Document · PDF

20210707Rvs45 Kadernota 2022-2025 BIJLAGE kadernota

Gemeenteraad 7 juli 2021, gemeente larenBij agendapunt: Kadernota 2022-20255.009 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

KADERNOTA 2022-2025

Kadernota 2022-2025

-1-

Gemeente Laren

Inhoud 1.

Inleiding & leeswijzer ..................................................................................................................3

Uitgangspositie ............................................................................................................................5

Externe ontwikkelingen en mutaties...........................................................................................7

Noodzakelijke lokale keuzes........................................................................................................8

Dekkingsmiddelen .....................................................................................................................10

Onzekerheden en risico’s..........................................................................................................11

BIJLAGE - Monitor bezuinigingspakket ..............................................................................................13

Kadernota 2022-2025

-2-

Gemeente Laren

1. Inleiding & leeswijzer Inleiding Voor u ligt de Kadernota 2022 voor de gemeente Laren. Deze nota beschrijft de kaders waarbinnen de programmabegroting 2022 en meerjarenbegroting 2023 -2025 zullen worden opgesteld. In deze Kadernota worden alleen de financiële kaders voor de komende jaren opgenomen. In de programmabegroting worden deze kaders verder uitgewerkt met als doel “het presenteren van een sluitende begroting 2022 en meerjarenraming 2023 – 2025 ”. Alleen de belangrijkste (financiële) ontwikkelingen en risico’s worden opgenomen, voor zover zij ook nieuw zijn en dus bestuurlijke aandacht vragen. Leeswijzer Deze Kadernota neemt u stapsgewijs mee in het financiële beeld van de gemeente. We beginnen in hoofdstuk 2 met de stand van de cijfers zoals die afgelopen november door de gemeenteraad is vastgesteld in de begroting 2021. Vervolgens wordt in hoofdstuk 3 het effect in beeld gebracht van zaken die buiten de gemeente liggen: aanpassingen in het gemeentefonds en de bijdragen aan gemeenschappelijke regelingen. In hoofdstuk 4 voegen we daar nieuwe lokale inzichten aan toe: keuzes die de gemeente zelf kan maken, al zijn dat in deze Kadernota vooral onvermijdelijke kosten – voor nieuwe wensen is weinig ruimte. In hoofdstuk 5 leest u vervolgens hoe we inkomsten en uitgaven in balans krijgen door de dekkingsmiddelen in te zetten, in dit geval de lokale heffingen.

Door de hoofdstukken heen zijn de financiële stappen telkens doorgenummerd en geel gearceerd, zodat deze van uitgangspunt tot het kader voor de begroting 2022 stap voor stap te volgen zijn. Gezien de moeilijke financiële positie van de gemeente hebben we in vervolgens ook in hoofdstuk 6 de risico’s en onzekerheden benoemd en in de bijlage een overzicht van het bezuinigingspakket weergegeven. Provinciaal toezicht: werken aan structureel evenwicht De provincie houdt toezicht op de financiële positie van de gemeenten en de gemeenschappelijke regelingen. Doel hiervan is het bevorderen van een gezonde financiële situatie bij deze overheden. Voorkomen moet worden dat gemeenten in een financieel uitzichtloze positie terecht komen. Gemeenten en gemeenschappelijke regelingen zijn in eerste instantie zelf verantwoordelijk voor hun financiële huishouding. Een sluitende meerjarenbegroting is essentieel. Als dit niet het geval is, moet de gemeente in de meerjarenbegroting aannemelijk maken dat dit wordt opgelost. Repressief toezicht (achteraf) is regel, preventief toezicht (vóóraf) is uitzondering. Als de begroting en jaarrekening op tijd zijn ingezonden en de begroting in evenwicht is, valt een begroting onder het zogenoemde repressief toezicht.

Als er geen zicht is op een sluitende begroting, al dan niet in combinatie met een slechte financiële positie, kan dit er toe leiden dat de provincie preventief toezicht gaat houden. Dit is een strenge vorm van toezicht waarbij niet alleen de begroting moet worden goedgekeurd maar de gemeente ook wijzigingen van de begroting vooraf ter goedkeuring moet inzenden. Door de provincie wordt in een brief aangegeven welke kaders zij zullen hanteren bij het toezichthouden op de gemeenten en de op te stellen begroting. Deze wordt aan de Raad gestuurd Kadernota 2022-2025

-3-

Gemeente Laren

met een afschrift aan het College, waarmee dus de kaders voor opstellen kadernota en begroting toegepast kunnen worden en kunnen leiden tot het verkrijgen van repressief toezicht (en het voorkomen van preventief toezicht). Jaarlijks toetst de Provincie Noord Holland of de begroting van de gemeente Laren structureel en reëel in evenwicht is. Om het structureel evenwicht te bepalen wordt het begrotingssaldo gecorrigeerd voor incidentele baten en lasten. Laren heeft een begroting 2021 ingediend bij de Provincie met sluitende jaarschijven 2023, en 2024, bij deze kadernota / begroting 2022 wordt een extra jaarschijf 2025 toegevoegd, deze dient vanuit het verschuivende perspectief ook sluitend te zijn.

