20221104 transcript raad

TRANSCRIPT VAN DE GEMEENTERAAD VAN GEMEENTE LAREN d.d. 4 november 2022

1.

Opening en vaststelling agenda De voorzitter: Goedemorgen beste mensen, het is 9:30 uur, vrijdag 4 november. Het is een fantastische herfstdag. En wij hebben vandaag een vergadering van de gemeenteraad over de begroting voor 2023. Wij hebben een bericht van verhindering ontvangen van mevrouw Niekus, van de fractie van de VVD. Dat is ongetwijfeld in goed vertrouwen op de goede afloop van vandaag. En wij hebben voor agendapunt 3 een motie, slechts één motie ontvangen van de fractie van Liberaal Laren. En met die opmerking zou ik graag de agenda willen vaststellen. Kan ik dat? Dat is het geval, ik zie geen opmerkingen. Dan is hierbij de agenda vastgesteld.

2.

Raadsvoorstellen 2.1 Bekrachtigen geheimhouding artikel 25 Gemeentewet De voorzitter: Kom ik bij agendapunt 2. Dat is het bekrachtigen nog van de geheimhouding conform artikel 25 op de Gemeentewet, op stukken die vertrouwelijk ter inzage liggen bij de griffie. En die in een besloten deel van de gemeenteraadsvergadering op 30 november besproken worden. Kan ik de geheimhouding bekrachtigen? Dat is het geval. 2.2 Begroting gemeente Laren 2023 De voorzitter: Dan kom ik bij agendapunt 3 en dat is de begroting. Wij beginnen met de politieke beschouwingen van alle fracties. Daarna volgt een schorsing. Waarbij de leden van het college de gemaakte beschouwingen, de gemaakte opmerkingen en vragen kunnen behandelen. En komen wij terug voor een eerste termijn van de begroting. Dus na de eerste termijn van de fracties volgt een schorsing. En mag ik dan als eerste het woord geven aan de heer Van den Berg, als voorzitter van de fractie van het CDA. Mijnheer Van den Berg, komt u naar het spreekgestoelte. De heer Van den Berg: Voorzitter, bent u zo goed zichtbaar voor de heer Vos en de andere collega’s? Goedemorgen. Als eerste vandaag aan de beurt, bij de begrotingsbehandeling in deze eerste nieuwe raad. Een woordje vooraf, voorzitter. Vorig jaar dacht ik dat het misschien wel mijn laatste zou kunnen zijn, onze laatste keer als CDA. Dus toen hebben we wat extra tijd genomen.

Maar dat zullen we vandaag niet doen. Geacht college, leden van de raad, vandaag bespreken we zoals de uitnodiging weergeeft, de begroting van de gemeente Laren. En de begroting die gebaseerd is op de plannen van het college, met een coalitieakkoord als fundament. En voor ons ligt evenwel een document van maar liefst 133 pagina’s aan cijferbrij. Waarbij we ook ons moeten realiseren dat eigenlijk aan de orde wordt gesteld het beleidsplan van de gemeente Laren. En vervolgens de vertaling van dat plan. De begroting zoals die thans voorligt, het volgende daarover. Het CDA vindt het een omvangrijk, complex en ingewikkeld document. En waar vooralsnog ook geen samenhangend beleidsplan uit valt op te maken. Er wordt weliswaar gesproken over het versterken van de inwonersbetrokkenheid, de ontwikkeling van het dorpscentrum, vernieuwing van maatschappelijke ondersteuning, maar de samenhang daartussen ontbreekt wat ons betreft. Het zal toch voor eenieder helder, overzichtelijk en compact dienen te zijn wat deze coalitie de komende jaren wil gaan aanpakken. En met welke middelen zij dit denkt te financieren. Een gemis in de begroting is in de ogen van de CDA-fractie het ontbreken Pagina 1 van 46

van een visie van het college op de huidige situatie inzake energie-armoede. Ik kom daar zo heel kort nog even op terug. Maar ook asielopvang, klimaat en woningbouw. Valt er in Laren geen armoede te constateren? Ik denk even aan de Gooi- en Eemlander van hedenochtend. Ik weet dat we wel eens met een droevig oog naar Hilversum kijken, maar de gemeente Hilversum gaat toch echt de boer op. De burger benaderen met dikke gordijnen en energiezuinige wasmachines. Heel primair, maar wel denk ik iets waar we met jaloersheid naar kunnen kijken. Want weten inwoners waar ze met hun vragen inzake verduurzamen van hun woningen terechtkunnen? Wat wordt er gedaan aan actieve voorlichting aan alle inwoners inzake genoemde onderwerpen? Is de uitvoeringsorganisatie inderdaad wel voldoende toegerust en ingericht om genoemde problemen -die ook in ons dorp spelen- op te vangen en hier actief in te functioneren? Wat gebeurt er elders in de regio Gooi en Vechtstreek op deze punten? Toch nog meer samenwerking. Vraag 1. Is het college het eens met de opvatting van het CDA Laren dat dit samenhangende plan, of beter gezegd beleidsplan, afzonderlijk van de begroting moet worden gepresenteerd? Zodat we een helder debat kunnen voeren, wat ook de inwoners kunnen volgen en begrijpen. Is het college bereid om dit alsnog in een helder en verkort document aan deze raad aan te leveren? Vraag 1.

Dan de vertaling van uw plan in cijfers. Bij de behandeling van de Kadernota in dit voorjaar heeft het CDA Laren een aantal zaken aan de orde gesteld. Waar van de zijde van het college geen duidelijk antwoord op is gekomen. Of geen gehoor aan is gegeven. Vraag 1 gaat daar onder andere over. Ik citeer allereerst: “Het onder controle krijgen en houden van de financiële conditie van de gemeente Laren is zonder twijfel de belangrijkste opdracht van het nieuw aangetreden college.” Vraag 2 is dan naar aanleiding van dat stukje tekst: welk sturingsmechanisme hanteert de wethouder, hanteert het college als het nu gaat om het onder controle krijgen van de financiële conditie van onze gemeente? Vraag 3, die daar ook betrekking op heeft: heeft u de gemeentelijke administratie en die van de BEL-combinatie inmiddels onder controle? En zo niet, wat gaat u doen om in 2023 deze wel gewenste controle te krijgen? Ik haal nog een punt aan uit de Kadernota. De financiële rapportages van de gemeente -kaderbrief, begroting, meerjarenplanning, jaarrekening- zijn omvangrijke documenten die slechts door enkele raadsleden worden doorgespit en begrepen.

Vraag 4 is dan vervolgens aan het college: wil het college de navolgende financiële rapportages -zoals deze begroting, maar ook de kaderbrief, de meerjarenplanning, de jaarrekening- beginnen met een leesbare samenvatting van de essentiële gegevens? Want die huidige werkwijze en presentatie moet naar opvatting van het CDA anders. Het voorstel is dat elk van de genoemde rapportages begint met de samenvatting van de essentiële gegevens. En een dergelijke samenvatting geeft immers kaders aan de discussie in onze raad. Voorkomt eindeloze en veelal onvruchtbare zoekpartijen in de vele details. En maakt communicatie met de burgers -en daar moet het eigenlijk over gaan- over wat er op financieel gebied nu eigenlijk aan de hand is, veel beter mogelijk voor ons. Zoals eerder ook al mocht blijken uit de behandeling van de Kadernota, wil het CDA Laren er in ieder geval voor zorgen dat de toegankelijkheid van de financiële rapportages sterk verbetert. En het is om die reden dat wij nu wederom het voorstel doen om die financiële administratie en verslaglegging van de gemeente Laren om te vormen. In die zin dat de inkomsten worden aangeduid met een plus-teken en uitgaven met een min-teken. En het is een lachen -u hoort het al- en toch zit daar in de kern echt wel een denktrant in die het waard is om over na te denken. Want op dit moment is die presentatievorm precies andersom.

