20210707Rvs43 Vaststellen jaarstukken 2020 gemeente Laren BIJLAGE jaarstukken verslag en rekening 2020
Tekst van het document
Grondverkoop Stationsweg 1 heeft nog niet plaatsgevonden (€ 450.000 lagere toevoeging); Geen uitgaven in 2020 voor het verbeteren cameratoezicht (€ 50.000 lagere onttrekking); Minder verstrekte incidentele sportsubsidies (€ 109.400 lagere onttrekking); Uitgaven HOV-onderzoek vinden plaats in 2021 (€ 187.500 lagere onttrekking); Kosten vervanging dak WSI muziekcentrum komt ten laste van voorziening (€ 52.700 lagere onttrekking); Geen uitgaven duurzaamheid- en klimaatbeleid ten laste van reserve (€ 237.100 lagere onttrekking); Minder uitgaven ten laste van maatschappelijk steunfonds Covid-19 (€ 879.800 lagere onttrekking);
Voor een gedetailleerd overzicht van alle reservemutaties per programma wordt verwezen naar de volgende pagina.
Jaarstukken 2020
76
Gemeente Laren
Gedetailleerde specificatie mutatie reserves Besluit
Reserve
Omschrijving mutatie
Begroting 2020 voor wijziging
Begroting 2020 na wijziging
Toev.
Onttr.
Toev.
Onttr.
2020-P
R.93000
Bestuurlijke crisistraining
-
5.000
-
5.000
2020-P
R.93030
Opheffen reserve voormalig personeel
Realisatie 2020
Verschil
Toev.
Onttr.
Resultaat
-
2.850
-2.150
-
30.000
-
30.000
-
20.000
-10.000
Totaal mutatie reserves programma 1. Bestuurszaken
-
35.000
-
35.000
-
22.850
-12.150
2020-09
Uitgaven t.b.v. verbeteren cameratoezicht
-
-
-
50.000
-
-
-50.000
Totaal mutatie reserves prog. 3. Openbare orde en veiligheid
R.93000
-
-
-
50.000
-
-
-50.000
2020-07
R.93000
Bijdrage HOV (budgetoverheveling 2019 --> 2020)
-
-
-
187.500
-
-
-187.500
2020-07
R.93000
Wegbeheersysteem (budgetoverheveling 2019 --> 2020)
-
-
-
44.501
-
-
-44.501
Totaal mutatie reserves prog. 4. Wegen, water en verkeer
-
-
-
232.001
-
-
-232.001
2020-P
R.93029
Opheffen reserve versnelde aanpak asfaltwegen
-
23.000
-
23.000
-
23.000
-
2020-07
R.93026
Uitvoering integraal huisvestingsplan (budgetoverheveling 2019 --> 2020)
-
-
-
45.242
-
22.121
-23.121
2020-07
R.93000
Uitvoering integraal huisvestingsplan (budgetoverheveling 2019 --> 2020)
-
-
-
4.758
-
-
-4.758
-
23.000
-
73.000
-
45.121
-27.879
Totaal mutatie reserves programma 5. Onderwijs 2020-P
R.93034
Dotatie reserve sport en (sport)accommodaties
300.000
-
300.000
-
300.000
-
-
2020-P
R.93034
Onttrekking incidentele sportsubsidies
-
200.000
-
200.000
-
90.579
-109.421
2020-P
R.93000
Regionale viering 4-5 mei
-
5.000
-
5.000
-
-
-5.000
2020-P
R.93000
Opstellen leidraad inrichting openbare ruimte
-
5.000
-
5.000
-
-
-5.000
2020-P
R.93000
Cultuurfestival 2020
-
15.000
-
15.000
-
-
-15.000
2020-P
R.93000
500-jarig bestaan Johanneskerk
-
5.000
-
5.000
-
-
-5.000
2020-P
R.93000
Opstellen groenbeleidsplan
-
10.000
-
10.000
-
-
-10.000
2020-P
R.93033
Uitbestedingskosten Larense kunst
-
6.074
-
6.074
-
6.074
-
2020-07
R.93000
Opstellen bomenbeleid (Budgetoverheveling 2019 --> 2020)
-
-
-
10.000
-
-
-10.000
2020-07
R.93034
Subsidie SV Laren (Budgetoverheveling 2019 --> 2020)
-
-
-
281.225
-
275.000
-6.225
2020-07
R.93000
Subs. Jan Hamdorff prijs (Budgetoverheveling 2019 --> 2020)
-
-
-
5.000
-
-
-5.000
2020-07
R.93000
Opstellen Kunst- en Cultuurnota (budgetoverheveling 2019 --> 2020)
-
-
-
6.360
-
5.040
-1.320
300.000
246.074
300.000
548.659
300.000
376.693
-171.966
Totaal mutatie reserves programma 6. Cultuur en recreatie 2020-P
R.93032
Uitgaven preventief voorveld
-
40.000
-
40.000
-
17.202
-22.798
2020-P
R.93025
Vervanging dak WSI muziekcentrum
-
52.708
-
52.708
-
-
-52.708
2020-07
R.93028
Regionale bijdrage HHT (budgetoverheveling 2019 --> 2020)
-
-
-
43.225
-
43.225
-
Jaarstukken 2020
77
Gemeente Laren
Besluit
Reserve
Omschrijving mutatie
Begroting 2020 voor wijziging
Begroting 2020 na wijziging
Toev.
Onttr.
Toev.
Onttr.
Toev.
Realisatie 2020
Verschil
Onttr.
Resultaat
2020-07
R.93028
Nota Sociaal Domein (budgetoverheveling 2019 --> 2020)
-
-
-
20.000
-
-
-20.000
2020-11
R.93000
Meerkosten maatwerkvoorzieningen Sociaal Domein 2020
-
-
-
418.089
-
418.089
-
2020-15
R.93028
Uitvoeringskosten Werken aan Werk
-
-
-
29.226
-
29.226
-
Totaal mutatie reserves programma 7. Sociaal Domein
-
92.708
-
603.248
-
507.742
-95.506
2020-P
R.93000
Implemenatie omgevingswet
-
30.000
-
30.000
-
30.000
-
2020-07
R.93000
Implementatie omgevingswet (budgetoverheveling 2019 --> 2020)
-
-
-
25.579
-
1.670
-23.909
2020-09
R.93000
Opstellen plan (terughoudend) reclamebeleid
-
-
-
10.000
-
-
-10.000
Totaal mutatie reserves prog. 8. Bouwen en wonen
-
30.000
-
65.579
-
31.670
-33.909
2020-P
R.93000
Rioolonderhoud Duiker Gooyergracht Noord
-
35.000
-
35.000
-
35.000
-
2020-P
R.93000
Projectleider verduurzaming gemeentelijk vastgoed
2020-P
R.93020
Kostendekkendheid riolering
2020-03
R.93000
2020-05 2020-05
-
20.500
-
20.500
-
-
-20.500
100.000
113.250
100.000
113.250
-
-
-13.250
Participatiebijdrage procesversnelling ruimtelijke adaptie
-
-
-
68.378
-
68.378
-
R.93000
Opbrengsten herontwikkeling Stationsweg 1
-
-
330.000
-
-
-
330.000
R.93036
Opbrengsten herontwikkeling Stationsweg 1
-
-
120.000
-
-
-
120.000
2020-07
R.93000
Begraafsplaatsenbeleid (budgetoverheveling 2019 --> 2020)
-
-
-
-40.000
2020-07
R.93000
Saneringskosten Torenlaan (budgetoverheveling 2019 --> 2020)
-
-
34.264
-19.595
2020-09
R.93038
Uitvoeringskosten energietransitie gemeente Laren
Totaal mutatie reserves programma 9. Milieu en duurzaamheid
40.000 -
53.859
-
-
-
-
237.100
-
-
-237.100
100.000
168.750
550.000
568.087
-
137.642
119.555
2020-07
R.93000
Toezicht en infobord houtzagerij
-
-
-
36.107
-
36.107
-
2020-P
R.93000
Werkplan werklandschappen
-
2.211
-
2.211
-
-
-2.211
Totaal mutatie reserves prog. 10. GREX dorpsver, economie
-
2.211
-
38.318
-
36.107
-2.211
2020-01
R.93000
Financiering belastingtaken
-
-
-
96.177
-
96.177
-
2020-09
R.93039
Compensatie inkomstenderving precariobelasting 2020
-
-
114.803
-
114.803
-
2020-13
R.93000
Vorming bestemmingsreserve Maatschappelijk Steunfonds Covid-19
-
-
-
1.000.000
-
1.000.000
-
2020-13
R.93040
Vorming bestemmingsreserve Maatschappelijk Steunfonds Covid-19
-
-
1.000.000
-
1.000.000
-
-
2020-14
R.93040
Uitgaven ten laste van Maatschappelijke Steunfonds Covid-19
-
-
-
1.000.000
-
120.160
-879.840
-
-
1.000.000
2.210.980
1.000.000
1.331.140
-879.840
400.000
597.743
1.850.000
4.424.872
1.300.000
2.488.963
-1.385.909
Totaal mutatie reserves algemene dekkingsmiddelen Totaal toevoegingen en onttrekkingen reserves
Jaarstukken 2020
78
Gemeente Laren
A.2 Paragrafen Inleiding De voorgeschreven paragrafen geven een “dwarsdoorsnede” van de jaarstukken. Het doel van de paragrafen is de raad in staat te stellen een aantal wezenlijke beleidslijnen vast te stellen en de uitvoering op hoofdlijnen te controleren. De paragrafen richten zich op de (beheers)onderwerpen die vooral belangrijk zijn voor de gemeentelijke bedrijfsvoering. Met de paragrafen heeft de raad een extra instrument (naast de programma´s) om de uitvoering te kunnen controleren. De volgende paragrafen zijn verplicht voorgeschreven: A. B. C. D. E. F. G.