Kadernota 2022-2025

-4-

Gemeente Laren

2. Uitgangspositie Financieel beeld en startpunt In onderstaand overzicht is het meerjarig overzicht uit de begroting 2021 voor de gemeente Laren zichtbaar. Dit overzicht is door de gemeenteraad in november 2020 vastgesteld en vormt het uitgangspunt voor de financiële reeksen in deze Kadernota. Omschrijving

Realisatie 2019

Programma: 1. Bestuurszaken 2. Burgerzaken

Begr. 2020 v. wijziging

Begr. 2020 na wijziging

Begroting 2021

Begroting 2022

Begroting 2023

Begroting 2024

Saldo

Baten

Lasten

Saldo

1.038.271

944.537

947.037

979.668

958.768

942.868

453.314

219.113

-144.500

628.858

484.358

3. Openbare orde en veiligheid

1.363.780

1.332.041

1.382.041

-86.038

1.401.907

1.315.869

1.316.124

1.316.534

1.316.595

4. Wegen, groen, water en verkeer

2.698.535

2.751.804

2.993.805

-84.822

2.755.047

2.670.225

2.592.038

2.561.442

2.567.669

411.445

435.821

485.821

-106.811

537.940

431.129

426.485

412.910

412.319

6. Cultuur, sport en recreatie

1.226.682

1.211.766

1.504.351

-363.959

1.314.079

950.120

899.691

910.905

907.605

7. Sociaal Domein

6.908.242

6.400.711

6.505.456

-1.989.570

9.298.535

7.308.965

7.172.124

6.896.806

6.774.923

5. Onderwijs

8. Bouwen en wonen

665.334

417.983

3.562

-800.648

985.475

184.827

174.644

172.592

170.597

9. Milieu en duurzaamheid

-445.608

-468.084

18.101

-2.684.702

2.383.290

-301.412

-361.899

-391.265

-397.948

10. Grondexploitatie, dorpsver, economie

120.397

95.782

131.889

-47.280

188.507

141.227

Totaal programma's

14.440.392

13.341.474

14.191.176

-6.308.330

20.473.306

14.164.976

13.803.559

13.448.377

13.320.212

Algemene dekkingsmiddelen

-17.473.755

-17.572.152

-17.600.658

-18.726.334

554.359

-18.171.975

-17.754.253

-17.988.993

-18.202.049

Overhead

4.390.678

4.307.547

-304.560

4.849.137

4.544.577

4.569.295

4.555.124

4.554.472

Onvoorzien

45.810

10.000

Vennootschapsbelasting

Geraamde saldo van baten en lasten

1.357.315

122.679

943.875

-25.339.224

25.886.802

547.578

628.602

24.507

-317.364

Toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves

-1.470.615

-197.743

-1.127.557

-303.069

-169.266

-32.445

-113.300

-75.064

-183.682

-25.642.293

25.886.802

244.509

459.336

-7.938

-317.364

Het geraamde begrotingsresultaat

Het vertrekpunt voor de Kadernota zijn de saldi uit de jaarschijven 2022 t/m 2024 uit de begroting 2021-2024, waarbij het uitgangspunt voor 2025 een kopie van het jaar 2024 is. Onderstaande tabel is dus de start van de nieuwe berekeningen. Het beeld in november 2020 was dat de gemeente Laren in 2022 nog een tekort zou hebben op de exploitatie, maar vanaf 2023 door de bezuinigingsmaatregelen een positief exploitatieresultaat zou hebben. Begrotingsjaren

2022

2023

2024

2025

0. Standen conform boekwerk begroting Laren 2021

459.336

-7.938

-317.364

Duiding resultaat in financiële tabellen Bedrag +: resultaat is negatief (verlies) méér uitgaven of minder inkomsten dan begroot Bedrag -: resultaat is positief (winst) minder uitgaven of méér inkomsten dan begroot Vanuit bovenstaande gegevens en stand zal er bij ongewijzigd beleid (en zonder structurele tegenvallers) sprake zijn van een structureel begrotingsoverschot van € 140.000,= in 2024. Dat is een lager positief saldo dan uit bovenstaande tabel blijkt, omdat daar nog incidentele effecten in zijn opgenomen. Voor het provinciale toezicht is het structurele saldo van belang.

