1

ALGEMENE BESCHOUWING nr. AB.1 Politieke partij Datum raadsvergadering Agendapunt nummer Onderwerp

Liberaal Laren 8 november 2024 2 Algemene politieke beschouwing m.b.t. Begroting gemeente Laren 2025

Mijnheer de voorzitter, geachte aanwezigen, Deze begroting zou in het teken moeten staan van anticiperende maatregelen om het rampjaar 2026 te kunnen overleven op een voorspeld tekort ±1.000.000 in de AU. Vorig jaar tijdens de begrotingsbehandeling alsmede onze algemene beschouwingen op de kadernota in juni riepen wij dan ook op tot soberheid en het in de ijskast zetten van niet direct noodzakelijke projecten. Regeren is immers vooruit zien want ook na het ravijn jaar moeten we verder, liefst als zelfstandige gemeente die zijn eigen broek op kan houden. Want anders is het al snel einde verhaal. Ook schreven we dat de relevante vraag het komende jaar slecht zou mogen zijn “is dit echt op dit moment echt in het belang van onze inwoners of kan dit nog even wachten?” We hebben in de eerste plaats immers nog een hele inhaalslag te maken qua onderhoud wegen (inclusief rioleringen) en stoepen/ onderhoud scholen/ achterstanden groen onderhoud et cetera. Allemaal kerntaken van de gemeente die de afgelopen jaren niet de prioriteit hadden die we verplicht zijn te leveren. En op den duur wreekt zich dat en gaat het ‘in the end’ veel meer geld kosten dan normaal structureel onderhoud jaarlijks kost.

Dat is de afgelopen maanden ook gebleken bij de behandeling van het ‘wegenbeheerplan’/onderhoud speeltuinen/groenonderhoud (liefst door onze eigen betrokken groenafdeling) en niet te vergeten het onderhoud van onze scholen die we vanaf 2025 zullen moeten ophoesten om onze kapitaalgoederen op een fatsoenlijke wijze te kunnen (blijven) onderhouden. Deze oproep tot anticiperen op de schaarste die komen gaat, was echter tegen dovenmansoren. Er is tot op heden nog niets gebeurd. Sterker nog, het jaar voor het rampjaar wilt u nog enkele nieuwe projecten opzetten, komende uit het coalitieakkoord. Wij doelen hierbij op het project ‘ons Laren’ (extra inwonersbetrokkenheid) voor een slordige 100.000 euro structureel per jaar (n.b.: wij houden ons hart vast, want de opzet van de inwonersbetrokkenheid voor de bouwlocaties afgelopen maanden hebben alleen maar chaos en onrust teweeg gebracht) Het aantrekken van een cultuur coördinator a 100.000 structureel per jaar. Is dit nu echt op dit moment nodig? Bij elkaar 2 ton structureel extra uitgaven op te hoesten. In deze begroting zijn echter slechts enkele zinnen gewijd aan de noodzakelijke bezuinigingsoperatie om het rampjaar te kunnen overleven en dan nog alleen doelend op ‘de komende jaren’.

Wanneer bent u van plan om met de raad en de inwoners in gesprek te gaan hierover? En in welk jaar kunnen we dan uiteindelijk echte bezuinigingen verwachten? Deze begroting wordt immers vandaag al vastgesteld. Hoe ziet u dit voor u als u nadat de begroting voor 2025 is vastgesteld, we pas gaan nadenken over waarop er in 2026 bezuinigd

Pagina 1 van 3

gaat worden? Dus na de verkiezingen?? Het zuur voor het volgende college? Of wilt u al eerder deze begroting ‘openbreken’? Dat lijkt ons nogal omslachtig. Graag antwoord op deze vragen. Zou het niet veel sjieker zijn om een aantal nieuwe wensen uit het coalitieakkoord die nu al niet haalbaar en betaalbaar blijken (hoe leuk en nuttig ook), te laten vallen voor 2025 in plaats van ze ‘op de valreep’ in 2025 op te starten om ze weer te moeten schrappen in 2026? Regeren is immers vooruitzien. Ontbreken programmabegroting 2025 uitvoeringsorganisatie (cijfermatige uitvoeringsinformatie) In tijden van krapte en noodzaak tot bezuinigen is gespecificeerde inzicht in uitgaven cruciaal. Nu zijn met de nieuwe opzet van de begroting al een aantal programma’s ‘in elkaar geschoven’. Dat zou op zich nog niet erg zijn, als daarnaast inzicht gekregen kan worden over gespecificeerde inkomsten en uitgaven.. Door het ontbreken van het boekwerk is echter niet na te gaan wat waaraan wordt uitgegeven omdat slechts van het totale budget voor een veel omvattend programma wordt uitgegaan. Op deze wijze ontbreekt het gespecificeerde inzicht totaal. Over 2024 werd bij de vorige begrotingsbehandeling 6 ton winst begroot. Nij blijkt deze winst geheel verdampt. Ook dit valt door ons niet te analyseren.