Lokale heffingen Weerstandsvermogen en risicobeheersing Onderhoud kapitaalgoederen Financiering Bedrijfsvoering Verbonden partijen Grondbeleid
Waar mogelijk zijn de paragrafen gebaseerd op het reeds vastgestelde beleid voor het betrokken terrein. In dat geval wordt dan ook verwezen naar de relevante beleidsnota´s.
Jaarstukken 2020
79
Gemeente Laren
Paragraaf A - Lokale heffingen Het overzicht lokale heffingen heeft betrekking op de belastingen en op de heffingen. De lokale lasten zijn een integraal onderdeel van het gemeentelijk beleid. Een overzicht van de lokale heffingen en daarmee meer inzicht is daarom van belang voor de raad.
Overzicht van diverse heffingen op hoofdlijnen De lokale heffingen bestaan uit de OZB-belasting, precariobelasting, baatbelasting, rioolheffing, afvalstoffenheffing, graf- en begraafrechten, toeristenbelasting en verschillende leges. In onderstaande tabel zijn de opbrengsten (baten) van de verschillende heffingen gepresenteerd. Inkomsten lokale heffingen
Begroting 2020 voor wijziging
Begroting 2020 na wijziging
Realisatie 2020
Baten
Baten
Baten
Leges burgerzaken (0.2)
-146.420
-146.420
-133.099
OZB woningen (0.61)
-3.534.152
-3.534.152
-3.691.103
OZB niet-woningen (0.62)
-978.223
-1.043.223
-812.175
Precariobelasting (0.64)
-859.733
-744.930
-774.270
Hondenbelasting (0.64)
-74.000
-74.000
-68.931
Leges vergunningen A.P.V. (1.2)
-25.200
-25.200
-5.213
Leges verkeer, vervoer en waterstaat (2.1)
-20.000
-20.000
-36.565
Marktgelden (3.3)
-42.230
-42.230
-38.256
Kapvergunningen (5.7)
-15.000
-15.000
-11.524
Rioolheffing (7.2)
-1.195.700
-1.195.700
-1.041.460
Afvalstoffenheffing (7.3)
-1.205.245
-1.205.245
-1.168.955
Graf- en begraafrechten (7.5)
-155.603
-155.603
-113.183
Leges bestemmingsplannen (8.1)
-15.160
-15.160
-37.965
Leges omgevingsvergunning (8.3)
-551.000
-551.000
-597.674
Leges welstandstoezicht (8.3)
-20.000
-20.000
-43.611
Overige leges en heffingen
-13.000
-13.000
-9.398
-8.850.666
-8.800.863
-8.583.382
Omschrijving inclusief taakveld
Totaal inkomsten
Beleid Voor de hoogte van tarieven en leges gelden de volgende uitgangspunten: 1. Waar mogelijk kostendekkendheid van tarieven en leges; 2. De tarieven en leges waarbij niet wordt vastgehouden aan het principe van kostendekkendheid, mogen niet meer stijgen dan de aanpassing voor de inflatiecorrectie en/of aanpassing van wettelijke tarieven. Inflatiepercentage Overal waar in deze paragraaf wordt gesproken over het inflatiepercentage is uitgegaan van het bij de voorbereiding op de programmabegroting 2020 bekende inflatiepercentage van 2%. Leges Leges zijn de heffingen, die de gemeente in rekening brengt voor door haar verleende diensten. De burger betaalt alleen leges als de gemeente daarvoor een specifieke dienst heeft verleend. Omdat de gemeente geen onderneming is met een winstoogmerk mag de opbrengst van alle leges niet meer zijn dan de daarvoor gemaakte kosten. De legestarieven zijn conform de begroting met 2% verhoogd, waarbij op halve euro’s is afgerond. Dit met uitzondering van die tarieven die van rijkswege zijn gemaximaliseerd. Hiervoor is het maximale bedrag opgenomen.
Jaarstukken 2020
80
Gemeente Laren
Onroerendezaakbelastingen (ozb) De ozb is een belangrijke inkomstenbron voor de gemeente waar algemene uitgaven mee gefinancierd kunnen worden. De definitieve vaststelling van de ozb-tarieven 2020 heeft plaatsgevonden eind november 2019, waarbij rekening is gehouden met de geschatte waardeontwikkeling van woningen. In onderstaand overzicht zijn de gehanteerde tarieven ten opzichte van het voorgaande belastingjaar gepresenteerd. Tarieven onroerendezaakbelasting
Realisatie 2019
Realisatie 2020
Verschil in percentage
Gebruikersbelasting
0,1247%
0,1373%
+ 10,10%
Eigenarenbelasting woningen
0,1029%
0,1035%
+ 0,58%
Eigenarenbelasting niet-woningen
0,1967%
0,2007%
+ 2,03%
Ozb woningen De gerealiseerde inkomsten bedragen € 3.691.103 in 2020. De geraamde opbrengst was € 3.534.152. Het verschil is € 156.951 voordelig. De opbrengsten van de ozb woningen is ruim hoger uitgevallen dan begroot. Dit wordt voornamelijk veroorzaakt doordat de werkelijk gemiddelde waardeontwikkeling hoger was dan waarvoor het ozb-tarief is bijgesteld bij de begroting 2020. Ozb niet-woningen De gerealiseerde inkomsten bedragen € 812.175 in 2020. De geraamde opbrengst was € 1.043.223. Het verschil is € 231.048 nadelig. De gerealiseerde opbrengsten van de ozb niet-woningen zijn hiermee fors lager uitgevallen dan begroot. Hiervoor zijn een aantal redenen. Voor een deel komt dit door verlaging van WOZ-waarden naar aanleiding van bezwaar- en beroepsschriften. Ook is er onvoldoende rekening gehouden met leegstand, maar grotendeels ontstaat het effect doordat er bij de begroting 2020 achteraf is uitgegaan van een veel te hoge WOZ-waarde doordat de exacte waarden op het moment van vaststellen van de begroting 2020 nog niet bekend waren. Precariobelasting Gemeenten mogen tot uiterlijk 1 januari 2022 nog precariobelasting ondergronds heffen. Bijkomend is bepaald dat het gehanteerde tarief per 1 januari 2016 niet meer aangepast mag worden. Dit betekent dat het gehanteerde tarief 2020 bevroren is op het tarief van 2016 zijnde € 2,79.
Naar aanleiding van de overeenstemming met Liander in 2019 zijn de precario inkomsten voor 2020 naar beneden bijgesteld. De geraamde opbrengsten voor 2020 bedragen € 744.930 na bijstelling. De gerealiseerde inkomsten voor 2020 bedragen € 774.270. Dit resulteert in een voordeel van € 29.340. Dit voordeel ontstaat met name door de bovengrondse precario inkomsten die zijn ontvangen. Deze inkomsten zijn vooraf lastig in te schatten. Afvalstoffenheffing De gerealiseerde inkomsten bedragen € 1.168.955 in 2020. De geraamde opbrengst was € 1.205.245. Het verschil is € 36.290 nadelig. Dit komt met name doordat het tarief van de afvalstoffenheffing enkel is verhoogd met het inflatiepercentage (+2%), terwijl in de begroting rekening is gehouden met een groei van de inkomsten van circa +3%. In onderstaand overzicht zijn de gehanteerde tarieven ten opzichte van het voorgaande belastingjaar gepresenteerd. Tarieven afvalstoffenheffing
Realisatie 2019
Realisatie 2020
Verschil in percentage
Eenpersoonshuishouden
€ 179,62
€ 183,21
+2,00%
Meerpersoonshuishouden
€ 264,05
€ 269,33
+2,00%
Kostendekkendheid afvalstoffenheffing De afvalstoffenheffing wordt berekend op basis van het principe 100% kostendekkendheid. De kosten voor het ophalen van huisvuil, klein chemisch afval, toerekening kosten van beleidsregie en btw worden doorbelast in het tarief. Op basis van de gerealiseerde baten (lager dan begroot) en lasten (hoger dan begroot) laat de kostendekkendheid van de afvalstoffenheffing een nadelig resultaat zien van € 228.020. Aangezien er ultimo 2020 geen egalisatievoorziening voor de afvalstoffenheffing aanwezig is kan het tekort niet verrekend worden. Het tekort komt dan ook volledig ten laste van de exploitatie 2020.