En die werkvorm van een boekhoudmethode uit de negentiende eeuw … Veel overheidsdiensten hebben lang geleden deze methodiek al omgezet naar een voor raadsleden en inwoners begrijpelijke methode, welke toch ook gewoon door bedrijven en huishoudens wordt gehanteerd. Dus waarom niet wij? Als heel Nederland rechts rijdt, waarom zouden we dan in Laren -met misschien nog een enkele kleine gemeente- links blijven rijden? Is het college -dat is een vraag- is het college bereid om die bedoelde omvorming van inkomsten aan te duiden met een plus-teken en uitgaven van een min-teken? En in de kern zit hierachter, dat wanneer burgers beter kunnen lezen waar het over gaat, er ook sprake is van participatie en betrokkenheid. Dat is de achterliggende gedachte. We merken nog een aantal zaken ten aanzien van de begroting op. De gemeente heeft zoals bekend het gemeentehuis verkocht. En op papier is Pagina 2 van 46

daarmee onze financiële positie verbeterd. In de praktijk is onze financiële positie echter hetzelfde. Alleen het geld is nu liquide en het zit niet meer vast in een gebouw. Een nadeel daarvan is ook dat de liquiditeiten snel minder waard worden door de inflatie. Een ander nadeel is: als je het geld gebruikt om gaten te dichten, dan ben je het in principe kwijt. En ben je dus, zoals al vaker gezegd wordt, je tafelzilver kwijt. Die keuze is gemaakt. Daar is niks meer aan te doen. Maar de nu voorliggende begroting is opgesteld op basis van een beste inschatting. En daar bedoelt het college waarschijnlijk mee, kennelijk mee, dat veel kosten die nu nog onbekend zijn, niet meegenomen zijn. En wij noemen niet uitputtend enkele voorbeelden waar u naar ons gevoel aan voorbijgaat. En het niet heeft genoemd. Het zwembad. Het gascontract loopt halverwege 2023 af. De kosten van het zwembad vallen hoger uit, veel hoger uit. Maar het zit niet in deze begroting. Kosten onderhoud scholen is ook zo’n voorbeeld. We kijken eraan voorbij. Plannen voor duurzaamheid zijn ook niet begroot. Er zijn geen plannen. Terwijl er wel een zogenaamde klimaatpot is. Maar is die pot wel groot genoeg? Laren autoluw, fantastisch! We gaan iedereen erbij betrekken. Maar een verkeersplan of een parkeerplan vanuit de gemeente ontbreekt. De plannen moeten nog gemaakt worden en kosten geld.

Dat geld zit niet in deze begroting. Er is jaarlijks een nieuwe financieringsbehoefte van onze gemeente. Voor nieuwe leningen of leningen die aflopen en opnieuw verlengd moeten worden. En die zijn nu ingepland tegen een rente van 2,88 procent bij een inflatie van -toen dit stuk werd gemaakt- 5,4 procent. Vraagteken. De BEL-combinatie. Er zijn allerlei plannen en ontwikkelingen. Het zit niet in deze begroting. Er staat wel ergens nu dat we een investering gaan doen, maar het zit niet helemaal in de begroting opgesloten. Kortom, heel veel onzekerheden in deze begroting. En waarin een voorstelling van zaken is gegeven welke gebaseerd lijkt op het adagium “Gaat u maar rustig slapen, wij hebben er wel vertrouwen in dat het misschien allemaal nog wel een keer goed komt. Dan komt er een vraag. Wanneer gaat u de gemeenteraad met gedegen antwoorden op bovengenoemde vragen confronteren? Wat zijn uw gedachten en plannen hierbij? En is het door u gehanteerde begrip ‘ravijnjaar’ hierop van toepassing? Geacht college, tot slot, voorzitter. In ons verkiezingsprogramma voor de gemeenteraadsverkiezingen van maart dit jaar heeft het CDA Laren suggesties gedaan. Suggesties die dringend nodig zijn om ons dorp, onze gemeente, toekomstbestendig te maken en vooral ook te houden. Wonen in Laren, betaalbaar en sociaal. Als voorbeeld van een bouwlocatie noemen wij de locatie van College de Brink.

Het schoolgebouw staat er alweer jaren en de bezetting is minder dan ooit. Thans nog maar zeshonderd leerlingen afkomstig uit Huizen, Eemnes, Almere en Hilversum. En in die verregaande samenwerking tussen scholen die nu aan de gang is in de Gooi en Vechtstreek en overal in het land, denkt het CDA Laren dat het zeer verstandig is in contact te treden met het schoolbestuur. Om hun visie op de toekomst van de scholen in het algemeen en in het bijzonder op deze locatie te vernemen. En om u even te herinneren, hiervoor staat ‘Wonen in Laren’. Bent u bereid om in overleg te treden met het schoolbestuur van het College de Brink en nader te onderzoeken welke toekomst de school voor zichzelf ziet, alhier in Laren? Dan ‘Ondernemen in Laren’. We willen fijn winkelen, we willen museumbezoek. Maar u wilt in gesprek gaan met de gemeente Blaricum over een parkeergarage op het terrein van het ziekenhuis Tergooi, om de huidige verkeersproblematiek in ons dorp aan te pakken. Vraag: waarom treedt u als college over een parkeergarage niet in overleg met de GEM Crailo BV? Dat is de besloten vennootschap waarin wij deelnemen samen met de gemeente Hilversum en Gooise Meren. En dat, jawel, net aan de andere kant van de snelweg bij Tergooi ligt. Vraag 9.

Welke afspraken dan wel voorstellen heeft u in overleg met Singer Laren ingebracht om een oplossing te vinden voor het acute en ook zeker toekomstige parkeerprobleem? Zijn er in uw opvattingen oplossingen op het grondgebied waar u wel zeggenschap over heeft? Waar wij wel zeggenschap over hebben, dus binnen de gemeentegrenzen van Laren. En het derde punt wat voor het CDA belangrijk is, naast wonen en naast ondernemen in Laren, is ‘Welzijn in Laren’. Eerst was er buurthuis de Warrekam. Toen werd het het Brinkhuis, de huiskamer van Laren. En nu straalt het Brinkhuis met haar vernieuwde interieur de foyer van een particulier museum uit. Met op de eerste verdieping straks het gemeentebestuur gehuisvest. En denkt het college dat het straks nog wel een sociaal maatschappelijk centrum is, waar iedereen zich welkom en thuis Pagina 3 van 46

voelt? De verbouwingskosten die vorig jaar zijn genoemd, waren nog vooroorlogs. En hielden geen rekening met stijgende bouwkosten, materiaaltekort, een tekort aan personeel en een uitdijende crisis op vele fronten. Dat brengt ons tot vraag 10. Wat is de stand van zaken van het overleg met de verhuurder, lees: het roomskatholieke parochiebestuur? Is er een nieuwe overeenkomst opgesteld? En is, zoals de wethouder vorig jaar zei, de huur ook inderdaad lager geworden? En vraag 11. Hoe ziet die begroting er dan uit? Indien deze er al is, van de voorgenomen verbouwing van het Brinkhuis in combinatie met het geschikt maken voor raads- en bestuursvergaderingen? We zijn er heel erg benieuwd naar. Ten slotte, voorzitter, collega’s, aanwezigen in de zaal, naast een antwoord op de gestelde vragen verdienen naar mening van de CDA-fractie de bovengenoemde drie onderwerpen prioriteit en aandacht van onze gemeenteraad. En het college van burgemeester en wethouders is daarvoor als uitvoerend bestuur als eerste aan zet. En hopelijk gaan wij het geld van de verkoop van het gemeentehuis in ieder geval niet verkwanselen, maar op een goede manier inzetten ten behoeve van voorzieningen en burgers.

Voor leuke plannetjes, niet in te kaderen en te controleren door de gemeenteraad, zegt CDA Laren: geen geld, niet doen! Voorzitter, leden van het college, collega-raadsleden, de fractie van het CDA Laren kijkt met grote belangstelling uit naar de antwoorden op de gestelde vragen en onze inzichten die we net met u gedeeld hebben. Dank voor uw aandacht. De voorzitter: Dank, mijnheer Van den Berg, van de fractie van het CDA, voor deze stevige, inhoudelijke aftrap van deze begrotingsbehandeling. Die volgens mij veel stof biedt voor een goede dialoog. En ik heet ook welkom twee leden van het voormalig college, de heren Calis en Den Dunnen, inmiddels. Fijn dat u er vandaag bij bent, om ook met interesse deze begrotingsbehandeling te volgen. En dan geef ik nu het woord aan de heer Vos, als voorzitter van de fractie van Groen Laren. De heer Vos: Laten we daar maar eens mee ophouden. Ophouden om die oude en versleten geschiedenis van ons kunstenaarsdorp nog langer straffeloos in al die onderzoeksrapporten goed te keuren. We zijn al lang geen kunstenaarsdorp meer. Als ze er nog zijn, dan zijn ze al heel oud en wonen in het Rosa Spier Huis. Laren is een heel ander dorp geworden. Nog steeds veel aardige en plezierige mensen. Een levendig dorp. Aandacht voor elkaar, volop mogelijkheden om te sporten, te ontspannen, te ontwikkelen.

