20210630Rvs44 Visie Brinkhuis BIJLAGE visie

Visie Brinkhuis 2021

1

Inhoud Inleiding en leeswijzer ............................................................................................................................. 2 Deel 1: Context en Analyse ..................................................................................................................... 3 1.1 Context .......................................................................................................................................... 3 1.2 Opgaven in het Hart van Laren / Analyse ...................................................................................... 4

Deel 2: Doel en visie ..................................................................................................................... 5 2.1 Doelstelling ......................................................................................................................... 5 2.2 Visie op de rol van het Brinkhuis in de samenleving ............................................................. 5

Deel 3: Governance ................................................................................................................................. 7 Deel 4: Uitvoeringsprogramma ............................................................................................................... 8 Module 1. Bedrijfsvoering op orde ..................................................................................................... 8 Module 2.Versterking functies Brinkhuis ............................................................................................ 9 Module 3 Bestuurscentrum van Laren toegevoegd aan het Brinkhuis ............................................. 10 Module 4 Versterking Schering&Inslag ............................................................................................. 11

1

Inleiding en leeswijzer Deze ‘Visie Brinkhuis’ geeft richting en kaders voor het college bij de ontwikkeling van het Brinkhuis, het maatschappelijke hart van Laren. De visie zelf vormt het hart van dit document, samen met de geformuleerde doelstellingen. De totstandkoming van de visie wordt echter gevormd door de context waarin gewerkt wordt en de analyse van de huidige situatie, die niet op alle fronten voldoet. Samen vormen de ‘context’ en ‘analyse’ de inleiding tot de visie. De uitvoering van de visie wordt door het college gedaan door middel van een uitvoeringsprogramma, dat bestaat uit verschillende modules. De modules zijn op zich zelf staande activiteiten, maar dragen elk bij aan de visie en versterken elkaar. Hieronder is de samenhang (en de opbouw van dit visiedocument) schematisch weergegeven.

Figuur 1: samenvatting onderdelen visie brinkhuis

2

Deel 1: Context en Analyse 1.1 Context In vergelijk tot het moment waarop het Hart van Laren 10 jaar geleden is ontwikkeld, zijn er een aantal in het oog springende ontwikkelingen. Laren kent verhoudingsgewijs een hoge mate van vergrijzing. Dat betekent enerzijds de uitdaging om te zorgen dat Laren een voorzieningenniveau behoudt dat aansluit bij de behoefte van een verhoudingsgewijs steeds ouder wordende bevolking. Tegelijkertijd geeft dit ook de uitdaging te zorgen dat er niet alleen een focus komt te liggen op de oudere doelgroep. Voor de vitaliteit van de lokale gemeenschap is het van groot belang juist ook de jonge generatie van Laren te bedienen met een passend aanbod aan voorzieningen. Eenzaamheid is een steeds groter maatschappelijk probleem. Meedoen is daarom belangrijk. Niet alleen met het oog op de eigen ontwikkeling en de kracht die dat aan de samenleving geeft. Ook om daarmee extra zorg en begeleiding te voorkomen. Een laagdrempelige ontmoetingsplek, met zorg en maatschappelijke dienstverlening in de nabijheid, is essentieel als voorliggende voorziening om de kosten van het opschalen van zorg te voorkomen. De samenleving kent een steeds verdere digitalisering. Dat biedt kansen; bijvoorbeeld in het aanboren van een groter en divers aanbod aan informatie, boeken, film en vormen van onderling contact.

Ook biedt het kansen in de wijze waarop informatie wordt aangeboden. Het digitale aanbod van films en boeken is de laatste jaren toegenomen hetgeen ruimtebesparend werkt bij het presenteren van aanbod. Een meer digitale samenleving betekent echter bijvoorbeeld niet dat de boekenplank verdwijnt. De kracht van een boek in de hand is nog steeds een vaste waarde. Dat neemt niet weg dat er in het Brinkhuis een mindere focus komt te liggen op de presentatie van boeken, hetgeen ruimte biedt. Ook is het nodig om de aandacht te verleggen naar het ondersteunen bij het zoeken naar informatie en het duiden van de verschillende bronnen. De Bibliotheek HLB heeft in haar Meerjarenbeleidsplan 2021-2024 een sterke visie neergelegd hoe zij in deze veranderende omstandigheden haar rol ziet. Laren staat als eigenstandige gemeente onder druk om voor haar inwoners een adequaat voorzieningenniveau in stand te houden. Bezuinigingen vanuit het Rijk, onder andere binnen het sociaal domein, leiden ertoe dat er steeds minder budget beschikbaar is. Terwijl de behoefte aan en de noodzaak tot een goed (voorliggend) voorzieningenniveau steeds groter worden. Vanwege deze financiële ontwikkelingen en het belang om als eigenstandige gemeente een voorzieningenniveau dichtbij haar burger te organiseren, is het noodzakelijk om efficiënt met middelen om te springen.