Jaarstukken 2020
81
Gemeente Laren
In onderstaand overzicht is het dekkingsoverzicht gepresenteerd. Kostendekkendheid afvalstoffenheffing
Begroting 2020 voor wijziging
Begroting 2020 na wijziging
Realisatie 2020
Saldo
Saldo
Saldo
-
-
5.895
1.064.706
1.064.706
1.061.956
223.588
223.588
224.288
1.288.294
1.288.294
1.292.139
Uren BEL-combinatie (2.1)
15.805
15.805
15.805
Uren BEL-combinatie (7.3)
10.088
10.088
21.730
Kwijtscheldingen (6.3)
35.000
35.000
52.847
Toerekening overhead
13.886
13.886
20.349
1.363.073
1.363.073
1.402.870
-12.972
-12.972
-5.895
-1.205.245
-1.205.245
-1.168.955
Lasten zwerfafval (2.1) Lasten afval (7.3) BTW (21%) Netto kosten (excl. uren en overhead)
Totale kosten (incl. uren en overhead) Opbrengsten zwerfafval (2.1) Opbrengsten afvalstoffenheffing (7.3) Overige opbrengsten en leges (7.3)
-
-
-
-1.218.217
-1.218.217
-1.174.850
Resultaat voor mutatie egalisatie
144.856
144.856
228.020
Tariefegalisatie afvalstoffenheffing
-
-
-
Resultaat na mutatie egalisatie
144.856
144.856
228.020
89%
89%
84%
Totale inkomsten
Dekkingspercentage voor mutatie
Rioolheffing De gerealiseerde inkomsten bedragen € 1.041.460 in 2020. De geraamde opbrengst was € 1.195.700. Het verschil is € 154.240 nadelig. Dit komt voornamelijk doordat het tarief van de rioolheffing in 2020 enkel is verhoogd met de inflatiecorrectie, terwijl een stijging van 11% nodig was geweest om de begrote inkomsten te kunnen realiseren. Anderzijds vallen de lasten in 2020 ook fors lager uit. Dit komt met name doordat er sprake is van een rentevoordeel in de kapitaallasten en minder directie uren zijn geschreven op het taakveld riolering. De lagere lasten compenseren grotendeels het nadeel van de lagere inkomsten. In onderstaand overzicht zijn de gehanteerde tarieven ten opzichte van het voorgaande belastingjaar gepresenteerd. Tarieven rioolheffing
Realisatie 2019
Realisatie 2020
Verschil in percentage
Eenpersoonshuishouden
€ 116,35
€ 118,67
+1,99%
Meerpersoonshuishouden
€ 199,27
€ 203,25
+2,00%
Niet-woningen
€ 199,27
€ 203,25
+2,00%
Kostendekkendheid rioolheffing De kosten voor de exploitatie van de riolering, de inzet van het personeel, het onderhoud van de objecten, toerekening van kosten van beleidsregie, de kosten van straatreiniging en de btw worden doorbelast in het tarief. De vervuiler/gebruiker betaalt. Op basis van de gerealiseerde baten en lasten laat de kostendekkendheid van de rioolheffing een nadelig resultaat zien van € 145.267. Om een volledige kostendekkendheid te realiseren wordt het nadelig resultaat, voor zoveel als mogelijk, gedekt via de egalisatievoorziening rioolheffing. Aangezien de voorziening niet het totale tekort kan dekken komt het restant van € 59.486 ten laste van de exploitatie in 2020. Door de vrijval bedraagt de egalisatievoorziening rioolheffing nihil per einde 2020. In het overzicht op de volgende pagina is het dekkingsoverzicht gepresenteerd.
Jaarstukken 2020
82
Gemeente Laren
Kostendekkendheid rioolheffing
Begroting 2020 voor wijziging
Begroting 2020 na wijziging
Realisatie 2020
Saldo
Saldo
Saldo
Lasten straatreiniging (2.1)
97.643
97.643
96.483
Kapitaallasten riolering (7.2)
178.113
178.113
139.172
Overige lasten riolering (7.2)
322.840
448.150
394.076
BTW (21%)
89.112
114.091
100.111
Netto kosten (excl. uren en overhead)
687.708
837.997
729.842
Uren BEL-combinatie (2.1)
105.987
105.987
78.073
Uren BEL-combinatie (7.2)
127.664
127.664
91.253
-
-
38.941
237.510
237.510
248.618
Totale kosten (incl. uren en overhead)
1.158.869
1.309.158
1.186.727
Opbrengsten rioolheffing (7.2)
-1.195.700
-1.195.700
-1.041.460
Dotatie voorziening (V.93202) Toerekening overhead
Overige opbrengsten en leges (7.2) Totale inkomsten Resultaat voor mutatie egalisatie Voorziening riolering (V.93202) Resultaat na mutatie egalisatie Dekkingspercentage voor mutatie
-
-
-
-1.195.700
-1.195.700
-1.041.460
-36.832
113.458
145.267
-
-
-85.781
-36.832
113.458
59.486
103%
91%
88%
Kwijtschelding De gemeente Laren volgt voor haar kwijtscheldingsbeleid de landelijk, door de rijksoverheid, gehanteerde normen voor het netto besteedbaar inkomen (= 100% bijstandsnorm). De gemeentelijke leidraad Invordering geldt hiervoor als basis. Voor het geautomatiseerd beoordelen van kwijtscheldingsverzoeken maakt de gemeente gebruik van de diensten van het Inlichtingenbureau (samenwerkingsstichting VNG en SZW). Deze stichting helpt gemeenten bij het toetsen of iemand die vorig jaar kwijtschelding heeft kregen ook dit jaar voor kwijtschelding in aanmerking komt. Het Inlichtingenbureau vergelijkt de gegevens over inkomen en vermogen die afkomstig zijn van het UWV, de RDW en de belastingdienst. De uitkomsten worden vergeleken met de normen voor het netto besteedbaar inkomen. Hieruit volgt of betrokkene voldoende betalingscapaciteit en/of vermogen heeft of niet. Als betrokkene onvoldoende betalingscapaciteit en/of vermogen heeft dan wordt de belastingaanslag automatisch kwijtgescholden. Zolang de toets positief uitvalt, wordt aan belastingschuldige op geautomatiseerde wijze kwijtschelding verleend. Zo krijgen burgers minder te maken met onnodige administratieve handelingen, kunnen kwijtscheldingsverzoeken sneller worden afgehandeld en wordt goed gebruik gemaakt van inkomensondersteunende maatregelen. Kwijtschelding
Belastingjaar Belastingjaar Belastingjaar 2018 2019 2020
Geautomatiseerde kwijtschelding
118
124
123
- waarvan automatisch toegewezen
58
83
97
- waarvan automatisch afgewezen
60
41
26
Handmatige aanvragen
125
87
50
- waarvan volledig toegekend
93
58
39
- waarvan gedeeltelijk toegekend
1
6
-
- waarvan afgewezen
31
23
11
In 2020 is voor een bedrag van € 52.847 aan kwijtscheldingen verleend (2019: € 51.884).
Jaarstukken 2020
83
Gemeente Laren
Lokale lastendruk Om de lokale lastendruk te berekenen is uitgegaan van de verordeningen die in 2020 van toepassing zijn. De OZB is berekend op basis van de gemiddelde WOZ-waarde in de betreffende gemeente. Uit onderstaande grafieken blijkt dat de lokale woonlasten in Laren in 2020 hoger liggen dan het gemiddelde van Nederland. Lokale lastendruk eenpersoonshuishouden € 1.200 € 1.000 € 800
€ 119
€ 211
€ 183
€ 142
€ 94 € 184
€ 600 € 400
€ 219 € 226
€ 710
€ 688 € 434
€ 200
€ 306
€Laren
Blaricum
OZB eigendom woning
Eemnes
Afvalstoffenheffing
Nederland Rioolheffing
Lokale lastendruk meerpersoonshuishouden € 1.400 € 1.200 € 1.000 € 800
€ 203
€ 211
€ 269
€ 283
€ 188
€ 400
€ 196
€ 347
€ 600
€ 287 € 710
€ 688 € 434
€ 200
€ 306
€Laren
Blaricum
OZB eigendom woning
Eemnes
Afvalstoffenheffing
Nederland Rioolheffing
Figuur 1 Bron: https://www.waarstaatjegemeente.nl/dashboard/Dashboard/Gemeentelijke-financiën/
Jaarstukken 2020
84
Gemeente Laren
Kostendekkendheid leges De inkomsten van leges dienen in totaal niet hoger te zijn dan de kosten die daarvoor gemaakt worden. In totaliteit dekken de inkomsten uit leges 33% van de gemaakte kosten. Zie onderstaand de opstelling hiervan per titel. Begroting
Realisatie
2020
2020
Saldo
Saldo
Lasten taakveld(en), incl. (omslag)rente
618.456
498.787
Overhead
409.268
694.426
BCF - BTW
4.095
1.459
Totaal lasten (A)
1.031.819
1.194.671
Legesopbrengsten
171.620
135.500
Totaal baten (B)
171.620
135.500
Begroting
Realisatie
2020
2020
Saldo
Saldo
Lasten taakveld(en), incl. (omslag)rente
665.829
646.006
Overhead
414.169
445.273
BCF - BTW
38.900
45.613
Totaal lasten (A)
1.118.898
1.136.893
Legesopbrengsten
596.500
646.510
Totaal baten (B)
596.500
646.510
Begroting
Realisatie
2020
2020
Titel 1 Burgerzaken leges Berekening kostendekkendheid van de leges
Titel 2 Bouwleges (wabo) Berekening kostendekkendheid van de leges
Titel 3 Overige leges (evenementen en horeca) Berekening kostendekkendheid van de leges
Saldo
Lasten taakveld(en), incl. (omslag)rente
26.443
26.443
Overhead
12.121
4.839
BCF - BTW
2.999
2.999
Totaal lasten (A)
41.563
34.281
Legesopbrengsten
2.000
1.653
Totaal baten (B)
2.000
1.653
Totaal lasten titel 1 t/m 3 (A)
2.192.280
2.365.846
Totaal baten titel 1 t/m 3 (B)
773.119
783.663
1.419.161
1.582.183
35%
33%
Totaal saldo titel 1 t/m 3 (A - B) Totale kostendekkendheid titel 1 t/m 3 (B / A * 100%)
Jaarstukken 2020
85
Gemeente Laren
Paragraaf B - Weerstandsvermogen en risicobeheersing Algemeen Door de Raad van Laren is een voorstel vastgesteld om te komen tot een verdere verdieping aan het risicomanagement van de gemeente Laren. De gemeente wil op een gestructureerde wijze risico’s beheersen en eventuele risico’s bewust nemen. Om die reden is het van belang om inzicht te hebben in eventuele grote financiële tegenvallers die bij de risico’s horen en het beschikbare weerstandsvermogen om deze risico’s op te vangen. Conform het BBV komt in deze paragraaf de volgende informatie aan de orde: - Beleid inzake weerstandscapaciteit en de risico’s; - Inventarisatie van de risico’s; - Inventarisatie van de weerstandscapaciteit; - Confrontatie risico’s met beschikbaar weerstandsvermogen.