Loon-, prijs en belastingontwikkeling

Algemene loon- en prijscompensatie De begroting en meerjarenraming zullen we opstellen in constante prijzen. Dat houdt in dat alleen voor het eerstkomende jaar de uitgaven en inkomsten worden geïndexeerd voor prijsontwikkeling. Vervolgens ramen we de volgende jaren op hetzelfde prijsniveau. Daarbij wordt wel rekening gehouden met eventuele zich voordoende areaaluitbreidingen binnen de gemeente Laren.

Kadernota 2022-2025

-5-

Gemeente Laren

Inflatiecorrectie 2022 De consumentenprijsindex (CPI) is de maatstaf waarmee we jaarlijks inflatie meten. Om de CPI voor 2022 te bepalen is gebruik gemaakt van gegevens van het Centraal Plan Bureau en het Centraal Bureau voor de Statistiek. Op basis van de Macro Economische Verkenning 2021 is de CPI 1,6%. Zowel de BEL Combinatie als de BEL gemeenten maken gebruik van dit inflatiepercentage in de begroting 2022. In de programmabegroting wordt ook een (lasten verhogende) stelpost opgenomen ter dekking van de indexatie van subsidie van de diverse instellingen. Hiervoor wordt een bedrag van € 50.000 opgenomen als stelpost. In veel subsidievoorwaarden is die indexatie verplicht opgenomen. Onroerende Zaakbelasting Voor de komende jaren is voorlopig het uitgangspunt dat de totale opbrengst uit de OZB gelijk blijft, met uitzondering van de areaaluitbreiding en de inflatiecorrectie ad 1,6%, hetgeen voor 2025 een berekende toename opbrengst betekent van € 82.960,=. Dit betekent verder dat bij een waardestijging van de woning het tarief van de OZB daalt, maar bij een daling van de woningwaarde het tarief zal stijgen. Riool- en afvalstoffenheffing Uitgangspunt van de riool- en afvalstoffenheffing is dat deze heffingen kostendekkend worden opgelegd in 2022. Bij het opstellen van de begroting 2022 wordt rekening houden met dit uitgangspunt.

Daarnaast zal ook goed gekeken worden naar de realisatie 2020, de verwachtingen voor 2021 alsmede de door Grondstoffen en Afval Dienst (GAD) opgegeven hogere inzamelkosten.

Groei van de gemeente Laren (areaaluitbreiding)

Bij de begroting 2020 is in kaart gebracht hoe de verwachte groei van Laren zich zou ontwikkelen. Duidelijk moge zijn dat areaaluitbreiding in Laren erg klein is, waarbij nu wel enkele projecten in de toekomst zoals Stationsweg 1, Rabobank, terrein oude Rosa Spierhuis, Ligweide en de Harmen Vosweg in ontwikkeling zijn. Een eventuele areaaluitbreiding levert aanvullende OZB opbrengsten woningen en niet-woningen (bedrijven en winkels) op. Tegelijkertijd leidt areaaluitbreiding soms ook tot hogere kosten voor onderhoud van de openbare ruimte. Een areaaluitbreiding gaat schoksgewijs (kavel, in aanbouw, oplevering, eerste marktwaardering) en ijlt dus na. Bij het opstellen van de begroting 2021 is voor de nakomende jaren rekening gehouden met een toename van de OZB-opbrengsten, in deze kadernota zal daarom geen verdere autonome verhoging plaats vinden naast de reeds gememoreerde aanpassing voor inflatie.

Ontwikkelingen Algemene Uitkering (o.b.v. septembercirculaire 2019)

In de begroting 2021 is de meerjarenraming voor de uitkering uit het gemeentefonds opgenomen. De begroting is vastgesteld op basis van de meicirculaire 2020. Sinds de vaststelling van de meerjarenraming is de gemeente via de september- en decembercirculaire geïnformeerd over nieuwe ontwikkelingen omtrent de uitkering vanuit het gemeentefonds. Voor de kadernota 2022 zijn deze mutaties verwerkt (zie overzicht).