Multifunctioneel benutten van huisvesting en gerichte samenwerking tussen gemeente en maatschappelijke partners is daar een uitwerking van. De besluitvorming rond diverse thema’s laten de laatste jaren zien dat draagvlak en vertrouwen steeds belangrijker worden. Het is dan ook van belang dat besluitvorming transparant en dichtbij de burger plaatsvindt, waarbij de inbreng van de burger bij die besluitvorming zo toegankelijk mogelijk moet zijn. Voor de gemeente Laren is dan ook van belang dat de informatievoorziening aan haar inwoners en het werk van Raad en College van B&W een onlosmakelijk onderdeel zijn van de samenleving. Een plek van het bestuurscentrum in het Hart van Laren is daarbij ideaal.

3

Partners in het Hart van Laren, zoals de Bibliotheek HLB, spelen in op de veranderde behoefte in de samenleving en passen hun dienstverlening daarop aan. Dit heeft tot bijvoorbeeld tot gevolg dat huisvestingswensen veranderen (minder boeken, meer gerichte ondersteuning) en daarmee ook de setting in het Hart van Laren.

1.2 Opgaven in het Hart van Laren / Analyse Versterk het fundament. De exploitatie van het Hart van Laren kent een structureel exploitatietekort. Dat wordt mede veroorzaakt doordat vergeleken met de start van de exploitatie een forse bezuiniging in het sociaal domein heeft plaatsgehad. De diverse aanbevelingen uit eerdere onderzoeken ten spijt, is het niet gelukt om structureel hogere exploitatieopbrengsten te genereren door de losse verhuur van ruimten en de horecafunctie te versterken. Om de basis van de exploitatie op orde te krijgen is het noodzakelijk om het fundament van het Hart van Laren te versterken en een duidelijke functie toe te voegen aan het Brinkhuis. Een functie die niet alleen leidt tot een stevigere bezettingsgraad, maar ook een toegevoegde waarde heeft ten opzichte van de overige activiteiten in het Hart van Laren.

Vergroot de toegevoegde waarde. Het Hart van Laren bruist niet. De verschillende activiteiten in het Hart van Laren worden tot dusver te weinig in samenhang met elkaar geprogrammeerd. Vanwege het ontbreken van regie worden er weinig nieuwe (maatschappelijke) initiatieven ondernomen. Een sterkere regie op de programmering, met name in het sociale domein, moet leiden tot een betere samenwerking tussen de verschillende partners binnen en buiten het Hart van Laren. Van daaruit moeten nieuwe initiatieven toegevoegd worden aan het Hart van Laren, zodat de toegevoegde waarde van het Hart van Laren wordt vergroot en beter aansluit op de maatschappelijke behoefte.

Herijk de organisatie. Vergeleken met de start van de exploitatie zo’n 10 jaar geleden is de beheerorganisatie gegroeid. Tegelijkertijd kan geconstateerd worden dat de regie op de programmering onvoldoende is en de omvang van de organisatie te fors is voor de beheertaak die moet worden uitgevoerd. Mede gelet op de twee hiervoor geformuleerde opgaven is het noodzakelijk dat de beheerorganisatie herijkt wordt. Daarbij moet per taak van de beheerorganisatie (programmering, facilitair beheren en het technisch beheren van vastgoed) de vraag worden gesteld hoe deze het best ingevuld kan worden en aan kan sluiten bij de opgave die voorligt. De vraag die daarbij gesteld kan worden is of, gelet op de toekomstige setting van het Hart van Laren, deze drie taken in één organisatie ondergebracht moeten worden.

