20221104RVSb22 01237 Begroting gemeente Laren 2023

BESLISVOORSTEL RAAD LAREN Besluitvormend orgaan 2022/b22.01237 Gemeentecode Laren

Onderwerp

Begroting gemeente Laren 2023 Portefeuillehouder Midden, J.G. van Openbaar Ja

Korte inhoud

Met de begroting stelt de raad kaders voor het college voor komend jaar vast. De

begroting is gebaseerd op de Kaderbrief, het coalitieakkoord en externe ontwikkelingen. Door stijgende inkomsten vanuit het Rijk is er in de jaren 2023-2025 extra financiële ruimte. Daarmee is het mogelijk om te investeren terwijl de begroting sluitend blijft.

Met de opbrengst van de verkoop van het Raadhuis versterken wij onze balanspositie. Dit versterkte weerstandsvermogen geeft ons een goede buffer om toekomstige, onbekende tegenvallers te kunnen opvangen zonder dat wij acuut hoeven te bezuinigen. De

versterkte balans en de positieve ontwikkeling van de begroting in de komende jaren

geeft rust. Die wil het college gebruiken om te werken aan een goede balans tussen het

door onze inwoners gewenste voorzieningenniveau, de investeringen die daarvoor nodig zijn en de wijze waarop wij deze investeringen zullen betalen. Besluiten

1. De programmabegroting 2023 en de meerjarenraming 2024-2026 vast te stellen 2. In te stemmen met de 1e begrotingswijziging 2023 van de BEL Combinatie

3. De in de begroting geraamde opbrengsten uitgangspunt te laten zijn voor de nog vast te stellen tarieven voor leges en belastingen.

Pagina 1 van 6

Aanleiding voorstel

De ontwikkelingen van het afgelopen jaar gaven aanleiding om het financieel beeld voor

komend jaar te herzien. De extra inkomsten van het Rijk, de gemeenteraadsverkiezingen en het coalitieakkoord en de noodzaak om te investeren in de BEL-organisatie zijn reden

om deze voorstellen nu te doen. De gemeente is bovendien verplicht een begroting op te stellen en voor 15 november aan onze toezichthouder, de provincie, te sturen. Doel

Met het vaststellen van de begroting geeft de gemeenteraad mandaat aan het college om binnen de gestelde kaders en het budget per programma uitvoering te geven aan de daarin opgenomen doelstellingen en activiteiten. Toelichting besluit (argumenten)

1.1 De begroting is een vertaling van eerder uitgesproken kaders van de raad

De begroting is opgesteld op basis van een drietal belangrijke uitgangspunten: ➢

Het coalitieakkoord van Larens Behoud, VVD en D66 is kaderstellend voor het college. Dat betekent dat u in deze begroting voorstellen ziet voor bijvoorbeeld het versterken van inwonersbetrokkenheid, de ontwikkeling van het dorpscentrum en vernieuwing van de maatschappelijke ondersteuning.

➢

Het versterken van de basis, door te investeren in onze ambtelijke organisatie. Met deze investeringen wordt achterstallig onderhoud opgepakt, de organisatie versterkt en daarmee de dienstverlening aan onze inwoners verbeterd.

➢

Continuïteit in de uitvoering van het reguliere werk: veel van onze werkzaamheden keren jaar op jaar terug.

1.2 De begroting biedt voor de komende jaren een sluitend financieel beeld

De afgelopen jaren hebben gemeentebegrotingen in heel Nederland met sterke

schommelingen te maken, ook die van Laren. In 2020 is een fors bezuinigingspakket vastgesteld, komende jaren zien we forse meevallers, maar vanaf ‘ravijnjaar’ 2026 is het beeld weer een stuk minder positief. Dit heeft grotendeels met wisselende inkomsten vanuit het Rijk. ➢

In de Kaderbrief (en de latere aanvulling uit de meicirculaire) is de raad geïnformeerd over het meeste actuele financiële beeld. Dat is als startpunt genomen voor deze begroting.

➢

De incidentele meevallers in 2022 uit de verkoop van het Raadhuis en de Ligweide worden niet ingezet voor nieuwe uitgaven, maar zullen bij de jaarrekening aan de Algemene Reserve worden toegevoegd.

