20230531RVSb23 00628 Conceptbegroting 2024 en conceptjaarstukken 2022 Wvs Tomingroep

BESLISVOORSTEL RAAD LAREN Besluitvormend orgaan 2023/b23.00628 Gemeentecode Laren.

Onderwerp

Conceptbegroting 2024 en conceptjaarstukken 2022 Werkvoorzieningsschap Tomingroep.

Portefeuillehouder Groot, F.K. de Openbaar Ja.

Korte inhoud

Het Werkvoorzieningsschap Tomingroep stelt jaarlijks een conceptbegroting op. Deze

wordt door het Algemeen Bestuur van Tomingroep vastgesteld. Over de conceptbegroting kan de gemeenteraad een zienswijze indienen om zo aandachtspunten mee te geven aan het bestuur van de verbonden partij. In dit voorstel wordt ingegaan op de belangrijkste bevindingen ten aanzien van de conceptbegroting en meer in algemene zin op

actualiteiten rondom het Werkvoorzieningsschap Tomingroep die een effect (kunnen) hebben op de voorliggende conceptbegroting en het meerjarenperspectief van het

Werkvoorzieningsschap Tomingroep. Gelijktijdig wordt de conceptjaarrekening ter

kennisname aangeboden. Over de conceptjaarstukken kan geen zienswijze worden ingediend. Besluiten

1. Kennis te nemen van de conceptbegroting 2024 van het Werkvoorzieningsschap Tomingroep.

2. De bijgevoegde zienswijze op de conceptbegroting 2024 van het Werkvoorzieningsschap Tomingroep in te dienen.

3. Kennis te nemen van de jaarstukken 2022 van het Werkvoorzieningsschap Tomingroep.

Pagina 1 van 8

Aanleiding voorstel

De gemeenten in de regio Gooi en Vechtstreek en de gemeente Almere hebben in 1988 de Gemeenschappelijke Regeling Tomingroep opgericht (het Schap). De gemeenten hebben hun bevoegdheden en verplichtingen op grond van de Wet sociale

werkvoorziening (hierna: WSW) overgedragen aan het Schap. Het Schap heeft voor deze

taak Tomingroep BV aangewezen als werkverband in de zin van de WSW. Het Algemeen bestuur van het Schap bestaat uit de wethouders werk & inkomen van de deelnemende gemeenten.

De SW-werknemers werken volgens een volwaardige arbeidsovereenkomst bij het Schap

en zijn collectief gedetacheerd bij Tomingroep BV. In een overeenkomst tussen het Schap en de BV is vastgelegd welke activiteiten Tomingroep BV uitvoert om SW-medewerkers te helpen bij het verkrijgen van een betaalde baan binnen of buiten (detachering)

Tomingroep. De gemeenten verlenen jaarlijks een bijdrage aan het Schap voor de

uitvoering van de WSW. Hiervoor wordt de WSW-subsidie die zij van het Rijk ontvangen, een op een overgemaakt aan het Schap.

Het Werkvoorzieningsschap Tomingroep (hierna ‘het Schap’) heeft een conceptbegroting

2024 opgesteld. Over de conceptbegroting 2024 kan de gemeenteraad, op grond van de Wet Gemeenschappelijke Regeling, een zienswijze indienen. Vervolgens wordt de

begroting door het Algemeen Bestuur Tomingroep, dat bestaat uit de portefeuillehouders van de deelnemende gemeenten, op 29 juni 2023, vastgesteld, waarna de begroting bij

de Provincie Noord-Holland wordt ingediend. Na vaststelling door het Algemeen Bestuur Tomingroep, ontvangt de gemeenteraad een kopie van de vastgestelde begroting 2024.