Kadernota 2022-2025

-6-

Gemeente Laren

3. Externe ontwikkelingen en mutaties Om tot het kader voor de begrotingen 2022-2025 te komen verwerken we eerst de externe ontwikkelingen die niet of nauwelijks door de gemeente beïnvloedbaar zijn. Die zijn in de tabel hieronder weergegeven. Die begint met (regel 0) de stand bij vaststelling van de begroting vorig jaar, zie paragraaf hierboven. Mutatie 1 is de wijziging van de Algemene Uitkering uit het gemeentefonds zoals die is weergegeven in de circulaires van het ministerie. Dit levert ongeveer een ton per jaar verslechtering van het beeld op. Mutatie 2 is de inflatiecorrectie op de OZB-opbrengst in het ‘toevoegjaar’ 2025, die standaard verwerkt moet worden. Mutatie 3 betreft de bijdragen die aan Verbonden partijen verplicht zijn. In de meeste gevallen heeft de raad daar al een zienswijze over gegeven. We gaan ervan uit dat de bedragen uit de ontwerpbegrotingen van de Gemeenschappelijke Regelingen het kader vormen voor onze begroting. Mutatie 4 betreft een begrotingswijziging in het sociaal domein in de HBEL-samenwerking, waardoor het saldo licht positiever uitpakt. Deze wijziging staat los van de te realiseren bezuinigingsopdracht die reeds in de begroting 2021 was verwerkt. Begrotingsjaren

2022

2023

2024

2025

Standen conform boekwerk begroting Laren 2021

459.336

-7.938

-317.364

Mutatie AU september-/ decembercirculaire

92.601

108.576

85.901

Mutatie OZB jaar 2025 inflatiecorrectie 1,6%

Verloop kosten Verbonden Partijen BEL combinatie (basis kaderbrief 2022) GR regio Gooi & Vechtstreek GR regio Gooi & Vechtstreek dienst GAD GR Veiligheidsregio Regionale Uitvoeringsdienst GR OFGV Goois Natuurreservaat 3. Totaal toename lasten GR-en

-82.960

134.149 -11.331 132.938 20.517 14.220 -2.080 288.413

137.482 -19.153 120.083 20.517 14.220 -2.080 271.069

136.863 -17.037 120.596 20.517 14.220 -2.080 273.079

136.863 -15.591 107.184 20.517 14.220 -2.080 261.113

SD - netto begrotingswijziging met verrekening

-33.500

-26.250

-47.000

SALDO na externe ontwikkelingen en mutaties (0+1+2+3+4)

807.850

345.457

-5.384

-100.310

Na deze stap is het meerjarig saldo fors verslechterd. Alleen in 2024 en 2025 is de begroting nog sluitend.

Kadernota 2022-2025

-7-

Gemeente Laren

4. Noodzakelijke lokale keuzes Naast onvermijdelijke externe ontwikkelingen is ook gekeken welke wensen en ontwikkelingen er nog vanuit onze eigen afdelingen naar voren zijn gekomen. Daarbij is per keer beoordeeld of die onvermijdelijk en onuitstelbaar zijn. Een aantal voorstellen vloeien voort uit eerdere besluitvorming in het college of de raad. Gezien het totale financiële beeld heeft het college afdelingen gevraagd eerst intern naar oplossingen te kijken bij knelpunten; alleen de meeste noodzakelijke keuzes, die geen uitstel konden verdragen zijn opgenomen. Daarom is een aantal zaken wél in 2022 meegenomen, maar worden structurele keuzes voor de nieuwe raadsperiode nu niet voorgesteld. Daar komt bij dat afgelopen jaar, in het kader van de bezuinigingen, een omvangrijke integrale afweging heeft plaatsgevonden. Het college stelt voor dat niet nu opnieuw te doen.

Begrotingsjaren START: SALDO na externe ontwikkelingen en mutaties

Onderwijs 6.1 Kwaliteitskader onderwijsgebouwen Ruimtelijke ontw. 6.2 Implementatie Omgevingswet 2022 Openbare Ruimte 6.3 Diversen (zie toelichting) Vastgoed 6.4 Onderhoud Standelkruid RAAD 6.5 Motie mantelzorgcompliment Div. 6.6 Div incidenteel en onvermijdelijk 6. TOTAAL PER JAARSCHIJF 7.

SALDO na onvermijdelijke kosten (5+6)

2022 807.850

2023 345.457

2024 -5.384

2025 -100.310

123.800 139.500 30.000 11.000 16.875 321.175

15.500

75.000 17.000

150.000 17.000

11.000 26.500

11.000 103.000

11.000 178.000

1.129.025

371.957

97.616

77.690

Toelichting maatregelen

Hieronder worden de maatregelen uit de tabel hierboven toegelicht. 6.1 Kwaliteitskader onderwijsgebouwen Begin 2020 is gestart met het project Kwaliteitskader onderwijshuisvesting Laren. Dit gebeurt met een businesscase per school, waarin gedetailleerd de onderhoudsstaat en de te nemen maatregelen worden weergeven. Daarin worden scenario’s opgesteld met wat minimaal wettelijk noodzakelijk is en wat de daar bovenop komende ambities zijn. De exacte uitwerking hiervan volgt later in 2021. Op basis van huidige wetgeving is, op hoofdlijnen, de gemeente verantwoordelijk voor nieuwbouw, herstel constructiefouten, 1e inrichting, tijdelijke huisvesting en vandalisme. Het schoolbestuur is verantwoordelijk voor onderhoud aan het schoolgebouw. Verduurzaming en renovatie is niet formeel belegd. Wetgeving in hiervoor in de maak, maar de mogelijke effecten ervan zijn nu nog onduidelijk. Deze scheiding in verantwoordelijkheden speelt een rol in de wijze van financieren in de verbetermaatregelen van de schoolgebouwen. De totale opgave is fors en voor het gemeentelijke deel zullen de komende jaren extra financiële middelen benodigd zijn. Middelen die de afgelopen jaren niet (structureel) beschikbaar zijn gesteld in de onderwijsbegroting.