Pagina 2 van 6

2.1 Deze begrotingswijziging van de BEL zorgt voor noodzakelijke investeringen

In de begroting is een stelpost opgenomen voor de BEL Combinatie om uitvoering te

kunnen geven aan het Ontwikkelplan van de BEL Combinatie. Door het vaststellen van de 1e begrotingswijziging van de BEL Combinatie kan de BEL Combinatie verder

bouwen aan een stabiele en toekomstbestendige organisatie, zodat adequaat kan

worden ingespeeld op de ontwikkelingen en werkzaamheden die op de gemeenten

afkomen. De investering zal leiden tot het oplossen van de huidige knelpunten zodat de basis op orde is. Daarnaast worden strategieën ontwikkeld om nieuwe thema’s,

nieuwe wensen én calamiteiten op te pakken. Wij verwachten dat het bereiken van de beoogde resultaten, zoals opgenomen in het Ontwikkelplan, leiden tot het kunnen

realiseren van onze gezamenlijke ambities. Een stabiele en toekomstbestendige BEL Combinatie kan naast het aanbod van reguliere producten en diensten, snel

oppakken van nieuwe wet en regelgeving ook de wensen van de colleges realiseren. Daarbij is efficiency (met dezelfde middelen méér realiseren) een belangrijk doel.

We willen graag weten op welke manier gestuurd wordt op het bereiken van deze

resultaten en in welke mate deze meetbaar zijn. Uitgangspunt van Laren is daarbij

dat de investeringen programmatisch opgepakt worden, zodat verantwoordelijkheid,

sturing en rapportage duidelijk belegd zijn. De gemeenteraden van Blaricum, Eemnes en Laren willen hierover periodiek worden geïnformeerd.

2.2 De begrotingswijziging past binnen de financiële kaders van de gemeentebegroting

Het budget voor de eerste begrotingswijziging van de BEL is, door afstemming in de voorbereiding, al in de begrotingen van de drie gemeenten verwerkt als stelpost.

Daarmee heeft het instemmen met deze begrotingswijziging geen nadelig effect op het financiële beeld.

3.1 De lokale lasten stijgen niet harder dan noodzakelijk

Voor een sluitende begroting zijn geen extra ingrepen nodig aan de inkomstenkant. Dat betekent dat de als uitgangspunt voor de belastingverordeningen

inflatiepercentage van 5,4% wordt gehanteerd. De riool- en afvalstoffenheffingen

blijven kostendekkend. De rioolheffing kan met 3,9% delen, de afvalstoffenheffing stijgt met 1,7%.

Vastgesteld wettelijk- en beleidskader

De gemeentewet vormt het belangrijkste wettelijke kader: -

-

Voor alle taken en activiteiten brengt de raad jaarlijks op de begroting de

bedragen die hij daarvoor beschikbaar stelt, alsmede de financiële middelen die hij naar verwachting kan aanwenden (art. 189, lid 1, Gemeentewet).

Het college biedt jaarlijks de raad een ontwerp aan voor de begroting met

toelichting van de gemeente en een meerjarenraming met toelichting voor tenminste drie op het begrotingsjaar volgende jaren (art. 190, lid 1, Gemeentewet).

Pagina 3 van 6

-

De raad stelt de begroting vast in het jaar voorafgaande aan dat waarvoor zij dient

-

Het college zendt de door de raad vastgestelde begroting binnen twee weken na

(art. 191, lid 1, Gemeentewet).

vaststelling, doch in ieder geval vóór 15 november van het jaar voorafgaande aan dat waarvoor de begroting dient, aan gedeputeerde staten (art. 191, lid 2, Gemeentewet).

Daarnaast zijn het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV), de financiële

verordening 2020 van de gemeente Laren, de kadernota rechtmatigheid 2020 en het controleprotocol van de gemeente Laren van toepassing.

De gemeenteraad stelt met deze begroting ook de landelijk verplichte

begrotingsindicatoren vast. Omwille van de leesbaarheid zijn die in de bijlage opgenomen.

Relatie BEL-gemeenten en BEL Combinatie

Het programma voor 2023 en de activiteiten zijn (deels) in samenwerking met de andere BEL-gemeente geprioriteerd, om daarmee zo goed en efficiënt mogelijk samen op te kunnen trekken.