Maar ook een dorp dat gedomineerd wordt door manshoge heggen, verstikkend verkeer en soms ook onverschillig volk. Als we dan ophouden met dat versleten cliché, wat gaan we dan doen? In iedere gemeente speelt hetzelfde krachtenveld. Binnen de gemeentegrenzen zijn er drie belangrijke groepen die met elkaar in competitie zijn als het gaat om ruimte, aandacht en geld. Het zou makkelijk zijn om een link te leggen naar die populaire populisten met een groene tractor, maar ik leg liever een link naar professor Hospers. Hij kwam al eerder met een drietal b’s. Te weten bewoners, bedrijven en ten derde de bezoekers. Het gaat hier om de bewoners van Laren en de bedrijven, organisaties die in Laren gevestigd zijn. En natuurlijk de bezoekers die naar ons dorp gelokt zijn. In die beperkte ruimte proberen de drie groepen hun belangen zoveel mogelijk zeker te stellen. En over die zekerheid gaan wij, als het gaat om een aantal gemeentelijke bevoegdheden. Bestemmingsplannen, vergunningen, subsidies en steun, belastingen, woningbouw, mobiliteit, onderwijs, gezondheid, et cetera. Middelen en mogelijkheden zijn schaars. En om die zaken zijn die drie b’s in competitie. En wij als raad bepalen wie de winnaar is. Om die gedachte te bepalen, noem ik enkele beslismomenten met betrekking tot de winnaar.

Als wij besluiten om de ruimte op de Caliskamp voor woningbouw te gaan bestemmen, zijn de belangrijkste winnaars de aanstaande bewoners. Tegelijkertijd is er dus minder ruimte voor de bedrijven. En dat zijn de verliezers. Het inrichten van een deel van Het Brinkhuis als VVV-steunpunt, is een actie waarvan vooral de bezoekers direct profiteren. En in het verlengde daarvan de Larense bedrijven. Soms zijn er echter twee gedeelde eerste plaatsen. Als de gemeente het snelfietspadenplan ondersteunt, in woord en daad, zijn zowel de bewoners die elders werken als ook de bedrijven die werknemers uit de omgeving hebben de profiterende partij. Het wordt pas ingewikkeld als er tegelijkertijd meerdere winnaars en verliezers zijn. Het Pagina 4 van 46

Singer krijgt ruimte en steun om te groeien. En de bezoekers profiteren van hun mooie exposities en voorstellingen. Dat doen ook een aantal Larense bedrijven, te weten de winkeliers en de horeca. Maar de verliezers zijn de bewoners in de directe omgeving. Die vaak geconfronteerd worden met soms foutief geparkeerde auto’s. Een oordeel over de genoemde beslissing houd ik nu nog even voor me. Het maken van een keuze hangt van een aantal aspecten af. Wie scoort en profiteert? En wie betaalt en wie baalt? Is er een volgorde in belangrijkheid? Bedrijven, bezoekers of bewoners? Laat ik daar maar even heel kort over zijn. Dat zijn vanzelfsprekend de bewoners. Daar kan geen twijfel over bestaan. De bewoners betalen, beheren en bewonen het dorp. De bedrijven zijn er soms bij nodig, om het leven in het dorp leefbaar en aantrekkelijk te maken. Maar ze spelen de tweede viool. De bezoekers mogen genieten van ons mooie dorp, maar ze zijn en blijven gast die we gastvrij gaan ontvangen. Als je deze hiërarchie gaat hanteren, zijn veel beslissingen snel te nemen. Al blijven er natuurlijk zaken waar je wel even over na moet denken, omdat ze iets ingewikkelder zijn. Een dorp waar de bewoners nu, in 2022 voorop staan, maar ook in de toekomst. Een duurzaam dorp, dat zorgvuldig omgaat met alles wat het mogelijk maakt om hier plezierig te kunnen wonen. Kiezen voor sociale woningbouw.

Kiezen voor een verkeersluw centrum. Kiezen voor een natuurlijke Coesweerd. Kiezen voor elkaar. En met deze vaststelling kan direct een tweede criterium benoemd worden dat we zouden moeten hanteren bij het nemen van beslissingen. Hoe toekomstbestendig en duurzaam zijn de gevolgen van het te nemen besluit? De verkoop van het raadhuis heeft de kas gevuld. En het was vooral een beslissing die voordelen bracht op de korte termijn. De zogenaamde liquiditeit kreeg een veel mooier kengetal. En daar waren de wethouders als een kind zo blij mee. Of die beslissing verstandig was, kunnen we nu wel gaan beoordelen. Wat gaat er gebeuren met de gebruikers van Het Brinkhuis? En waar gaan wij in de toekomst vergaderen? Dat zijn slechts twee van de vragen die naar de toekomst doorgeschoven zijn. In het kader van Laren Regenklaar gaan we de komende periode in gesprek. En hopelijk gaan we in die zaak beslissen met een langere horizon. Dat wil zeggen dat we naar een verdere vooruitgang kijken en ons niet alleen richten op het noodverbandje voor de komende coalitieperiode. Dat het klimaat verandert, valt niet meer te ontkennen. Ja, behalve dan misschien door die enkele klimaatontkenner. Zoals die eerder gememoreerde mevrouw met die groene tractor. En behalve minder op de korte termijn, misschien ook met een veel breder perspectief.

Alleen een opvang van bovenmatig veel regenval in korte tijd kunnen we van een momentum gebruikmaken door een aantal verbeteringen aan de ingreep te verbinden. Concreet: een natuurlijke vijver als opvang in het dorp, waar de norm van de inrichting wordt bepaald door het langzaam verkeer. De eerste prioriteit gaat naar maatregelen die het dorp duurzaam en leefbaar maken voor de langere termijn. Gelukkig hebben we al een aantal aanknopingspunten gevonden in de programmabegroting. Het flexibel inspelen op kansen als dat bijvoorbeeld gaat om het parkeerbeleid. Mooie en kostbare ruimte vooral laten gebruiken om stilstaande auto’s neer te zetten, is heel erg zonde. Het aanstaande parkeerbeleid zouden we natuurlijk goed kunnen lezen om na te gaan denken over het realiseren van een parkeergarage. Of op zijn minst, om een en ander financieel mogelijk te kunnen maken. Ofwel laat parkeerders bijdragen in de kosten. Een betere inrichting van de Brink zou heel mooi passen in het voorgenomen plan om het evenementenbeleid te gaan herzien. De vergunningen voor de grote evenementen die een aanslag waren op de Brink, lopen af. En een betere plek is voorhanden. Een levendige Brink, waar bijvoorbeeld ook ruimte is voor de weekmarkt. Dat gaat geld en inspanning kosten. Maar het zou van inzicht en lef getuigen, als we daar nu op zouden gaan richten. Groen Laren heeft daar uitgesproken ideeën over.