Hiervoor zal nu een aanvang moeten worden gemaakt om een voorziening Onderwijshuisvesting op te bouwen, zodat aan de gemeentelijke verantwoordelijkheid op het gebied van onderwijshuisvestingswetgeving kan worden voldaan.

Kadernota 2022-2025

-8-

Gemeente Laren

6.2 Invoering omgevingswet De uit te voeren werkzaamheden zijn beschreven en geraamd in het programmaplan Verder Bouwen. Dit plan is in januari 2021 door de raad vastgesteld. Toen is besloten is om: “De kosten voor de jaren 2022 en verder integraal af te wegen bij het opstellen van de Kadernota 2022.” 6.3 Diversen openbare ruimte Voor de openbare Ruimte is er sprake van een optelsom aan maatregelen. De vernieuwing van het beheer en onderhoud van de openbare ruimte leiden ook tot meer precieze definiëring en inzicht in de hoeveelheid werk. Ook wordt nieuw ‘areaal’ aan de openbare ruimte toegevoegd, zoals bij de Houtzagerij. Vanaf 2024 gaan we jaarlijks budgetteren voor onderhoud aan de Kraanbaan. De gemeente Eemnes heeft de afgelopen jaren geen kosten in rekening gebracht voor het gebruik van de perscontainer op de gemeentewerf, vanaf 2021 moeten Laren en Blaricum daar wel aan bijdragen. In 2022 zetten we een aantal maatregelen voort, die anders zouden vervallen. Dat geldt voor de bestrijding van de eikenprocessierups, het extra onderhoud op de Brink en de ‘bladcampagne’. Om de structurele kosten te beperken gaan we 2022 benutten om de onderhoudslast te verlagen. Daarvoor is vanaf 2023 een taakstelling van €45.000 opgenomen, bovenop de versobering van €55.000 die in de begroting vanaf 2022 verwerkt is. Daarvoor onderzoeken we op welke wijze dat het beste uit te voeren is.

Een verlaging van de onderhoudskosten kan door minder frequent onderhoud, maar ook door aanpassing van de beplanting, waardoor minder intensief beheer nodig is. Dit wordt nu onderzocht. Indien aanpassing van de beplanting nodig is, zijn daar mogelijk in 2022 nog kosten aan verbonden. In dat geval zullen die bij de begroting in beeld gebracht worden. Uitsplitsing 6.3 Openbare Ruimte Areaal uitbreidingen Gebruik perscontainer Voortzetten extra inzet in 2022 Aanvullende taakstelling Openbare Ruimte Totaal Openbare Ruimte

2022 55.000 5.500 79.000 139.500

2023 55.000 5.500

2024 56.500 5.500

2025 56.500 5.500

-45.000 15.500

-45.000 17.000

6.4 Onderhoud Standelkruid Het opnemen van een jaarlijks instandhoudingsbudget ter hoogte van ca €20.000, lijkt onvermijdbaar om het huidige gebruik verantwoord voort te kunnen zetten. Oorzaak hiervan is dat de huidige beheerder, Stichting Binnensport Laren (SBL), over onvoldoende financiële middelen beschikt om het betreffende gebouw goed te kunnen onderhouden. Voor 2022 wordt dit bedrag geraamd om noodzakelijke maatregelen te nemen. We zullen dat jaar gebruiken om onderzoek te doen naar de exploitatiemogelijkheden en de afspraken met SBL daarover, zodat in de loop van 2022 een definitief beeld ontstaat. Voor dit onderzoek is €10.000,- opgenomen. 6.5 Motie mantelzorgcompliment De gemeenteraad heeft bij motie uitgesproken de bezuiniging op het mantelzorgcompliment uit het maatregelenpakket in het Sociaal Domein te willen halen. In de Kadernota wordt op deze manier weer structureel budget vrijgemaakt. 6.6 Overige maatregelen Voor 2022 nemen we incidenteel budget op voor het opstarten van de jeugdbrandweer (cf. motie gemeenteraad) en wordt €15.000 gereserveerd om in 2022 het maatschappelijke en culturele leven van Laren ‘na corona’ weer goed op de kaart te zetten.