Beleid inzake weerstandscapaciteit en de risico’s Het beleid is vastgelegd in de “Nota Risicomanagement en weerstandsvermogen Blaricum, Eemnes, Laren en BEL Combinatie”. Deze nota is door het college vastgesteld. Begrippen In de nota zijn de volgende begrippen gedefinieerd: Begrip
Toelichting
Weerstandscapaciteit
Dit zijn de middelen en de mogelijkheden waarover een gemeente beschikt of kan beschikken om niet begrote kosten te dekken.
Risico’s
Een risico is een kans op het optreden van een positieve dan wel negatieve gebeurtenis van materieel belang die niet voorzien is in de begroting van enig jaar.
Weerstandsvermogen
Dit is de relatie tussen de weerstandscapaciteit en de risico’s die zich binnen de gemeente kunnen manifesteren
Risicomanagement
Het identificeren en kwantificeren van risico’s en het bepalen van activiteiten die de kans van optreden van de risico’s en/of de gevolgen van de risico’s beheersbaar houdt.
Beheersmaatregelen
Het stelsel van maatregelen en procedures die worden genomen om de onderkende risico’s te ondervangen dan wel om de opkomende risico’s te signaleren en het effect hiervan te beperken.
Cyclische aanpak Gekozen is voor een cyclische aanpak bij het risicomanagement. In de nota risicomanagement zijn de volgende fasen beschreven: Fase
Activiteiten
1. Kaderstelling en strategie
Het vastleggen van de kaders in de nota risicomanagement en weerstandsvermogen Inventariseren van de potentiële risico’s en deze vastleggen in een risicokaart. Een samenvatting van het resultaat wordt in deze paragraaf weergegeven. Per risico wordt inzicht gegeven in de kans dat een risico zich voordoet (verdeeld in 5 klassen) en het inschatten van het financiële gevolg (verdeeld in 5 klassen). De kans vermenigvuldigt met het financieel gevolg bepaalt de risico-score.
2. Risicoanalyse
Jaarstukken 2020
86
Gemeente Laren
Fase
Activiteiten
3. Beheersmaatregelen
Om de risico’s af te dekken worden beheersmaatregelen gedefinieerd en wordt een risico-eigenaar benoemd. Voor het omgaan met risico’s zijn een aantal basisstrategieën: Accepteren, reduceren, elimineren of overdragen/verzekeren
4. Monitoren en toetsen 5. Toezicht en toetsen 6. Continue verbetering
In deze fase wordt informatie verstrekt, worden ontwikkelingen in beeld gebracht en resultaten beoordeeld. Risico’s worden (mede in het kader van interne controle) in verband gebracht met de beheersmaatregelen en het beschikbare weerstandsvermogen. Op basis van (tussentijdse) resultaten kan beleid en methodiek worden bijgesteld.
Rolverdeling De volgende actoren hebben een rol bij risicomanagement: - De raad stelt het beleid vast en stelt de paragraaf weerstandsvermogen in de begroting en jaarrekening vast. Het college ziet toe op een juiste uitvoering van risicomanagement en de verantwoording daarover. - Het management en het ambtelijk apparaat van de gemeente zijn verantwoordelijk voor de uitvoering van het risicomanagement waarbij het identificeren van de risico’s en het uitvoeren van beheersmaatregelen de kern vormt. Ratio weerstandsvermogen Om het weerstandsvermogen in relatie tot de risico’s te kunnen beoordelen is een ratio weerstandsvermogen gedefinieerd: Beschikbare weerstandscapaciteit
= Ratio weerstandsvermogen
Benodigde weerstandscapaciteit De gemeente streeft er naar om deze ratio boven de 2 te houden. Dat betekent dat de gekwantificeerde risico’s minimaal dubbel gedekt worden door het aanwezige weerstandsvermogen.
Inventarisatie van de risico’s Bij de inventarisatie van de risico’s zijn 14 risico’s geïdentificeerd. Hieronder worden alle risico’s met een geschat financieel effect van € 20.000 of meer genoemd en toegelicht die tot het moment van aanbieden van de begroting bekend zijn. Het financieel effect is berekend door de kans te vermenigvuldigen met het ingeschatte financiële gevolg. ‘KANS’ * Financieel gevolg Klasse
Kwantiteit
Klasse
Financiële gevolg
1 2 3 4 5
10% 30% 50% 70% 90%
1 2 3 4 5
€ 2.000 € 20.000 € 100.000 € 180.000 € 1.000.000
Hierbij is onderscheid gemaakt in structurele financiële gevolgen en incidentele financiële gevolgen. Als het nodig is kan van dit model worden afgeweken voor zover en als een bepaald risico de maximaal in dit model bereikbare waarde van € 900.000 overstijgt. Dit wordt separaat bij het benoemde risico aangegeven (zie risico inzake decentralisatie). Gezien de risico’s zoals benoemd en de te verwachten omvang van deze risico‘s, ook afgezet tegen de omvang van de Larense reguliere begroting, is het niet waarschijnlijk dat een dergelijk risico zich zal voordoen.
Jaarstukken 2020
87
Gemeente Laren
Risico-inventarisatie: Risico
Omschrijving risico
Programma 1: Bestuurszaken Wachtgeld wethouders Wethouders tot 65 jaar hebben na beëindiging van het wethouderschap recht op wachtgeld. Risico doet zich voor op moment van eventuele ziekte, collegecrisis en bij het einde van de raadsperiode 2018-2022 Te weinig invloed als Doordat Laren slechts een beperkt kleine gemeente op stemrecht heeft, kan zij majeure begroting en plannen ontwikkelingen niet tegenhouden. Hierbij van gemeenis het van belang dat Laren zich sterk blijft schappelijke regelingen profileren in de verschillende Algemene en Dagelijkse Besturen (AB en DB). Programma 3: Openbare orde en veiligheid Rampen Risico dat op grondgebied van Laren zich een ramp voordoet Programma 7: Sociaal Domein Decentralisatie Door de onbekendheid op dit terrein Jeugdzorg, AWBZ, bestaat het risico onvoldoende budget te Regeling onderkant hebben voor de nieuwe taken van de arbeidsmarkt gemeente. Tekort 2018 bedroeg een bedrag van circa € 500.000,- (2019 nnb). Open-einde regelingen Vanuit de economische crisis is in het recente verleden het aantal aanvragen op diverse verstrekkingen toegenomen. Vanuit de verbetering van de economische omstandigheden lijkt een lichte teruggang waar te nemen. Kwijtschelding m.b.t. Door de economische crisis is het beroep gemeentelijke op kwijtschelding toegenomen.
Dit risico is belastingen gelet op de huidige verbeterende economische situatie en lichte afname van de werkloosheid wellicht iets aan het verminderen.
Jaarstukken 2020
Beheersmaatregel
Risicoscore
Financieel effect in € Structureel Incidenteel
Voorziening wachtgelden. Jaarlijkse actualisatie, is uitgevoerd in 2020.
3*4
90.000
Tijdig reageren op begrotingen van gemeenschappelijke regelingen door gezamenlijk optreden van de Gooise gemeenten. Waar mogelijk gezamenlijk optreden met andere kleine partijen. Extra aandacht voor relatief nieuwe GR-en en wijzigingen, m.n. qua bijdrage en stemrecht.
2*5
Verzekeringen en adequate crisisbeheersingsorganisatie, waardoor we gevolgen kunnen beperken.
1*5
Van het totaal budget ad circa 7 miljoen lasten, zoals opgenomen in de begroting 2020, wordt een risico gezien van 20%; zijnde een bedrag van € 1.400.000,-
300.000
100.000
500.000
Adequate monitoring ontwikkeling aanvragen. Monitoren of het ministerie SZW de regeling voor het eigen risico niet verder gaat wijzigen.
2*5
300.000
Goede inschatting aantal kwijtscheldingen.