En wij dagen de raad uit om ons voorstel tot het verder uitwerken van ons plan te steunen. Rest uiteraard nog onze beschouwing met betrekking tot de korte termijnplannen die staan in de begroting. Een aantal vragen. Tijdens het vorige college was het voornemen om twee FTE te reserveren voor wethouders. Dat is meer geworden. Waar heeft het college de financiële ruimte kunnen vinden? Het tweede. Hoe is de stand van zaken met betrekking tot het overleg van huurders en gebruikers van het Brinkhuis? Ten derde. Het streven is om, ik citeer uit het plan: “Het streven is om eind 2023 een significante verbetering te zien in de kwaliteit van de financiële stukken.”, pagina 16. Dat lijkt tamelijk ver weg. Pagina 5 van 46

Wanneer kunnen we de eerste pogingen zien? Overigens is de vertaling, de graphic in Larens Journaal, wel een hele mooie toevoeging. Vraag 4. De parkeerdruk gaat onderzocht worden en experimenteren gaat plaatsvinden; citaat. Welke concrete voorstellen kan het college nu al aankondigen? Experimenteren en flexibel inspelen op kansen, pagina 16. Kunnen we dit lezen als het invoeren van betaald parkeren? Of spelen er gedachten om een parkeergarage te gaan realiseren? Het verlenen van meerjarige vergunningen voor Winter Village en Art Laren staan op de agenda. Welke normen gaat het college gebruiken om een eventuele vergunning te gaan verlenen? En voor welke termijn zal dat zijn? We lezen: “De gemeente gaat verkeersregelaars voor organisaties vergoeden.” Hoe gaan de organisaties bijdragen aan de kosten? Met betrekking tot het versterken van de BEL. De BEL zou een hele mooie uitdaging kunnen vinden in het in gaan zetten op opleiden, trainees en samenwerken met onderwijs. Medewerkers en werknemers die na vijftig jaar met een gouden horloge vertrekken, bestaan al lang niet meer. De BEL is een geweldig mooie organisatie om startende en beginnende professionals de gelegenheid te geven om zich te ontwikkelen. Die zullen heus geen vijftig jaar bij de organisatie blijven. Maar nieuwe en gemotiveerde, jonge professionals zijn een impuls voor het elan van de organisatie.

Is het college bereid om een lans te breken voor een nieuw elan in de BEL? In programma 9 wordt gesproken over de energie-armoede. In welke concrete maatregelen gaan we dit terugzien? De gemeente stuurt maar beperkt op OV en fietsoplossingen, pagina 23. Welke prioriteit gaat dit dan krijgen op de agenda? Het college, lezen wij, staat open voor een kleinschalig hotel. Bij onderzoek in het vorige college is gebleken dat er weinig ruimte is voor een dergelijk initiatief. Welke veranderingen hebben er dan plaatsgevonden, waardoor er nu mogelijk wel ruimte is voor zo’n initiatief? Ik ben er bijna. De voorzitter: Is goed, hoor. De heer Vos: Ja? Fijn, dank u wel. De belastingcapaciteit is zeer behoorlijk. Hoe groot acht het college de kans dat ze deze ruimte aan de rand van de afgrond, in 2026, toch moet gaan gebruiken? De gemeente is verantwoordelijk voor de huisvesting van onderwijs. En er zijn behoorlijk wat onderwijspanden in Laren die verouderd zijn. Zijn de verplichte investeringen daarin wel voldoende meegenomen in de begroting? En welk financieel risico lopen we daarmee? Tot slot. Wij zijn blij met de opvatting van het college met betrekking tot het opnemen van een ijkpunt per voorstel over duurzaamheid. Maar het overgrote deel van het geld voor milieu en duurzaamheid gaat naar verplichte nummers. Riolering, vuilnis ophalen en Laren Regenklaar.

Is er dan überhaupt nog geld over om op het gebied van milieu en duurzaamheid toekomstgericht beleid te gaan maken? Tot zover onze beschouwingen en vragen met betrekking tot de begroting. En ja, dan moet ik er ook zelf maar eens even mee ophouden. Dank u wel. De voorzitter: Dank, mijnheer Vos. Dan geef ik nu het woord aan de heer Koldenhof, als voorzitter van de fractie van de VVD. De heer Koldenhof: Dank u wel, voorzitter. Geachte leden van de raad, geachte heren van het college, vandaag houden we de eerste algemene beschouwingen van deze nieuwe bestuursperiode. En het stelt de VVD tevreden dat onze gemeente er eigenlijk maatschappelijk en economisch goed voorstaat. Nog altijd is Laren een van de meest gewilde gemeenten van Nederland om te wonen. En is de tevredenheid van onze eigen bewoners, over hun leefomgeving in het algemeen, hoog tot zeer hoog. Je zou met deze gunstige situatie geloven dat de hele wereld buiten Laren er ook zo uit ziet. En dat het gemeentebestuur genoegzaam achterover kan leunen. Met een sluitende begroting en een versterking van onze algemene reserve in het verschiet is de neiging groot om te denken dat het wel lekker gaat zo. Niets is minder waar, helaas. De effecten van de door Rusland begonnen oorlog in Oekraïne zijn direct merkbaar in Laren. Inwoners en ondernemers van evenementen hebben last van gigantisch gestegen prijzen voor energie en voedsel.

We

Pagina 6 van 46

hebben hier tijdens de vorige raadsvergadering op aangeven van de VVD ook al over gedebatteerd. Een resultaat van deze en veel andere debatten echter als het gaat om internationale of nationale zaken, is dat we meestal concluderen dat we als gemeentelijke organisatie eigenlijk geen middelen -financieel nog wettelijkhebben om concreet in te grijpen. Ook de begroting voor 2023 geeft een zonnig beeld. Alsof er niets aan de hand is, wordt er geen rekening gehouden met enorme prijsstijgingen voor aanbestedingen, energiekosten en gestegen personeelslasten voor inhuur. Dat is wel een punt van zorg voor ons als VVD. Betekent dit dat wij uiteindelijk minder zullen kunnen uitvoeren? Of krijgen we de rekening na afloop gepresenteerd? Immers, de begroting gaat uit van een inflatiepercentage van 5,4 procent. Dit is eerder afgesproken tijdens de Kadernota medio 2022. En gelet op de berichtgeving over inflatie en ander ongemak vraagt de VVD de wethouder of dit wel voldoende zal zijn. En hoe hij ons meeneemt in geval de inflatie nog veel harder zal stijgen en dit ook gevolgen zal hebben voor de uitvoering van het beleid. Is het nodig dat wij hiervoor nu al extra middelen reserveren om de zwaarste klappen op te vangen? Hetzelfde geldt eigenlijk ook voor de gehanteerde rentepercentages.

Hoe realistisch is de voorgestelde prognose als we kijken naar de plannen van de Europese Centrale Bank? Wat betreft energiekosten voor bewoners. Laren heeft van de regio het hoogste gasverbruik. In de begroting spreekt het bestuur haar inzet uit: we gaan inwoners actief benaderen. En: we houden vinger aan de pols bij dreigende energie-armoede. De VVD vraagt zich af hoe dit er dan wel uitziet. Het komt ons voor dat het allemaal erg vrijblijvend is. Wat op zich een heel mooi liberaal principe is, maar bij kunnen met betrekking tot de energietransitie als gemeente deze opstelling niet meer volhouden. We zullen echt mensen moeten gaan overtuigen en aandringen op verduurzaming, om onze afhankelijkheid van fossiele energiebronnen terug te dringen. Ook als de inwoners zelf beweren dat zij dit financieel makkelijk kunnen betalen. Het gaat hier om een grotere maatschappelijke verantwoordelijkheid dan de eigen achtertuin en het eigen zwembad. De VVD vraagt zich af of het bestuur wel een beeld heeft van grootverbruikers. En wat zij daaraan doet. De VVD vraagt zich af of het bestuur wel echt in gesprek is met verhuurders en corporaties, om zo snel mogelijk tot verduurzamingsplannen te komen.

Wie binnen onze gemeente dreigt ten onder te gaan aan energie-armoede? En welke gevolgen heeft dat voor de leefsituatie van bijvoorbeeld hun kinderen, of ouderen? Valt het te verwachten dat er een toename komt op bijstand en bijzondere regelingen? Is dat meegenomen in deze begroting? Als hier geen gesprekken over plaatsvinden, kunnen wij als gemeenteraad ook niet echt beoordelen of we als gemeente voldoende doen, of niet. De VVD mist bij het bestuur op dit onderwerp een gebrek aan, zeg maar even, een sense of urgency. U noemt het wel, maar echte actie zien we nog niet. Wat betreft de programma’s in de begroting het volgende. Er zouden nog dit jaar in alle buurten wijkschouwen worden georganiseerd. De VVD vraagt het bestuur waar deze hebben plaatsgevonden en of alle buurten wel bediend gaan worden. Wij maken ons namelijk zorgen over het onderhoud van stoepen en straten. Veel bewoners klagen hier nog geregeld over en worden dan verwezen naar het Meldpunt Openbare ruimte. Maar dat is onzes inziens te kort door de bocht. Graag hoort de raad dan ook met welke vraagstukken uit wijkschouwen echt iets gedaan gaat worden. De VVD is verrast door het ambitieniveau dat hier en daar uit de begroting spreekt. Maar tegelijkertijd ook wel teleurgesteld. Er worden visies en beleid in het vooruitzicht gesteld, als gevolg van het coalitieakkoord. Maar soms is er helemaal geen geld gereserveerd.