4

Deel 2: Doel en visie 2.1 Doelstelling Voordat we verdergaan met het uitwerken van de analyse naar aanbevelingen en acties, maken we een pas op de plaats en definiëren we waarom de gemeente investeert in het Hart van Laren en met welk doel. Daarom definiëren we de volgende doelstelling: “Het Hart van Laren is de plek voor inwoners van Laren waar diverse vormen van maatschappelijke dienstverlening, verenigingsleven en andere activiteiten op een efficiënte wijze samenkomen en onder één dak worden aangeboden.” De dienstverlening in het Hart van Laren wordt vanuit een samenhangend concept aangeboden. Het is niet alleen een plek van de gemeente, maar van de hele Larense samenleving. Daarbij gelden de volgende onderliggende doelen en randvoorwaarden: 1. Een zo hoog mogelijke toegevoegde waarde voor de inwoner van Laren die aansluit bij de diversiteit in behoefte. 2. Een zo groot mogelijke samenhang met de rest van de maatschappelijke voorzieningen in Laren en waar mogelijk de directe regio. 3. Een zo doelmatige benutting van de beschikbare middelen in het maatschappelijke domein. 4. Een optimale samenwerking tussen betrokken organisaties en benutting van ieders middelen en kwaliteiten. 5. Een zo efficiënt mogelijke benutting van middelen in het Hart van Laren (ruimte en faciliteiten)

2.2 Visie op de rol van het Brinkhuis in de samenleving Om bovenstaande doelstelling te realiseren hebben we gedefinieerd wat er moet gebeuren in het Hart van Laren, wat de visie is op het Brinkhuis. Deze visie moet de leidraad gaan vormen voor alle activiteiten en ontwikkelingen in het pand. Met huidige en toekomstige gebruikers gaan we het gesprek aan over de manier waarop zij daar een bijdrage aan kunnen leveren. Voor een aantal gebruikers ligt die bijdrage natuurlijk al erg voor de hand – de basis voor uitvoering is er dus al! Ontdekken

Een optimale beschikbaarheid voor de inwoners van Laren van een zo groot mogelijk aantal informatiebronnen op cultureel, sociaal en educatief vlak, die tevens de dienstverlening van de gebruikers van het Hart van Laren ondersteunt.

Ontwikkelen

Een (samenhangend) aanbod van diensten in het Hart van Laren die het mogelijk maakt voor de inwoners van Laren om zich te ontwikkelen, zelfredzaam te zijn en te ontplooien.

Ontmoeten

De plek in Laren waar inwoners elkaar kunnen ontmoeten, waar verbinding tussen diverse doelgroepen kan worden gelegd en waar het contact tussen inwoners, gemeentelijke overheid en maatschappelijke dienstverleners op een laagdrempelige manier wordt gefaciliteerd. Ontmoeten legt daarmee een basis voor dienstverlening, ontplooiing, gesprek, debat en besluitvorming.

Ontspannen

Hart van Laren biedt een laagdrempelig mogelijkheid voor ontspanning, cultureel vertier en educatieve verstrooiing als een essentieel onderdeel van een levendig dorp.

5

Ondernemen Hart van Laren is een plek voor vernieuwing en (maatschappelijk) ondernemerschap. Door het leggen van lokale verbindingen en ruimte te bieden aan nieuwe initiatieven wordt een inspirerend en bruisend klimaat gecreëerd.

6

Deel 3: Governance Onderdeel van de uitvoeringsagenda is toe te werken naar een organisatiestructuur die aansluit bij de uitwerking van de verschillende modules. Om tot die structuur en daarmee samenhangende governance te komen zal de huidige organisatie uiteengerafeld worden in: a. Programmatisch beheer - Aanjagen van nieuwe kansen en activiteiten. - Afstemming op onderlinge samenhang in dienstverlening van gebruikers - Regie op programmering van het Hart van Laren - Regie op profilering en communicatie (ook digitaal). b. Facilitair beheer - Een efficiënte ondersteuning van de gebruikers in het Hart van Laren opdat een optimale benutting van de huisvesting en het gebruik daarvan mogelijk is. Denk aan: - Facilitaire dienstverlening (GWE, schoonmaak, toegang, ICT, veiligheid) - Horeca c. Vastgoedbeheer - Het technische beheer en onderhoud van de gebouwen De afgelopen jaren zijn bovenstaande onderdelen in één organisatie ondergebracht, de stichting Hart van Laren. Voorstelbaar is dat afhankelijke van een bepaalde uitwerking van de verschillende modules er tot een andere opzet van de organisatie wordt gekomen. Om tot die veranderende opzet te komen zal een kwartiermaker worden aangesteld die twee opdrachten heeft: 1. Het vormen van een slagvaardige en ondernemende structuur voor de programmering van het Hart van Laren en de samenwerking tussen partijen daarbij. 2.

