20210324Cvs Vooroverlegplan Landgoed Larenberg

VOORSTEL COMMISSIE R&I LAREN Besluitvormend orgaan

Gemeente Laren – Gemeenteraad. Gemeentecode Laren.

Onderwerp

Vooroverlegplan Landgoed Larenberg Portefeuillehouder A.H.M. Stam. Openbaar Ja. Korte inhoud

Er is door de eigenaren een principeverzoek voor “Landgoed Larenberg, behoud door

duurzame ontwikkeling” ingediend waarbij het plan is om 4 extra woningen te realiseren op het landgoed. Besluiten

Het principeverzoek “Landgoed Larenberg, behoud door duurzame ontwikkeling”, dat

namens de eigenaren van Landgoed Larenberg is gedaan in de commissie R&I peilen of er een positieve grondhouding is om het plan verder uit te werken. Inleiding

In 2020 hebben het College en alle fracties van de Gemeenteraad en zelfs een Statenlid van de provincie Noord-Holland een bezoek gebracht aan het Landgoed Larenberg.

Inmiddels is er door de eigenaren een schetsplan ingediend voor de bouw van vier extra woningen op Landgoed Larenberg, te weten twee woningen in de moestuin van het

historische landgoed en twee woningen aan de overzijde van de Naarderstraat op de

voormalige tennisbanen. Ook is het verzoek om een tuinmanswoning op het landgoed om te zetten naar burgerwoning.

Pagina 1 van 7

Om dit cultuur-historische Landgoed Larenberg en de waardevolle natuur en groen

eromheen in stand te kunnen houden, de verdere ontwikkeling en verfraaiing van het

landgoed te bewerkstelligen en om het specifiek en zorgvuldig beheer te kunnen blijven uitvoeren hebben de eigenaren een plan ontwikkeld om het landgoed in de toekomst

financieel duurzaam in stand te kunnen blijven houden. Om het landgoed duurzaam in

stand te houden vragen de eigenaren om een principe uitspraak van de gemeente Laren. De duurzame instandhouding van het landgoed zou verzekerd kunnen worden als er vier extra woningen op Landgoed Larenberg worden gebouwd en de bestaande

tuinmanswoning op het landgoed naar burgerwoning wordt omgezet. Deze plannen zijn in strijd met het ter plaatse geldende bestemmingsplan Laren Noord en Correctieve herziening.

Het principe verzoek bestaat uit de volgende plannen: 1.

Herontwikkeling van het moestuinencomplex van het landgoed door restauratie,

herbestemming en ontwikkeling van de drie rijk monumentale percelen, te weten

de schuur (paardenschuur), kas en tuinmuur. Op de resten van de schuur mag een tuinmanswoning worden gerealiseerd. De wens is om deze te wijzigen naar een 2.

3.

woonbestemming. De schuur en de kas zijn in zeer slechte staat van onderhoud. Om de moestuin duurzaam te kunnen ontwikkelen is het verzoek om twee extra

woonbestemmingen naast de tuinmanswoning op dit deel van het landgoed toe te voegen;

Het realiseren van twee extra woningen aan de overzijde van de Naarderstraat. Het perceel is een onderdeel van het landgoed, en dit ‘restant’ is ontstaan na de

verbreding van de Naarderstraat dwars door het landgoed. Deze ontwikkeling is

nodig om de herontwikkeling van de moestuin financieel mogelijk te maken. Dit 4.

perceel heeft nu de bestemming “bos”.

Volgens de opvatting van de eigenaren zijn beide ontwikkelingen noodzakelijk voor het sluitend maken van de begroting van het landgoed en voor de

investeringen die nodig zijn om de rijksmonumenten in de moestuin in stand te 5.

6.

houden.

Door verkoop of ontwikkeling in eigen beheer van de kavels aan de overzijde van de Naarderstraat ontstaan de benodigde extra financiële middelen voor de renovatie van de rijksmonumenten.

Door een erfpachtconstructie van de twee nieuw te bouwen woningen in de moestuin en de herbestemming van de resten van bestaande schuur

(paardenschuur) naar burgerwoning komt jaarlijks, naast subsidies, een vast 7.

bedrag binnen om het landgoed en de rijksmonumenten te onderhouden.