Kadernota 2022-2025

-9-

Gemeente Laren

5. Dekkingsmiddelen Tegenover de ‘autonome’ ontwikkelingen en de nieuwe wensen staan ook een aantal potentiële kostendragers. In het kader van de maatregelen bij de GAD is al rekening gehouden met een verhoging van de afvalstoffenheffing, maar er is meer ruimte om die kostendekkend te maken. Dat geldt ook voor de rioolheffing. Kostendekkende tarieven zou bij beide heffingen het uitgangspunt moeten zijn en dat leidt tot een verhoging van de opbrengsten. Begrotingsjaren 7.

SALDO na onvermijdelijke kosten

Kostendekkende Rioolheffing

Kostendekkende Afvalstoffenheffing

2022

2023

2024

2025

1.129.025

371.957

97.616

77.690

-145.000

-228.000

756.025

-1.043

-275.384

-295.310

10. Saldo na dekkingsmiddelen (7+8+9)

Deze laatste regel (10) vormt het kader voor de begrotingen 2022-2025. Deze moet in het kader van het provinciaal toezicht structureel sluitend zijn vanaf 2023. Met de voorgestelde posten uit deze kadernota lukt het om dat te realiseren. De bezuinigingsmaatregelen laten in 2023 voor het eerst echt hun effect zien en in de jaren daarna ontstaat een structureel positief saldo.

Toelichting meerjarige ontwikkeling Het saldo van de begrotingsjaren verschuift de komende jaren flink. Het verschil tussen 2022 en 2023 (van 0,756 miljoen negatief, naar ongeveer 0) kan door verschillende oorzaken verklaard worden. Voor ca. €300.000 wordt dat veroorzaakt door maatregelen uit het bezuinigingspakket die pas in latere jaren effect hebben. Een bedrag van ca €125.000 wordt verklaard omdat in 2022 wel geraamd wordt voor invoering van de omgevingswet en de jaren daarna niet. Het college is van mening dat extra invoeringskosten gepaard moeten gaan met vergoeding vanuit het Rijk. Daarnaast vervalt in 2023 ca €80.000,- aan maatregelen in de openbare ruimte (bestrijding eikenprocessierups, bladcampagne) die we graag doorzetten, maar die zonder verbetering van het financiële beeld niet haalbaar zijn. Het overige verschil van ca €250.000 bestaat uit verschillende kleinere effecten.

Kadernota 2022-2025

- 10 -

Gemeente Laren

6. Onzekerheden en risico’s 6.1 Coronacrisis

2020 heeft vanaf maart in het teken gestaan van tijdelijk maar ook langdurige maatregelen om de ontstane crisissituatie vanuit de coronapandemie het hoofd te bieden. Als lokale overheid staat de gemeente dichtbij de inwoners, en ook in deze moeilijke tijd staat de ambtelijke organisatie klaar om inwoners en bedrijven te ondersteunen met goede informatie, vertaling van landelijke maatregelen en de uitvoering van landelijke regels, waartoe afspraken zijn gemaakt met enkele ministeries op grote thema’s, zoals de bijstand aan zelfstandigen en het doorbetalen van zorgaanbieders in het sociaal domein. Maar ook op veel andere terreinen zijn er financiële effecten opgetreden in 2020 met een doorloop naar 2021. Het ging in 2020 derhalve voornamelijk om het bestrijden van de directe gevolgen van de coronacrisis op basis uitvoering landelijke richtlijnen, ingezette ondersteuningstrajecten, met gevraagde matching vanuit de gemeente maar ook met het opzetten van een lokaal fonds waarmee voor de lokale instellingen en ondernemingen financiële ondersteuning verleend kon worden. Voor 2021 en verder spelen juist de indirecte gevolgen van de coronacrisis een grote rol, met name op economisch vlak. Op dit moment is er echter nog erg veel onzeker.

Nu de ‘lock down’ via de routekaart van het kabinet stapsgewijs wordt versoepeld zal blijken in welk tempo en in welke mate de (wereld)economie zich zal herstellen. Bij het opstellen van de begroting (juli – augustus) zal duidelijk zijn of de versoepeling doorgezet kan worden of er toch onverhoopt een terugval valt waar te nemen.

6.2 Ontwikkelingen waar voor de begroting besluitvorming over volgt Belastingsamenwerking De gemeenten Laren en Blaricum verkennen de mogelijkheid om de belastingtaken in Huizen uit te laten voeren. De verwachting is dat hier extra kosten uit zullen voortvloeien ten opzichte van de begroting. Hoe groot die zijn is echter niet duidelijk. Uitvoeringskosten HBEL De uitvoeringsorganisatie HBEL is bezig met het opnieuw beoordelen van de kostenverdeling. Daarover heeft nog geen besluitvorming plaatsgevonden, maar het kan mogelijk effect hebben op de kosten die Laren moet bijdragen.