Het inrichten van een efficiënte en doelgerichte facilitaire werkorganisatie. Met betrekking tot het eerste deel van de opdracht is het doel tevens om te komen tot een opzet die afgestemd is op rol van de organisatie van de BEL Combinatie en die bijdraagt aan een versterking van het totale voorzieningenniveau in Laren.

7

Deel 4: Uitvoeringsprogramma De visie wordt uitgewerkt in een uitvoeringsagenda met in eerste instantie 4 modules. De modules zijn verschillend van aard en omvang, maar dragen alle vier bij aan de realisatie van de visie. De modules gezamenlijk vormen het uitvoeringsprogramma van het college, ter realisatie van deze visie. Voor sommige onderdelen zal separaat besluitvorming in de raad nodig zijn – sowieso indien het om de vergaderlocatie van de raad gaat en natuurlijk wanneer het budgetrecht van de raad aan de orde komt.

Module 1. Bedrijfsvoering op orde Doelstelling Looptijd Bevoegdheid (financieel) effect

Financieel op orde brengen van de bedrijfsvoering, zodat die (tenminste) binnen het subsidiekader van de gemeente past. Reeds gestart, afronding eind 2021 B&W tenminste €25.000 structureel positief om bezuinigingsopdracht begroting 2021 te realiseren. Verwachting is dat het effect twee tot drie keer zo groot kan zijn.

De afgelopen maanden is een herstelplan van de bedrijfsvoering in gang gezet dat de lijnen van de hierboven visie volgt. Dit herstelplan leidt tot een structurele verbetering van het exploitatieresultaat doordat diverse bezuinigingen kunnen worden doorgevoerd. Het herstelplan ten aanzien van de bedrijfsvoering kent grofweg drie componenten: -

-

-

Efficiëntere uitvoering van het vastgoedbeheer De wijze waarop het beheer en onderhoud van het vastgoed is georganiseerd blijkt efficiënter te kunnen. In afstemming met Pastoor Hartmanstichting en BEL Combinatie is gekozen voor het herordenen van de servicecontracten en wordt er op basis van een geactualiseerde demarcatie gerichter gereserveerd voor groot onderhoud en vervanging. Formatieomvang in lijn met takenpakket Op basis van een analyse van de noodzakelijke uit te voeren taken is gebleken dat de formatieomvang kan krimpen. Dit jaar zal de organisatie worden geordend en zal bij natuurlijk verloop in de formatie bepaalde functies niet opnieuw worden ingevuld. Bezettingsgraad verhogen Uit analyse is gebleken dat de bezetting van verschillende ruimten (te) laag is. Door het herschikken van activiteiten blijkt het mogelijk beter verhuurbare ruimte te creëren. Zo zullen bijvoorbeeld de activiteiten van Versa verplaatst worden naar het Brinkhuis. Hierdoor wordt de enerzijds de dienstverlening versterkt in het Brinkhuis en wordt er ruimte gecreëerd op de locatie Schering en Inslag. Hierdoor is het bijvoorbeeld mogelijk de vrijgekomen ruimte structureel in te zetten voor dagbesteding.

8

Module 2.Versterking functies Brinkhuis Doelstelling Looptijd Bevoegdheid (financieel) effect

Versterking van samenhang tussen gebruikers, verbinding tussen activiteiten, logische indeling en inrichting Voorbereiding gestart, vervolg na vaststelling Visie | 2021-2022 B&W (samenwerking met partners en gebruikers) (1) Een stevigere positie van het Brinkhuis als voorliggende voorziening, waar laagdrempelige ondersteuning geboden wordt en dubbel aanbod voorkomen wordt. (2) De kosten die samenhangen met de mogelijke aanpassing van de inrichting vallen vooralsnog binnen de reguliere cyclus van afschrijven en investeren. Indien de uiteindelijke kosten niet binnen de begroting passen zal daarvoor een separaat voorstel voor worden gedaan.