Alle onderdelen zijn nodig om de gewenste duurzame instandhouding succesvol uit te voeren en de toekomst op langere termijn bestendig te maken. De

inkomsten die vanuit deze ontwikkelingen ontstaan zijn volgens aanvragers nodig

Pagina 2 van 7

voor het sluitend maken van de begroting en voor het doen van de investeringen die nodig zijn om de rijksmonumenten in de moestuin te restaureren.

Middels het opstellen van een nieuw bestemmingsplan kan uw raad besluiten

medewerking te verlenen aan het voorstel voor behoud door duurzame ontwikkeling. Alvorens deze procedure in gang kan worden gezet moet het plan verder uitgewerkt worden waarbij ook nadere vragen beantwoord zullen moeten worden. Doel

Het principeverzoek “Landgoed Larenberg, behoud door duurzame Ontwikkeling” aan de commissie R&I voor te leggen om te peilen of er een positieve grondhouding is om het plan verder uit te werken.

Toelichting besluit (argumenten) 1.1

Betrokkenheid van de Commissie R&I/raad is bij deze ontwikkeling van groot belang.

Landgoed Larenberg is van groot belang voor Laren. Het is belangrijk om de grote groene long met het historische karakter van het landgoed en het openbare

karakter van het landgoed te behouden. Echter duurzame instandhouding van het

landgoed kost veel geld. Om het landgoed op langere termijn voor de toekomst te behouden is er een schetsplan ingediend waarbij verdere uitwerking van het plan veel geld gaat kosten. Er zijn ook openstaande vragen die uitgewerkt en

beantwoord moeten worden. Het beantwoorden van deze vragen vereist tijd en

investering van de eigenaren. Daarnaast kost het de gemeente en provincie tijd.

Daarom willen wij dit schetsplan met u delen om een eerste reacties te peilen. Op die manier weten de eigenaren, gemeente en provincie of er een positieve grondhouding is en of het verstandig is om hier verder te gaan. 1.2

Voor herstel en duurzame instandhouding van het landgoed is een andere manier van financiering nodig. Het landgoed is ruim 24 hectare groot en is een Rijks beschermde historische

buitenplaats waarbij alle onderdelen, gebouwen, objecten en groen met elkaar

verbonden zijn. Het landgoed is sinds 2001 deels opengesteld voor publiek en heeft de NSW-(Natuurschoonwet) status. Het totale landgoed heeft negen

rijksmonumenten (monumentennummers 511261 t/m 511269). Naast enkele

subsidies en de erfpacht van het pand Naarderstraat 80 zijn er geen inkomsten.

De eigenaren hebben aangegeven dat de kosten voor natuurbehoud, behoud en herstel van de rijksmonumenten de inkomsten al jaren overstijgen. De erven hebben in het verleden daarom de keuze moeten maken het hoofdhuis en

koetshuis plus erf (Naarderstraat 82 tevens Rijksmonumenten) binnen de familie te verkopen. De nog aanwezige gebouwen op het landgoed zijn verouderd en

Pagina 3 van 7

vragen om aanmerkelijke renovatie. Professioneel onderhoud en herstel van een 1.3

deel van het landgoed is dringend nodig.

Doelstelling is behoud en openstelling van het landgoed en daarvoor zijn de voorliggende ideeën ontwikkeld.

De eigenaren van het landgoed willen graag dat de openstelling van het landgoed voor iedereen behouden blijft. Om dat mogelijk te maken zijn er meer inkomsten

nodig en met de onderdelen die onder het kopje “Inleiding” zijn genoemd, zouden de financiering duurzaam moeten maken. 1.4

Als gevolg van de verbreding van de Naarderstraat heeft de gemeente Laren zich in het verleden verplicht een fiscale claim op zich te nemen.

Het landgoed is doorkruist door de Naarderstraat. Het eigendom aan de overzijde van de Naarderstraat maakt sinds de verbreding van deze weg in 1994 geen deel meer uit van het rijksmonument Larenberg, het NSW-landgoed. Dit perceel is als

gevolg van de verbreding van de Naarderstaat onderhevig aan successiebelasting omdat door de verbreding van de weg de boomtoppen elkaar niet meer konden

raken en er daarom geen sprake meer was dat dit deel van de gronden onder de NSW-landgoed viel.

