[U25.04204] Herziening U25.03384 na verzending aan raad (Toezegging: Informatie ten behoeve van een discussie over de WOZ-waardecorrectie in de commissie Algemeen Bestuur van september 2025)

De leden van de Gemeenteraad Postbus 1 2650 AA BERKEL EN RODENRIJS

Van

College van B&W

Onderwerp

Toezegging: Informatie ten behoeve van een discussie over de WOZwaardecorrectie in de commissie Algemeen Bestuur van september 2025

Datum

9 september 2025

Ons kenmerk

U25.04204 (herziening van U25.03384)

Geachte raadsleden,

Tijdens de raadsvergadering van 3 juli 2025 over de Perspectiefnota en de bijbehorende uitgangspunten voor de Begroting 2026-2029 is door uw raad amendement A2025-010 “WOZ-waardecorrectie behouden” aangenomen. Door het college is daarbij de toezegging gedaan om met informatie te komen waarmee u in de Commissie Algemeen Bestuur van september 2025 een discussie kunt voeren over de WOZ-waardecorrectie op de OZB voor woningen. Het College doet die toezegging af met de nu voorliggende raadsinformatiebrief. Tevens willen we u wijzen op de eerdere raadsinformatiebrief U25.03090 met daarin de bijlage T25.04317, waarmee een eerdere toezegging over dit onderwerp is afgedaan. In deze brief geven we inzicht in de financiële samenhang tussen de ontwikkeling van de WOZ-waarde, de onroerendezaakbelasting (OZB) en de algemene uitkering uit het Gemeentefonds. Belangrijk om te vermelden is dat we specifiek uitgaan van woningen en dus niet van bedrijfspanden. WOZ-waarde De WOZ-waarde is de geschatte waarde van een huis of ander gebouw. De gemeente bepaalt deze waarde elk jaar middels een taxatie. De basis hiervoor is de Wet WOZ. De WOZ-waarde is belangrijk voor het berekenen van belastingen. De WOZ-waarde vormt het uitgangspunt voor onder meer: » berekening van de OZB; » verdeling van het gemeentefonds (indicator “belastingcapaciteit”).

Belangrijk: een hogere WOZ-waarde betekent dat een gemeente geacht wordt een hogere belastingopbrengst te kunnen realiseren (hogere ‘belastingcapaciteit’ of hogere ‘eigen draagkracht’).

1/9

Onroerendezaakbelasting (OZB) OZB betekent onroerendezaakbelasting. Dit is een belasting die huiseigenaren en bedrijven betalen aan de gemeente. De hoogte van de OZB-lasten voor een huishouden hangt af van: » De WOZ-waarde van de woning » Het OZB-tarief dat de gemeente vaststelt Voor de OZB-opbrengsten van een gemeente is daarnaast het aantal woningen (het “areaal”) van belang. Hoe beïnvloedt de WOZ-waarde de OZB-opbrengsten? » Als de WOZ-waarden stijgen in een jaar, dan kunnen de OZB-opbrengsten van de gemeente ook stijgen, als de gemeente hetzelfde tarief van het jaar ervoor gebruikt. » Maar: Bij stijgende WOZ-waarden kan een gemeente ook het OZB-tarief verlagen (dit bedoelt het college met “WOZ-waardecorrectie”) om de belastingdruk gelijk te houden (het bedrag van de OZBaanslag is dan gelijk aan het jaar ervoor, eventueel geïndexeerd met de inflatie), of bewust iets minder verlagen of zelfs verhogen om inkomsten te verhogen. Algemene uitkering uit Gemeentefonds De algemene uitkering is geld dat een gemeente van het Rijk krijgt uit het Gemeentefonds. Met dit geld kan de gemeente allerlei taken doen, zoals wegen onderhouden, uitkeringen betalen, bibliotheken of sportvelden financieren.