Betekent dit dat de uitvoering pas halverwege deze bestuursperiode zichtbaar wordt? Dat lijkt ons aardig laat. En dan bedoel ik hier bijvoorbeeld het beleid om ons dorp autoluwer te maken, of de visie op het sociaal domein die nodig is om tot kostenbeheersing te komen. Het vervolg op gesprekken over duurzaamheid en het eigen gemeentelijk industriebeleid, of de besprekingen over criminaliteit en ondermijning. Leuk zo’n avond, maar wanneer gaan we er dan wat aan doen? De VVD snapt dat niet alles tegelijk kan. En dat hoeft ook niet. Maar dan wil de VVD graag een termijnagenda waar de raad uit kan kiezen wanneer welk onderwerp ter hand genomen wordt in de komende bestuursperiode. Het is nu vooral wachten en grote teleurstelling: lege commissie-agenda’s. Het uitgangspunt van het bestuur is om diensten en producten voor de inwoners en ondernemers waar mogelijk digitaal aan te bieden. Dat is natuurlijk een goed streven. Maar toch hebben we de komende vijftien jaar nog Pagina 7 van 46

wel te maken met ouderen die niet zijn opgegroeid in het digitale tijdperk. Ook is er een grote groep ouderen en mantelzorgers die geen handigheid heeft met de digitale omgeving. Gelet op de tijd die je online bezig bent en niet verder komt, hebben wij de indruk dat al die websites en digitale formulieren niet tot beantwoording van de zorgvragen leiden. Wij missen een visie op de ruimte voor persoonlijke dienstverlening. Het stemt de VVD tevreden dat het bestuur aan de slag wil gaan met onderwijshuisvesting. De investeringen in een projectleider kan op onze instemming rekenen. Er wordt vooralsnog geen rekening gehouden met hogere lasten vanwege luchtbehandeling en energiekosten. Verwacht het bestuur hier een voordeel of een nadeel bij? En welk effect heeft dat op de begroting? Wat betreft de boa-inzet heeft de VVD wel wat vraagtekens. Wat is het effect van de handhaving? En eigenlijk is de vraag daarachter: wordt er überhaupt wel gehandhaafd, op bijvoorbeeld blauwe zones en fout parkeren? Zouden die boa’s zich niet veel beter kunnen terugverdienen? Het Brinkhuis, er is al wat over gezegd. Het is een belangrijk middelpunt van onze gemeente. Andere jaren is de raad sterk betrokken geweest door een presentatie te ontvangen van de stand van zaken, de visie op het Brinkhuis. Dat is alweer even geleden. En belangrijk voor de raad om op de hoogte te blijven.

Waar het de VVD dan vooral om gaat, is in welke mate de inspanningen van Hart van Laren bijdragen aan de verlaging van de uitgaven van het sociaal domein op het gebied van ouderenzorg, armoedebestrijding, eenzaamheid en jeugdpreventie. Hoe staat het met de praktijkondersteuner die zou worden aangetrokken? Niet alle heil mag ervan verwacht worden, maar hij of zij kan wel bijdragen aan de beheersing van de kosten. Maar met name natuurlijk ook voor een betere trajectbegeleiding van degene die hulp en ondersteuning vraagt. De VVD juicht het toe dat er meer aandacht komt voor mantelzorgers en dat hier ook budget voor beschikbaar komt. De VVD vraagt de wethouder om inzicht te geven in waar dit geld dan voor bestemd is. Heeft de wethouder scherp in beeld wie wel of wie geen mantelzorger is en waar een echte mantelzorger dan behoefte aan heeft? Wij begrijpen wel dat het heel sympathiek is om alle mantelzorgers voor een leuk cursusje uit te nodigen, of een gesprekje op het Brinkhuis. Maar is dat echt waar behoefte aan is? Wat betreft de uitbesteding van belastingtaken aan Huizen hebben we vorige maand hier onze instemming mee betuigd. Wat in onze begroting echter niet duidelijk wordt, is wat het per saldo ons gaat opleveren. Is dit wel verwerkt? De VVD heeft met belangstelling de ontwikkelingen van de WOZ gelezen. Het siert het bestuur om geen forse verhogingen voor te stellen.

Wat echter een bijzonder punt in de begroting is, is dat de daadwerkelijke verhoging pas na vaststelling van de begroting duidelijk wordt. De beleidslijn van tariefneutralisatie onderschrijven wij van harte. Maar het blijft een bijzonder construct dat eerst gewacht moet worden op een nieuwe taxatiewaarde. Zijn die laatste dan niet naar voren te halen, zodat wij nu honderd procent duidelijkheid hebben? Nog een reactie op de voorgestelde publieksversie van de begroting, zoals wethouder Van Midden aangaf in een bericht. Wij juichen het van harte toe. Zodat inwoners hopelijk ook meer begrijpen waar hun belastinggeld aan wordt besteed. De VVD pleit er daarbij wel voor inzicht in de stijgingen van het ene ten opzichte van het andere jaar weer te geven. Met name van de belastingen en de heffingen. Dan, voorzitter, wil ik nog een paar woorden wijden aan het verzoek van het bestuur om fors te investeren in de eigen organisatie. Onlangs hebben de besturen van de BEL-gemeenten een uitgebreide informatieavond gehouden voor de raadsleden. Onze steun heeft u omdat de basisuitvoering van wettelijke taken gegarandeerd moet zijn. De VVD vraagt zich af in welke mate de BEL-gemeenten met deze investeringen dan ook echt zelfstandig zijn.

In welke mate houdt het bestuur ook ruimte voor incidentele inhuur? Want met de omvang van onze gemeenten samen is het vaak onrendabel om voor alles en nog wat een eigen ambtenaar aan te nemen. Dat maakt de gemeenten denk ik juist minder wendbaar. In de begroting anticipeert het bestuur ook op nieuwe thema’s. Nieuwe wensen waarvoor investeringen nodig zijn. U hebt aangegeven dat er verschillende investeringsscenario’s zijn, waarbij de bulk al nodig is voor de basis op orde. Wat we echter nu niet kunnen zien, is

Pagina 8 van 46

De heer Koldenhof: Wat we echter nu niet kunnen zien is waar ruimte in de basisinvestering is opgenomen voor nieuwe thema’s en nieuwe wensen. Zijn dat dan thema’s en wensen speciaal van Laren of De Bijl? Ook de uitgangspunten die de investeringen voor de inwoners moeten opleveren zijn nog niet SMART, om het zo te noemen. Hoe krijgen wij inzicht in het effect van de investeringen in de organisatie? Voorzitter, de laatste punten. Bij de bespreking van de kadernota hebben we al geconstateerd dat er weinig smart vertalingen in de begroting zijn opgenomen. Hierdoor is het ook niet goed mogelijk voor de gemeenteraad om het bestuur te controleren. Wij weten uit de besprekingen van afgelopen maanden dat de wethouder van Financiën zich komende periode sterk voor gaat maken. De VVD heeft echt behoefte aan een duidelijk inzicht in: Waar wordt het geld aan besteed? En welke prestatie is uiteindelijk behaald? Wij vertrouwen erop dat het bestuur hier de komende tijd hard mee aan de slag gaat. Als laatste voorzitter, de VVD feliciteert het bestuur met een adequate begroting. De uitgangspunten zijn goed. De ambities van het collegeprogramma vinden wij – zei het nog wel wat abstract – terug in de voorstellen. Het bestuur is uit de startblokken gekomen, maar het moet echt nog wel aan de bak. Wij wensen het bestuur daar alle succes mee en zullen positief instemmen met de Begroting 2023.

