstrekte vergunningen, (3) feitelijke BOA-inzet en (4) de hoogte van componenten van de gemeentefondsuitkering per gemeente.

De variabelen komen op eenvoudig herleidbare grondslag tot stand en zijn jaarlijks

beschikbaar. Ze geven gezamenlijk een goed beeld van de omvang en kostenopbouw die voor de gemeenten verwacht mag worden. Omdat het model dynamisch is beweegt het

mee met ontwikkelingen in inwoneraantal en andere gemeentekenmerken, zoals die met name via het gemeentefonds worden gewogen.

Het voorstel biedt op onderdelen extra vereenvoudiging en voorspelbaarheid

Door direct algemene afspraken te maken over de overdracht van invoeringsbudgetten

bieden we de BEL sneller duidelijkheid en voorkomen we telkens losse discussies. Tot nu toe moesten telkens losse afspraken gemaakt worden wanneer het Rijk een regeling toevoegde zoals bijvoorbeeld voor de Omgevingswet, WOO en CDOKE-gelden.

Het model is voldoende robuust om de komende jaren te benutten

Uit de doorrekening blijkt dat het model een realistische dynamiek kent, zonder grote

uitschieters. Daarmee kan het langer mee dan de rigide afspraken van de afgelopen jaren.

Het model laat gemeenten voldoende ruimte om hun eigen huishouding te voeren

De BEL-begroting omvat slechts ca. 25-30% van de gemeentebegrotingen. Het gaat

daarbij vooral om personeelskosten en de bijbehorende overhead (huisvesting, ICT, etc). De gemeenten houden voldoende ruimte om eigen beleid te voeren en keuzes te maken

om het gebied van investeringen, subsidies en andere inhoudelijke keuzes. Dit verandert niet door de invoering van de nieuwe model.

Het voorgestelde compromis met afronding zorgt voor een stabiel beeld

Door de uitkomst voor 3 jaar te middelen is de schok van invoering beperkt en

voorkomen dat direct met jaarlijkse schommelingen rekening gehouden moet worden. Pagina 3 van 4

Consequenties

In onderstaande tabel zijn de effecten per gemeente voor de komende jaren

weergegeven. Let wel: door indexatie en aanpassing van de BEL-begroting kunnen de

bedragen wijzigen, de aandelen van de gemeenten veranderen in deze drie jaar niet. De

volgende herijking ziet op de periode 2028-2030. Op grond van het huidige model mag dan een geleidelijk verdere stijging van de bijdrage voor Eemnes worden verwacht, met name door het relatief stijgende inwonertal.

Het jaar 2028 zal in de Kadernota’s van de gemeente ook als laatste jaarschijf

verschijnen. De kolom is in dit voorstel voorlopig berekend op basis van de beschikbare

gegevens (doortrekken BEL-kadernota) en andere kengetallen. Het is daarmee indicatief, met name omdat de jaarreeksen van het gemeentefonds nog niet beschikbaar zijn. 2025 verschil

2026 verschil

Omvang BEL begroting*

€ 25.857.906

Blaricum

34,75%

€ 8.985.622

€ 263.750

€

8.687.781

Eemnes

30,00%

€ 7.757.372

€

-5.171

€

7.500.243

Laren

35,25%

€ 9.114.912

€ -258.579

€

8.812.785

2027 verschil

€ 25.000.809

2028 €

verschil

€

25.000.809

25.000.809

€ 255.008

€

8.687.781

€ 255.008

(34,51%)

194.954

€

-5.000

€

7.500.243

€

(30,03%)

3.671

€ -250.008

€

8.812.785

€ -250.008

-5.000

* Dat deel van de begroting dat via de verdeelsleutel verdeeld wordt (dus exclusief maatwerk)

Duurzaamheid nvt

Communicatie nvt

Vervolg

Het voorstel heeft impact op het financieel beeld. Uiteindelijk zal het besluit in het BELbestuur, in de begroting vastgelegd worden. Door de gemeenten wordt het in de Kadernota’s verwerkt. Bijlagen -

Pagina 4 van 4

(35,46%) -198.625