Het Gemeentefonds beoogt een gelijkwaardige financiële uitgangspositie voor gemeenten te creëren, zodat zij een vergelijkbaar voorzieningenniveau kunnen bieden en taken efficiënt kunnen uitvoeren, met een zo gelijk mogelijke belastingdruk. De hoogte van de algemene uitkering hangt af van een aantal maatstaven, zoals het aantal inwoners, sociale en fysieke kenmerken en de gemiddelde WOZ-waarde in de gemeente als indicator voor belastingcapaciteit. Wat is de invloed van de WOZ-waarde op de algemene uitkering? » Als de WOZ-waarde in een gemeente hoog is (door WOZ-waarden hoger dan het landelijk gemiddelde of door een groot areaal), gaat het Rijk ervan uit dat de gemeente meer belasting zelf kan ophalen, bijvoorbeeld via OZB. Dat noem je de belastingcapaciteit. » Daarom krijgt een gemeente met hoge WOZ-waarden vaak minder algemene uitkering. » Andersom: als de WOZ-waarden laag zijn, krijgt de gemeente juist meer geld van het Rijk. » Ter illustratie: Voor 2025 is de inschatting dat Gemeente Lansingerland een gemiddelde woningwaarde van C 506.000 heeft (per 1 /1 /2024). De algemene uitkering wordt daardoor naar beneden bijgesteld met een bedrag van ca. C 9,5 mln. (“korting”). Een gemeente die een gemiddelde woningwaarde heeft van C 398.000 (conform landelijk gemiddelde) en voor de rest vergelijkbaar is met Lansingerland, krijgt een korting van ca. C 7,5 mln. en krijgt daardoor ca.

C 2,0 mln. meer aan algemene uitkering. Dit komt neer op ca. C 79 per woning. Wat is de invloed van de WOZ-waardeontwikkeling op de algemene uitkering? » De maatstaf in de algemene uitkering die betrekking heeft op de gemiddelde WOZ-waarde per woning is genormaliseerd t.o.v. het landelijk gemiddelde. Het gevolg hiervan is dat alleen als de WOZwaarde van een gemeente meer (of juist minder) stijgt dan het landelijke gemiddelde, de relatieve positie en dus ook algemene uitkering voor deze gemeente wijzigt. » Als de gemiddelde WOZ-waarde in Lansingerland sneller stijgt dan het landelijk gemiddelde, dan daalt de algemene uitkering (door een hogere “korting”). Andersom geldt dat bij een relatief tragere stijging of daling, de uitkering juist kan stijgen. 2/9

Samenhang en systematiek 1. De gemeente bepaalt de WOZ-waarde van woningen. 2. Die WOZ-waarde wordt gebruikt voor de OZB. Hoe hoger de waarde, hoe meer OZB je (in principe) betaalt bij een gelijkblijvend OZB-tarief. 3. De gemeente krijgt hierdoor OZB-inkomsten. 4. Het Rijk kijkt naar de gemiddelde WOZ-waarde om te bepalen hoeveel algemene uitkering een gemeente krijgt: a. Hogere relatieve WOZ-waarde = lagere uitkering van het Rijk; b. Lagere relatieve WOZ-waarde = hogere uitkering van het Rijk. 5. Zo zorgt het systeem ervoor dat alle gemeenten ongeveer evenveel geld hebben om hun wettelijke taken uit te voeren, ook al zijn de huizenprijzen verschillend. Factor

Invloed op OZB-opbrengst

Invloed op algemene uitkering

Hogere WOZ-waarde

Meer opbrengst (bij zelfde of hoger tarief)

Lagere uitkering (bij snellere stijging dan landelijk)

