20210630Rvs38 Grondstoffenvisie regio Gooi en Vechtstreek

BESLISVOORSTEL RAAD LAREN Besluitvormend orgaan 2021/38.

Gemeentecode Laren.,

Onderwerp

Grondstoffenvisie regio Gooi en Vechtstreek. Portefeuillehouder A.H.M. Stam. Openbaar Ja.

Korte inhoud

In afstemming met de gemeenteraden werken de portefeuillehouders Milieu en

Duurzaamheid aan een nieuwe grondstoffenvisie. De raden hebben hieraan richting

gegeven door zich uit te spreken over een aantal vraagstukken. De opbrengst van deze

consultatie is verwerkt in de concept grondstoffenvisie. Met dit voorstel wordt de concept grondstoffenvisie ter consultatie aan de gemeenteraden voorgelegd zodat kan worden getoetst hoe de richtinggevende uitspraken zijn verwerkt. Na de zomer zal de visie worden vastgesteld door het Algemeen Bestuur van de Regio. Besluiten 1.

kennis te nemen van de concept grondstoffenvisie regio Gooi en Vechtstreek, waarin

wordt aangegeven hoe we in de regio Gooi en Vechtstreek met onze grondstoffen en reststromen willen omgaan en hoe we deze inzetten in de weg naar een circulaire en

2.

toekomstbestendige economie;

geen bedenkingen te uiten ten aanzien van de concept grondstoffenvisie.

Aanleiding voorstel

In 2020 is het lopende regionale programma VANG van de GAD geëvalueerd en

aansluitend zijn de portefeuillehouders Milieu en Duurzaamheid samen met de raden aan de slag gegaan met het ontwikkelen van een nieuwe grondstoffenvisie. Als grondslag

Pagina 1 van 5

voor de visie is een analyse gemaakt van de ontwikkelingen in de context van de

gemeentelijke afvalinzameling en -verwerking, de ontwikkelingen in het rijksbeleid, de markt van afvalverwerking en in de circulaire economie in bredere zin. Voor twee

systeemkeuzes, PMD-inzameling en Diftar, met grote impact op lange termijn, is een verdiepend onderzoek uitgevoerd om deze op voorhand mee te kunnen wegen in de invulling van de visie.

De raden hebben richting gegeven aan de visie in het vierde kwartaal van 2020 door zich uit te spreken over een viertal vraagstukken (te weten: Ontwikkelscenario’s, Bron- of nascheiding PMD, Diftar en Koppelkansen). De raden hebben hierbij een duidelijke

voorkeur aangegeven voor een nieuw ontwikkelperspectief en zich daarbij uitgesproken over Diftar, de inzameling van PMD en het benutten van kansen in relatie tot andere

maatschappelijke opgaven. De visie die nu voorligt is het resultaat van het traject dat samen met de raden is doorlopen. Doel

De grondstoffenvisie beschrijft hoe we in Gooi en Vechtstreek met onze grondstoffen en reststromen willen omgaan en hoe we deze inzetten in de weg naar een circulaire en toekomstbestendige economie. De grondstoffenvisie vormt het kader voor het GAD

uitvoeringsplan, dat na vaststelling van de grondstoffenvisie zal worden opgesteld. De grondstoffenvisie geeft daarnaast richting aan de samenwerking binnen en buiten de regio.

Toelichting besluit (argumenten)

1.1 De raad is vanaf het begin meegenomen in het ontwikkelen van een nieuwe

grondstoffenvisie

In afstemming met de gemeenteraden werken de portefeuillehouders Milieu en

duurzaamheid aan een nieuwe grondstoffenvisie. De raden hebben in 2020 hieraan

richting gegeven door zich uit te spreken over een aantal vraagstukken. De opbrengst van deze consultatie is verwerkt in de concept grondstoffenvisie. Met dit voorstel wordt de

concept grondstoffenvisie ter consultatie aan de gemeenteraden voorgelegd zodat kan worden getoetst hoe de richtinggevende uitspraken zijn verwerkt. Na de zomer zal de visie worden vastgesteld door het Algemeen Bestuur van de Regio.