Dank u wel. De voorzitter: Dank mijnheer Koldenhof. En dan geef ik nu het woord aan de voorzitter van de fractie van Larens Behoud, de heer Loeff. De heer Loeff: Dank u voorzitter, leden van het college, collegae van de gemeenteraad, mede-dorpsbewoners in de zaal, en onze digitale toehoorders naar wij hopen. Laren is een bijzonder dorp, dat wordt vaak gezegd. We hebben een unieke ligging in het hart van Nederland, dichtbij grote steden en toch groen, dorps met een groot aantal uitstekende voorzieningen op het gebied van de sport, de kunst en cultuur, gezondheid en scholing. Niet voor niets komen we keer op keer hoog terecht in de ranglijst van onder andere de Elsevier. Laren heeft sinds de verkiezingen ook een bijzonder lokaal bestuur. Dat wordt nog niet zo vaak gezegd, maar daar wil ik in deze algemene beschouwing toch graag mee beginnen. Met de verkiezingen in maart vorig jaar brak een periode aan van informeren en formeren, wat nieuw was, en dat eindigde in een coalitieakkoord en installatie van u als nieuw college. Een college waarvan ik – omdat ik in de voorbereidende periode veel met de kandidaat-wethouders in gesprek ben geweest – dacht dat het een goed team zou moeten kunnen zijn. Dat team staat inmiddels en mijn gevoel en ons gevoel vanuit Larens Behoud is daarbij uitgekomen.

Er staat met u burgemeester als voorzitter een college dat breed is samengesteld, maar ook bijzonder is samengesteld. Niet zozeer omdat D66 hieraan deelneemt, want hun inbreng was vanaf het begin – en dat was niet alleen de inbreng van wethouder De Groot – constructief en plezierig. Het kwam ook vanwege de VVD die met wethouder Van Midden de man van het dorp positioneerde zonder wethouders ervaring, maar wel met een enorme drive en ambitie. De grootste uitdaging zat, zo heb ik ervaren, bij onze eigen partij Larens Behoud. Want wij hebben met wethouder Westerkamp als Larense partij een wethouder van buiten naar binnen gehaald en aan dit team toegevoegd. Het team staat, voor zover wij kunnen zien en het team werkt. En dat maakt dat mijn bijdrage vandaag zeker binnen de 10 minuten kan blijven. Voordat ik in ga op de begroting wil ik het college complimenteren met hun houding: Kijken of het kan, zo citeer ik Westerkamp vaak. Of het lukt, dat weten we niet. Maar de houding van het bestuur is in ieder geval verfrissend en wordt in het dorp – zo zien wij – ook positief ontvangen. Burgerparticipatie is vervangen door inwoners betrokkenheid. Kom met voorstellen, dan kijken we of dat kan. En dan ook nog eens de tijd nemen om dingen zorgvuldig te doen. We hanteren een tijdpad, maar kijken ook naar de haalbaarheid.

En dat is waarschijnlijk waarom zaken soms iets langer duren, maar uiteindelijk wel – hopelijk – goed gaan lukken. Complimenten daarvoor. Die houding om te kijken of iets van betekent ook een verandering in de ondersteuning van dit college door de ambtenaren van De Bel Combinatie. Larens Behoud voor onze inwoners dat het makkelijker wordt om afspraken te maken, om zaken eenvoudiger te melden, om direct contact te hebben met ambtenaren. In De Bel Combinatie is in deze Pagina 9 van 46

begroting dan ook de grootste investering te zien, een investering die nodig is en die Larens Behoud ook met verve wil verdedigen. Wij staan er als partij achter. Ik schreef er al over in het Larens Journaal: Een organisatie kan pas werken als er sprake is van vertrouwen, van samenwerking en van een goede basis. Laten we die basis dan ook verder op orde brengen. Voorzitter, aan de opmerking van onze nieuwe wethouder Financiën merken we ook zijn betrokkenheid en zijn directe inzet bij deze begroting. Niet alles is nog op orde, maar met de wijze waarop hij de peilstok steekt in de cijfers hebben we het vertrouwen dat dit de komende jaren steeds beter zal worden. De wethouder, en dat geldt eigenlijk voor het hele college, neemt ons steeds minutieus mee in haar overwegingen in een strijd soms maar ook de uitdaging waarvoor het staat. En dat maakt onze rol in de raad ook wel tot een iets andere. Ik ga u in deze beschouwingen daarom niet meenemen in onze gedachten over posten in de begroting waarover we als fractie hebben gesproken en waar vraagtekens over waren. Die vraagtekens zijn opgelost door een duidelijke toelichting in de voorbereidende bijeenkomst die we hier als fracties over hebben gehad. Bedragen blijven soms staan en – zo werkt het in de begroting nu eenmaal – zijn ook een richtlijn. Daar kunnen veranderingen in komen.

Wij krijgen als raad de kans om bij te sturen als dat noodzakelijk is, maar zullen ook worden geconfronteerd met afwijkingen waarvoor mandaat dient te worden gegeven. Belangrijk vinden we te constateren dat de beleidslijn van het college, van het vorig college nu haar vruchten afwerpt. De verkoop van het raadhuis en de ligweide maken dat er straks een sterke financiële reserve is. De door wethouder Den Dunnen ingezette maatregelen in het Sociaal Domein maken dat daar meer inzicht is in de kosten en het kostenverloop. Graag vernemen we van het college hoe u die reserve gaat bewaken, dan wel wil gaan inzetten. Immers, Laren geeft nog steeds meer uit dan er binnenkomt. En om onze voorzieningen, onze zorg binnen het Sociaal Domein, op peil te houden en onze wensen ten uitvoer te brengen is er geld nodig dat niet structureel is ontvangen van het Rijk of van de inwoners. Hadden we niet in goede tijden de gemeentelijke belastingen moeten verhogen? Of moeten we dat misschien alsnog doen? Dat brengt me tot een opmerking over de communicatie richting onze burgers: De opzet van baten en lasten, zoals gepubliceerd in het Larens Journaal, is eenvoudig en inzichtelijk en een eerste stap naar - wat ons betreft - een uitgebreidere en betere communicatie met meer inzicht over onze financiële richting waar de gemeente voor staat richting onze inwoners.

Het is niet echt een begroting, maar het zijn vooral cijfers. En ik heb voor de uitgaven, voor de aardigheid de uitgavenkant bij de pictogrammen even bij elkaar opgeteld en dan kom ik tot een totale uitgave van € 25.960.000. De inkomsten bedragen in 2023 achtentwintig miljoen zevenhonderd achtenzeventigduizend euro. Dat betekent in mijn simpele opinie, dat we in 2023 een positief resultaat zouden moeten hebben van twee miljoen achthonderd achttienduizend euro. Kan de wethouder ons in eenvoudige taal uitleggen waar dat positieve resultaat, wat ik niet terugzie in de honderddrieëntwintig pagina’s uitgereikte echte begroting, uit bestaat? Want tussen de regels door lees ik in de begroting dat er weliswaar een positieve verwachting is, maar ook iets over een onttrekking aan reserveringen. Iets meer een begroting voor de dummy’s zou dus welkom zijn voor mij althans en waarschijnlijk ook voor onze inwoners. De begroting zelf mag – maar ik hoop dat ook van u te horen – ook weer de opzet volgen van de cijfers uit het Larens Journaal. Zo zie ik op pagina elf en twaalf een staatje met de resultaten van 2022 en een overzicht met de verdeling van de kosten in percentages. Dat is uiterst inzichtelijk, maar ik mis zo’n staatje eigenlijk voor de begroting over de komende jaren omdat er na deze pagina meteen op de programma’s wordt ingezoomd.

