A.01 RIB Jaarrekening 2023 HBEL-taken (maatwerkvoorzieningen) Sociaal Domein Laren
Tekst van het document
INFORMATIENOTA RAAD LAREN Datum vaststelling college: 18 juni 2024 Van
het college van B&W
Aan
Gemeente Laren - Gemeenteraad
Portefeuillehouder Groot, F.K. de
Onderwerp
Raadsinformatiebrief jaarrekening 2023 HBEL-taken (maatwerkvoorzieningen) Sociaal Domein Laren
Portefeuillehouder Groot, F.K. de Openbaar Ja
Kennisnemen van
De toelichting bij de jaarrekening 2023 HBEL-taken (maatwerkvoorzieningen) Sociaal Domein.
Aanleiding (inleiding)
Door de uitvoeringsorganisatie Maatschappelijke Zaken HBEL is de toelichting bij de
jaarrekening 2023 wat betreft de HBEL-taken (maatwerkvoorzieningen), onderdeel sociaal domein, opgesteld. Deze toelichting is een nadere specificatie van de jaarrekening 2023. Kernboodschap 1. Samenvatting 1.1 Financiële overzichten -
In 2023 valt de jaarrekening gunstig uit voor het onderdeel Wmo. Het geheel is ruim binnen begroting gebleven, alleen het onderdeel dagbesteding en vervoer leidde tot wat hogere kosten, door de beperkte plekken en duurdere oplossingen die daarom moesten worden gevonden. Pagina 1 van 24
-
Voor de Jeugdwet en de Participatiewet is de jaarrekening daarentegen hoger dan begroot. Dit tekort komt met name door hoge kosten voor LTA bij Jeugd, door een aantal individuele – dure - trajecten.
-
Voor de Participatiewet is de jaarrekening daarnaast hoger dan begroot. Dit komt door kosten voor de energietoeslag, deze kosten worden gecompenseerd door de Rijksbijdrage die wij hiervoor ontvangen, maar deze bijdrage is geen onderdeel van de begroting. Vandaar het negatieve saldo. Met de Rijksbijdrage is er geen tekort op de begroting voor de Participatiewet.
1.2 Jaarrekening Laren 2023 individuele voorzieningen sociaal domein Jaarrekening
Begroting
Jaarrekening 2023
Saldo
%
€ 1.490.403
€ 1.311.100
€ 1.103.939
€ 207.161
16%
€ 185.213
€ 228.900
€ 305.251
-€ 76.351
-33%
jeugdreclassering en drang
€ 56.526
€ 67.000
€ 85.428
-€ 18.428
-28%
LTA
€ 50.993
€ 14.000
€ 374.198
-€ 360.198
-2573%
PGB
€ 11.847
€ 16.300
€ 16.478
-€ 178
-1%
€ 1.794.983
€ 1.637.300
€ 1.885.294
-€ 247.994
-15%
Saldo
% 1%
Jeugd Jeugdhulp zonder verblijf Jeugdhulp met verblijf Kinderbeschermingsmaatregel,
Totaal
2022
2023
Jaarrekening
Begroting
BUIG
€ 1.544.879
€ 1.736.000
€ 1.717.387
€ 18.613
Rijksbijdrage BUIG
Participatiewet
2022
2023
Jaarrekening 2023
-€ 1.723.195
-€ 1.595.000
-€ 1.732.625
€ 137.625
-9%
Re-integratie
€ 159.318
€ 171.000
€ 124.740
€ 46.260
27%
WSW
€ 240.174
€ 260.000
€ 195.119
€ 64.881
25%
Bijzondere bijstand
€ 540.017
€ 161.400
€ 623.389
-€ 461.989
-286%
Kind arrangement
€ 34.690
€ 39.000
€ 36.255
€ 2.745
7%
Schuldhulpverlening
€ 22.780
€ 42.000
€ 26.414
€ 15.586
37%
Vroeg signalering
€ 10.675
€0
€ 14.559
-€ 14.559
-
Inburgering
€ 12.521
€ 26.087
€ 49.320
-€ 23.233
-89%
Participatiewet overig
€ 35.650
€ 25.320
€ 28.699
-€ 3.379
-13%
Totaal
€ 877.509
€ 865.807
€ 1.083.256
-€ 217.449
-25%
*bijdrage Rijk
energietoeslag Totaal saldo incl. Bijdrage Rijk
€ 486.376 € 268.927
Pagina 2 van 24
Jaarrekening
Begroting
Jaarrekening
Wmo begeleiding
€ 291.436
€ 276.000
€ 251.407
€ 24.593
9%
Dagbesteding en vervoer
€ 113.212
€ 71.000
€ 109.404
-€ 38.404
-54%
Hulp bij huishouden
€ 510.830
€ 534.000
€ 499.567
€ 34.433
6%
Hulpmiddelen
€ 175.382
€ 203.000
€ 132.312
€ 70.688
35%
€ 49.966
€ 68.000
€ 64.319
€ 3.681
5%
Wmo
2022
Individuele
vervoersvoorzieningen
2023
Saldo
2023
%
Persoonsgebonden budget
€ 33.413
€ 52.000
€ 28.029
€ 23.971
46%
Eigen bijdrage Wmo
-€ 49.799
-€ 50.000
-€ 48.855
-€ 1.145
-2%
RTC
€ 16.341
€ 15.000
€ 5.419
€ 9.581
64%
Overig
€ 19.411
€ 29.000
€ 16.433
€ 12.567
0%
Totaal
€ 1.160.192
€ 1.198.000
€ 1.058.035
€ 139.965
12%
Jaarrekening
Jaarrekening
Jaarrekening
Begroting
Jeugdwet
€ 1.838.984
€ 1.778.209
€1.794.983
€ 1.637.300
€ 1.885.294
-€ 247.994
-15%
WMO1
€ 1.886.442
€ 1.277.980
€ 1.160.192
€ 1.198.000
€ 1.058.035
€ 139.965
12%
Totaal effect
Participatiewet2 Totaal
2020
2021
2022
2023
Jaarrekening
Saldo 2023
2023
%
€ 739.412
€ 494.972
€ 877.509
€ 865.807
€ 1.083.256
-€ 217.449
-25%
€ 4.464.838
€ 3.551.161
€ 3.832.684
€ 3.701.107
€4.026.585
-€ 325.478
-9%
2. Belangrijkste ontwikkelingen
2.1 Algemene ontwikkelingen
Kijkend naar de meerjarige trend, dan zien we voor Jeugd en Wmo gezamenlijk een afname van de kosten sinds 2020. Dat is een mooie prestatie gezien de opgaves in het sociaal
domein. Overigens: deze afname van de kosten op de individuele voorzieningen, realiseren
we deels door andere beoordelingskaders (zoals bij de huishoudelijke hulp), en deels door investeringen in de algemene voorzieningen (basisondersteuning). Deze investeringen zijn niet terug te vinden in deze rapportage.