2.1 De richtinggevende vraagstukken zijn in de visie verwerkt

De raden hebben richting gegeven aan de visie op basis van een viertal voorgelegde vraagstukken:

De sturing op afval verschuift van kwantitatieve sturing naar sturing op kosten, duurzaamheid en kwaliteit

In de nieuwe visie worden de ‘10R’-strategieën voor circulariteit van het rijk en de

rijksdoelstellingen voor CE omarmd. Daarmee wordt richting gegeven aan de transitie Pagina 2 van 5

naar een circulaire economie. Het accent in het afvalbeheer verschuift daarbij van

recycling en nuttige toepassing (de achterkant van de keten) naar preventie, slimmer ontwerp en hergebruik van producten en materialen (de voorkant van de keten).

De raden hebben in het kader van de nieuwe Rijksbrede programma circulaire economie

een voorkeur uitgesproken voor een nieuw ontwikkelperspectief (‘B’) dat meer gebaseerd is op kosten, duurzaamheid en kwaliteit van afzonderlijke afvalstromen en minder op de huidige kwantitatieve sturing op basis van kilogrammen en percentages van de totale hoeveelheid huishoudelijk afval (HHA). Afvalscheiding voor hoogwaardige

materiaalstromen blijft belangrijk, maar meer scheiden leidt niet bij al het afval tot betere milieuprestaties.

Geen invoering van Diftar

In de nieuwe context van de transitie naar een circulaire economie bieden de huidige kwantitatieve generieke prestatie-indicatoren voor afvalbeheer (in kilogrammen en percentages) onvoldoende basis en houvast om te sturen op circulariteit en

toekomstbestendigheid, om de kosten te beheersen en om door te ontwikkelen. In lijn hiermee hebben de raden aangegeven niet voor de invoering van Diftar te zijn. De inzet van Diftar als instrument is vooral gericht op het stimuleren van afvalscheiding en bronscheiding van de totale hoeveelheid aangeboden HHA, en minder op de

duurzaamheidsprestaties van afzonderlijke stromen en zal daarom in de Gooi en

Vechtstreek niet worden ingevoerd. Daarbij vraagt Diftar om aanzienlijke investeringen. Tenslotte is de ‘nascheidingstechniek’ voor bepaalde materialen in opkomst wat slecht verenigbaar is met Diftar.

Analyse afvalstroom PMD; bron- of nascheiding

Vanuit verschillende raden is aangegeven dat zij de wijze van inzamelen van PMD in onze regio vervroegd tegen het licht willen houden en een opnieuw een keuze willen maken

over de wijze van inzamelen. Het gaat hierbij vooral om de keuze tussen bronscheiding

en nascheiding. Gelijktijdig aan de consultatieronde met betrekking tot de zienswijze van de grondstoffenvisie worden de raden daarom ook hierover geconsulteerd. Kansen en verbindingen benutten

We benutten kansen en leggen slimme verbindingen waar het gaat om hergebruik van waardevolle producten en materialen en kansen voor werkgelegenheid en circulaire

bedrijvigheid. Dit is geen hoofddoel maar ‘bijvangst’. De regionale grondstoffenvisie en uitvoeringstaken op afval- en grondstoffenbeheer kunnen zo een bredere

maatschappelijke bijdrage leveren door bijvoorbeeld de koppeling aan het sociaal domein (werkgelegenheid) en het stimuleren van product en materiaal hergebruik in gemeenten.

Pagina 3 van 5

Vastgesteld wettelijk- en beleidskader

Wet milieubeheer, Gemeenschappelijke regeling Gooi en Vechtstreek, Regionaal

Uitvoeringsprogramma VANG (Van Afvalstof Naar Grondstof), Rijksbreed programma Circulaire Economie, LAP 3

Relatie BEL-gemeenten en BEL Combinatie

De gemeente Blaricum is ook aangesloten bij de GAD, de gemeenteraad van Blaricum zal eveneens worden geconsulteerd. Kanttekeningen