Om dit probleem te ondervangen heeft de gemeente Laren zich verplicht deze claim van successiebelasting op zich te nemen. Sinds 1994 is deze claim niet geëffectueerd, deze claim zal eerst plaatsvinden bij overlijden van de oude

eigenaar. De eigenaren zijn bereid de claim van successierecht die op het perceel drukt ten aanzien van de gemeente Laren te laten vervallen als zij deze nieuwe woningen aan de Naarderstraat kunnen realiseren. 1.5

In 2019 heeft de gemeente Laren de eigenaren van het landgoed gevraagd mee te denken over de ontsluiting van de Lange Wijnen. De eigenaren zijn bereid een strook grond van het perceel aan de overzijde van

het landgoed om niet over te dragen zodat de Lange Wijnen verbreed kan worden

als zij het voorgestelde plan kunnen realiseren. Het is overigens niet zeker of deze verbreding nog noodzakelijk is. 1.6

Er is nauw overleg met de Provincie Noord-Holland over de voorgenomen ontwikkeling.

Een gedeelte van het plangebied bevindt zich in het werkingsgebied Bijzonder

Provinciaal Landschap (BPL) en MRA Landelijk Gebied. Er kunnen in dit gedeelte van het plangebied geen stedelijke ontwikkelingen plaatsvinden zonder

uitdrukkelijke toestemming van GS. Bewust van dit gegeven, maakt dat er

constructieve overleggen tussen de gemeente, de eigenaren en de gemeente hebben plaatsgevonden en ook zullen blijven plaatsvinden.

1.7

Het verzoek past niet in het vigerende bestemmingsplan. Pagina 4 van 7

Voor het realiseren van de vier extra woningen en het wijzigen van het gebruik van de tuinmanswoning is afwijking van het vigerende bestemmingsplan

noodzakelijk. Daarnaast is goedkeuring van de Provincie Noord-Holland nodig

voor het realiseren van de twee woningen in de moestuin. Uw raad is bevoegd om medewerking te verlenen aan de twee woningen aan de overzijde van de Naarderstraat.

1.8

Mogelijke precedentwerking is niet te verwachten.

Verlenen van medewerking aan deze ontwikkeling kan andere eigenaren van

monumenten of toekomstige eigenaren van landgoederen aansporen om ook een

verzoek in te dienen voor de realisatie van een extra woning(en). Maar omdat hier sprake is van behoud van het bestaande landgoed Larenberg en er geen andere landgoederen in Laren zijn, wordt de kans van precedentwerking klein geacht. Vastgesteld wettelijk- en beleidskader

Omgevingsvisie Noord-Holland, Bijzonder Provinciaal Landschap en MRA Landelijk Gebied Wet ruimtelijke ordening

Besluit ruimtelijke ordening Relatie BEL-gemeenten en BEL Combinatie Geen.

Kanttekeningen

1.1.

Overleg met de Provincie Noord-Holland over de voorgenomen ontwikkeling is noodzakelijk. Het vooroverlegplan is complex vanwege de ontwikkeling van twee extra

woningen in de moestuin op het landgoed. De ontwikkeling op Landgoed

Larenberg, maar niet het gedeelte aan de overzijde van de Naarderstraat, valt op grond van de Omgevingsvisie Noord-Holland (vastgesteld november 2020)

gedeeltelijk binnen het werkingsgebied Landelijk gebied en gedeeltelijk binnen

het natuurnetwerk Nederland waarbinnen niet gebouwd mag worden. Bij nieuwe ruimtelijke ontwikkeling moet rekening worden gehouden met de ambities en

ontwikkelprincipes die de Provincie Noord-Holland hieraan stelt. Inmiddels heeft

meerdere keren overleg tussen de eigenaar plaatsgevonden met ambtenaren van

de Provincie Noord-Holland en de betrokken portefeuillehouder. Ook hebben deze ambtenaren recent het landgoed bezocht waarbij de noodzaak voor herstel van de rijksmonumenten inzichtelijk is gemaakt.

Een gedeelte van het plangebied bevindt zich in het werkingsgebied Bijzonder Provinciaal Landschap en MRA Landelijk Gebied. In deze gebieden geldt een bouwverbod voor ruimtelijke ontwikkelingen. Van deze regel kan worden

afgeweken door GS indien de activiteit bijzondere meerwaarde heeft voor de Pagina 5 van 7

ambities en doelstellingen zoals omschreven in de Omgevingsvisie NH2050 en de activiteit geen onevenredige afbreuk doet aan de doelen en belangen die door de regels waarvan wordt afgeweken worden behartigd.