1 De jaarrekening 2020 en 2021 bevatten wel de kosten voor collectief vervoer, maar de
jaarrekening 2022, begroting 2023 en jaarrekening 2023 zijn enkel de bedragen voor de
individuele vervoersvoorzieningen opgenomen. Er is over 2023 nog onduidelijkheid tussen de
aangeleverde bedragen van Vervoer B.V. en de geboekte bedragen. Om verwarring te voorkomen, is ervoor gekozen deze kosten in deze toelichting bij de jaarrekening 2023 weg te laten.
2 Voor de Participatiewet geldt dat de jaarrekening vanaf 2022 inclusief kosten voor de
Energietoeslag is. Daarnaast is de Rijksbijdrage niet meegenomen in de begroting 2023, daardoor lijkt het saldo negatief. Met de Rijksbijdrage komt het saldo voor de Participatiewet uit op € 158.933 in de plus.
Pagina 3 van 24
De kosten van het onderdeel participatie zijn de laatste jaren juist fors toegenomen. Dit
komt vooral doordat we er met de Energietoeslag een grote nieuwe taak bij hebben gekregen, waarvoor we wel financieel gecompenseerd worden door het Rijk.
2.2 Participatie en bestaanszekerheid
In 2023 is er nog steeds sprake van een gunstige arbeidsmarkt. Dat betekent dat mensen
met een kleine afstand tot de arbeidsmarkt veelal in staat zijn zelf een baan te vinden. We zien dat mensen die een uitkering ontvangen een grotere afstand hebben tot de
arbeidsmarkt. Er is vaker sprake van complexe problematiek en trajecten richting werk duren langer.
Als gevolg van de diverse crises de afgelopen jaren, bleven de energieprijzen in 2023 nog hoog. Er was nog steeds een groot aantal mensen dat ondersteuning nodig had bij het betalen van de energierekeningen. Wij hebben aan veel mensen de energietoeslag verstrekt.
Het team schuldhulpverlening en vroegsignalering is in 2023 begonnen aan een
doorontwikkeling. Dat betekent dat we inmiddels meer signaalpartners hebben, die betalingsachterstanden aan ons doorgeven. Hiermee proberen we problematische schuldensituaties te voorkomen.
Tenslotte heeft er eind 2023 een midterm review plaatsgevonden van Tomingroep. De resultaten daarvan worden halverwege 2024 verwacht.
2.3 Hervormingsagenda Jeugd
We zien een lichte verschuiving in de vraag naar jeugdhulp en kosten in Laren. We zien een toename
in
de
kosten
ten
aanzien
van
de
jeugdhulp
met
verblijf,
jeugdbeschermingsmaatregelen en het LTA. Ook de aantallen zijn gestegen in 2023. Die
stijging is vooral te zien op het onderdeel LTA. De verklaring voor deze verschuiving heeft te maken met complexe problematiek bij een klein groep jeugdigen uit Laren. Er moet veel meer jeugdhulp worden ingezet in combinatie met soms verblijf.
Landelijke maatregelen waartoe landelijk in 2023 is besloten in het kader van de
Hervormingsagenda Jeugd (HA Jeugd) beogen de groei van de ondersteuning te beheersen.
Deze maatregelen zijn onder meer de inperking van de jeugdhulpplicht via (landelijke) weten regelgeving en het maken van (landelijke) afspraken met aanbieders over de
behandelduur. Daarnaast is lokaal al besloten tot de inzet van praktijkondersteuner(s) Jeugd-ggz die lichte hulp bieden. Met deze inzet wordt beoogd kinderen en gezinnen
kortdurende, passende hulp te bieden in hun eigen omgeving, om zo ook de toestroom naar duurdere ambulante hulp te verminderen en te voorkomen dat problemen complexer worden.
Pagina 4 van 24
2.4 Personeelstekorten
Er is nog steeds sprake van personeelstekorten. In 2031 zal het tekort aan zorgpersoneel in Nederland naar verwachting oplopen naar 135.000 werknemers. Dit kan leiden tot een toenemende druk op mantelzorgers. Daarnaast is dit lokaal merkbaar doordat het niet altijd lukt om direct vacatures op te vullen. Hierdoor is de wenselijke opschaling van lichte ondersteuning, en zo de vraag naar duurdere, specialistische ondersteuning afremmen, niet altijd direct te realiseren. Dit merken we lokaal onder meer doordat het (erg) veel tijd kost om een vacature voor een poh-er jeugd ggz te vervullen.
2.5 Maatregelen om de stijging van de zorgkosten af te remmen
In 2023 is landelijk en regionaal gestart met de implementatie van de IZA en GALA akkoorden. Deze akkoorden beogen de zorgvraag en -kosten beheersbaar te houden,
onder meer door in te zetten op preventie, langer thuis wonen en meer aandacht op
ondersteuning vanuit de omgeving van een client. In deze uitwerking is veel aandacht voor de zorgvraag en -kosten die vanuit zorgverzekeraars en de WLZ wordt ingezet en bekostigd. Gemeenten zien het risico dat dit leidt tot een verschuiving van de zorgvraag: een verschuiving van de zorg die wordt ingezet vanuit zorgverzekeraars en de WLZ, naar
meer vraag naar gemeentelijke ondersteuning zoals begeleiding, wmo vervoer en
woningaanpassingen. Landelijk, regionaal en lokaal blijven gemeenten hier op alert, om hier zo nodig stappen op te ondernemen.