2*3
30.000
88
1.400.000
Gemeente Laren
Risico Wmo verstrekkingen
Omschrijving risico
De Wmo verstrekkingen betreffen een open einde regeling. De verstrekking van huishoudelijke hulp, vervoermiddelen, rolstoelen, woonvoorziening worden jaarlijks geraamd op basis van de uitgaven van achterliggende jaren. In enig jaar kunnen de lasten echter de begrote bedragen overschrijden, zonder dat de gemeente dit kan beïnvloeden. Programma 8: Bouwen, wonen, milieu en duurzaamheid Planschade Het risico van planschade is momenteel beperkt. Vooraf wordt op basis van een inschatting bepaald wat de eventueel mogelijke planschade zou kunnen zijn. Deze schade dient verdisconteerd te worden in bijv. de aankoop van de grond. Planschade blijft daardoor een financiële risicofactor. In Laren valt hierbij momenteel te denken aan ontwikkelingen rond een tankstation. Bodemverontreiniging Bij herontwikkeling van “binnenstedelijke locaties” is er kans op het aantreffen van bodemverontreiniging. Daarnaast geeft het stroomgebied van de Gooiergracht extra risico’s. In het buitengebied /boswordt de gemeente soms geconfronteerd met illegale stort van gevaarlijke stoffen. De kosten komen dan voor rekening van de gemeente. Ontwikkeling Crailo Door gemeenten Hilversum, Gooise noord/zuid Meren en Laren (10% aandeel) worden de genoemde locaties van de provincie Noord Holland overgenomen om deze te ontwikkelen. De koopsom bedraagt circa 33 miljoen (te betalen over 12 jaar)
Jaarstukken 2020
Beheersmaatregel
Risicoscore
Inzetten op verdere vraag-gestuurde gesprekken met de klant waarbij de kracht van de omgeving optimaal benut wordt. Adequate monitoring ontwikkeling van de aanvragen en afgegeven beschikkingen.
2*4
Financieel effect in € Structureel Incidenteel 54.000
Voor ieder particulier initiatief zal een anterieure overeenkomst worden afgesloten waarin in ieder geval de kosten voor eventuele planschade zijn opgenomen voor rekening van de initiatiefnemer. Voor elke wijziging van een bestemmingsplan moet een inschatting van mogelijke planschade opgenomen worden. Deze inschatting van schade zal in de aankoopprijs van de grond opgenomen moeten worden.
1*5
100.000
Bodembeleid en bodemkwaliteit kaart moeten upto-date zijn. Afstemming met betrokkenen over de afhandeling van de verontreiniging van de gronden en Gooiergracht vanuit de GR GVE. Door waterschap wordt verontreiniging ter hand genomen. Er wordt onderzoek gedaan naar stroomgebied Gooiergracht.
1*4
Inrichten goed projectmanagement binnen GEM Crailo B.V. Strakke ontwikkel- en verkoopplanning opstellen. Regelmatig beoordelen jaarplannen / GREX.
89
18.000
18.000
PM zie toelichting separaat **
Gemeente Laren
Risico
Omschrijving risico
Programma Algemene dekkingsmiddelen Garanties Sociale Na de overdracht van het gemeentelijk woningbouw woningbedrijf aan de aan de plaatselijke woningbouwverenigingen zijn ook leningen onder dit woningbezit overgenomen door de WbV’s. Deze leningen heeft de gemeente Laren voor 100% als 2e achtervang geborgd. Het betreft, inclusief nieuw aangegane waarborgen een bedrag van circa € 15,21 mln. Algemene Uitkering uit De exacte hoogte van de algemene gemeentefonds uitkering (AU) wordt pas na afsluiten van het rekeningjaar bekend. Dit houdt in dat wij altijd met ramingen moeten werken, hetgeen inherent een risico inhoudt. Zelfs tussen opeenvolgende officiële bekendmakingen doen zich grote fluctuaties voor. In 2019 / 2020 had dit voort kunnen komen vanuit een nieuw verdeelmodel. Programma Overhead Aansprakelijkheid Het bestuur wordt aansprakelijk gesteld voor schade die ontstaat ten gevolge van nalatigheid in de uitvoering van haar publieke taak. Dit kan op verschillende terreinen zich voordoen. Belastingen Bij toepassing van de belastingwetgeving (BTW, BCF Loonheffing (WKR) etc.) kunnen verschillen van inzicht en/of interpretatie ontstaan of kunnen de regels onjuist worden toegepast. Dit kan leiden tot een naheffing van de zijde van de fiscus. Gelet op de steeds wijzigende regels kan de gemeente een naheffing opgelegd krijgen (incl. boete).
Beheersmaatregel
Risicoscore
Financieel effect in € Structureel Incidenteel
Monitoring van financiële ontwikkelingen aan de hand van jaarrekening en begroting. Risico is als klein aan te merken, 1e achtervang is bij Waarborgfonds Sociale Woningbouw (WSW) met een vermogen van 84 miljard.
3*3
50.000
Bewaking en actualisatie van de parameters die de hoogte van de algemene uitkering bepalen. Berichtgeving uit Den Haag over de ontwikkelingen rond het gemeentefonds nauwlettend volgen.
2*5
Goede bedrijfsvoering en goede inspectie. Meduation. `goede communicatie aan de voorkant. Aansprakelijkheidsverzekering.
1*5
100.000
Door P&C (btw) en P&O (Loonheffing) goed volgen van wijzigingen in de belastingregels. Afstemmen met belastingdienst over het t.z.t. eventueel regelen van “horizontaal toezicht” o.b.v. met hen te maken afspraken.
2*4
54.000
300.000
€ 1.502.000
Jaarstukken 2020
90
€ 1.912.000
Gemeente Laren
** GEM Crailo B.V. Achtergrond De colleges van Hilversum, Laren en Gooise Meren hebben in 2017 onderzocht of zij gezamenlijk de gronden van Crailo konden aankopen van de provincie Noord-Holland t.b.v. een mogelijke planontwikkeling. In de raadbijeenkomst van 18 december 2017 heeft de raad zich positief uitgesproken over de aankoop van Crailo door de drie gemeenten. De gemeenteraden van Hilversum, Laren en Gooise Meren hebben het Ambitiedocument: Buurtschap Crailo en de Intergemeentelijke grondexploitatie Crailo, met inachtneming van de moties en amendementen, als kaders voor de gebiedsontwikkeling vastgesteld en hun zienswijzen en bedenkingen op de Samenwerkingsovereenkomst Gebiedsontwikkeling Crailo en de oprichting van GEM Crailo BV kenbaar gemaakt. Op 21 december 2017 hebben gemeenten onderling de Samenwerkingsovereenkomst Gebiedsontwikkeling Crailo gesloten en de Koopovereenkomst Locatie Crailo getekend, waarmee de gronden van Crailo zijn aangekocht van de provincie Noord-Holland. De gebiedsontwikkeling zal in opdracht van de gemeenten worden uitgevoerd door GEM Crailo B.V. GEM Crailo B.V. is – met het passeren van de Akte van oprichting bij de notaris – op 1 mei 2018 opgericht om de samenwerking tussen de drie gemeenten in het kader van de gebiedsontwikkeling Crailo te faciliteren. De gemeenten zijn (enig) aandeelhouders van deze besloten vennootschap.
Op 1 mei 2018 is tevens de directeur-bestuurder van GEM Crailo BV aangesteld. De juridische relatie tussen de drie gemeenten en GEM Crailo BV is in 2018 nader geregeld in: - de Aandeelhoudersovereenkomst (17 juli 2018) - de Akte van toetreding (17 juli 2018), waarmee GEM Crailo BV is toegetreden tot de Samenwerkingsovereenkomst Gebiedsontwikkeling Crailo. In artikel 4 van de Akte van toetreding is volmacht aan de directeur van GEM Crailo BV verstrekt is om feitelijke en rechtshandelingen te verrichten met betrekking tot de gemeentelijke eigendommen gelegen in het plangebied. Na oprichting heeft GEM Crailo in 2018 een kredietfaciliteit van 20 mln. aangevraagd bij de BNG. Inmiddels heeft de BNG deze kredietfaciliteit aan GEM Crailo BV verstrekt en wordt reeds deels gebruikt t.b.v. de eerste te maken kosten onder de Grondexploitatie. De gemeente Gooise Meren en de gemeente Hilversum staan ieder voor 9 miljoen borg en de gemeente Laren voor 2 miljoen o.b.v. aandeel in de GEM Crailo BV. In maart 2021 is de geactualiseerde Intergemeentelijke grondexploitatie 2020 als onderdeel van het Jaarplan 2021 van GEM Crailo BV vastgesteld door de Algemene Vergadering (van aandeelhouders) van GEM Crailo BV. Samenvatting - De gemeente Laren heeft samen met de gemeenten Gooise Meren en Hilversum de gebiedsontwikkeling Crailo met een waarde van grofweg € 75 mln.
ter hand genomen (lasten plusminus € 75 mln., baten iets hoger met dus een verwacht klein winstgevend resultaat). - De gemeente Laren is voor 10% aandeelhouder in de uitvoerende besloten vennootschap GEM Crailo BV. - De gronden en opstallen in het plangebied zijn ultimo 2020 in eigendom overgedragen aan de GEM Crailo BV onder dezelfde condities als die dor de gemeente met de Provincie overeengekomen zijn. - De gemeente Laren staat voor 10% (€ 2 mln.) borg voor de door GEM Crailo BV bij de BNG aangetrokken kredietfaciliteit.