Ook daar is denk ik een vertaalslag nodig om het voor ons als raadsleden inzichtelijker en eenvoudiger te maken. En zeker voor nieuwe raadsleden is dit boekwerk een begin van een abracadabra. Larens Behoud is blij met de opname van de ambities en de doelen van het college, zoals die in het coalitieakkoord zijn gezet in de opname van deze begroting. Maar lang niet overal staan er financiële consequenties aan die doelen bij vermeld, die zijn er niet altijd aan verbonden. Ik ziet de doelen nu meer of soms als een werkwijze, maar ik hoop graag van het college te horen op welke punten er in de loop van het komend boekjaar kosten te verwachten zijn die volgens u een begroting rechtvaardigen. Dat geldt bijvoorbeeld voor de bestrijding van de energie-armoede, het opstellen van een verkeersbeleidsplan en Pagina 10 van 46

de meerjarige subsidie afspraken met belangrijke – ik zou zeggen grote – partners in het dorp. En dat zijn maar een paar voorbeelden. Tenslotte blik ik bij deze begroting graag nog even terug op onze raadsvergadering waarbij we de jaarrekening 2021 hebben vastgesteld. In die vergadering hebben we een goede toelichting gekregen en een goed gesprek gehad met onze accountant. Ik ben benieuwd hoe het college in algemene zin aankijkt tegen de financiële toekomst van onze gemeente. Ik ga het niet hebben over het ravijn, over inflatie of over andere dreigende risico’s; die zijn al door de voorgangers hier genoemd. We zijn meer benieuwd hoe u aankijkt tegen onze gemeente, haar financiële positie, haar kansen en haar risico’s in relatie tot bijvoorbeeld andere kleine gemeenten en in relatie tot de Rijksoverheid. Hebben wij bondgenoten die er ongeveer hetzelfde voor staan, zijn er andere gemeenten met een soortgelijke situatie? Ik ben benieuwd of u over die vergelijkingen in gemeenteland ons wat nader kunt informeren. Ik sluit af voorzitter met dezelfde woorden als vorig jaar en ook het jaar daarvoor: Larens Behoud is trots op ons dorp, op onze inwoners, op de initiatieven die in onze samenleving worden ondernomen door vrijwilligers en mensen die zich professioneel inzetten voor onze samenleving in het dorp. Van sport, cultuur tot jongeren- en ouderenzorg.

We zijn en blijven in alle gevallen een rijk dorp. En vanaf deze plaats spreek ik daarom onze bijzondere waardering uit naar een ieder die zich – al dan niet op vrijwillige basis - voor ons door inzet, want de gemeente is belangrijk maar Laren zijn we samen. Ik wens u college dit komend jaar veel succes toe. De voorzitter: Dank aan de heer Loeff. Het woord is aan de voorzitter van de fractie van D66, mevrouw Van Dorst. Mevrouw Van Dorst: Nee, gelukkig. Hij doet het. Ik wou zeggen: Wow, hier sta ik na twaalf jaar, opvolger van onze illustere Nico Wechter met zijn eloquent taalgebruik. Daar moet ik aan. Goedemorgen college, collegaraadsleden en andere geïnteresseerden. Liever momenteel in een turbulente tijd, waarin het moeilijk is in de toekomst te kijken. De effecten van de klimaatverandering zijn niet te overzien en kenners spreken van een inflatieverwachting in dubbele cijfers. De oorlog in Oekraïne, de recessie en de energiecrisis zal ook zijn impact in Laren hebben. Daarom verwachten wij dat de programmabegroting 2022-2026 die nu voor ons ligt, nog heel wat wijzigingen zal gaan ondergaan. Vooralsnog zijn we blij dat de landelijke overheid ons tot en met 2025 nog behoorlijk zal helpen en dat een deel van de verkoop van het raadhuis in de algemene reserves zou worden vastgehouden. Laten we op een verantwoorde wijze omgaan met onze financiën.

Graag zou ik mijn beschouwing in vier delen willen splitsen. Ten eerste: de vragen die wij hebben gesteld komen hier niet in voor. Die zijn uitermate goed beantwoord en hebben wij reeds meegenomen. Maar wij willen het graag hebben over ons verkiezingsprogram en het coalitieakkoord. Als tweede: de programmabegroting en zijn context. De Bel Combinatie als derde. En dan nog andere items. Laat ik er mee beginnen dat D66 van zijn speerpunten uit haar verkiezingsprogramma veel heeft terug zien komen in het coalitieprogramma, in het coalitieakkoord, sorry. Duurzaamheid, participatie, maatschappelijke ondersteuning en regionale samenwerking. Zo hebben we afgesproken, onze inzet op het gebied van duurzaamheid te versnellen en inwoners te ondersteunen bij hun energiebesparing. Daartoe wordt subsidie verstrekt aan de Hut van Mie, het Duurzaam Bouwloket en maatwerk bij het verstrekken van energietoeslag. Ook wordt deelgenomen in regionale activiteiten als de Regionale Energiestrategie en de Transitievisie Warmte en natuurlijk ontvangen onze inwoners tweemaal honderdnegentig euro uit Den Haag als bijdrage in de hoge energierekening. Participatie en medezeggenschap van onze inwoners vindt nu ook echt plaats. Zo is afgelopen maanden een goed bezochte en succesvolle inspraakavond voor inwoners geweest over de waterberging op De Brink.

Daarnaast staat gepland dat onze inwoners ook zullen worden uitgenodigd in het bewonerspanel Parkeren en bij het invullen van het Groenbeleidsplan in het voorjaar van 2023. Vol verwachting kijken we uit naar de nieuwe Participatienota waarin ook onze fractie heeft meegeschreven en die in het eerste kwartaal van 2023 verwacht wordt. Laat iedereen vrij maar niemand vallen, is de slogan van D66. Wij zijn zeer content dat het Pagina 11 van 46

sociaal domein valt onder onze wethouder De Groot. Een van de belangrijkste issues hierbinnen is de Jeugdzorg. In het voorjaar van 2023 verschijnt op verzoek van de VNG een visie op het sociaal beleid van Laren. Hierin zien we graag een aparte visie over het jeugdbeleid. Daarbij lijkt het ons een mooie uitdaging dat bij een hulpvraag in verband met bijvoorbeeld dyslexie, net als bij de ondersteuning in huishoudelijke hulp, gekeken wordt naar draagkracht. Al jaren heb ik aangegeven dat het contact tussen de gemeente en de professionele zorgverleners hapert. Daarom is het heel goed dat nu een samenwerkingsagenda tussen gemeenten en zorgverzekeraars wordt opgezet. Niet alleen om de zorgkosten te beteugelen, maar ook om geen dubbel werk te doen. We hopen dat de zojuist opgezette Jeugdraad zich ook wil inzetten voor het vrijwilligerswerk in ons dorp.. Ik snap het, ik word ingeruild. Dank u wel. Dank u. De programmabegroting 2022 tot 2026. We liepen langs de afgrond. Volgens mij is de afstand iets te groot, klopt dat? Voordat ik ga zitten klooien. Ja, dank u wel. Dank u wel voorzitter. We liepen langs de afgrond. Door extra bijdragen van het Rijk maar ook door verkoop van het Raadhuis en de ligweide bij het zwembad staan wij er financieel aanzienlijk beter voor en heeft de wethouder een sluitende begroting aan ons kunnen presenteren.

De wethouder spreekt van rust, reinheid en regelmaat waarin hij aangeeft verantwoordelijk met onze centen te willen omgaan. Het is zeker een nobel streven om de basis op orde te hebben, maar we zijn er ook blij mee dat hij de bezuinigingen op onder andere sportcoaches heeft kunnen terugdraaien en de extra investeringen in duurzaamheid en burgerparticipatie kunnen op onze volle ondersteuning rekenen. We zijn een voorstander van de afvalstoffenheffing dekkend te houden en de OZB in totaal gelijk te houden en alleen met de inflatie te verhogen. Dat houdt ook in dat als het vastgoed in waarde stijgt het percentage OZB omlaag zou moeten. De gemeente Blaricum gaat ons hierin voor. Dan wat de eerste wijziging, punt drie, betreft, het versterken van De Bel Combinatie. We hebben begrepen dat het er nu erop of eronder is voor het voortbestaan van De Bel. We kunnen dat zeker onderschrijven, want de ondersteuning aan onze inwoners laat nog eens wat te wensen over. De digitale informatie via de gemeentelijke website verdient ook geen schoonheidsprijs. Daarnaast moest de organisatie tijdens de corona-pandemie en de opvang van Oekraïense vluchtelingen erkennen dat ze handen te kort kwamen. Opschaling op termijn is wat ons betreft dan ook nog steeds de beste oplossing.