2.6 Lokale raamwerkovereenkomsten
In 2023 zijn er weer lokale raamwerkovereenkomsten afgesloten, met name binnen de
Jeugdwet. Het gaat hierbij slechts om enkele inwoners met zware problematiek die via een lokale raamwerkovereenkomst zorg ontvangen. Dit heeft veel invloed op de kosten. Lokale kosten zijn kosten voor zorg die wordt ingezet buiten de regionale contracten om. Met
deze zorgaanbieders worden lokale raamwerkovereenkomsten afgesloten. Het gaat dan
bijvoorbeeld om hele specifieke zorg die maar door enkele aanbieders geleverd kan worden (denk bijvoorbeeld aan begeleiding bij eetproblematiek). Met gecontracteerde aanbieders
zijn vaste tarieven afgesproken. Bij niet-gecontracteerde aanbieders is dit niet het geval.
Overeenkomsten worden vaak tegen een hoger tarief afgesloten. Dit leidt dan ook vaak tot hogere kosten.
2.7 Begeleidingsteam (0-100 jaar)
In 2020 hebben de raden van de HBEL gemeenten ingestemd met het lokaal organiseren van reguliere/lichte begeleiding als algemene voorziening. We zijn hiermee gestart in mei
2021. Eerder waren de lokale begeleiders verdeeld over twee teams, namelijk 27- en 27+ en werden de teams aangestuurd door twee coördinatoren. Voor de doorontwikkeling van
Pagina 5 van 24
de lokale begeleiding is geconcludeerd dat het beter is om hier één team van te maken.
Vanaf 2023 is dit team samengevoegd en wordt het team aangestuurd door één teamleider. Het team bestaat uit begeleiders met verschillende specialismes en werkt flexibel,
begeleiders ondersteunen elkaar waar nodig In 2023 bedroegen de kosten voor het lokale
begeleidingsteam in totaal €94.070. Onderstaand wordt weergeven wat zij hebben bereikt.
Meer inwoners ondersteund door het lokale begeleidingsteam
In totaal zijn er sinds de start van het team in Laren 58 casussen gestart voor volwassen inwoners en 26 voor jeugdigen.
Minder intensieve trajecten
Het lokale begeleidingsteam heeft minder intensieve begeleidingstrajecten dan bij
gecontracteerde aanbieders. Ze hebben dus gemiddeld minder tijd nodig met inwoners in
wekelijkse gesprekken en ook de duur van het begeleidingstraject is gemiddeld korter. In 2023 was de intensiteit en doorlooptijd van ons lokale begeleidingsteam minimaal 50%
minder intensief dan bij gecontracteerde aanbieders (zie onderstaande tabellen). Wel
opvallend is de intensiteit voor de begeleiding van volwassenen in Laren. Die ligt erg hoog in vergelijking met de intensiteit van ons lokale team en in vergelijking met de andere
gemeenten binnen de HBEL. Dit komt doordat er in Laren één casus is met hoge intensiteit bij één aanbieder: Stichting ’S Heeren Loo. Dit is een instelling die verzorging, begeleiding en behandeling biedt aan mensen met een verstandelijke beperking. De intensiteit voor deze casus ligt op 600 minuten per week. Gemeente Laren
Gemiddeld aantal Gemiddeld aantal
Gemeente
minuten per week minuten per week (intensiteit) 18-
Geïndiceerde 236 minuten reguliere
(intensiteit) 18+ 542 minuten
Gemiddelde
Geïndiceerde 339 dagen
440 dagen
doorlooptijd 18- doorlooptijd 18+
reguliere
begeleiding
begeleiding Lokale team
Gemiddelde
Laren
Lokale team
90 minuten (62%) 90 minuten (83%)
203 dagen (40%) 194 dagen (56%)
Daling geïndiceerde zorg
Één van de doelstellingen vooraf was dat de aantallen reguliere geïndiceerde begeleiding,
dus begeleiding via aanbieders, omlaag zouden gaan. Onderstaande tabel laat zien dat de aantallen zijn gedaald. Gemeente Laren
Aantal unieke
Aantal unieke
Aantal unieke
Aantal unieke
Wmo begeleiding regulier
21
21
17
14
Jeugd begeleiding
10
12
12
10
cliënten eind 2020 cliënten eind 2021 cliënten eind 2022 cliënten eind 2023
Pagina 6 van 24
3. Toelichting per onderdeel
3.1 Jeugdwet 3.1.1 Jeugd zonder verblijf Jeugd
Jaarrekening
Begroting 2023
Jaarrekening 2023
Saldo
%
€ 1.490.403
€ 1.311.100
€ 1.103.939
€ 207.161
16%
Ambulante jeugdhulp
€ 770.429
€ 880.000
€ 742.475
€ 137.525
16%
Begeleiding en verzorging3
€ 579.368
€ 340.000
€ 247.066
€ 92.934
27%
dagbesteding
€ 35.121
€0
€ 29.592
€ -29.592
-
Dagbesteding
€ 53.530
€ 41.000
€ 22.534
€ 18.466
45%
Jeugd vervoer
€ 7.852
€0
€ 4.819
€ -4.819
-
Ernstige dyslexie
€ 44.104
€ 50.100
€ 57.454
€ -7.354
-15%
Jeugdhulp zonder verblijf
Behandelingsgerichte
2022
Aantal unieke inwoners jeugd zonder verblijf 2019 tot 2023
De aantallen op jeugdhulp zonder verblijf stijgen. Eind 2022 waren er 202 jeugdigen met een voorziening jeugdhulp zonder verblijf, eind 2023 waren dat er 218. De kosten dalen wel. De jaarrekening 2023 is een stuk lager dan 2022. Dit komt met name door een
lagere jaarrekening voor begeleiding & verzorging. De aantallen dalen licht, met name
3 Bij de jaarrekening begeleiding & verzorging gaat het om kosten voor begeleiding bij aanbieders.
De jaarrekening is dus exclusief de kosten voor het lokale begeleidingsteam. Deze kosten zijn terug te vinden onder het kopje begeleidingsteam in deze mededeling.
Pagina 7 van 24
voor het duurdere en zwaardere product: begeleiding in netwerk jeugdige gezin. Er worden dus minder dure voorzieningen verstrekt in 2023. Behandelingsgerichte dagbesteding
Op het onderdeel vervoer en behandelingsgerichte dagbesteding lijkt sprake te zijn van
een overschrijding, maar dat heeft te maken met de wijze waarop we op deze onderdelen
hebben begroot. De begroting voor behadelingsgerichte dagbesteding zit in de begroting voor dagbesteding.