1.1 Het landelijk beleid is nog in ontwikkeling

In 2018 is het programma VANG HHA (Huishoudelijk Afval) opgegaan in het Rijksbrede

programma Circulaire Economie (CE). Het huidige kader (landelijk) is nog wel gericht op meer afvalscheiding en het terugdringen van de hoeveelheid restafval. Gemeenten zijn

vanuit de Wet milieubeheer (WM) verantwoordelijk voor het inzamelen en het verwijderen van het afval van huishoudens. Deze zorgplicht is uitgewerkt in het Landelijk

Afvalbeheerplan (LAP3). Het LAP3 bevat ook een richtlijn om via afvalscheiding het

restafval per inwoner terug te brengen tot 30 kg per inwoner in 2025. Dit is echter een richtlijn en geen harde eis. Op de richtlijn wordt door het Rijk gestuurd via het VANG-

beleid (gericht op meer afvalscheiding), financiële prikkels via inzamelvergoedingen voor

bepaalde materiaalstromen in het kader van producentenverantwoordelijkheid (met name verpakkingsmateriaal) en het heffen van verbrandingsbelasting op restafval.

De verwachting is dat ook landelijk de koers steeds meer zal worden bijgesteld. Zo zal er geen nieuw Landelijk Afvalbeheerplan (LAP4) komen als vervolg op LAP3, maar een

Circulair Materialenbeheer Plan. In 2018 is het programma VANG al opgegaan in het

Rijksbrede programma circulaire economie. Door nu al na te denken over de toekomst, in beweging te komen en de juiste keuzes te maken, haken we aan en geven we samen met onze ketenpartners en hogere overheden vorm aan de transitie. Daarmee dienen we het belang van onze inwoners het beste en bouwen we actief mee aan een gezonde

leefomgeving en circulaire economie. De nieuwe grondstoffenvisie gaat ons daarbij

helpen. Gelet op de transitie naar CE waarin we ons bevinden en het nog ontbreken van een transitie kader voor gemeenten vanuit het Rijk zijn lange termijn investeringen in

nieuwe afvalinzamelsystemen risicovol in deze fase. We zijn daarom terughoudend ten aanzien hiervan.

1.2 Gemeenten hebben alleen invloed op de achterkant van de keten

Gemeenten hebben geen invloed op de kwaliteit van de verwerking als het gaat om niet-

duurzaam ontworpen en geproduceerde producten en materialen. Hier zien wij een grote

verantwoordelijkheid voor het bedrijfsleven dat deze producten op de markt brengt en de consument. De regiogemeenten zetten in op uitbreiding van de verantwoordelijkheid van het bedrijfsleven voor milieuverantwoorde verwijdering van consumptiegoederen en

Pagina 4 van 5

verpakkingen en het dragen van de kosten daarvoor, bij het behartigen van onze belangen en die van de inwoners richting het Rijk. Financiën

De grondstoffenvisie op zichzelf heeft geen financiële consequenties. Wel ziet de regio een stijging van kosten in de uitvoering door marktomstandigheden en ligt er een bezuinigingstaakstelling voor de Regio vanuit de gemeenten. Om alleen al de

kostenstijging op te vangen moeten keuzes gemaakt worden in de uitvoering. Deze keuzes worden afgewogen in lijn met de grondstoffenvisie. Begrotingswijziging nodig? Nee.

Uitvoering

De concept grondstoffenvisie ligt met dit voorstel ter consultatie voor aan de raden. Het portefeuillehoudersoverleg Fysiek Domein doet een voorstel voor de verwerking van de

inbreng van de zeven gemeenteraden in de grondstoffenvisie. De grondstoffenvisie wordt vervolgens na het zomerreces vastgesteld door het Algemeen Bestuur in het kader van de overgedragen taak. Zij betrekken daarbij de inbreng van de raden en het advies van het

portefeuillehoudersoverleg hierover. De uitvoering van de afvalinzameling en verwerking ligt bij de GAD. De grondstoffenvisie wordt door de GAD na vaststelling vertaald in een uitvoeringsplan. Communicatie -

Bijlagen

1. Grondstoffenvisie regio Gooi en Vechtstreek 2. Concept raadsbesluit Steller

H. Rietdijk(hirie). Registratiedatum 11 mei 2021.

Burgemeester en wethouders van Laren,

S. van Waveren

drs. N. Mol

secretaris

burgemeester Pagina 5 van 5