Voordat de provincie deze overweging kan maken is een verdere uitwerking van

het schetsplan vereist. Daarnaast bevindt een gedeelte van het plangebied zich in Natuurnetwerk Nederland (NNN). Dit houdt in dat een ontwikkeling geen afbreuk mag doen aan de oppervlakte, samenhang en kwaliteit van de natuurwaarden in dit gebied.

1.2

Er zijn nog vele vragen door de initiatiefnemer te beantwoorden.

Als bij de Commissie R&I een positieve grondhouding is om het voornemen van de eigenaren verder uit te werken, dan gaat de initiatiefnemer aan de slag om vragen te beantwoorden over onder meer de financiering in het verleden en het

inzichtelijk maken dat er sprake is van structureel tekort, opbrengsten van de te

bouwen woningen, erfpacht in de moestuin, subsidies en de te verwachten en te genereren inkomstenstromen voor duurzame instandhouding en beheer,

openstelling, toegankelijkheid, eisen restauratie rijksmonumenten, ruimtelijke inpassing; landschappelijke inpassing, milieutechnische eisen, mogelijke alternatieven voor de gewenste duurzame financiering/instandhouding. Aangetoond moet worden dat het exploitatiemodel, onderdeel van dit

initiatiefvoorstel, voldoende garantie biedt voor een duurzame instandhouding van het landgoed.

1.3

Er dient na overeenstemming een overeenkomst opgesteld te worden.

Tussen partijen zal na overeenstemming een overeenkomst moeten worden

opgesteld waarin voorwaarden zijn opgenomen om de zekerheid te verkrijgen dat de beschikbaar komende financiële middelen geheel of in ieder geval grotendeels zullen worden bestemd om het landgoed duurzaam voor een langere termijn continuïteit te bieden. Financiën

Als in de Commissie R&I een positieve grondhouding is zullen de eigenaren van het landgoed het plan verder moeten gaan uitwerken. Dit kost tijd en geld waarbij

afstemming en overleg met de Provincie Noord-Holland en RCE zal plaatsvinden. Begrotingswijziging nodig? Nee.

Pagina 6 van 7

Uitvoering

De eigenaren van het landgoed zullen na de behandeling in kennis worden gesteld van

het standpunt van de Commissie R&I. In overleg met de eigenaren, gemeente en Provincie zal het plan daarna verder uitgewerkt kunnen worden. De planning zou er dan globaal als volgt uitzien: 1.

Opstellen vragen en voorwaarden waaronder gemeente mee kan werken aan

bestemmingswijziging, waarbij de noodzaak wordt aangetoond; tevens zal een

landschapsvisie moeten worden opgesteld waarin duidelijk wordt gemaakt hoe het landgoed en monumenten er uit zullen gaan zien, en wat daarvoor nodig is en wat 2.

3.

er zonder actie al beschikbaar is.

Uitwerken voorstellen (on)mogelijkheden hoe dit tekort is te dekken, welke

woning keuze (ervan uitgaande dat dit de enige weg is), financieel uitwerken, garanties (contracten), tijdspad/-verplichting.

Overleg eigenaren over vragen en uitgangspunten.

4.

Wanneer er overeenstemming is deze formuleren en vastleggen via een

5.

Planvorming: uitwerken schetsplan en voorstel.

overeenkomst.

6.

Overleggen met gemeente, Provincie, Landschapsdeskundige, RCE en BEL

7.

Uitkomsten voorleggen aan Commissie R&I en meningen en gevoelens peilen.

8. 9.

Commissie RK.

Onderzoeken uitvoeren, bestemmingsplan opstellen en ter inzage leggen. Raad vragen om het bestemmingsplan vast te stellen.

Communicatie

Zie uitvoering. Bijlagen

1. Aanvraagformulier Principe verzoek 2. Boekje aanvraag Principe verzoek Steller

K. Loman-Van den Hurk(kloma). Registratiedatum

10 februari 2021. Burgemeester en wethouders van Laren,

S. van Waveren

drs. N. Mol

secretaris

burgemeester Pagina 7 van 7