Ernstige dyslexie (ED)
Er is een lichte stijging in kosten voor het product ernstige dyslexie. De stijging was
voorzien vanwege de invoering van het nieuwe protocol. Dat gaat uit van een ruimere
definitie van kinderen die in aanmerking komende voor diagnostiek en behandeling van ED. Er is dan ook een stijging in aantallen. Eind 2022 waren er 15 kinderen met deze voorziening, eind 2023 waren dat er 18.
3.1.2 Jeugdhulp met verblijf Jeugd
Jaarrekening 2022
Begroting 2023
Jaarrekening 2023
Saldo
%
Jeugdhulp met verblijf
€ 185.213
€ 228.900
€ 305.251
€ -76.351
-33%
24 uurs verblijf
€ 171.388
€ 70.000
€ 13.461
€ 56.539
81%
€ 5.295
€0
€ 19.852
€ -19.852
-
€0
€ 70.000
€ 67.108
€ 2.892
4%
Klinische jeugd GGZ
€ 1.000
€ 34.900
€ 183.039
€ -148.139
-424%
Kortdurend verblijf
€ 7.477
€0
€ 10.565
€ -10.565
-
€ 53
€ 54.000
€ 11.226
€ 42.774
79%
Gesloten jeugdzorg Gezinshuizen
Pleegzorg
Pagina 8 van 24
Aantal unieke inwoners jeugdhulp met verblijf 2019 tot 2023
Het totaal aantal jeugdigen dat gebruikmaakt van jeugdhulp met verblijf is stabiel gebleven. Eind 2022 en 2023 waren er 7
jeugdigen die een voorziening jeugdhulp met verblijf
hadden. Als we wat verder terug kijken is er wel een lichte stijging te zien. Die stijging komt door een stijging in het aantal jeugdigen met kortdurend verblijf. Dit is een minder
zware voorziening en dus ook minder dure voorziening dan bijvoorbeeld: 24 uurs verblijf
en gesloten jeugdzorg. Deze voorzieningen zijn in 2023 amper verstrekt. In plaats daarvan worden de voorzieningen gezinshuizen of pleegzorg verstrekt. We zien dus een verschuiving naar lichtere voorzieningen. Klinische jeugd GGZ
Dat er toch een tekort is op de begroting van jeugdhulp met verblijf wordt met name
veroorzaakt door hoge kosten voor het product klinische jeugd GGZ. Dit product wordt niet tot weinig verstrekt, daarom is er ook weinig geld begroot. In 2023 was er één jeugdige
die dit product verstrekt heeft gekregen. Het gaat hierbij om klinische jeugd GGZ bij aanbieder Pluryn, die ondersteuning biedt aan jeugdigen met complexe problemen.
Jeugdige verblijft dan gedurende het traject op een locatie van de aanbieder. Dit maakt het een dure voorziening.
Kortdurend verblijf en gesloten jeugdzorg
We zien daarnaast een overschrijding op het onderdeel kortdurend verblijf en gesloten jeugdzorg, maar dat komt met name doordat de begroting op €0 lijkt te staan. Dit geeft
een scheef beeld, in de praktijk is dit beeld positiever. In totaal bedraagt de jaarrekening
van 24 uurs verblijf, kortdurend verblijf en gesloten jeugdzorg samen €43.878. Met een begroting van €70.000 komt dat uit op een saldo van €26.122 in de plus.
Pagina 9 van 24
3.1.3 Kinderbeschermingsmaatregel en jeugdreclassering Jeugd Kinderbeschermingsmaatregel, jeugdreclassering en drang Jeugdreclassering Kinderbeschermingsmaatregel
Jaarrekening 2022
€ 56.526
Begroting 2023 € 67.000
Jaarrekening 2023
€ 85.428
Saldo
%
€ -18.428
-28%
€0
€0
€0
€0
-
€ 56.526
€ 67.000
€ 85.428
€ -18.428
-28%
Aantal unieke inwoners kinderbeschermingsmaatregel, jeugdreclassering en drang 2019 tot 2023
De strafrechter kan besluiten jeugdreclassering op te leggen aan jeugdigen tussen de 12 en 18 jaar die een delict hebben gepleegd. Jeugdreclassering wordt uitgevoerd door de zogenoemde gecertificeerde instellingen (GI’s). De Jeugdwet bepaalt dat een
rechtspersoon die in aanmerking wil komen voor het uitvoeren van de jeugdbescherming of jeugdreclassering, gecertificeerd moet zijn. Dat betekent dat de instelling aan een normenkader moet voldoen.
De bekostiging van jeugdreclassering loopt via de gemeenten, maar wij kunnen als
gemeente dus weinig sturen op de instroom. Wij sturen bij gecertificeerde instellingen wel op kortere trajecten. Dit lijkt te werken. Het aantal jeugdigen met een
jeugdbeschermings- of reclasseringsmaatregel is in 2023 gedaald. Eind 2022 waren er 9 jeugdigen met een maatregel, eind 2023 zijn dat er 7.
De kosten vallen in 2023 wel iets hoger uit dan begroot. De jaarrekening 2023 is ook bijna €30.000 hoger dan in 2022. Dit kan worden verklaard door duurdere
voorzieningen. In 2023 hebben wij 14 facturen ontvangen van €3.000 of hoger, in totaal
kwam dat neer op een bedrag van circa €64.000. In 2022 waren dat er slechts 8, met een som van €31.500.