6.3 Onzekerheden die nog niet meegenomen zijn Herverdeling gemeentefonds Het Rijk werkt aan een voorstel voor herverdeling van het gemeentefonds. De eerste voorstellen daarvoor hebben voor Laren een bijzonder negatief effect (ca. €1 miljoen korting structureel). Omdat de herverdeling nog onzeker is, er nog het nodig kan veranderen én er sowieso een graduele invoering is aangekondigd adviseert de provincie hier in de Kadernota nog geen rekening mee te houden. Extra middelen Jeugdzorg De VNG en het ministerie van VWS onderhandelen al enige tijd over de kosten die het Rijk aan gemeenten moet vergoeden voor het uitvoeren van de Jeugdzorgtaken. Naar verwachting zal dit voor alle gemeenten samen een extra bijdrage aan het gemeentefonds van honderden miljoenen opleveren. Hoe die verdeeld wordt en welk deel naar Laren komt is echter nog niet duidelijk. Het demissionaire Kabinet wil er vooruitlopend op de formatie van een nieuw Kabinet geen stappen in zetten. Kabinetsbeleid De formatie kan sowieso effect hebben op het gemeentefonds, uitkeringen of taken van gemeenten.

Kadernota 2022-2025

- 11 -

Gemeente Laren

Lokale keuzes Een aantal lokale keuzes is nog niet in deze Kadernota meegenomen. Zo zijn een aantal maatregelen voor het onderhoud van de openbare ruimte slechts tot en met 2022 geregeld. Daarna leidt dat tot verslechtering van het onderhoudsniveau. De inzet van de Buurtsportcoaches is ook slechts tot en met 2022 geregeld. De BEL-gemeenten zullen komend jaar elk moeten besluiten of zij die inzet willen voortzetten en daar in dat geval geld voor moeten uittrekken. Incidentele opbrengsten Komende jaar verwachten we een aantal incidentele substantiële voordelen te behalen, onder andere door verkoop van het Raadhuis en vanuit bouwprojecten, zoals de Ligweide. Deze kunnen pas in de raming ingebracht worden als ze definitief zijn, maar ze zullen zowel een positief effect op de balans hebben als noodzakelijke incidentele uitgaven kunnen dekken.

Kadernota 2022-2025

- 12 -

Gemeente Laren

BIJLAGE - Monitor bezuinigingspakket

De gemeenteraad heeft in 2020 een begroting vastgesteld waarin werd toegewerkt naar een structureel sluitende begroting vanaf 2023. De bezuinigingsmaatregelen zijn langs vijf lijnen uitgewerkt. De meeste maatregelen slaan niet direct in 2021 neer, maar gaan pas in 2022 of 2023 effect hebben. Daarvoor worden nu de voorbereidingen getroffen. Deze paragraaf geeft inzicht in de stand van die maatregelen. OVERZICHT

2021

2022

2023

2024

Maatregelen gerealiseerd

€244.141

€349.513

€377.603

€488.913

Maatregelen die nog uitgewerkt worden

€87.399

€283.009

€554.365

€725.631

Maatregelen die niet gerealiseerd kunnen worden

stand

toelichting Deze maatregelen zijn al in besluitvorming verwerkt. Voor deze maatregelen is nog onderzoek of besluitvorming nodig. Tot op heden zijn er geen maatregelen onuitvoerbaar gebleken.

Hieronder worden de maatregelen in detail gespecificeerd toegelicht. Spoor 1: Sober organiseren Als eerste hebben we gekeken naar manieren om onze eigen kosten te drukken, zonder dat een negatief maatschappelijk effect heeft. Vanaf 2021 is onze bijdrage aan de BEL-samenwerking verlaagd, door een vernieuwde verdeelsleutel en omdat de BEL organisatie zelf bezuinigingen doorvoert. maatregel Versoberen onvoorzien en representatie 2,4 -> 2 wethouders

2021

2022

2023

2024

€45.810

€16.000

€32.000

€20.000

Huisvesting bestuur

stand

toelichting t/m Q1 wordt binnen begroting gerealiseerd. In voorbereiding (samenhang afstoten raadhuis)

Spoor 2: Lokale maatregelen Een aantal maatregelen raakt de investeringen in ons dorp. Daarbij heeft het college nadrukkelijk de balans gezocht tussen noodzakelijk en wenselijk. maatregel