Doel

Op grond van artikel 34 van de Wet Gemeenschappelijke Regelingen kan de

gemeenteraad jaarlijks zijn zienswijze over de begroting voor het komende dienstjaar

delen met het Algemeen Bestuur van Tomingroep. Doel is om aandachtspunten mee te

kunnen geven aan het bestuur van de verbonden partij. Het geven van een zienswijze is

een mogelijkheid en geen verplichting. Afhankelijk van de ontwikkeling van het financieel meerjarenperspectief en de verwachte maatschappelijke ontwikkelingen kan de raad er ook voor kiezen om geen zienswijze te geven. Toelichting besluit (argumenten) Besluit 1. Kennisnemen van de conceptbegroting 2024 van het Werkvoorzieningsschap Tomingroep.

Uitgangspunten begroting

In de bijgaande conceptbegroting 2024 van het Werkvoorzieningsschap Tomingroep zijn

de volgende uitgangspunten gehanteerd. De uitgangspunten zijn in lijn met de afspraken tussen gemeenten, het Algemeen Bestuur Tomingroep en de directie van Tomingroep:

Pagina 2 van 8

1.

Gemeenten stellen een WSW-budget van € 31.350,- per SE (standaard

eenheden) beschikbaar aan Tomingroep. Dit budget wordt door het Rijk beschikbaar gesteld aan gemeenten. 2.

Vanaf 2015 is, met de komst van de Participatiewet, de WSW afgesloten voor nieuwe instroom. Het bestaande medewerkersbestand zal teruglopen in lijn met het natuurlijk verloop. Dit brengt mee dat in de begroting voor 2024

wordt uitgegaan van een WSW bezetting die ultimo 2024, 6% lager is dan de verwachte bezetting voor 2023. 3.

De begroting van de loonkosten voor 2024 is gebaseerd op 515,4 FTE (WSW) gemiddeld werkzaam bij Tomingroep en 36,8 FTE in het kader van begeleid werken.

4.

Er wordt uitgegaan van een stijging van de loonkosten (ten opzichte van 2022)

met 13,4 %. Dat komt vooral door de verhoging van het wettelijk minimumloon per 1-1-2023 met circa 10%. 5.

In de begroting 2024 is rekening gehouden met compensatie van de gevolgen van de stijging van het wettelijk minimumloon in de rijksuitkering voor WSW. Vooralsnog is daar nog geen zekerheid over. Meer duidelijkheid wordt

verwacht in de komende meicirculaire gemeentefonds. De compensatie is in de begroting 2024 verantwoord als ‘overige subsidie’ voor in totaal circa € 1,9 miljoen. 6.

Inwoners die vanuit de voor Tomingroep nieuwe doelgroepen van de Participatiewet aan het werk gaan, komen direct in dienst bij Tomingroep BV. Salaris en andere kosten van deze inwoners verlopen dus niet via het Schap.

7.

Op basis van contractuele afspraken tussen Tomingroep BV en het Schap zijn er in 2024 de volgende geldstromen tussen beiden:

▪ de BV betaalt aan het Schap een loonwaarde voor de gedetacheerde SWmedewerkers. In 2023 gaat het om een bedrag van € 3.813.000.

▪ het Schap betaalt aan de BV een begeleidingsvergoeding van € 2.326.000 (dit bedrag is inclusief kosten voor dienstverlening van de BV zoals

salarisadministratie financiën, automatisering en P&O en ondersteunende activiteiten).

Resultaat

In het samenwerkingscontract tussen Tomingroep BV en het Schap is vastgelegd dat

Tomingroep BV een nihil resultaat bij het Schap garandeert. Eventuele verliezen van het Schap worden tot nul gereduceerd door een garantiebijdrage van Tomingroep BV. Door

de verliezen bij Tomingroep BV in de afgelopen jaren en de aanzienlijke verliezen die in 2024 en de jaren daarna nog verwacht worden, is dit niet meer aan de orde. Het

vermogen van Tomingroep BV moet met ingang van 2024 op peil worden gehouden door een aanvullende bijdrage door het Schap. In 2024 bedraagt die bijdrage € 3,0 miljoen. In totaal wordt voor de periode 2024-2027 een bijdrage van € 13 miljoen verwacht.