Jaarstukken 2020
91
Gemeente Laren
Risico’s 1. Strikt genomen beperkt het Larense risico zich tot de deelneming in de BV (10%). Het risico van deze deelneming hangt nauw samen met (het resultaat van) de intergemeentelijke grondexploitatie, de daarin opgenomen risico- en gevoeligheidsanalyse (o.b.v. de Risman risico methodiek) en de door GEM Crailo BV ter zake genomen en te nemen beheersmaatregelen incl. de (nadere) inrichting van de governance structuur. a. De in maart 2021 door de Algemene Vergadering (van aandeelhouders) als onderdeel van het Jaarplan 2021 vastgestelde geactualiseerde grondexploitatie kent een winstgevende eindwaarde per 31 december 2029 van 2,9 miljoen en een winstgevende contante waarde per 1 januari 2021 van 2,34 miljoen. b. In de intergemeentelijke grondexploitatie is een risico- en gevoeligheidsanalyse opgenomen. Op de risico’s (kansen en bedreigingen) is na bepaling risico's o.b.vc de Risman-analyse een zogenaamde Monte-Carlo analyse toegepast, waarin aan elk risico een bandbreedte en een kansverdeling is toegekend. De Monte-Carlo analyse is daarmee een integrale simulatie van alle benoemde kansen en bedreigingen. GEM Crailo BV beschikt niet over een eigen weerstandsvermogen ter dekking van financiële consequenties van zich manifesterende risico’s. c.
De governance-structuur van Gem Crailo BV lijkt in overeenstemming met de fase, waarin de operationalisering van GEM Crailo BV en planontwikkeling en –uitvoering op 1 januari 2021 verkeren (zie verder punt 3d). 2. Onverlet de risico’s genoemd onder 1a t/m 1c melden wij het volgende: a. (Fiscale) grondrouting Rekening houdend met de op grond van het nog vast te stellen bestemmingsplan uitgeefbare (rode) gronden en niet uitgeefbare gronden (grijs voor wegen en pleinen etc. en blauw/groen voor plantsoenen en waterpartijen etc.) zijn vele scenario’s denkbaar met betrekking tot de grondrouting. Er is immers sprake van 3 fiscale regimes (BTW, BTWcompensatiefonds en Overdrachtsbelasting) en van diverse partijen (Provincie, gemeenten, GEM Crailo BV, projectontwikkelaar en eindafnemer/belegger). Veel scenario’s leidt mogelijk tot onnodige complexiteit; reden waarom GEM Crailo BV nader overleg heeft gepleegd met de belastingdienst welk overleg heeft geleid tot een ruling met de Belastingdienst, welke (risico-mijdend) in de grondexploitatie is verwerkt. b. Beheer gemeentelijke gronden Voor het beheer en onderhoud van de gemeentelijke gronden is door GEM Crailo BV gewerkt cf. een beheersovereenkomst.
Deze overeenkomst dient zowel rekening te houden met de mogelijke risico’s (fiscaal, juridisch, verzekeringstechnisch etc.), die de gemeenten als grondeigenaar lopen, als met de mogelijke lasten en baten die daaruit voortvloeien. Deze lasten en baten van beheer en onderhoud zijn overigens voorzien in de intergemeentelijke grondexploitatie. De gemeenten kunnen deze lasten en baten dan ook declareren bij GEM Crailo BV. De voorgenomen ruling met de Belastingdienst heeft ertoe geleid dat de gemeenten gronden in eigendom overdragen hebben aan de GEM Crailo BV ultimo 2020.. De risico’s (en beheersmaatregelen) vermeldt onder de punten 3a en 3b kunnen op basis van het door GEM Crailo BV beschikbaar gestelde materiaal niet nader gekwantificeerd worden in termen van kans maal impact. Om deze reden vermelden wij het totale risico van de deelneming in GEM Crailo BV in de jaarrekening 2020 als PM.
Jaarstukken 2020
92
Gemeente Laren
Inventarisatie van de weerstandscapaciteit De weerstandscapaciteit bestaat uit structurele weerstandscapaciteit en incidentele weerstandscapaciteit. Structurele weerstandscapaciteit De structurele weerstandscapaciteit (in de exploitatie) bestaat uit de volgende onderdelen: Nr Post 1 Onroerende Zaakbelasting (onbenutte belastingcapaciteit) 2 Rioolrechten 3 Afvalstoffenheffing 4 Leges en andere heffingen 5 Onvoorzien Totaal structureel weerstandsvermogen
Bedrag € 2.167.000 € 0 € 0 € 0 € 45.000 € 2.212.000
Toelichting 1. Onroerende Zaakbelasting De onbenutte belastingcapaciteit zijn de extra structurele middelen die gegenereerd kunnen worden door de OZB te verhogen. De onbenutte belastingcapaciteit wordt berekend door de maximale belastingtarieven te vergelijken met de belastingtarieven in de gemeente. Voor de maximale belastingtarieven wordt gebruik gemaakt van de normen voor het zogenaamde artikel 12-beleid. Een gemeente met een artikel 12-status is een Nederlandse gemeente die onder financiële curatele is gesteld door het Rijk vanwege een structureel slechte financiële situatie. Deze gemeenten moeten hun tarieven verhogen tot een “redelijk peil eigen heffingen”, willen zij in aanmerking kunnen komen voor rijkssteun. De actuele normen voor dit artikel 12-beleid staan steeds in de circulaire Gemeentefonds. Het laatst opgegeven percentage is berekend op 0,1809% Categorie Eigenaren woning
Rekentarieven OZB 0,1809
Gemiddeld tarief OZB Laren 0,1241
Het verschil van 0,0567 afgezet tegen de totale waarde van de woningen en niet-woningen ten bedrage van € 3.817.548.500 geeft een berekend onbenutte capaciteit in 2020 van € 2.167.000. Theoretisch biedt dit ruimte voor een extra tariefsverhoging. Deze wordt vanaf 2022 lager i.v.m. verhoging OZB-tarieven in 2021. 2. Rioolrechten Het College streeft kostendekkend van de op te leggen leges bij haar inwoners na. In 2020 is vanuit de heffing de kostendekkendheid niet gehaald, dekking riool is uitgekomen op 88%. Meer / minder opbrengsten worden verrekend met de hiervoor aanwezige bestemmingsreserve (voorheen egalisatiereserve). 3. Afvalstoffenheffing Het College streeft kostendekkend van de op te leggen leges bij haar inwoners na. In 2020 is vanuit de heffing de kostendekkendheid niet gehaald, dekking kosten afvalinzameling is uitgekomen op 84%. Meer / minder opbrengsten worden verrekend met de hiervoor aanwezige bestemmingsreserve (voorheen egalisatiereserve). 4. Leges en andere heffingen De tarieven voor de bouwleges en overige legesheffingen geschieden op basis 100% kostendekkendheid. 5. Onvoorzien n de begroting is een post onvoorzien voor incidentele uitgaven ad € 45.000 opgenomen. Er mag alleen van de post onvoorzien gebruik gemaakt worden als er sprake is van de drie O’s: Onvoorzienbaar, Onvermijdelijk en Onuitstelbaar. ten laste van dit budget zijn geen uitgaven gedaan.
Jaarstukken 2020
93
Gemeente Laren
Incidentele weerstandscapaciteit De incidentele weerstandscapaciteit is het bedrag wat in de reservepositie vrij aanwendbaar is. In het onderstaande overzicht wordt de stand gegeven conform de jaarrekening 2016, met daaronder de toelichting daarop. Nr. Reserve 1 Algemene reserve 2 Bestemmingsreserves (niet geoormerkt) Totaal reserves 3 Stille reserves Totaal incidenteel weerstandsvermogen
Stand 31/12/2020 € 4.318.003 €0 € 4.318.003 € 7.664.962 € 11.982.965
Toelichting 1. Algemene reserve Deze reserve is bedoeld voor het opvangen van onvoorziene uitgaven voortvloeiende uit: - opkomende verplichtingen - calamiteiten - het opvangen van rekeningtekorten Per 31 december 2020 is de berekende stand algemene reserve: € 4.318.003,-. 2. Vrij besteedbare deel van de bestemmingsreserves De bestemmingsreserves nemen een bijzondere plaats in. De Raad heeft de bestemming van deze reserves vastgelegd. In die zin kunnen de saldi niet zonder meer bij het beschikbare weerstandsvermogen worden opgeteld. Anderzijds is de raad bevoegd om de bestemming van reserves te wijzigen. Bij grote calamiteiten, waarbij het vrij aanwendbare deel van de algemene reserve niet toereikend is, kan de raad besluiten ook bestemmingsreserves anders in te zetten. Voor de berekening van het weerstandsvermogen wordt voorgesteld alleen reserves mee te nemen die niet beklemd (vanwege rentetoerekening) of geoormerkt zijn. Na besluitvorming jaarrekening 2019 zijn er geen reserves meer die hieraan voldoen. 3. Stille reserves De stille reserves betreffen een aantal onroerende zaken die (voor een groot deel) zijn afgeschreven.