Pagina 10 van 24
3.1.4 LTA Jeugd LTA
Jaarrekening 2022
Begroting 2023
€ 50.993
€ 14.000
Jaarrekening 2023
Saldo
%
€ 374.198
€ -360.198
-2573%
Aantal unieke inwoners LTA 2019 tot 2023
Het Landelijk Transitie Arrangement is een set van afspraken met een beperkt aantal jeugdhulpaanbieders voor het leveren van uitzonderlijk aanbod dat zeer specialistisch is. Dit contract wordt door de VNG afgesloten en alle gemeenten en wettelijke verwijzers kunnen gebruikmaken van dit aanbod. Het gaat hier om zeer specialistisch aanbod en de tarieven liggen gemiddeld hoger dan de tarieven van het aanbod dat regionaal wordt ingekocht. In 2023 zien we een stijging in aantallen ten opzichte van 2022. Eind 2022 waren er vijf jeugdigen met LTA, 2023 waren er zeven jeugdigen die gebruik maakten van het aanbod in het LTA. De stijging in kosten ligt niet alleen aan een stijging in aantallen. De voorzieningen die verstrekt zijn in 2023 zijn ook een stuk duurder dan in 2022. Circa €220.000 werd in 2023 betaald aan één aanbieder: Parnassia groep. Zij zijn o.a. specialist in psychiatrische problemen, psychotische aandoeningen en verslaving. Dat er een groot tekort is op de begroting 2023 komt ook doordat er te laag begroot is. Een kleine stijging in aantallen kan bij deze voorziening al zorgen voor een stijging in kosten van tienduizenden euro’s. Het wordt aangeraden om deze begroting voor de komende jaren op te hogen. Pagina 11 van 24
3.1.5 Persoonsgebonden budget Jeugd Persoonsgebonden budget
Jaarrekening 2022
€ 11.847
Jaarrekening
Begroting 2023 € 16.300
2023
€ 16.478
Saldo
%
€ -178
-1%
Eind 2022 waren er vijf jeugdigen die gebruik maakten van een PGB, eind 2023 zijn dat er vier. De jaarrekening 2023 blijft dan ook redelijk gelijk aan 2022.
3.2 Wmo 3.2.1 Begeleiding WMO
Jaarrekening 2022
Begroting 2023
Jaarrekening 2023
Saldo
%
Wmo begeleiding
€ 291.436
€ 276.000
€ 251.407
€ 24.593
9%
Begeleiding en verzorging4
€ 291.436
€ 276.000
€ 249.628
€ 26.372
10%
€0
€0
€ 1.779
€ -1.779
0%
Kortdurend verblijf
Aantal unieke inwoners WMO-begeleiding en verzorging en kortdurend verblijf van 2019 tot 2023
Bij Wmo begeleiding krijgt een inwoner ondersteuning bij dagelijkse handelingen en leert om deze zelf op te pakken. Dat gaat bijvoorbeeld om persoonlijke verzorging, maar het
kan ook gaan om sociale zelfredzaamheid. Sinds mei 2021 zijn wij als gemeente zelf
4 Bij de jaarrekening begeleiding & verzorging gaat het om kosten voor begeleiding bij aanbieders.
De jaarrekening is dus exclusief de kosten voor het lokale begeleidingsteam. Deze kosten zijn terug te vinden onder het kopje begeleidingsteam in deze mededeling.
Pagina 12 van 24
begeleiding gaan geven aan inwoners met ons lokale begeleidingsteam. Vanaf toen kregen steeds minder inwoners begeleiding bij een gecontracteerde aanbieder omdat ze ondersteund worden door onze eigen begeleiders. Dit heeft een positief effect op de kosten. De jaarrekening is in 2023 een stuk lager dan in 2022. Aantal inwoners met begeleiding
In 2023 is het aantal inwoners met begeleiding bij een aanbieder nog steeds aan het dalen (zie bovenstaande afbeelding). Eind 2022 waren er 35 inwoners met begeleiding, eind 2023 zijn dat er 29.
De daling gaat gepaard met een stijging in het aantal inwoners dat begeleiding krijgt via
ons eigen begeleidingsteam. In onderstaande afbeelding geeft de donkerblauwe lijn weer dat er geleidelijk meer inwoners via ons lokale begeleidingsteam worden ondersteund.
Aantal volwassenen met begeleiding regulier 18+ van 2020 tot 2024
Kortdurend verblijf
Daarnaast is er een tekort op kortdurend verblijf. Dit is een product waar normaal
gesproken geen tot weinig inwoners gebruik van maken, daarom is er geen geld begroot. In 2023 was er één inwoner die het product toegekend heeft gekregen. Dit ging om
kortdurend verblijf bij aanbieder King Arthur groep. Zij bieden dementerende inwoners 24uurszorg en begeleiding in kleinschalige woonhuizen.
Pagina 13 van 24
3.2.2 Dagbesteding Jaarrekening
WMO
2022
Dagbesteding en vervoer
Dagbesteding
Begroting 2023
Jaarrekening 2023
Saldo
%
€ 113.212
€ 71.000
€ 109.404
€ -38.404
-54%
€ 108.186
€ 71.000
€ 99.941
€ -28.941
-41%
€ 5.026
€0
€ 9.463
€ -9.463
0%
Vervoer
Aantal unieke inwoners voor dagbesteding en vervoer van 2019 tot 2023
Dagbesteding zijn activiteiten overdag om de tijd van de inwoner prettig en/of zinvol in te vullen. Met vervoer wordt gedoeld op het vervoer van/naar de dagbestedingsplek. De
afgelopen jaren is het aantal inwoners met dagbesteding afgenomen. Dit kan worden verklaard
door
de
corona
maatregelen
die
van
2020
t/m
2022
golden.
Dagbestedingsplekken moesten sluiten of konden niet op volle kracht draaien. Sinds 2022
zien we de aantallen weer licht toenemen, maar eind 2023 zien we weer dalende aantallen.
Eind 2022 waren er 21 inwoners met dagbesteding, eind 2023 zijn dat er 13. Omdat de aantallen dagbesteding zijn gedaald is de jaarrekening 2023 ook lager dan in 2022.
Bij aanbieders van dagbesteding zijn er de afgelopen tijd capaciteitsproblemen ontstaan,
met name door financiële problemen. Op lange termijn wordt een brede heroverweging
gestart om te zoeken naar mogelijke oplossingsrichtingen. Op de korte termijn zijn
regionaal financiële toezeggingen gedaan en is voorgesteld het tarief voor vervoer van/naar dagbesteding eenmalig te corrigeren. De jaarrekening voor vervoer is daarom ook wat hoger dan in 2022. Doordat er geen geld begroot is voor vervoer, is er een tekort op de begroting van €9.463.