Daardoor daalt het vermogen van het werkvoorzieningsschap naar verwachting van de huidige stand (eind 2022) van € 7,2 miljoen naar € 1,9 miljoen eind 2027. In het

onderstaand overzicht, dat is ontleend aan de begroting van het werkvoorzieningsschap (pagina 18), is het verloop van het eigen vermogen opgenomen.

Pagina 3 van 8

Historisch perspectief

In 2015 is de WSW afgeschaft en is arbeidsparticipatie sindsdien opgenomen in de

Participatiewet. Gemeenten blijven wel subsidie ontvangen voor de tot dan toe bestaande WSW-medewerkers. Deze blijven onder het regime van de WSW vallen. Maar met de afschaffing van de WSW in 2015, loopt het aantal WSW-medewerkers en de daarbij behorende rijkssubsidie, door natuurlijk verloop, sindsdien jaarlijks fors terug. Al sinds de eerste rode cijfers in 2019, heeft Tomingroep ingrijpende stappen

ondernomen om weer tot een positief bedrijfsresultaat te komen. Vervolgens bleek dat

voortzetting van het bedrijf op basis van de destijds bestaande strategie niet houdbaar

was. Met deze constatering zijn Tomingroep en gemeenten samen in 2020 gestart met de ontwikkeling van een nieuw bedrijfsplan dat is gebaseerd op de keuze voor het scenario van instandhouding van de bestaande omvang van werk- en ontwikkelplekken voor de doelgroep van Tomingroep. Inmiddels is het nieuwe bedrijfsplan “Ketensamenwerking

Tomin” in 2021 vastgesteld. Tomingroep ontwikkelt zich op basis van dat plan in de jaren 2022 tot en met 2025 tot leerwerkbedrijf waarin in-, door- en uitstroom naar de

reguliere arbeidsmarkt centraal staan. Tomingroep en gemeenten bieden daarmee samen met andere ketenpartners een antwoord op de nog steeds groeiende populatie inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt en die niet direct klaar is voor een reguliere baan.

Verliezen Tomingroep BV de komende jaren

Hoewel Tomingroep hard werkt aan de realisatie van de met het voornoemd bedrijfsplan ingezette koers heeft zich dat nog niet vertaald in de op grond van het bedrijfsplan

verwachte verbetering van het resultaat van Tomingroep BV. Over 2022 heeft Tomingroep BV een verlies geleden van circa € 1,3 miljoen1. Doordat het werkvoorzieningsschap over 2022 een winst heeft gemaakt van circa € 1,7 miljoen (zie de bijgevoegde

conceptjaarstukken) komt het geconsolideerd resultaat licht positief uit. Na 2022 lopen

de verliezen sterk op. Voor 2023 wordt een verlies van circa € 5,6 miljoen in Tomingroep BV verwacht. Dit is een worstcase scenario. Er wordt aan gewerkt om dit scenario te voorkomen.

1 Dit is een voorlopig cijfer, de accountantscontrole van de jaarrekening van de Tomingroep BV is

nog niet afgerond. Pagina 4 van 8

Ook voor 2024 en de jaren daarna worden forse verliezen in Tomingroep BV verwacht. Daardoor moet het Schap met ingang van 2024 een aanvullende bijdrage doen om het

vermogen van Tomingroep BV op peil te houden. In totaal wordt voor de periode 20242027 een bijdrage van € 13 miljoen verwacht. Daardoor daalt het vermogen van het

werkvoorzieningsschap naar verwachting van de huidige stand (eind 2022) van € 7,2 miljoen naar € 1,9 miljoen eind 2027.

Analyse van het verlies

Het verlies is ontstaan in 2022 en 2023 en komt deels door autonome

kostenontwikkelingen zoals de sterk gestegen energiekosten en de verhoging van het wettelijk minimumloon. Daarnaast zijn er incidentele kosten die gepaard gaan met de

interne herstructurering van de Tomingroep die nodig is voor de doorontwikkeling tot

leerwerkbedrijf. In de onderstaande tabel is een analyse van het verwachte verlies van de

Tomingroep BV over 2023 opgenomen. Behoudens de éénmalige kosten werken deze ook door naar de komende jaren.