Per object wordt de WOZ-waarde (peildatum 1 januari 2019), gecorrigeerd met aanwezige boekwaarden vermeld: Daarnaast zijn er enkele specifieke aanpassingen uitgevoerd: - Sporthal exclusief door SBL gerealiseerde BEL zwembad - Waardering Gemeentehuis waardering opgehoogd naar huidige (boek)waarde investering - In staatje de waarde van de verkochte voormalige ambtswoning Stationsweg 3 op nul gezet Nr Bezittingen gemeente Laren tbv stille reserve object
Boekwaarde 1-1-2020 in €
WOZ-waarde 1-1-2019 in €
Verschil = reserve in €
-
290.000
290.000
Stille reserves met verkooptermijn > 1jaar 1
Gemeenteboerderij, nummer 29 (oudheidskamer)
2
Sporthal "Klaas Bouthal" (exclusief. zwembad)
3
Gemeentehuis, inclusief deel renovatie
4
Stalling/kantoor Rollybus (Gr.Gerritsweg 2a)
5
Kinderdagopvangverblijf Humanitas
6
Hertenkamp (inclusief schuur)
7
Aula begraafplaats
8 9
-
1.608.334
1.608.334
2.438.397
2.506.000
67.603
-
40.000
40.000
65.449
363.000
297.551
-
94.000
94.000
26.407
161.000
134.593
Gemeentetoren Naarderstraat
-
25.000
25.000
Museum Hofland
-
672.000
672.000
-
1.340.000
1.340.000
2.530.253
7.099.334
4.569.081
11 Gemeenteboerderij, nummer 27 (boerderij)
-
479.000
479.000
12 Ambtswoning (verkocht ultimo 2020)
-
-
-
10 Brandweerkazerne (G.Gerritsweg 2) Totaal stille reserves verkooptermijn > 1jaar Stille reserves met verkooptermijn < 1jaar
Jaarstukken 2020
94
Gemeente Laren
Nr Bezittingen gemeente Laren tbv stille reserve object
Boekwaarde 1-1-2020 in €
WOZ-waarde 1-1-2019 in €
Verschil = reserve in €
13 Huurwoningen brandweer (4, 4a, 4b en 4c)
370.588
1.488.000
1.117.412
14 Kerklaan 1 (monumentale woning)
297.616
934.000
636.384
15 Grond Gooiergracht (Eemnes)
33.630
637.000
603.370
-
14.000
14.000
16 Diverse (Engh)gronden 17 Volkstuinencomplex 2e Ruitersweg
-
130.000
130.000
18 Overige grondposities grondadministratie (deels)1
278.550
1.976.000
1.697.450
19 Politiepost nw in brandweerkazerne
139.750
271.201
131.451
20 Grond ligweide voormalig zwembad de Biezem
-
1.599.300
1.599.300
1.120.134
7.528.501
6.408.367
-
-
1.256.595
Totaal overige stille reserves met verkooptermijn < 1jaar
1.120.134
7.528.501
7.664.962
Totaal stille reserves gemeente Laren
3.650.388
14.627.835
12.234.043
Totaal verkooptermijn < 1jaar Overige stille reserves met verkooptermijn < 1jaar Getaxeerde kunstbezittingen ultimo 2017 gemeente Laren
Confrontatie risico’s met beschikbaar weerstandsvermogen In het volgende overzicht worden de hierboven genoemde risico’s in verband gebracht met het beschikbare weerstandsvermogen. Overzicht beschikbare weerstandsvermogen Geïnventariseerde risico’s Beschikbare weerstandscapaciteit Saldo
Structureel € 1,5 mln € 2,2 mln +/+ € 0,7 mln
Incidenteel € 1,9 mln € 11,9 mln +/+ € 10,0 mln
De ratio kan met betrekking tot de incidentele posten als volgt berekend worden: Beschikbare weerstandscapaciteit
= Ratio weerstandsvermogen
Benodigde weerstandscapaciteit
€ 11,9 mln € 1,9 mln
= 6,26
In de Nota Weerstandsvermogen en Risicobeheersing is de norm voor berekenen van het weerstandsvermogen, gericht op het incidentele deel daarvan, is vastgesteld boven de 2. De feitelijke uitkomst is daarmee boven de norm. Hiernaast moet logischerwijs ook gekeken worden naar de structurele weerstandscapaciteit, zijnde de verhouding inzake eventueel te verwachten structurele risico’s ten opzichte van eventuele alsnog te genereren structurele dekkingsmiddelen, zoals uit paragraaf te lezen valt is dat met name realiseerbaar vanuit verhogen OZB. Berekening van de ratio structurele weerstandscapaciteit geeft een ratio van 1,5.
1 Betreft diverse percelen alsmede kadestrale nummers in Eemnes (niet Gooiergracht)
gelegen aan de Zuid ervenweg (benoemd als grasland): gelegen aan de geerenweg (benoemd als grasland) parkeerterrein gelegen aan de Hein Keverweg 1
Jaarstukken 2020
95
112.385 m2 (p/mtr € 5,34 20.034 m2 (p/mtr € 5,34)
Gemeente Laren
Financiële kengetallen Toetsingskader financiële kengetallen Bij de invoering van de kengetallen is door de wetgever een bewuste keuze gemaakt om geen norm op te leggen. Het is aan gemeenten zelf om ervoor te kiezen de kengetallen te normeren. De raad kan het college opdragen maatregelen te treffen als de gemeente de gestelde normen niet haalt. Een kengetal, of de ontwikkeling van een kengetal, is een weerspiegeling van het gevoerde beleid. Voor de toezichthouder hebben de kengetallen een signaleringswaarde. Ze kunnen worden betrokken bij het krijgen van een completer inzicht in de financiële situatie en risicopositie van een gemeente. De toezichthouder hanteert dus geen normering, maar maakt zo nodig gebruik van signaleringswaarden 2: Signaleringswaarden financiële kengetallen
Minst Risicovol
Neutraal
Meest risicovol
1 Netto schuldquote
< 90%
90-130%
> 130%
2 Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle leningen
< 90%
90-130%
> 130%
3 Solvabiliteitsratio
> 50%
20-50%
< 20%
4 Grondexploitatie
< 20%
20-35%
> 35%
5 Structurele exploitatieruimte
> 0%
0%
< 0%
6 Belastingcapaciteit
< 95%
95-105%
> 105%
Financiële kengetallen gemeente Laren De in 2020 door de gemeente Laren gerealiseerde financiële kengetallen bedragen als volgt: Financiële kengetallen
Realisatie 2019
Begr. 2020 v. wijziging
Realisatie 2020
1 Netto schuldquote
122,0%
132,5%
81,4%
2 Netto schuldquote gecorr. voor alle leningen
92,6%
102,7%
40,5%
3 Solvabiliteitsratio
16,6%
17,3%
12,6%
4 Grondexploitatie
0,0%
0,0%
0,7%
5 Structurele exploitatieruimte
-6,1%
0,6%
-3,4%
152,8%
159,0%
151,9%
6 Belastingcapaciteit
Algemene toelichting financiële kengetallen Een afzonderlijk kengetal zegt weinig over hoe de financiële positie moet worden beoordeeld. Zo hoeft een hoge schuld geen nadelig effect te hebben op de financiële positie, maar is dat afhankelijk of en wat er aan eigen vermogen en baten tegenover die schuld staat en hoe groot de kans is dat de schuld weer wordt afgelost. Het is dus, met andere woorden, niet mogelijk om een individueel kengetal te gebruiken voor de beoordeling van de financiële positie. De kengetallen zullen altijd in samenhang moeten worden bezien, omdat ze alleen gezamenlijk en in hun onderlinge verhouding een goed beeld kunnen geven van de financiële positie van de gemeente. Hieronder zijn de kengetallen afzonderlijk toegelicht. Netto schuldquote en netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen De netto schuldquote is de verhouding van de netto schuld ten opzichte van de totale baten (exclusief mutatie reserves). In het algemeen ligt de netto schuldquote van een gemeente tussen de 0% en 90%. Een netto schuldquote van tussen de 100% en 130% is hoog en wanneer de netto schuldquote boven de 130% uitkomt bevindt een gemeente zich in de gevarenzone. Voor de gemeente Laren ligt de gerealiseerde netto schuldquote in 2020 op 81,4% waarmee de gemeente zich in de laagste risicoklasse bevindt.
Voor een genuanceerder beeld van de schuldpositie moet ook worden gekeken naar de voorraad bouwgronden en de uitgeleende gelden. Bij de netto schuldquote gecorrigeerd voor verstrekte leningen worden deze leningen geëlimineerd. 2
Bron: Gemeenschappelijk financieel toezichtkader (GTK) 2020
Jaarstukken 2020
96
Gemeente Laren
De netto schuldquote gecorrigeerd voor alle leningen laat een nog positiever beeld zien en bedraagt 40,5% in 2020. Dat de netto schuldquote fors afwijkt van het voorgaande boekjaar, de begroting 2020 en de meerjarenraming 2021 – 2024 (begroting 2021) komt door het feit dat in de berekening geen rekening wordt gehouden met de aard van de gerealiseerde baten. Het geheel aan incidentele baten in 2020 (ruim € 12,7 miljoen) heeft een dermate positieve invloed op dit kengetal dat het niet een juiste afspiegeling geeft van de feitelijke situatie voor de komende jaren. De ontwikkeling van de netto schuldquote op de langere termijn blijft dus een punt van aandacht (zie begroting 2021). Solvabiliteitsratio De solvabiliteit is het percentage van het vermogen dat uit eigen vermogen bestaat. Deze ratio geeft een goed beeld van de mate waarin bezittingen zijn gefinancierd met eigen vermogen of vreemd vermogen. De norm voor een gezonde solvabiliteit ligt doorgaans tussen de 25% en 40%. De solvabiliteit van de gemeente Laren bedraagt 12,6% in 2020 waarmee de gemeente zich in het hoogste risicoprofiel bevindt. De verdere afname van de solvabiliteit ten opzichte van 2019 is daarbij voornamelijk veroorzaakt door een afname van de reserveposities en het negatieve rekeningresultaat, terwijl de totale schuldenpositie in 2020 is gestegen.
