20210331Rvs14 Kaders Transitievisie Warmte

BESLISVOORSTEL RAAD LAREN Besluitvormend orgaan 2021/14.

Gemeentecode Laren.

Onderwerp

Kaders Transitievisie Warmte. Portefeuillehouder A.H.M. Stam. Openbaar Ja. Korte inhoud

Samen met de gemeenten Wijdemeren, Gooise Meren, Huizen en Blaricum en diverse

stakeholders werkt de gemeente Laren aan het opstellen van de Transitievisie Warmte. In deze Transitievisie Warmte beschrijven wij hoe de transitie naar een aardgasvrije

gebouwde omgeving er volgens de huidige inzichten op hoofdlijnen uit gaat zien. Besluiten

In te stemmen met de Bestuurlijke kadernotitie Transitievisie Warmte (TVW): -

De gemeente Laren een afwachtende houding aanneemt met betrekking tot de start van een Wijkuitvoeringsplan.

-

De gemeente Laren wijken/buurten/dorpen prioriteert op basis van 10 criteria waarbij het criterium ‘eindgebruikerskosten’ de hoogste weging krijgt.

-

De gemeente Laren een Wijkuitvoeringsplan pas tot uitvoering brengt, wanneer er onder de eindgebruikers een breed draagvlak is.

-

In de gemeente Laren het gasnet behouden blijft tot het voor iedere eindgebruiker haalbaar en betaalbaar is om van het aardgas af te stappen.

Inleiding

Samen met de gemeenten Wijdemeren, Gooise Meren, Huizen en Blaricum en diverse

stakeholders werkt de gemeente Laren aan het opstellen van de Transitievisie Warmte. In deze Transitievisie Warmte beschrijven wij hoe de transitie naar een aardgasvrije

gebouwde omgeving er volgens de huidige inzichten op hoofdlijnen uit gaat zien. Pagina 1 van 5

Het belangrijkste voorstel aan de gemeenteraad is om een afwachtende houding aan te nemen met betrekking tot wijkuitvoeringsplannen. In de Transitievisie Warmte bepalen wij de voorwaarden waaraan Wijkuitvoeringsplannen moeten voldoen. In een

Wijkuitvoeringsplan leggen wij samen met alle belanghebbenden uit een wijk/buurt vast hoe de warmtetransitie er werkelijk uit gaat zien en binnen welke termijn iedereen van het aardgas afstapt. Tot 2040 zullen wij een achttal wijkuitvoeringsplannen moeten

opstellen en vervolgens uitvoeren. Totaal moeten ongeveer 5200 woningen in Laren aardgasvrij worden.

Het is van belang dat wij ons voorbereiden op de financiële en organisatorische gevolgen van de warmtetransitie. Dit is van belang voor de gemeentelijke organisatie, inwoners, bedrijven en organisaties.

Op een aantal momenten bent u al geïnformeerd over de Transitievisie Warmte: • 7 sept 2020: Webinar over de inhoud van de Transitievisie Warmte.

• 26 nov 2020: Oriënterende raadssessie over de Transitievisie Warmte voor Laren.

• 12 jan 2021: Webinar over de bestuurlijke kadernotie die nu ter besluitvorming ligt. Eind 2021 zal de Transitievisie Warmte aan u worden voorgelegd ter vaststelling. Daarvoor doorlopen wij de komende maanden een proces waarin wij samen met

stakeholders en inwoners een prioritering in de wijken/buurten aanbrengen en inzicht geven in de alternatieve technieken ter vervanging van het aardgas.

Om dit proces in gang te zetten ligt de ‘Bestuurlijke kadernotie Transitievisie Warmte’ (zie bijlage 1) nu ter vaststelling. Tijdens de oriënterende sessie van 17 december 2020 is deze kadernotitie al aangekondigd.

De kaders in deze bestuurlijke kadernotie zijn van groot belang voor warmtetransitie in de gemeente Laren. Met dit document bent u in de positie de kaders voor de komende

jaren vast te stellen. De besluiten in dit raadsvoorstel zijn daarbij zo geformuleerd dat u

via amendementen en/of moties op specifieke punten aanvullingen kunt doen of andere kaders aan ons kunt meegeven.