Naast de mogelijk toevoeging van het gemeentelijke bestuurscentrum aan het Brinkhuis (zie module 3), zal de uitwerking van de visie op de volgende manier vorm krijgen. De “Entree” naar het Hart van Laren en het Brinkhuis zal worden versterkt. Duidelijker moet zijn wat er voor de bezoeker achter de voordeur van het Brinkhuis te vinden. Daarbij hoort een duidelijkere presentatie van het al het aanbod in het Hart van Laren naar buiten toe. Niet alleen in fysieke zin, maar ook in de presentatie via website en media. Die presentatie kan worden versterkt door aan de voorzijde van het Brinkhuis levendigheid te creëren die uiting geven aan de verschillende functies van het Brinkhuis. Het voeren van een terras, het zichtbaar presenteren van informatie en het programmeren van activiteiten zijn daar voorbeelden van. Onder de noemer “informatieplein en expertisecentrum” zal de informatiefunctie van het Brinkhuis worden versterkt. Het moet voor de inwoners van Laren de vindplek zijn van alle informatie die gemeente en maatschappelijke partners verstrekken. Of het nu gaat om informatie over maatschappelijke ondersteuning, cultuur, toerisme of het aanvragen van een rijbewijs; inwoners van Laren worden in het Brinkhuis op weg geholpen. Deze uitwerking houdt niet alleen een verbetering van positionering en presentatie van informatie.

Belangrijker nog is de samenwerking en betrokkenheid van de verschillende achterliggende organisaties. Vragen die gesteld worden aan de “balie” in het Brinkhuis moeten kunnen worden doorgeleid naar de relevante organisaties. Ook zijn betrokken organisaties waar mogelijk in het Brinkhuis aanwezig. Voorbeelden daarvan zijn het Sociaal Wijkteam, het Vrijwilligersloket en de Wijkagent. Het Brinkhuis als “Ontmoetingsplek” voor alle doelgroepen zal meer vorm krijgen. De foyer en leescafé is al een groot succes. Maar die functie kan worden versterkt door de verschillende ruimten aan de voorzijde van het Brinkhuis meer multifunctioneel in te zetten voor diverse vormen van ontmoeting. Denk daarbij aan Ontmoetingstafels (lichte vormen van dagbesteding door Versa), Politiek Café en een ontmoetingsplek voor ondernemers en burgerinitiatieven. In de horeca kan de inzet van personeel met afstand tot de arbeidsmarkt worden onderzocht. Ook zal ingespeeld worden op de toenemende behoefte aan flexibele werk en studieplekken. Die behoefte laat zien dat niet alleen de plek om te werken relevant is, maar dat ook het sociale aspect en de ontmoeting die daarbij hoort van toegevoegde waarde is.

9

Tot slot zal de “Samenwerking” tussen de gebruikers versterkt worden, bijvoorbeeld door gebruikersoverleg of een programmeringscommissie. Dit wordt snel opgestart, maar zal in het kader van de vernieuwde governance definitief vorm krijgen.

Module 3 Bestuurscentrum van Laren toegevoegd aan het Brinkhuis Doelstelling

Looptijd Bevoegdheid (financieel) effect

(1) Toevoegen belangrijke maatschappelijke functie aan het Brinkhuis, (2) Het invullen van een substantieel deel van de onbenutte vierkante meters Besluitvorming in 2021, realisatie (indien doorgevoerd) 2022/2023 Raad en B&W, elk voor eigen huisvesting Deze maatregel moet bijdragen aan zowel de verbetering van de exploitatie van het Brinkhuis, als de begrote bezuiniging op de huisvestingslasten van het bestuur (€20.000 p.j.)

