[U25.00151] Raadsinformatiebrief Voortgang proces Begroting 2026-2029 - januari 2025

De leden van de Gemeenteraad Postbus 1 2650 AA BERKEL EN RODENRIJS

Van

College van B&W

Onderwerp

Voortgang proces Begroting 2026-2029 - januari 2025

Datum

15 januari 2025

Ons kenmerk

U25.00151

Geachte raadsleden,

Uw raad heeft in de commissie Algemeen Bestuur (AB) van 4 december 2024 met het college een plan van aanpak voor het proces om te komen tot een Begroting 2026-2029 besproken (T24.08471). In deze brief deelt het college graag informatie over de volgende onderwerpen met u: 1. De ambtelijke werkwijze voor het vormen van begrotingsvarianten; 2. Het participatieplan Begrotingsproces 2026 - 2029 (T24.09828); 3. Het verzoek om in te gaan op het aanbod van uw raad voor een projectbudget. De informatie onder punt 1. ‘Werkwijze’ is tevens bedoeld ter bespreking in de commissie AB van 5 februari 2025 aan de hand van de vraag: “Is de raad het eens met de gepresenteerde werkwijze?” 1. Werkwijze Het plan van aanpak proces Begroting 2026-2029 stelt een andere politiek-bestuurlijke werkwijze voor dan in de afgelopen jaren is gehanteerd. Het werkt toe naar een richtinggevend moment van de gemeenteraad over een voorkeursvariant op 7 mei 2025 en het vaststellen van een Perspectiefnota op 3 juli 2025. Op woensdag 9 april 2025 wordt een beeldvorming verzorgd over de varianten die voorliggen.

Voor deze varianten geldt dat: » Het college en raad een politieke keuze kunnen maken tussen varianten die allen een ander inhoudelijk antwoord geven op de vraag: “Welke gemeente willen we zijn?”; » Alle varianten een zelfde zero-based opgebouwde ‘basis laag’ hebben die bestaat uit wat als absolute ondergrens gekwalificeerd wordt - het maatschappelijke minimum, waaronder wettelijke taken; » Deze ‘basis laag’ - het maatschappelijke minimum - per variant aangevuld wordt met verschillende prioritering en weging van ambities. Dit geeft de verschillende kleuring aan de varianten zodat een politieke keuze mogelijk gemaakt wordt; » De invulling van de varianten gebeurt op basis van inhoudelijke ambities, financiën zijn in dit stadium secundair; » De cijfers uit Begroting 2025 worden gebruikt en zo zero-based mogelijk doorlopen om een zo goed mogelijk beeld te geven van het uiteindelijke effect van een variant. 1/3

Om tot de bouwstenen voor de varianten te komen, zijn ambtelijke werksessies gestart die plaatsvinden tussen half-januari en half-maart. Beleidsveld-werksessies kennen twee rondes waarbij in een eerste ronde het accent ligt op het identificeren van het maatschappelijk minimum en in een tweede ronde de opties om kleuring te geven binnen varianten. Parallel worden via aparte thema-werksessies de hoofd­ richtingen van varianten bepaald. Schematisch ziet dit er uit als volgt in Figuur 1.

Figuur 1: Werkwijze januari tot en met maart met ambtelijke werksessies

In de werksessies worden beleidsvelden nauwkeurig, ‘zero based’ onder de loep genomen. Onderdeel hiervan is het regel voor regel doorlopen van de beleidsveld-posten in de Begroting 2025 en een vergelijking met recente jaarrekeningen en cijfers van het jaar 2024. De uitkomst van een werksessie bestaat uit: a. Een overzicht van de ambities die bij een begrotingspost horen; b. De ‘verschraling’ tot het maatschappelijke minimum; c. Mogelijkheden tot het versoberen op de post; d. Waar nog scherper begroot kan worden op basis van het verschil tussen begroting 2025 en recente jaarrekeningen en de cijfers van 2024; e. Mogelijkheden tot het verbreden van inkomsten en (co-)financiering via het Rijk, EU, of lokale belastingen; f. Ontwikkelingen en verplichtingen in de meerjarenperiode waar rekening mee gehouden moet worden (o.a. wijzigend rijksbeleid, demografie, grote contractuele verplichtingen, etc.). Voor de thema-werksessies geldt dat die uitgaan van de onderdelen van de begroting waar de belang­ rijkste politieke wensen (ambities), financiële impact en gemeentelijke keuzevrijheid zit. Dit moet worden vertaald naar inhoudelijke thematische varianten waarmee een politieke keuze gemaakt kan worden.

Deze inventarisatie bouwt voort op kennis uit eerdere begrotingstrajecten over: » De reeds uitgesproken politieke wensen (ambities); » Begrotingsonderdelen met grote financiële impact; » Begrotingsonderdelen met veel gemeentelijke keuzevrijheid. Twee thema-werksessies maken ook deel uit van het participatietraject.

2/3

2. Participatieplan Omdat begroting 2026 naar verwachting aanzienlijke maatschappelijke impact heeft, wil het college in gesprek met inwoners en organisaties over de financiële afwegingen die kunnen worden gemaakt. Voor het burgerparticipatieproces zijn de doelen als volgt: A. Aandacht - Het is van belang dat bijvoorbeeld maatschappelijke organisaties zich tijdig bewust zijn van potentiële bezuinigingen bij de gemeente, zodat zij hier rekening mee kunnen houden bij hun voorbereidingen op de toekomst. B. Meedenken - De gemeente vraagt inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties om mee te denken over: i. de mogelijke effecten op de samenleving wanneer de gemeente en maatschappelijke organisaties minder te besteden hebben dan nu het geval is, en; ii. manieren om nadelige effecten te verzachten. C. Uitwerking - De raad maakt de finale afweging en beslist welke variant wordt uitgewerkt in de begroting. Ook bij deze uitwerking kan de samenleving van invloed zijn, omdat het gaat om grote (financiële) veranderingen. Het volledige participatieplan (T24.09828) is bijgevoegd als bijlage aan deze brief. Op maandagavond 27 januari 2025 organiseert het college een bijeenkomst van het participatietraject proces Begroting 2026-2029. U bent uiteraard ook uitgenodigd om bij deze avond aanwezig te zijn.

Het college is zich bewust van de overige activiteiten die dezelfde avond plaatsvinden en excuseert zich hiervoor. 3. Projectbudget In de vergadering van de commissie AB van 4 december 2024 is de mogelijkheid om een projectbudget te vormen genoemd. Het in het plan van aanpak voorgestelde proces is nieuw en vraagt om flexibiliteit. Voor het project proces Begroting 2026-2029 schat het college op dit moment in dat maximaal C 175.000,nodig is. Dit wordt verwerkt in de zomerrapportage. Het doel van het college is om in het project zo veel mogelijk gebruik te maken van eigen middelen en capaciteit. Op dit moment is nog niet volledig te overzien waar (aanvullende) ambtelijke capaciteit gevraagd wordt om informatie die nodig is, tijdig te leveren. Daarnaast kunnen kosten die gepaard gaan met het participatie-traject gedekt worden uit een projectbudget. Via de reguliere P&C-documenten verantwoordt het college waar eventueel gebruik is gemaakt van het projectbudget. Het college hoopt u hiermee een beeld te hebben geven van de ontwikkelingen in het project proces Begroting 2026-2029 en ziet uit naar de bespreking met uw raad. Met een vriendelijke groet, burgemeester en wethouders van Lansingerland

Mickel Beckers Gemeentesecretaris

Leon Hoek Loco-burgemeester

Bijlage(n): »

Participatieplan Begrotingsproces 2026 - 2029 (T24.09828) 3/3