In dit raadsvoorstel leest u een samenvatting van de belangrijkste kaders voor de

gemeente Laren en onze achterliggende overwegingen. Het volledige overzicht van de

bestuurlijke kaders leest u in bijlage 1: ‘de Bestuurlijke Kadernotie Transitievisie Warmte’. Doel

Vaststellen kaders voor het opstellen en uitvoeren van de transitievisie warmte. Toelichting besluit (argumenten)

1.1 Ten opzichte van de Wijkuitvoeringsplannen is de gemeente meer terughoudend en neemt het vooralsnog een afwachtende houding aan. Pagina 2 van 5

De reden hiervoor is dat de onvoldoende juridische bescherming van eigenaren en de betaalbaarheid van de besparingsmaatregelen belangrijke factoren zijn in de haalbaarheid van de warmtransitie op korte termijn.

Omdat het Rijk deze instrumenten onvoldoende heeft uitgewerkt, als voorbeeld de

gebouwgebonden financiering, wil de gemeente Laren eerst zicht hebben op de inzet van haalbare warmtebronnen en betaalbare aardgasvrije besparingsoplossingen. Indien de

bevoegdheden voor gemeenten en eventuele subsidiemogelijkheden vanuit het Rijk voor de aanzienlijke uitvoeringslasten voor het opstellen en uitvoeren van

Wijkuitvoeringsplannen zijn geregeld, zal de gemeente als procesregisseur

(samenwerking met meerdere partijen) en als integrale regisseur haar rol meer kunnen oppakken.

1.2 Met het wachten van het starten met een Wijkuitvoeringsplan past de rol van de afwachtende regisseur. Voor Wijkuitvoeringsplannen naar volledig aardgasvrij is de gemeentelijke regierol

afwachtend. Het tempo waarmee Wijkuitvoeringsplannen kunnen worden opgesteld en worden uitgevoerd is onder andere afhankelijk van de mate van de toegang tot gemeentelijke en of regionale warmtebronnen. De gemeente houdt in goede

samenwerking met de buurgemeente Eemnes daarom de recente initiatieven van Larderel Energy rondom geothermie nauwlettend in de gaten. De gemeente Laren acht het niet realistisch om binnen vijf jaar (dus voor 2026) te starten met een eerste WUP.

1.3 Een ‘Exponentieel’- tijdspad is een logische keus.

De focus zal in eerste instantie met name blijven liggen op vergaande

isolatiemaatregelen. In 2026 zal gemeente Laren de warmtevisie herijken. De gemeente

kiest nu niet voor een ‘snelle start’, maar voor een exponentieel tijdspad. Een belangrijke voorwaarde voor Laren om een Wijkuitvoeringsplan tot uitvoering te brengen, is de acceptatie, draagvlak en betaalbaarheid onder onze inwoners, de eindgebruikers.

2.1 Met de 10 criteria in een afwegingskader komen wij tot een prioritering van buurten.

Om te komen tot een prioritering stellen wij een afwegingskader op met 10 criteria zoals opgenomen in hoofdstuk 4 van de Kadernotitie (zie bijlage 1, pagina 22). Deze criteria

zijn samen met vijf gemeenten en diverse stakeholders opgesteld. Bij het opstellen van een afwegingskader krijgen de verschillende criteria in de Transitievisie Warmte een

weging. Voor de gemeente Laren stellen wij voor dat het criterium ‘eindgebruikerskosten’ de zwaarste weging krijgt. Daarmee geven wij de betaalbaarheid voor onze inwoners, bedrijven en organisaties de hoogste prioriteit.

3.1 Alleen met een breed draagvlak slaagt de warmtetransitie.

Een belangrijke voorwaarde voor de gemeente Laren om een Wijkuitvoeringsplan tot

uitvoering te brengen, is de haalbaarheid en betaalbaarheid voor de eindgebruikers. Wij

Pagina 3 van 5

gaan inwoners niet op kosten jagen door hen te verplichten van het aardgas af te stappen. Er moet een breed draagvlak zijn.