Vraag: Hoe denkt u zonder dit gespecificeerde financiële inzicht de raad en de inwoners mee te laten denken over toekomstige bezuinigingen? En hoe denkt u dat wij als raad zonder cijfers onze controlerende taak kunnen uitoefenen? Wij verzoeken u via het alsnog opstellen van het boekwerk ‘programmabegroting uitvoeringsorganisatie’ nog dit jaar inzicht in de cijfers te geven, zodat zowel de raad als de inwoners financiële helderheid en openheid krijgen die volgens de wet ‘open overheid’ verplicht is. In dit kader missen wij ook wederom de lijst met subsidies in de begroting, voor iedereen zichtbaar, als onderdeel van de begroting. Nu blijkt de lijst wel aan de commissie audit overhandigd te zijn, waaruit o.a. blijkt dat ‘Hart van Laren” voor 2025 een extra subsidie van 148.000 kan verwachten. Dit is niet in de begroting vermeld en dus niet zichtbaar, niet de openheid die wij nastreven. Gemeentelijke lasten Let wel: bezuinigen is in onze optiek iets anders dan belasting verhogen, want daar jaag je vele mensen het dorp mee uit omdat de lastendruk veel te hoog is geworden. Op welke wijze bent u voornemens ook de ‘gewone man’ in Laren te kunnen houden? Even wat cijfers: De gemiddelde WOZ-waarde staat op nummer 2 van de ranglijst van Nederland (893.000 euro, een jaar eerder was dat nog 781.000).

Vraag: Een aanzienlijke verhoging terwijl u rekent met een waardestijging van slechts 2.5 % in Laren. Hoe bent u voornemens de werkelijke waardestijging van minimaal 9% in december te compenseren met het tarief? De rioolbelasting is vorig jaar al me 18,87% gestegen, voor 2025 met 11%, bijna 30% verhoging in 2 jaar tijd. Wij maken ons hier echt zorgen om en vragen u wederom een specificatie gedeelte riolering/rentelasten LR. Ook graag duidelijkheid over het aantal miljoenen die voor het project LR al is geleend en nog zal moeten worden geleend. (rentelasten leningen worden 1 op 1 verrekend met rioollasten burgers). Het valt ons op pagina 74 op dat de afvalstoffenheffing in Laren aanzienlijk hoger is dan in Blaricum (eenpersoonshuishouden: 191/286 en tweepersoonshuishouden 383 versus 420. Dit terwijl we toch zelfde GAD hebben met dezelfde ophaaldiensten. Kunt u hier opheldering over geven? Pagina 2 van 3

Veiligheid Op pagina 25 kunnen we lezen dat de BOA-capaciteit gehandhaafd blijft op 3 ft om onze veiligheid te kunnen garanderen, terwijl we op pagina 31 kunnen lezen dat er sprake is van een formatie-uitbreiding van 3 fte. voor onze veiligheid. Graag correctie. De BEL-organisatie Uit de management-letter van de accountant over 2023 blijkt dat de interne beheersing van de processen nog niet op orde is. Control moet worden versterkt. Er is geen deugdelijk contractregistratie-systeem. De IT en dataveiligheid, het personeelsverloop, het verzuim en de inzet van derden zijn nog niet opgelost. Wederom hebben wij als raad geen plan gekregen hoe dit wordt opgelost (Aldus de managementletter). Wat de BEL wel gaat doen is het neerzetten van een nieuw financieel systeem. In onze ogen kan dat pas succesvol worden als eerst aan een aantal voorwaarden wordt voldaan. 1. stabiele organisatie zonder inhuur die weer vertrekt 2. de administratieve organisatie en de procedures moeten goed ingebed zijn in de organisatie 3. de ICT-structuur moet aangepast zijn op deze juiste interne werkwijzen en procedures. Wij vragen ons af of dit nu op orde is, want alleen een nieuw pakket kopen is weggegooid geld. Graag een toelichting op onze zorgen. Wij danken u voor uw aandacht en zijn benieuwd naar uw antwoorden. Fractie LL

Pagina 3 van 3