Grondexploitatie Het kengetal grondexploitatie geeft aan hoe groot de grondpositie (de waarde van de grond) is ten opzichte van het totaal aan baten. In 2020 is de gemeente een nieuwe grondexploitatie gestart. Het risico op deze grondexploitatie (voormalig Ligweide) is gezien de geringe omvang van het onderhandenwerk verwaarloosbaar, zoals ook blijkt uit het gerealiseerde kengetal. Structurele exploitatieruimte De structurele exploitatieruimte die lager is dan nul geeft aan dat de structurele baten van de gemeente lager zijn dan de structurele lasten. In Laren bedraagt de structurele exploitatieruimte 3,4% negatief waarmee de gemeente zich in het hoogste risicoprofiel bevindt. Een negatieve exploitatieruimte is geen direct probleem wanneer er nog sprake is van voldoende reserves. Het is daarbij wel belangrijk dat de structurele exploitatieruimte op de langere termijn weer positief wordt aangezien de reserves niet onuitputtelijk zijn. Belastingcapaciteit Onder de woonlasten worden verstaan de OZB-belasting op basis van de gemiddelde WOZ-waarde in de gemeente, de rioolheffing voor een meerpersoonshuishouden en de afvalstoffenheffing voor een meerpersoonshuishouden. De belastingcapaciteit wordt berekend door deze woonlasten te vergelijken met het landelijk gemiddelde. Uitgedrukt in een percentage betekent dit de belastingcapaciteit van Laren 151,9% bedraagt in 2020.
Dit is een lichte daling ten opzichte van 2019. Dit wordt met name veroorzaakt doordat de gemeentelijke belastingen/heffingen in 2020 minder hard zijn gestegen dan het landelijk gemiddelde.
Jaarstukken 2020
97
Gemeente Laren
Paragraaf C - Onderhoud kapitaalgoederen Het beheer van kapitaalgoederen is belangrijk, omdat het de publieke ruimte betreft en het direct invloed heeft op het leef-, woon- en werkklimaat van iedereen. Ten behoeve van de openbare ruimte heeft de gemeente Laren een groot aantal kapitaalgoederen in beheer. De kwaliteit en het onderhoudsniveau zijn bepalend voor het voorzieningenniveau binnen de gemeente. Het beheer van deze kapitaalgoederen brengt financiële consequenties met zich mee. Hierbij gaat het dan om de kosten van beheer en instandhouding van wegen, riolering, water, groen, speelvoorzieningen en gebouwen. In 2015 en 2016 zijn de beheerdata voor wegen, groen, bomen, speelplaatsen, openbare verlichting en riolering geactualiseerd en opgenomen in integraal beheerdatasysteem Greenpoint. De beheerdata voor riolering zijn geactualiseerd opgenomen in het databeheersysteem Kikker van Riodesk. Het beleid van de gemeente Laren voor het onderhoud van kapitaalgoederen is onder meer opgenomen in de volgende nota’s:
Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP); Beleids- en actieplan Wateroverlast; Beleids- en beheerplan Openbare Verlichting; Groenbeleidsplan; Speelplaatsenplan, speelvoorzieningen Laren; Beleid maatschappelijk vastgoed, een toetsingskader 2013; Wegenbeheerplan 2017-2021. Basis Rioleringsplan 2014-2017 UitvoeringsplanGRP 2017
Onderhoud gemeentelijke gebouwen Het onderhoud wordt uitgevoerd o.b.v. (meerjaren)onderhoudsplannen. De onderhoudsplannen betreffen de bouwkundige elementen (extern en intern), de gebouw gebonden installaties, de terreininstallaties en de bouwkundige inventaris. De (meerjaren)onderhoudsplannen worden jaarlijks geactualiseerd. De werkzaamheden zijn onderverdeeld naar jaarlijks uit te voeren onderhoudswerkzaamheden en vervanging en groot onderhoud dat niet jaarlijks, maar wel periodiek plaats dient te vinden. In principe wordt onderhoudsniveau 3 (redelijke conditie) nagestreefd. Het jaarlijks installatietechnisch en klein bouwkundig onderhoud van alle vastgoedobjecten van de BEL-gemeenten, inclusief BEL-gebouwen, is grotendeels bij externe partijen ondergebracht. Het meerjarenonderhoud (vervanging en groot onderhoud) wordt in regie opgedragen. De kosten van jaarlijks terugkerende werkzaamheden worden begroot in de exploitatie. Vervanging en groot onderhoud worden gedekt via een onderhoudsvoorziening. Deze voorziening wordt ingezet als een egalisatievoorziening om de kosten voor het onderhoud gelijkmatig te spreiden op basis van een 10-jaarlijks voortschrijdend gemiddelde. De dotatie aan de voorziening is gebaseerd op berekeningen van (meerjaren)onderhoudsplannen van de gemeentelijke gebouwen, de daadwerkelijk uitgegeven lasten worden hierop verrekend.
Jaarstukken 2020
98
Gemeente Laren
Riolering Naam beheersplan Naam Voorziening Te onderhouden kapitaalgoederen
Doel
Beleidskader
Financiële situatie begrotingsjaar
GRP 2018 – 2022
Jaar vaststelling
2018
Actualisatie 2022 Het gehele gemeentelijk rioolstelsel, inclusief bergbezink- en overstortvoorzieningen en de drukriolering, inclusief alle pompgemalen en bijbehorende zaken. De gemeente Laren heeft 69 kilometer vrijverval riolering in beheer. Daarnaast zijn er 11 rioolgemalen met ongeveer één kilometer persleiding en circa 4.250 straatkolken in beheer. In 2012 is een bergbezinkbassin in de Gooiergacht aangelegd met een inhoud van 650 m3 Het Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP) geeft inzicht in de noodzakelijke onderhoud- en nieuwbouwwerkzaamheden en de daartoe benodigde budgetten over de planperiode. De planmatige opzet van het GRP vormt tevens de basis voor de raming van de jaarlijkse lasten en daarmee voor de bepaling van de hoogte van het rioolrecht. In het GRP is een lijst van investeringen opgenomen die noodzakelijk zijn om de riolering in de gemeente op het vereiste niveau te houden. Deze lijst bevat investeringen voor vervanging, verbetering en aanleg/uitbreiding. In het Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP 2018 t/m 2022) zijn beleidskaders en speerpunten voor de planperiode vastgesteld. In 2015 is het Beleids- en actieplan Wateroverlast vastgesteld. Daarmee ligt de focus op de realisatie van maatregelen in het kader van de wateroverlast. In 2017/2018 is een nieuw GRP voor de planperiode 2018 t/m 2022 opgesteld. Deze is vastgesteld in 2018.
Hierbij wordt toekomstige visie, ambitie en beleidsspeerpunten van het bestuur vastgesteld Op basis van het meerjarige GRP wordt elk jaar een Uitvoeringsprogramma GRP opgesteld. Hierbij wordt nader beschreven welke activiteiten in het betreffende jaar uitgevoerd dienen te worden. Het kwaliteitsniveau is volgens de richtlijnen van RIONED en diverse relevante NEN- normen, zoals ook door de Raad vastgesteld. Het algemeen onderhoud en rioolvernieuwingen worden gedaan met behulp van de inspecties, het geautomatiseerde rioleringsbeheersysteem en het Uitvoeringsprogramma GRP. Bij het opstellen van de begroting is rekening gehouden met het kwaliteitsniveau conform de richtlijnen van RIONED. De budgetten zijn afgestemd op het vereiste kwaliteitsniveau.
Groen Naam beheersplan Naam Voorziening Te onderhouden kapitaalgoederen: Doel
Beleidskader
Financiële situatie begrotingsjaar
Jaarstukken 2020
Groenbeleidsplan
Jaar vaststelling 1998 Actualisatie 2021 De gehele groene inrichting van het openbaar gebied, te weten: hagen, heesters, gazons, ruwgras, plantsoenen, bosplantsoenen, perken, bermen etc. Het groenbeleidsplan bevat een voorgestelde groenstructuur en beheersvisie en dient als leidraad voor een verdere meer gedetailleerde uitwerking van het groenbeleid. Het onderhoud van het openbaar groen vindt plaats op basis van het groenbeleidsplan. Daarvoor is een groenbeheersplan opgesteld. Vanaf 1 januari 2020 is het integraal onderhoud grotendeels bij 1 aannemer neer gelegd, Sight Landscaping. Het onderhoud in de woonwijken wordt op niveau ”B” (volgens CROW standaard) uitgevoerd en in het centrum op niveau "A" door de eigen dienst. Het onderhoud van het openbaar groen wordt vooral door derden en een klein deel (centrum) in eigen beheer uitgevoerd. Alle lasten worden verantwoord in de exploitatie. Het contract met Sight Landscaping loopt door tot eind 2023. De budgetten zijn afgestemd op het kwaliteitsniveau ”B”.