Ten behoeve van het versterken van het fundament ligt er een kans om bij verkoop van het Raadhuis het bestuurscentrum te huisvesten in het Brinkhuis. Daarbij gaat het om: -

Werk en vergaderplekken voor College van B&W en staf Raadszaal en vergaderplekken voor Gemeenteraad en werkplekken van Griffie De gemeentelijke informatiebalie De trouwlocatie

Uiteraard is dit ook modulair uit te voeren, waarbij vergaderingen ook in Eemnes kunnen plaatsvinden. De besluitvorming daarover wordt apart voorbereid. Door deze toevoeging krijgt het Hart van Laren een sterkere betekenis als gemeenschapshuis van Laren en biedt het kansen op een efficiëntere samenhang en samenwerking met maatschappelijke partners. Doordat College, staf en Raad dagelijks in het Brinkhuis aanwezig wordt het contact met de samenleving versterkt, zijn de lijnen korter en kan efficiënter invulling worden gegeven aan de uitvoering van beleid en besluitvorming. Niet onbelangrijk: het vrijvallende budget van de huidige gemeentelijke huisvestingslast in het Raadhuis geeft een stevige extra basis voor de exploitatie van het Hart van Laren. Uit een eerste ruimtelijke verkenning van het gebouw blijkt dat er voldoende mogelijkheden zijn om de huisvestingswensen van een gemeentelijke bestuurscentrum vorm te geven in het Brinkhuis. Het benutten van de zijvleugel van het Brinkhuis in combinatie met een andere invulling van de activiteiten van de bibliotheek en de bewegingsactiviteiten die tot dusver plaatsvonden op de eerste verdieping, biedt ruimte voor een nieuw multifunctioneel gebruik van beide verdiepingen.

Door het herinrichten van de Bibliotheek is het mogelijk om op relatief eenvoudige wijze een aantal keren per maand een setting te creëren voor een volwaardige Raadsvergadering met publiek. Tevens biedt de Kapel in het Brinkhuis voldoende mogelijkheden op een sfeervolle wijze invulling te geven aan een trouwlocatie, die nu in de raadszaal is georganiseerd.

10

Module 4 Versterking Schering&Inslag Doelstelling Looptijd Bevoegdheid (financieel) effect

Financieel op orde brengen van de bedrijfsvoering, zodat die (tenminste) binnen het subsidiekader van de gemeente past. 2021-2022 B&W Positief effect op exploitatie is wenselijk, inhoudelijke bijdrage aan doelstelling staat voorop.

De locatie Schering en Inslag is geen onderdeel van het Brinkhuis, maar valt wel onder het beheer van de Stichting Hart van Laren en is onderdeel van het maatschappelijke complex. De bestaande functie van de locatie Schering&Inslag zal worden versterkt door een duidelijkere profilering van het bestaande gebruik en de organisaties die daarbij betrokken zijn. De locatie blijft de plek voor (muziek)onderwijs, kinderopvang en het verenigingsleven, maar uit overleg met betrokkenen blijkt dat een functieversterking mogelijk is. Een deel van het gebouw zal meer ingezet worden voor een beschutte vorm van dagbesteding voor mensen met een beperking (bijvoorbeeld voor mensen met dementie). Er is in Laren grote behoefte aan een locatie voor deze vorm van dienstverlening. De locatie Schering&Inslag is ideaal vanwege het relatief beschutte karakter en de directe nabijheid van het gezondheidscentrum. Door een deel van het gebouw voor deze functie te reserveren wordt de toevoegde waarde van de functie het Hart van Laren versterkt en de exploitatie verbeterd. Gelet op de belangstelling van aanbieders van dagbesteding, blijkt de functie goed te verenigen met het huidige gebruik voor kinderopvang en onderwijs. Het gebouw zal in de avonduren en weekenden meer ruimte bieden aan het verenigingsleven in Laren dan dat nu het geval is.

De wijze waarop de locatie Schering&Inslag dusver hiervoor ingezet wordt voldoet niet. De sfeer in het gebouw is te steriel voor een gezellig invulling van verenigingsavonden, plus dat de regie ontbreekt om verenigingsactiviteiten te initiëren en organiseren. Er is bij gebruikers zoals Drum- & Showband MCC een behoefte om sterker invulling te geven aan de functie verenigingsgebouw. Er zal ruimte geboden worden aan verenigingen om die invulling zelf vorm te geven. Vooral ook gelet op de grote betrokkenheid van de achterban en kracht die daarvan uit gaat.

11