4.1 Wij behouden het gasnet.

In de alle wijken/buurten behouden wij het gasnet. Pas wanneer er voor iedereen een haalbaar en betaalbaar alternatief is, zal deze op termijn worden verwijderd. Daarbij

hanteren wij een termijn van acht jaar. Dit komt overeen met de uitvoeringstermijn van een Wijkuitvoeringsplan.

Uitzondering hierop zijn wijken//buurten waar duurzame gassen (waterstof, groengas,

biogas) een goede alternatieve techniek voor aardgas lijken. Voor het gebruik van deze

duurzame gassen kan het bestaande gasnet mogelijk worden gebruikt. Daarom starten wij in deze wijken/buurten/dorpen geen Wijkuitvoeringsplan tot er meer zekerheid is

over de beschikbaarheid van duurzame gassen. Na verwachting zal dit inzicht er niet voor 2030 zijn. Tot die tijd stimuleren wij wel het terugbrengen van het energiegebruik door bijvoorbeeld isolatie.

Vastgesteld wettelijk- en beleidskader -Klimaatakkoord -Klimaatwet

Relatie BEL-gemeenten en BEL Combinatie

We trekken o.a. samen met de gemeente Blaricum op in het opstellen van de TVW. Kanttekeningen

1.1 Het is nog onzeker of het Rijk met aanvullende middelen komt voor de warmtetransitie.

De warmtetransitie moet haalbaar en betaalbaar zijn. De VNG heeft bij het aangaan van

het Klimaatakkoord als belangrijke randvoorwaarde gesteld dat het Rijk een vergoeding geeft voor de aanzienlijke uitvoeringslasten voor het opstellen en uitvoeren van Wijkuitvoeringsplannen. Dit is echter nog niet geregeld.

Wanneer het Rijk extra middelen beschikbaar stelt voor de warmtetransitie, reserveren wij deze voor de transitie. Stelt het Rijk geen middelen beschikbaar, dan komen wij mogelijk bij u terug via de programmabegroting 2022.

In ieder geval blijven wij ons inzetten voor het aanvragen van subsidies van het Rijk. Financiën

De warmtetransitie heeft zowel financiële en organisatorische gevolgen. Dit werken wij verder uit in de Transitievisie Warmte.

Ter indicatie: In de tabel (zie bijlage 1, pag. 33) ziet u de kosten op basis van onderzoek door de VNG. Het opstellen van een Wijkuitvoeringsplan duurt 2 jaar, en de uitvoering

Pagina 4 van 5

max. 8 jaar. Het starten van één Wijkuitvoeringsplan vraagt een grote extra inzet/kosten tot een wijk/buurt/dorp aardgasvrij is.

Aanvullend kan het voor het slagen van de warmtetransitie interessant zijn dat de

gemeente investeert in een warmtenet of warmtebedrijf. Daarnaast kan de gemeente

voordelige leningen verstrekken of garantstaan om een project mogelijk te maken. Per Wijkuitvoeringsplan zal dit verschillen. De mogelijkheden zullen wij per Wijkuitvoeringsplan onderzoeken en aan u voorleggen Begrotingswijziging nodig? Nee.

Uitvoering/Communicatie

In hoofdstuk 5 van bijlage 1: ‘de Bestuurlijke Kadernotie Transitievisie Warmte’ is een samenvatting van het communicatieplan opgenomen. In hoofdstuk 6 leest u de vervolgstappen om te komen tot de Transitievisie Warmte.

Belangrijke momenten voor de gemeenteraad in het vervolgproces zijn: • 26 maart 2021: Bestuurlijke kadernotitie in gemeenteraad

• Zomer 2021: Een oriënterende/beeldvormende raadssessie over uitkomsten TVW • Najaar 2021: Aanbieden TVW aan de gemeenteraad • Najaar 2021: Vaststellen TVW Bijlagen

Bijlage 1: Bestuurlijke Kadernotitie Transitievisie Warmte Bijlage 2: concept raadsbesluit Steller

Klaas-Jan Mauritz. Registratiedatum

12 februari 2021. Burgemeester en wethouders van Laren,

S. van Waveren

drs. N. Mol

secretaris

burgemeester

Pagina 5 van 5