Tomingroep BV Begroot resultaat (worst case scenario) Autonome kostenstijging Energielasten Stijging wettelijk minimumloon

Begroot -/- € 5.600.000 -/- € 1.000.000 -/-€ 1.700.000 -/- € 2.700.000

Eenmalige kosten ICT (nieuw ERP pakket) Transitiekosten (van SW naar leerwerk bedrijf)

-/- € 200.000 -/- € 500.000 -/- €

Opgeschoond voor autonome en incidentele factoren

700.000

-/- € 2.200.000

Als autonome en incidentele factoren buiten beschouwing worden gelaten, resteert een

aanzienlijk verlies. Dat is het gevolg van de onderrealisatie van de doelstellingen van het

bedrijfsplan. Onderstaand is een vergelijking opgenomen tussen de begroting 2023 en de doelstellingen van het bedrijfsplan ‘Ketensamenwerking Tomin 2022-2025’. Doelgroep

2023 (Bedrijfsplan)

2023 Begroting (Tomin BV)

Verschil

Aantal FTE Wsw 649 582 -/- 67 Participatiewet beschut 64 90 +/+ 26 Participatiewet regulier 184 109 -/- 75 Participatiewet leer/werktrajecten 24 24 Totaal 921 805 -/- 116 Uit het overzicht blijkt dat gemeenten minder reguliere PW plekken hebben gevuld dan afgesproken in het bedrijfsplan. In combinatie met de sterkere daling van de SW dan verwacht is de infrastructuur van de Tomingroep voor de opvang van de doelgroep

onderbezet. Dat leidt tot verlies omdat er onvoldoende productief personeel is om het werk te verrichten dat omzet en geld binnen brengt om deze (vaste) kosten te dekken zoals: overhead, bedrijfspanden en machines en begeleidingsapparaat.

Pagina 5 van 8

Daarnaast geeft de directie aan dat de sterkere daling van het aantal WSW medewerkers ook een groot financieel effect heeft vanwege de hogere subsidie voor deze groep in verhouding tot de Participatiewet doelgroep.

Bijsturing om verliezen te verminderen/voorkomen is noodzakelijk.

Natuurlijk kan Tomingroep BV inzetten op maatregelen om binnen het bestaande bedrijfsplan te komen tot hoger rendement zoals:

1. Bedrijfsvoering: Minder verzuim, verhogen productiviteit; 2. Oplossen van de onderbenutting van de infrastructuur: Meer instroom van Participatiewet cliënten; 3. Omzet verhogen door betere prijzen te bedingen (kostenstijgingen doorberekenen in de prijs).

Maar er zal ook zorgvuldig gekeken moeten worden naar de haalbaarheid van de in het bedrijfsplan gestelde doelen nu de feitelijke situatie zo sterk afwijkt. Het Algemeen

Bestuur van het Schap heeft aangedrongen op concrete maatregelen om te voorkomen dat de verliezen zich in de nu verwachte omvang blijven voordoen. In de bijgaande

toelichting bij de begroting 2024 geeft de directie van de Tomingroep dan ook aan dat: •

met het Algemeen Bestuur van de Tomingroep is afgesproken dat nog dit jaar een nadere analyse zal worden gemaakt van de risico’s en de maatregelen die kunnen worden ingezet;

•

in het eerste kwartaal van 2024 in het kader van de afgesproken midterm-review van het bedrijfsplan Ketensamenwerking met de ketenpartners (Gemeenten, de Tomingroep en werkgeversdienstverlening) zal worden besproken hoe de samenwerking verloopt en op welke punten er kan of moet worden bijgestuurd om de doelstellingen het bedrijfsplan te realiseren.