Tariefverlaging door waardecompensatie

Minder opbrengst

Geen effect

Tariefverhoging bovenop inflatie

Meer opbrengst

Geen effect

3/9

Voorbeelden ter illustratie (met fictieve waarden) Voorbeeld 1: waardestijging Stel je hebt een woning in jaar T: » Je hebt een woning met een gemiddelde woningwaarde van C 500.000 » De landelijk gemiddelde WOZ-waarde is C 400.000 » Er zijn 20.000 woningen in de gemeente » Het OZB-tarief is 0,080^ » De WOZ-stijging in Lansingerland is 5% Jaar T De OZB-lasten bereken je als volgt: WOZ-waarde x OZB-tarief = OZB per woning. » Dat komt neer op C 400,50 (C500.000 x 0,080^ = C400,50) aan OZB-lasten. » Voor de gemeente betekent dat C 8.010.000 (20.000 woningen x C400,50 = C8.010.000) aan OZBopbrengsten. Jaar T+1 met WOZ-waardecorrectie » OZB-lasten voor een gemiddeld huishouden: blijven gelijk op C 400,50 (omdat het tarief verlaagd wordt naar 0.0763% i.v.m. de waardecorrectie). » OZB-opbrengsten voor de gemeente: blijven gelijk op C 8.010.000 » Effect op Algemene Uitkering: o Fictieve Situatie a: De landelijke WOZ-stijging is 2Yo. m De WOZ-stijging in Lansingerland is hoger dan het landelijk gemiddelde. Gecorrigeerd voor de stijging van het landelijk gemiddelde zorgt de WOZ-stijging in Lansingerland voor een hogere belastingcapaciteit en dus een lagere algemene uitkering. " Stel dat de algemene uitkering daalt met C 100.000, dan zouden de totale inkomsten van de gemeente (OZB + algemene uitkering) dalen.

In het geval van gelijkblijvende lasten voor de gemeente, betekent dit dat er aanvullende inkomsten gegenereerd moeten worden en/of er bezuinigd moet worden. o Fictieve Situatie b: De landelijke WOZ-stijging is 7Yo. m De WOZ-stijging in Lansingerland is lager dan het landelijk gemiddelde. Gecorrigeerd voor de stijging van het landelijk gemiddelde zorgt de WOZ-stijging in Lansingerland voor een lagere belastingcapaciteit en dus een hogere algemene uitkering. " Stel dat de algemene uitkering stijgt met C 100.000, dan zouden de totale inkomsten van de gemeente (OZB + algemene uitkering) stijgen. In het geval van gelijkblijvende lasten voor de gemeente, betekent dit dat er minder aanvullende inkomsten gegenereerd hoeven te worden, of dat er meer (nieuw) beleid ingezet kan worden.

4/9

Vervolg Voorbeeld 1: waardestijging Jaar T+1 zonder WOZ-waardecorrectie » OZB-lasten voor een gemiddeld huishouden: Die stijgen met C 20,03 naar C 420,53. » OZB-opbrengsten voor de gemeente: Die stijgen met C 400.500 tot C 8.410.500. » Effect op Algemene Uitkering: o Fictieve Situatie a: De landelijke WOZ-stijging is 2Yo. m De WOZ-stijging in Lansingerland is hoger dan het landelijk gemiddelde. Gecorrigeerd voor de stijging van het landelijk gemiddelde zorgt de WOZ-stijging in Lansingerland voor een hogere belastingcapaciteit en dus een lagere algemene uitkering. Stel dat de algemene uitkering daalt met C 100.000, dan zouden de totale inkomsten " van de gemeente (OZB + algemene uitkering) per saldo stijgen, al zal dit effect enigszins gedempt zijn. In het geval van gelijkblijvende lasten voor de gemeente, betekent dit dat er minder aanvullende inkomsten gegenereerd hoeven te worden, of dat er meer (nieuw) beleid ingezet kan worden. o Fictieve Situatie b: De landelijke WOZ-stijging is 7Yo. m De WOZ-stijging in Lansingerland is lager dan het landelijk gemiddelde. Gecorrigeerd voor de stijging van het landelijk gemiddelde zorgt de WOZ-stijging in Lansingerland voor een lagere belastingcapaciteit en dus een hogere algemene uitkering. " Stel dat de algemene uitkering stijgt met C 100.000, dan zouden de totale inkomsten van de gemeente (OZB + algemene uitkering) stijgen.

In het geval van gelijkblijvende lasten voor de gemeente, betekent dit dat er minder aanvullende inkomsten gegenereerd hoeven te worden, of dat er meer (nieuw) beleid ingezet kan worden.