De eerste begrotingswijziging van de BEL is gebaseerd op de gezamenlijke wens om de

basis op orde te brengen en te investeren in de kwaliteit van de uitvoering van ons werk. Kanttekeningen

1.1 Het meerjarig perspectief levert voor 2026 en verder een zorgelijk beeld op

Het zogenaamde ‘ravijnjaar’ waarin inkomsten van het Rijk wegvallen is voor

nagenoeg alle gemeenten in Nederland een probleem. In de Prinsjesdagstukken is te lezen dat het Rijk dit ook beseft en wordt het gat gedeeltelijk (voor ca 25%) gedicht. De combinatie van herverdeling van het gemeentefonds, Rijkskortingen op de

jeugdzorg, het doorzetten van de ‘opschalingskorting’ én het loslaten van de ‘trap op, trap af’ systematiek vormt een serieus risico.

Gemeenten, VNG en de provincies als toezichthouders zetten zich gezamenlijk in om het Rijk te bewegen hier oplossingen voor te vinden.

1.2 De stijgende inflatie zorgt voor onzekerheid. De oplopende inflatie, en onzekerheid over de ontwikkeling daarvan, brengt extra onzekerheid met zich mee. Per programma kan het effect verschillen en het is niet uit te sluiten dat we in de loop van 2023 aanvullend moeten bijsturen. Waar kostenstijgingen bekend zijn, zijn die in de begroting verwerkt. Dat is nu echter nog niet te voorzien, waardoor we zoveel mogelijk eerdere richtlijnen over inflatiecorrecties blijven hanteren, ook aan de inkomstenkant, bij het vaststellen van de leges en tarieven.

Pagina 4 van 6

Financiën

De begroting heeft een aantal forse mutaties in het meerjarenbeeld tot gevolg, maar over het geheel is het effect positief: het begrotingsresultaat neemt in alle jaren toe,

voornamelijk door een hogere (meerjarig, maar incidentele) uitkering vanuit het gemeentefonds.

Meerjarenperspectief 2022-2025 Meerjarenbegroting 2021-2024 Mutaties kadernota 2022

Begroting

Begroting

Begroting

Begroting

2023

2024

2025

2026

72.256

-55.306

-22.308

-22.308

682.190

645.103

651.997

658.471

Nieuwe mutaties na kadernota 2022

-1.026.421

-1.717.975

-2.243.499

-773.951

Geraamd begrotingsresultaat 2022

-271.975

-1.128.178

-1.613.810

-137.788

Begrotingswijziging nodig? Ja, in begroting gemeente Uitvoering

Met het vaststellen van deze programmabegroting machtigt de raad het college binnen de daarin aangegeven kaders tot uitvoering over te gaan. Na vaststelling van de

programmabegroting 2023-2026 door de raad worden deze in het kader van het

financiële toezicht toegezonden aan gedeputeerde staten van de provincie NoordHolland.

Communicatie

De gemeenteraad heeft bij de Kaderbrief aandacht gevraagd voor de leesbaarheid en begrijpelijkheid van financiële documenten. Het college herkent die zorg en wil hier

komende jaren werk van maken. Dat zal echter niet in één keer gerealiseerd zijn, het vraagt doorlopende inspanning. De komende periode zetten we alvast de volgende stappen: -

-

Van de begroting wordt een publieksversie gemaakt, die online en via het Larens Journaal verspreid wordt. We kijken daarbij naar goede voorbeelden uit andere gemeenten.

In deze begroting is de opbouw van de programma’s integraal herzien om het document leesbaarder te maken. Daardoor is onder andere duidelijker wat de inhoudelijke speerpunten zijn waar in de zomernota en bij de jaarrekening specifiek op gerapporteerd wordt. De raad stelt die als onderdeel van de begroting vast.

Pagina 5 van 6

Bijlagen

1. Concept raadsbesluit

2. Begroting 2023 met meerjarenperspectief 2024-2026 3. Bijlagenboek bij de begroting

4. Ontwerp eerste begrotingswijziging BEL combinatie a. Aanbiedingsbrief b. Ontwikkelplan

c. begrotingswijziging Steller

S. van Waveren(swave). Registratiedatum

30 september 2022

Pagina 6 van 6