Besluit 2. Een zienswijze op de conceptbegroting Werkvoorzieningsschap Tomingroep 2024 indienen

Met de bijgaande zienswijze spreekt de gemeenteraad zijn zorg uit over de financiële

situatie van Tomingroep. De gemeenteraad vindt het belangrijk dat deze stappen worden

gezet. Gezien de ontstane realiteit is de gemeenteraad van mening dat in de aanloop naar de mid-termreview onderzocht wordt of het onderliggende scenario nog klopt en

geïnventariseerd wordt welke opties er zijn binnen en buiten het huidige scenario om de bedrijfsvoering naar betere financiële resultaten in de toekomst te brengen.

Besluit 3. Kennisnemen van de conceptjaarstukken 2022 van het Werkvoorzieningsschap Tomingroep

Het netto resultaat van het Werkvoorzieningsschap Tomingroep bedraagt voor 2022 circa € 1.7 miljoen positief. Dat komt vooral doordat: •

Het aantal WSW-ers in 2022 aanzienlijk lager is uitgevallen dan begroot. Daardoor zijn de salariskosten lager (circa € 1,2 miljoen positief) maar komt er ook voor minder WSW-ers een bijdrage binnen (circa € 0,8 miljoen negatief).

Pagina 6 van 8

•

De bijdrage per WSW-er hoger is dan begroot wegens verhoging van het landelijk budget (€ 30.403,00 t.o.v. € 28.467,60). Daardoor is de bijdrage voor de WSW-ers hoger (circa € 1,4 miljoen positief).

Normaliter wordt een negatief resultaat van het Werkvoorzieningsschap gecompenseerd

vanuit Tomingroep BV waardoor een nulresultaat wordt gegarandeerd. Door het positieve netto resultaat hoeft voor 2022 geen beroep te worden gedaan op deze

garantietoekenning. Ditzelfde was het geval in 2021. Het positief resultaat 2022 wordt opgenomen in de bestemmingsreserve ter dekking van tekorten van het Werkvoorzieningsschap en/of BV in de komende jaren. Duurzaamheid N.v.t.

Vastgesteld wettelijk- en beleidskader -

Wet Gemeenschappelijke Regelingen

-

Bedrijfsplan “Ketensamenwerking Tomin”

Relatie BEL-gemeenten en BEL Combinatie

Blaricum, Eemnes en Laren maken, net als de overige regiogemeenten, deel uit van de Gemeenschappelijke Regeling Tomingroep. Kanttekeningen N.v.t.

Financiën

Zie hierboven onder “resultaat”. Begrotingswijziging nodig? Nee

Uitvoering

De conceptbegroting wordt ter goedkeuring aangeboden aan Algemeen Bestuur van Tomingroep.

Eventuele zienswijzen van gemeenten worden daarbij meegenomen. Tomingroep verzoekt gemeenten de zienswijzen uiterlijk 22 juni 2023 kenbaar te maken.

Het Algemeen Bestuur Tomingroep stelt vervolgens de conceptbegroting 2024 vast waarna deze wordt ingediend bij de Provincie Noord-Holland.

De gemeenteraden ontvangen een kopie van de vastgestelde begroting. Communicatie N.v.t.

Pagina 7 van 8

Bijlagen

1. Conceptbegroting 2024 van het Werkvoorzieningsschap Tomingroep 2. Toelichting conceptbegroting 2024 van het Werkvoorzieningsschap Tomingroep 3. Zienswijze op de conceptbegroting 2023 van het Werkvoorzieningsschap Tomingroep 4. Checklist beoordeling begrotingen verbonden partijen 5. Raadsbesluit Conceptbegroting 2024 en conceptjaarstukken 2022 Werkvoorzieningsschap Tomingroep 6. Jaarstukken 2022 van het Werkvoorzieningsschap Tomingroep.

Steller

L. Broeze(lbroe). Registratiedatum 12 april 2023

Pagina 8 van 8