Pagina 14 van 24
3.2.3 Hulp bij huishouden Jaarrekening
WMO
2022
Hulp bij huishouden
€ 510.830
Begroting 2023 € 534.000
Jaarrekening 2023
€ 499.567
Saldo € 34.433
Aantal unieke inwoners voor hulp bij huishouden van 2019 tot 2023
Hulp bij het huishouden is hulp bij bijvoorbeeld het schoonmaken, opruimen of de afwas
doen. Het doel is een schoon en leefbaar huis. Schoon staat voor: een basishygiëne borgen, waarbij vervuiling van het huis en gezondheidsrisico’s van bewoners worden voorkomen. Leefbaar staat voor: opgeruimd en functioneel, bijvoorbeeld om vallen te voorkomen.
Omdat onze inwoners steeds ouder worden en thuis willen blijven wonen, is er de afgelopen jaren veel vraag naar hulp bij het huishouden. Ook het abonnementstarief, waarbij iedere inwoner die gebruik maakt van een Wmo voorziening eenzelfde bedrag betaald iedere
maand, heeft gezorgd voor een stijging in de aantallen. Ook in 2023 zijn de aantallen licht gestegen in vergelijking met 2022. Eind 2022 waren er 166 inwoners met hulp bij het huishouden, eind 2023 zijn dat er 175.
De stijging in aantallen zorgt voor toenemende druk op de voorziening. Er zijn
personeelstekorten bij aanbieders waardoor het moeilijker wordt om iedere inwoner direct te kunnen helpen. Hoewel er wachtlijsten zijn bij de meeste aanbieders, krijgen inwoners die met spoed huishoudelijke hulp nodig hebben, voorrang.
Voor ons als gemeente wordt het ook steeds lastiger om de voorziening betaalbaar te houden. De afgelopen tijd zijn de volgende acties ondernomen: -
Omdat het probleem met name wordt veroorzaakt door een tekort aan personeel, probeert de Regio Gooi en Vechtstreek meer personeel aan te trekken. Daarom is op 16 mei 2023 een voorstel ingediend om tijdelijk de taal-eis in het contract Pagina 15 van 24
% 6%
huishoudelijke hulp te laten vervallen. Zo kunnen anderstaligen ook worden ingezet als hulp bij inwoners die daar geen bezwaar tegen hebben. -
Er wordt regionaal een brede heroverweging gedaan, daarbij worden nieuwe invullingen overwogen met als doel de voorziening toekomstbestendig te maken. Daarnaast hebben wij lokaal ook niet stil gezeten. We hebben met meerdere gemeenten gesproken die hulp bij het huishouden op een andere manier invullen dan wij. Er is onder andere gekeken naar initiatieven/pilots die een positief effect hebben op de zelfredzaamheid van de inwoner. Er worden brainstormsessies georganiseerd om na te gaan welke nieuwe invulling van hulp bij het huishouden het beste past bij onze doelen en onze visie op het sociaal domein. Het eventueel starten van een pilot wordt regionaal afgestemd.
-
In 2021 hebben we het KPMG-HHM normenkader ingezet als besparingsmaatregel. Inwoners kregen een nieuwe indicatie met een lagere intensiteit: dat is het aantal minuten per week dat een huishoudelijke hulp langs komt. De intensiteit is afgenomen sinds de invoering van deze maatregel en blijft laag. Eind 2022 was de gemiddelde intensiteit 134 minuten per week. Eind 2023 was de gemiddelde intensiteit 128 minuten per week. De maatregel blijft dus een positief effect hebben op de betaalbaarheid van de voorziening.
-
Vanaf 2021 heeft de gemeente Laren de inkomenstoets ingevoerd. Inwoners die, na aftrek van hun zorgkosten, een inkomen behouden van meer dan 150% van het minimumloon komen met de invoering van de inkomenstoets niet meer in aanmerking voor hulp bij het huishouden via de Wmo. Dit geldt alleen voor inwoners die nog geen hulp bij het huishouden via de Wmo ontvangen. De inkomenstoets heeft dus geen effect op de indicaties van inwoners die al een huishoudelijke hulp voorziening hadden bij de gemeente. Met de inkomenstoets lopen wij vooruit op de inkomens- en vermogensafhankelijke eigen bijdrage die het Rijk per 1 januari 2026 invoert. Dit heeft als doel om de druk op huishoudelijke hulp te verlichten, en de voorziening toegankelijk te houden voor inwoners met een lager inkomen. De verwachting was dat het aantal inwoners met huishoudelijke hulp zou afnemen. Uit bovenstaande afbeelding blijkt dat de aantallen sinds 2021 ook daalden. In 2023 zijn de aantallen weer licht aan het stijgen. Uit de evaluatie van de inkomenstoets blijkt dat consulenten tussen de 30-60 inwoners hebben doorverwezen naar particuliere hulp in 2021 en 2022. Vanaf 2023 hebben consulenten HBEL breed 25-75 inwoners doorverwezen naar particuliere hulp bij het huishouden. Zonder de inkomenstoets zou het aantal inwoners met hulp bij het huishouden via de Wmo dus nog meer gestegen zijn. Pagina 16 van 24
De genomen maatregelen lijken in ieder geval een positief effect te hebben op de kosten.
Met een jaarrekening 2023 van €499.567 is er een voordeel van bijna €35.000 op de begroting 2023.
Wmo
Saldo
%
€ 132.312
€ 70.688
35%
€ 141.000
€ 77.523
€ 63.477
45%
€ 62.000
€ 54.789
€ 7.211
12%
Jaarrekening 2022
Begroting 2023
Hulpmiddelen
€ 175.382
€ 203.000
Woonvoorzieningen
€ 124.691
Rolstoelvoorzieningen
€ 50.690
Jaarrekening 2023
3.2.4 Hulpmiddelen
Aantal unieke inwoners voor hulpmiddelen (woon, - en rolstoelvoorzieningen) van 2019 tot 2023
Bij hulpmiddelen gaat het om hulpmiddelen in huis die een inwoner nodig heeft om zelfstandig thuis te kunnen blijven wonen, of om hulpmiddelen om de mobiliteit in en om
het woonhuis te verbeteren. Bovenstaande afbeelding laat een trendlijn zien van het aantal inwoners met hulpmiddelen in Laren. Zoals benoemd onder het kopje hulp bij het
huishouden hebben we te maken met een trend waarbij inwoners langer zelfstandig thuis blijven wonen. Dit leidde de afgelopen jaren met name tot meer trapliften. Dit aantal is in 2023 gestegen (zie onderstaande afbeelding). Eind 2022 waren er 50 inwoners met een
traplift, eind 2023 waren dat er 61. Toch is de jaarrekening 2023 voor woonvoorzieningen lager dan in 2022. Dat komt doordat er in 2022 in verhouding duurdere voorzieningen
toegekend waren. In 2022 waren er 25 facturen van €1.000 of meer die samen uitkwamen op een bedrag van €118.797. In 2023 waren er 20 facturen van €1.000 of meer die samen uitkwamen op een bedrag van €75.401.