2021

2022

2023

2024

Schrappen cameratoezicht

€37.000

€50.000

€5.000

€7.500

toelichting Jaar 1 met amendement ongedaan gemaakt. Raad met RIB geïnformeerd over uitvoering. In voorbereiding Subsidieplafond lager vastgesteld. In voorbereiding

€15.000

In voorbereiding

Onderhoud openbare ruimte Subsidie inwonersinitiatieven halveren Laren Zoemmt stoppen Extra inzet duurzaamheid uit coalitieakkoord halveren

€5.000

stand

Spoor 3: Krachtige voorzieningen De gemeente heeft juist in coronatijd geïnvesteerd in maatschappelijke organisaties en verenigingen. Daarmee voorkomen we kortzichtige noodgrepen, maar tegelijkertijd verwachten we van subsidieontvangers dat ze structureel zoeken naar maatregelen om de bijdrage van de gemeente te verlagen. Kadernota 2022-2025

- 13 -

Gemeente Laren

maatregel

2021

2022

2023

2024

stand

Verlagen subsidie bibliotheek

€25.000

Taakstelling Hart van Laren

€25.000

Subsidiekorting Singer

€80.000

toelichting Wordt verwerkt in subsidieafspraken In voorbereiding Wordt verwerkt in subsidieafspraken

Spoor 4: Sociaal Domein In het Sociaal Domein hebben we in de HBEL-samenwerking een stevige doorlichting van mogelijke maatregelen aangejaagd. Daarbij gaan we uit van onze visie van een sterk voorveld en maatregelen om de toegang tot zwaardere zorg te beperken. En om kosten, waar mogelijk, meer bij gebruikers neer te leggen. Dat levert een bezuinigingspakket op dat oploopt naar ongeveer €350.000 in 2024. Daarbovenop kijken we ook naar lokale maatregelen, zodat we alleen subsidiëren wat bewezen effectief is. maatregel Pakket maatregelen via HBEL

2021 €41.589

2022 €62.199

2023 €241.055

2024 €362.321

Taakstelling Versa

€20.000

stand

toelichting Gerealiseerd

Spoor 5: Opbrengsten verhogen We beginnen in 2021 met een verhoging van de bouwleges (4,1% naar 4,6%) en bouwen de kostendekkendheid in de jaren daarna op naar boven de 50%. De raad heeft daarnaast besloten tot een extra verhoging van de OZB, met 5% bovenop de inflatie. maatregel Verhoging OZB (+5%)1

2021 €164.141

2022 €166.513

2023 €178.603

2024 €289.913

Kostendekkendheid leges

€55.000

€100.000

€150.000

€200.000

stand

toelichting Verwerkt in verordening Eerste verhoging doorgevoerd in legesverordening. Vervolgonderzoek i.s.m. BEL opgestart

Conclusie bezuinigingspakket Belangrijkste conclusie is dat alle maatregelen tot op heden ofwel gerealiseerd zijn ofwel nog uitgewerkt worden. Er zijn nog geen bezuinigingen, waarvan duidelijk is dat die niet of minder opleveren dan verwacht. Dat betekent dat dit overzicht niet leidt tot aanpassingen van het meerjarige beeld zoals hierboven beschreven.

*Toename opbrengst OZB in 2024 lijkt erg hoog, is echter verklaarbaar vanuit feit dat de opbrengst in 2024 eerst op niveau gebracht van 2023 moet worden waarna daar overheen de extra te genereren opbrengst komt van circa € 90.000,=. Dit sluit ook aan met de gepresenteerd reeks opbrengsten OZB in de begroting 2021 en de MJB (pagina 66 algemene dekkingsmiddelen - ook pagina 76 lokale heffingen): 1

Opbtrengsten OZB verw erkt in begroptring 2021

Baten

Bedrqaghen OZB alg dewkkingsmiddelen

begroting 2021

OZB woningen (0.61) OZB niet-woningen (0.62) Totaal algemene dekkingsmiddelen toename jaarschijf T+1 (in 2021 +5% verhoging OZBopbrensgt) met ophoging inflatie 1,9%. Begroting 2025 + 1,6% inflatiecorrectie

Baten

begroting 2022

begroting 2023

Baten

begroting 2024

begroting 2025

-3.919.559

-3.996.391

-4.084.448

-4.176.962

-4.243.793

-952.705

-970.806

-989.251

-1.008.047

-1.024.176

-4.872.264

-4.967.197

-5.073.699

-5.185.009

-5.267.969

-294.889

-94.933

-106.502

-111.310 -82.960

Doorrekening vanuit opbrengsten 2024 naar 2025, met verhoging inflatie van 1,6%, levert een opbrengst op ten bedrage van € 5.267.969,=, een toename ten opzichte van 2024 van € 82.960,=.

Kadernota 2022-2025

- 14 -

Gemeente Laren

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/10379426/1