5/9

Voorbeeld 2: waardedaling Stel je hebt een woning in jaar T: » Je hebt een woning met een gemiddelde woningwaarde van C 500.000 » De landelijk gemiddelde WOZ-waarde is C 400.000 » Er zijn 20.000 woningen in de gemeente » Het OZB-tarief is 0,080^ » De WOZ-daling in Lansingerland is 5% Jaar T De OZB-lasten bereken je als volgt: WOZ-waarde x OZB-tarief = OZB per woning. » Dat komt neer op C 400,50 (C 500.000 x 0,080^ = C 400,50) aan OZB-lasten. » Voor de gemeente betekent dat C 8.010.000 (20.000 woningen x C 400,50 = C 8.010.000) aan OZB-opbrengsten. Jaar T+1 met WOZ-waardecorrectie » OZB-lasten voor een gemiddeld huishouden: blijven gelijk op C 400,50 (omdat het tarief verhoogd wordt naar 0,0843% i.v.m. de waardecorrectie). » OZB-opbrengsten voor de gemeente: blijven gelijk op C 8.010.000 » Effect op Algemene Uitkering: o Fictieve Situatie a: De landelijke WOZ-daling is ĨYo. m De WOZ-daling in Lansingerland is lager dan het landelijk gemiddelde. Gecorrigeerd voor de daling van het landelijk gemiddelde zorgt de WOZ-daling in Lansingerland voor een hogere belastingcapaciteit en dus een lagere algemene uitkering. " Stel dat de algemene uitkering daalt met C 100.000, dan zouden de totale inkomsten van de gemeente (OZB + algemene uitkering) dalen.

In het geval van gelijkblijvende lasten voor de gemeente, betekent dit dat er aanvullende inkomsten gegenereerd moeten worden en/of er bezuinigd moet worden. o Fictieve Situatie b: De landelijke WOZ-daling is 2Yo. m De WOZ-daling in Lansingerland is hoger dan het landelijk gemiddelde. Gecorrigeerd voor de daling van het landelijk gemiddelde zorgt de WOZ-daling in Lansingerland voor een lagere belastingcapaciteit en dus een hogere algemene uitkering. " Stel dat de algemene uitkering stijgt met C 100.000, dan zouden de totale inkomsten van de gemeente (OZB + algemene uitkering) stijgen. In het geval van gelijkblijvende lasten voor de gemeente, betekent dit dat er minder aanvullende inkomsten gegenereerd hoeven te worden, of dat er meer (nieuw) beleid ingezet kan worden.

6/9

Vervolg Voorbeeld 2: waardedaling Jaar T+1 zonder WOZ-waardecorrectie » OZB-lasten voor een gemiddeld huishouden: Die dalen met C 20,03 naar C 380,48. » OZB-opbrengsten voor de gemeente: Die dalen met C 400.500 tot C 7.609.500. » Effect op Algemene Uitkering: o Fictieve Situatie a: De landelijke WOZ-daling is ĨYo. m De WOZ-daling in Lansingerland is lager dan het landelijk gemiddelde. Gecorrigeerd voor de daling van het landelijk gemiddelde zorgt de WOZ-daling in Lansingerland voor een hogere belastingcapaciteit en dus een lagere algemene uitkering. " Stel dat de algemene uitkering daalt met C 100.000, dan zouden de totale inkomsten van de gemeente (OZB + algemene uitkering) dalen. In het geval van gelijkblijvende lasten voor de gemeente, betekent dit dat er aanvullende inkomsten gegenereerd moeten worden en/of er bezuinigd moet worden. o Fictieve Situatie b: De landelijke WOZ-daling is 2Yo m De WOZ-daling in Lansingerland is hoger dan het landelijk gemiddelde. Gecorrigeerd voor de daling van het landelijk gemiddelde zorgt de WOZ-daling in Lansingerland voor een lagere belastingcapaciteit en dus een hogere algemene uitkering. " Stel dat de algemene uitkering stijgt met C 100.000, dan zouden de totale inkomsten van de gemeente (OZB + algemene uitkering) dalen, al zal dit effect enigszins gedempt zijn door de algemene uitkering.