Pagina 17 van 24
Aantal unieke inwoners voor een traplift van 2019 tot 2023
Het aantal inwoners met een rolstoel daalt daarnaast (zie afbeelding hieronder). Eind 2022 waren er 52 inwoners met een rolstoel voorziening, eind 2023 waren dat er 42. De jaarrekening
2023
is
wel
hoger,
rolstoelvoorzieningen zijn verstrekt.
dit
komt
doordat
er
in
2023
enkele
dure
Aantal unieke inwoners voor een rolstoel van 2019 tot 2023
In totaal bedraagt de jaarrekening 2023 voor hulpmiddelen €132.312. Daarmee is er een voordeel van circa €70.000 ten opzichte van de begroting 2023.
Pagina 18 van 24
3.2.5 Individuele vervoersvoorzieningen WMO
Jaarrekening
Begroting
2022
Individuele
2023
€ 49.966
vervoersvoorzieningen
Jaarrekening
Saldo
2023
€ 68.000
€ 64.319
%
€ 3.681
5%
De Wmo-vervoersvoorziening is bedoeld voor inwoners die hun eigen vervoer niet meer zelfstandig of met hulp van familie of vrienden kunnen organiseren. Daar is bijvoorbeeld sprake van als iemand vanwege een handicap, beperking of psychische aandoening niet meer kan reizen met het openbaar vervoer. Onder individueel vervoer vallen voorzieningen zoals een driewielfiets of scootmobiel. Individueel vervoer
Het aantal inwoners met een individuele vervoersvoorziening is in 2023 gestegen (zie bovenstaande
afbeelding).
Eind
2022
hadden
68
inwoners
een
individuele
vervoersvoorziening, eind 2023 zijn dat er 75. Daarnaast zijn de voorzieningen iets duurder geworden. Gemiddeld waren facturen in 2023 €60 duurder dan in 2022.
De jaarrekening 2023 bedraagt in totaal €154.419 voor vervoer. De jaarrekening is daarmee meer dan €50.000 lager dan in 2022.
Aantal unieke inwoners voor een individuele vervoersvoorziening van 2019 tot 2023
3.2.6 RTC WMO
Jaarrekening 2022
RTC
€ 16.341
Begroting 2023 € 15.000
Jaarrekening 2023
€ 5.419
Saldo
%
€ 9.581
64%
Pagina 19 van 24
De regeling tegemoetkoming chronisch zieken (RTC) is in 2022 afgeschaft, daarom wordt er voor deze post weinig begroot. In 2023 moesten een aantal aflopende kosten nog worden betaald. Inwoners kunnen namelijk nog met terugwerkende kracht een aanvraag indienen.
3.3 Participatiewet 3.3.1 Uitkeringen Participatiewet
Jaarrekening 2022
Begroting 2023
Jaarrekening 2023
Saldo
%
BUIG
€ 1.544.879
€ 1.736.000
€ 1.717.387
€ 18.613
1%
Rijksbijdrage BUIG
-€ 1.723.195
-€ 1.595.000
-€ 1.732.625
€ 137.625
-9%
BUIG kosten
Saldo
€ 1.717.387
€15.238
Totaal Jaarrekening 2023
Rijksbijdrage BUIG
-€ 1.732.625
De jaarrekening 2023 ligt lager dan de begroting, het verschil is €18.613. De rijksbijdrage ligt ook hoger dan verwacht. Hierdoor is het verschil tussen de kosten en de rijksbijdrage een overschot van €15.238. In januari 2023 waren er 95 actieve uitkeringen, in december 2023 waren dit er 103. Dit verklaart de toename van de kosten ten opzichte van 2022. Zodra een uitkering is aangevraagd volgt vrijwel direct een afspraak omtrent werk. Indien mogelijk wordt iemand aangemeld bij Zicht op Werk.
Pagina 20 van 24
Aantal unieke inwoners voor een uitkering BUIG en Rijksbijdrage BUIG van 2021 tot 2023
3.3.2 Re-integratie Participatiewet Re-integratie
Jaarrekening
Begroting
Jaarrekening
€ 159.318
€ 171.000
€ 124.740
2022
2023
2023
Saldo
%
€ 46.260
27%
Het klantenbestand laat sinds 2022 meer complexe problematiek zien waardoor de
trajecten en duur van de inzet van Zicht op Werk langer is. Daarnaast is er meer behoefte aan ondersteuning gericht op zorg. Pas in een latere fase komt de inzet van re-integratie aan bod.
Eind 2022 is het aanbod van Zicht op Werk geëvalueerd en gelet op het klantenbestand
aangepast aan de mogelijkheden en behoeften van de deelnemers om stappen te maken naar de arbeidsmarkt. Hierdoor was het mogelijk om de middelen efficiënt in te zetten zodat er minder is uitgegeven dan vooraf begroot en zelfs lager is dan in 2022. Diverse instrumenten kunnen ingezet worden: o.a. training ik ben of ik word,
vrijwilligerswerk, Leer-Werktrajecten, werkervaringstrajecten, jobcoach, jobhunter regionale werk-aan-werk trajecten, zoals zorgstart en traject kinderopvang.
Medio juni 2024 wordt de bestuursrapportage 2023 van Zicht op Werk gedeeld waarin deze informatie verder uitgewerkt is.