Niettemin zijn wij realistisch genoeg dat daarvoor nu geen meerderheid te vinden is en zijn we ten volle bereid mee te denken over andere oplossingen. De Bel Combinatie is daartoe in het leven geroepen en heeft zich zeker bewezen. Het is echter niet de eerste keer dat het college ons voorstelt een extra impuls aan De Bel te geven. Echter, deze keer is een totaal van negen miljoen nodig om betere dienstverlening, meer personeel en moderne ICT aan te kunnen schaffen. Dat betekent in 2023 voor Laren achthonderdduizend euro met daarna drie jaar lang een iets minder, maar nog steeds hoog bedrag. Dat zal een zwaar beslag leggen op de begroting. Dat kan gerechtvaardigd zijn, maar dan zouden wij wel graag precies willen weten wat er met dit geld gaat gebeuren. Ook horen we graag, net als bij de motie van Liberaal Laren die later komt, wanneer en hoe de verdeling in bijdragen van onze drie dorpen rechtgetrokken gaat worden nu de inwonersaantallen bijna gelijk zijn. Blaricum maar ook in Eemnes heeft een veel rooskleuriger grondpositie dan Laren en heeft veel meer inkomsten. Ook vinden wij dat er meer transparantie nodig is om de raden meer zicht te laten krijgen op de Bel-organisatie. Nieuwsbrieven vanuit het algemeen bestuur zijn zeker informatief, maar geven geen mogelijkheid tot inspraak van de raad.

Recentelijk heb ik bij de Bel-organisatie voorgesteld om maandelijks een interview te plaatsen in het Larens Journaal. Een veel gehoord verwijt is de onbekendheid van onze Belorganisatie en onze ambtenaren en op die manier geven we het personeel voor de inwoners meer gezicht. Het voorstel werd positief ontvangen en ik ben heel erg benieuwd naar de uitwerking ervan. Zorgelijk blijft de extra werklast voor de ambtenaren van De Bel. Zo vindt allang een scheiding plaats tussen Laren en Blaricum ten opzichte van een Eemnes over de ondersteuning van de jeugd tot achttien jaar. Nu voor onze belastingtaken ook weer voor twee uitvoeringsorganisaties gekozen is, wordt het voor het toch al zwaar belaste ambtenarenapparaat niet makkelijker. D66 hoopt dat wij dergelijke scheidingen in de toekomst kunnen voorkomen. Het laatste en dan over de aanstaande verhuizing van het bestuurscentrum naar het Pagina 12 van 46

Brinkhuis: Daar is in de vorige periode door ons mee ingestemd ter verbetering van onze financiële positie, maar we hebben uitdrukkelijk gesteld dat dit niet mocht gaan ten koste van de huurders van het Brinkhuis. We zijn dan ook blij dat wethouder Westerkamp heeft aangegeven zich hiervoor voor de volle honderd procent in te zullen zetten. Het Brinkhuis is momenteel bruisend en vol van goede maatschappelijke activiteiten. Zo is onlangs het infoloket Digitale Overheid geopend om iedereen te ondersteunen in zijn zoektocht binnen de overheid. Daarbij zouden wij graag weer een lans willen breken voor het instellen van een infobalie voor Burgerzaken in het Brinkhuis. Hier zouden vooral onze ouderen geholpen kunnen worden bij bijvoorbeeld de aanvraag van rijbewijs, paspoort, maar ook over rioolzaken zonder daarvoor een afspraak te hoeven maken in het Belgebouw in Eemnes. Het sociaal domein dat het grootste deel van ons budget uitmaakt, wordt naar onze tevredenheid uitgevoerd door de gemeente Huizen. Helaas komt het wel regelmatig voor dat de ambtenaren daar te weinig kennis hebben van onze plaatselijke situatie en voor ondersteuning eerder naar de professionals in Huizen dan in Laren doorverwijzen. Wij zouden graag zien dat onze ambtenaren hierop meer zouden toezien of - zoals al eerder voorgesteld - ook de infobalie in Het Brinkhuis zouden bemensen.

Tot slot, Laren is weliswaar een kleine gemeente maar maakt deel uit van een groter gebied met grote belangen. Wij nemen deel aan de MRA, de Metropoolregio Amsterdam. Deze denktank van dertig gemeentes met en rond Amsterdam, van Lelystad in het oosten tot IJmuiden in het westen, van Heemskerk in het noorden tot aan Wijdemeren in het zuiden, bespreekt belangrijke regionale zaken als mobiliteit, infrastructuur, woningbouw en arbeidsmarkt en is een belangrijke gesprekspartner in Den Haag en ook in Brussel. Zo zijn binnen ons gebied door Den Haag vier regio’s aangewezen waar grootschalige woningbouw moet worden gerealiseerd, de zogenaamde NOVEX-gebieden (Nationale Omgevingsvisie Extra), zijnde Schiphol, het Noordzeekanaalgebied, het Groene Hart en de Lelylijn. Maar ook heeft de MRA zich erover uitgesproken dat het Gooi de blauwgroene zone moet blijven waar weinig grootschalige woningbouw zou mogen plaatsvinden. Ook herkent het dat in onze regio grote ecologische problemen kunnen ontstaan door verdroging van de Heuvelrug en vergassing van, vergrassing van het Plassengebied. Het Waterschap waarschuwt dat bij extreem droge periodes de kans bestaat dat er brak water in het Gooimeer kan stromen; dat is funest voor onze fauna en flora en verdient extra aandacht. Sinds enkele jaren is binnen de MRA de Raadtafel opgesteld waar al deze dertig gemeentes met hun raden vertegenwoordigd zijn.

Ik mag Laren in deze vertegenwoordigen. Een mooi voorbeeld, mijn laatste, van deze regionale samenwerking is de volgende: Bij de nieuwbouwplannen van het Tergooi ziekenhuis wordt op voordracht van D66 Blaricum meegenomen het convenant Toekomstbestendig Bouwen. Dit houdt in een convenant dat door de MRA gezamenlijk met de provincie Noord-Holland opgesteld is en het adviseert om bij de bouw of verbouw van het Tergooi-terrein twintig procent uit hout te bouwen. Houtbouw is namelijk duurzaam, duurzamer dan betonbouw. Minder energieverslindend en dus minder CO2-uitstoot en dat is waar D66 voor staat binnen deze coalitie: duurzaamheid en daarna participatie en gelijke kansen voor iedereen. Ik dank u wel voorzitter. De voorzitter: Dank mevrouw Van Dorst. Het woord is aan de fractievoorzitter van Liberaal Laren, mevrouw Timmerman. Mevrouw Timmerman: Mijnheer de voorzitter, geachte aanwezigen, toen ik de afgelopen weken de begroting bestudeerde bekroop mij de gedachte: de wereld staat in brand, inflatie is torenhoog. Door de extreem hoge gas- en elektraprijzen komen onze inwoners in een energie-armoede terecht en moeten winkeliers noodgedwongen hun winkels sluiten.

En ondertussen praten we over een begroting gebaseerd op het coalitieakkoord met plannen en cijfers uit het toen nog rustige voorjaar, terwijl we in een geheel andere werkelijkheid zijn terechtgekomen waarop onvoldoende of niet is ingespeeld. En dus praten in feite over een begroting die op veel punten nu al achterhaald is, zowel qua prijsontwikkeling gezien de almaar oplopende inflatie als sociaal--maatschappelijk. In deze nieuwe werkelijkheid niet onze eerste prioriteit bovendien bij het Pagina 13 van 46

ondersteunen van onze inwoners te liggen. Dus niet bij het veelomvattende vergroten van het toeristisch profiel van Laren wat wij op pagina eenenveertig kunnen lezen. Maar reserveringen voor extra bijstand, bijzondere bijstand en kwijtschelding belastingen die behoorlijk kunnen oplopen, ontbreken. Terwijl de serieus rekening zullen moeten houden met inwoners die als gevolg van de hoge energie-en voedselprijzen acuut in de problemen zullen komen. En in hoeverre zijn de beloofde rijksbijdragen voor de opvang van de Oekraïners afdoende? Bij Sociale Zaken missen we bovendien de aantallen Zware Jeugdhulp en de aantallen in de Schuldhulpverlening. Wij verzoeken het college deze omissie te corrigeren. Daarnaast, hebben we überhaupt zicht op hoe de armoedecijfers en de inflatie zich verder gaat ontwikkelen? En hoe grijpen we in, liggen hier plannen voor klaar? Moet de hele begroting op de schop? Bent u voornemens om alle afspraken van volgend jaar gewoon conform het coalitieakkoord klakkeloos uit te voeren? Of is het gezien de extreme huidige omstandigheden tijd voor een herbezinning? Graag uw reactie. Wij zouden nu ons land in een oorlogseconomie terecht is gekomen heel hard op de rem trappen. Hierover later. Wij zijn dit jaar als Laren financieel gered nu er ineens een paar miljoen euro aan algemene uitkering in onze schoot is geworpen.