In het geval van gelijkblijvende lasten voor de gemeente, betekent dit dat er aanvullende inkomsten gegenereerd moeten worden en/of er bezuinigd moet worden.

Lansingerland en omliggende gemeentes a. WOZ-waarde De gemiddelde WOZ-waarde in Lansingerland bedroeg per 1 januari 2024 C 506.000. Dat lag ruim boven het landelijk gemiddelde van C 398.000 (*).

OZB-aanslag t.o.v. WOZ-waarde 2025

Gemiddelde WOZ-waarde

Lansingerland Delft Pij nacker-Nootdorp

506.000 352.000 525.000

Zoetermeer Zuidplas Nederland

375.000 458.000 398.000

(*) Dit zijn nog voorlopige cijfers van het CBS.

7/9

b. OZB-tarieven en ontwikkeling Gemeente Lansingerland past jaarlijks het OZB-tarief aan bij stijgende WOZ-waarden (“WOZ-waardecompensatie”). Voor 2025 is er rekening gehouden met een WOZ-waardestijging van 1,66%. Omdat Gemeente Lansingerland waardecompensatie toepast, is het OZB-tarief met 1,66% gedaald om de lasten voor de inwoners gelijk te houden. Door de WOZ-waardecorrectie zijn de OZB-lasten voor inwoners en de OZB-opbrengsten voor de gemeente gelijk gebleven, ondanks de WOZ-stijging. De daadwerkelijke stijging van de WOZ-waarden tussen 1-1-2023 en 1-1-2024 was o.b.v. de voorlopige cijfers 1,81X in gemeente Lansingerland en 5,01X landelijk. Wel zijn de OZB-lasten gestegen, omdat er 4% inflatiecorrectie is toegepast op het tarief. De OZBopbrengsten voor de gemeente zijn gestegen door de 4% inflatiecorrectie en doordat er woningen zijn bijgekomen in de gemeente (areaaluitbreiding). c. Algemene Uitkering Door de relatief hoge WOZ-waarde ontvangt Lansingerland minder algemene uitkering per inwoner dan veel omliggende gemeenten. In de berekening van het gemeentefonds wordt namelijk verondersteld dat Lansingerland meer eigen belastinginkomsten kan genereren (hogere belastingcapaciteit). d. OZB-tarief woningen t.o.v.

het landelijk gemiddelde en omliggende gemeentes Onderstaande tabel maakt inzichtelijk wat het OZB-tarief voor woningen in Lansingerland in 2025 is ten opzichte van het landelijk gemiddelde en omliggende gemeentes.

Gemeente

OZB-tarief woningen 2025

Landelijk gemiddelde Lansingerland

0,0924/ 0,0801/0

Pijnacker-Nootdorp Delft

0,0736/ 0,0998/

Zuidplas Zoetermeer

0,1010/ 0,1215/0

Conclusie Bij een WOZ-stijging en een WOZ-waardecompensatie blijven de OZB-lasten en OZB-opbrengsten gelijk. Echter, als de WOZ-waarde in Lansingerland structureel sneller stijgt dan het landelijk gemiddelde, daalt de algemene uitkering. Het risico daarvan is dat als de WOZ-stijging structureel gecompenseerd wordt in het OZB-tarief om de lasten voor inwoners gelijk te houden, de lagere uitkering niet automatisch wordt gecompenseerd. Dit vereist actief tariefbeleid of beleidskeuzes om een mogelijk financieel tekort structureel op te vangen.

8/9

Met een vriéndelijke groet, burgemeester en wethouders van Lansingerland

Mickel Beckers Gemeentesecretaris

Jules Bijl Burgemeester

Bijlage(n): » Toezegging Gezamenlijke Commissie 18 juni 2025, T25.04317 » Uitgangspunten Begroting 2026-2029, T25.03307

9/9