Pagina 21 van 24
3.3.3 WSW Jaarrekening
Participatiewet
Begroting
2022
WSW
2023
€ 240.174
Jaarrekening 2023
€ 260.000
€ 195.119
Saldo
%
€ 64.881
25%
De uitgaven zijn ten opzichte van 2022 gedaald. Op basis van afspraken in de GR Werkvoorzieningsschap Tomingroep worden de middelen die de gemeente in het
gemeentefonds ontvangt voor de WSW doorbetaald. Dat gebeurt op basis van het aantal daadwerkelijk geplaatste WSW-medewerkers. Dat aantal daalde uitgedrukt in subsidie
eenheden (SE) flink met circa 27% van 8,1 naar 5,9. Omdat de bijdrage per SE ten opzichte
van 2022 flink steeg zijn de uitgaven uiteindelijk met circa 18% gedaald. De stijging van de bijdrage per SE is onder meer het gevolg van de compensatie van de loonstijgingen in de
WSW CAO in de rijksbijdrage. De uitgaven zijn aanmerkelijk lager dan begroot omdat deze is gebaseerd op de rijksbijdrage 2023 in het gemeentefonds. De rijksbijdrage is gebaseerd op een eerdere schatting van het aantal SE van 8,1 door het rijk.
3.3.4 Bijzondere Bijstand Participatiewet Bijzondere bijstand met energietoeslag
Bijzondere bijstand
zonder energietoeslag Energietoeslag
Jaarrekening 2022
Begroting
Jaarrekening
2023
Saldo
2023
%
€ 540.017
€ 161.400
€ 623.389 -€ 461.989
€ 110.717
€ 161.400
€ 161.089
€ 429.300
€0
Bijdrage Rijk voor energietoeslag
-
-
-286%
€ 311
0%
€ 462.300 -€ 462.300
-
-
+€
486.376
Energietoeslag
De kosten voor de energietoeslag zijn niet opgenomen in de begroting. Dit geeft een scheef beeld van het saldo bijzondere bijstand. Er zijn geen kosten begroot omdat er vanuit het Rijk een bijdrage wordt geleverd voor het verstrekken van de energietoeslag. In 2023 was dat een bedrag van €486.376.
In 2023 is de aanvulling van €500 energietoeslag uitbetaald aan 319 inwoners (€159.500).
Vervolgens is door middel van automatische toekenningen en aanvragen aan 378 inwoners de €800 energietoeslag 2023 (€302.400) uitgekeerd. De energietoeslag 2023 is ook nog aan te vragen in het jaar 2024. In deze jaarrekening zijn de betalingen opgenomen die in 2023 zijn gedaan.
Pagina 22 van 24
Energietoeslag Unieke cliënten energietoeslag
697
Kosten
€ 462.300
Bijdrage Rijk
€ 486.376
Bijzondere bijstand
Zonder de energietoeslag mee te rekenen is er klein voordeel van €311 ten opzichte van de begroting bijzondere bijstand. Wel is er een stijging ten opzichte van de jaarrekening 2022. Dit kan met name verklaard worden door een stijging in kosten voor duurdere
vormen van bijzondere bijstand o.a. bewindvoeringskosten, individuele inkomenstoeslag en betalingen n.a.v. borgstellingen.
3.3.5 Kindarrangement Participatiewet Kindarrangement
Jaarrekening
Begroting
Jaarrekening
€ 34.690
€ 39.000
€ 36.255
2022
2023
2023
Saldo
%
€ 2.745
7%
Ten opzichte van 2022 is er iets meer geld uitgegeven aan het kindarrangement. In 2022
maakten 43 gezinnen gebruik van het kindarrangement, in 2023 zijn dit er 41. Ondanks de kleine daling in het aantal gebruikers, zien we wel een kleine stijging in de kosten. Dit
kan te maken hebben met welke specifieke producten de gezinnen uitkiezen om gebruik van te maken.
3.3.6 Inburgering Participatiewet Inburgering
Jaarrekening
Begroting
Jaarrekening
€ 12.521
€ 26.087
€ 49.320
2022
2023
Saldo
%
-€ 23.233
-89%
2023
De middelen die wij ontvangen voor de inburgeringsvoorzieningen alsmede de begroting
inburgering 2023 is gebaseerd op de taakstelling huisvesting statushouders. De
taakstelling is in 2023 enorm verhoogd. De middelen worden vanuit het rijk pas in een
later stadium hierop aangepast. In de mei- of septembercirculaire van het lopende jaar. De middelen die we voor de inburgeringsvoorzieningen ontvangen is bedoeld voor de uitgaven die we maken voor de inburgeringstermijn van 3 jaar.
De statushouders starten met praktijkcoaching (wegwijs maken in het dorp en kennismaken met voorzieningen) in de eerste 2 maanden na huisvesting. Vervolgens start de taallessen.
Naast praktijkcoaching en taallessen worden ook de volgende voorzieningen – waar mogelijk – ingezet; zoals beweeglessen, extra taal, DOEN.
Pagina 23 van 24
In de bestuursrapportage 2023 van Zicht op Werk – beschikbaar medio juni 2024 - wordt meer informatie over integratie gedeeld.
De uitvoering van de wet inburgering en de inzet van de voorzieningen kunnen nog vanuit de ontvangen inburgeringsmiddelen bekostigd worden.
3.3.7 Schuldhulpverlening en vroegsignalering Participatiewet Schuldhulpverlening Vroegsignalering Totaal
Jaarrekening
Begroting
Jaarrekening
€ 22.780
€ 42.000
€ 10.675
€0
€ 33.455
€ 42.000
2022
2023
Saldo
%
€ 26.414
€ 15.586
37%
€ 14.559
-€ 14.559
€ 40.973
€ 1.027
2023
In vergelijking met 2022 zien we voor de jaarrekening 2023 én bij schuldhulpverlening én bij vroeg signalering een stijging in de uitgaven. Wij hebben in 2023 actiever ingezet op deze thema's.
Het team Schuldhulpverlening en Vroegsignalering en Preventie ondersteunt inwoners met financiële problematiek. Signalen van onze signaalpartners over
betalingsachterstanden bij onze inwoners worden door het team opgepakt. We doen dit
om schulden te voorkomen. In 2023 zagen we een stijging van het aantal signaalpartners. Daarnaast doet dit team veel aan preventie. Denk hierbij aan het geven van voorlichting
en het eventueel verwijzen naar andere hulpverlenende instanties. Tenslotte ondersteunt het team de inwoners, waarbij al sprake is van schulden. Voor het onderdeel
vroegsignalering is niets begroot, omdat dat is opgenomen in de begroting voor schuldhulpverlening.
Pagina 24 van 24
-% 2%