[U24.05840] Concept criteria, bestuurlijke planning en uitgangspunten participatie voor keuze locatie nieuwkomers

De leden van de Gemeenteraad Postbus 1 2650 AA BERKEL EN RODENRIJS

Van

College van B&W

Onderwerp

Concept criteria, bestuurlijke planning en uitgangspunten participatie voor keuze locatie nieuwkomers

Datum

18 december 2024

Ons kenmerk

U24.05840

Geachte raadsleden,

Aanleiding Deze brief is een vervolg op de eerdere brief van 7 november jl. (U24.03668) over het integraal basis locatieonderzoek naar huisvesting van nieuwkomers en spoedzoekers. Bij nieuwkomers onderscheiden we zoals u weet de doelgroepen asielzoekers en ontheemde Oekraïners (opvang) en statushouders (huisvesting). Met deze brief informeren wij u graag over de concept criteria, bestuurlijke planning en de uitgangspunten van het participatietraject met betrekking tot de keuze voor locatie(s). Op 18 december vond een beeldvormende presentatie over de beoordelingscriteria voor de keuze van locaties en de uitgangspunten voor de participatie plaats. In deze beeldvorming zijn ook de opgave en de bestuurlijke planning toegelicht. U ontving bij de beeldvorming de presentatie met nr. T24.09232. De presentatie is ook als bijlage bij deze brief gevoegd. Omvang en reikwijdte opgave nieuwkomers Oekraïense ontheemden Op dit moment vangen wij als gemeenten in totaal 172 Oekraïense ontheemden in gemeentelijke opvangvoorzieningen op. Dat doen we enerzijds op de Sporthoeklaan in LOO1. Anderzijds vervullen wij een regionale functie ten behoeve van Oekraïners die bijzondere zorg nodig hebben met het Zorg en Herstel Centrum (ZHC) in Bleiswijk. Dit ZHC heeft een capaciteit van 22 personen.

Met de beoogde realisatie van LOO2 voor nogmaals 150 personen vullen we de bestuurlijke ambitie om minimaal 300 Oekraïense ontheemden op te vangen verder in. Voor het voorliggende onderzoek resteert dus geen opgave voor Oekraïners.

1/7

Taakstelling huisvesting statushouders De taakstelling voor statushouders is tot en met 1e helft 2025 nog circa 200 personen. De taakstelling werkt cumulatief. Elk halfjaar wordt de nieuwe halfjaarlijkse taakstelling bekend gemaakt. De genoemde 200 is inclusief achterstanden in de taakstelling waar onze gemeente, net als vele andere gemeenten in ons land, op dit moment tegenaan loopt. Zoals u weet hebben wij te maken met buitengewone krapte op de woningmarkt waardoor voor allerlei doelgroepen, waaronder ook statushouders, onvoldoende woningen beschikbaar zijn. Dit heeft als gevolg dat zonder mitigerende maatregelen de achterstand in de taak­ stelling ook in onze gemeente naar verwachting op zal lopen. Deze opgave wordt met diverse maat­ regelen, waaronder toewijzing van huurwoningen in onder meer LOO1 en LOO2, ingevuld. Ook zullen we de komende tijd met onder andere de woningbouwcorporatie onderzoeken in hoeverre bijvoorbeeld woningdelen of intensievere begeleiding van gehuisveste statushouders kan helpen om de achterstand in de taakstelling in te lopen. Dit alles naast, zoals u weet, een zeer ambitieuze bouwagenda van de gemeente waardoor er (op termijn) meer woningen voor alle doelgroepen beschikbaar komen.

In de tussentijd onderzoekt het college daarbovenop middels het locatieonderzoek de mogelijkheid om, bijvoorbeeld met flexwoningen, in de komende jaren meer woningen beschikbaar te stellen voor status­ houders. Al dan niet in combinatie met andere doelgroepen. De omvang en precieze invulling van deze aanvullende bouwopgave moet nog worden vastgesteld en zal mede afhangen van de beschikbaarheid van locaties en de nog uit te werken financiële kaders. Opvang asielzoekers De spreidingswet verplicht Lansingerland tot de opvang van 446 asielzoekers, waarvan 36 alleenstaande minderjarige vreemdelingen (hierna: AMV-ers). Deze AMV-ers hebben separate huisvesting nodig. Zoals bekend vangen we op de locatie Tobias 2 per 1 januari 300 asielzoekers op. De resterende opgave onder de spreidingswet is dus nog 146 asielzoekers. Tegelijkertijd geldt dat de huidige opvanglocatie zoals zich het er nu laat uitzien medio 2026 ontmanteld zal moeten worden ten behoeve van de ontwikkeling van Wilderszijde. De zoektocht naar nieuwe locaties voor de opvang van asielzoekers is derhalve gericht op één of meerdere nieuwe opvanglocatie(s) om in totaal 446 asielzoekers, waaronder 38 AMV-ers op te kunnen vangen.

Vaststelling concept criteria door college Medio februari beoogt het college de criteria vast te stellen die richtinggevend zullen zijn voor de zoektocht naar nieuwe locaties voor de opvang van asielzoekers en de huisvesting van statushouders, al dan niet in combinatie met spoedzoekers. Deze brief dient ertoe om u te informeren over de concept criteria ten behoeve van de zoektocht naar nieuwe locaties. Graag stelt het college u als raad in de gelegenheid in de raadscommissie Samenleving de beoordelingscriteria en de uitgangspunten voor de burgerparticipatie te bespreken. Het college hecht er daarbij veel waarde aan om alvorens zij criteria vaststelt, overwegingen en gedachten bij u op te halen. Gehoord de inbreng van de commissie zal het college de criteria en het plan voor burgerparticipatie vaststellen. Van criteria naar locaties In de fase die hierop volgt zal het concreet gaan over specifieke beoogde locaties die het college zal voordragen op basis van een beoordeling van de vastgestelde criteria. Hierbij geldt de verwachting dat een ideale locatie die op alle vlakken maximaal voldoet aan alle gestelde beoordelingscriteria niet voorhanden is. Over de verdere details van dit proces informeren wij u graag nader in een volgende 2/7

raadsbrief. Voor de beoogde bestuurlijke planning verwijs ik u graag naar de in deze brief opgenomen planning. Beoordelingscriteria In de verdere zoektocht om van longlist naar shortlist te komen, waarderen gemeentelijke experts locaties aan de hand van de beoordelingscriteria. Graag lichten we die criteria wat uitgebreider toe. De criteria voor statushouders en asielopvang zijn soms verschillend. Waar dit van toepassing is, staat dit bij de criteria aangegeven. Groot- of kleinschalige opvang van asielzoekers De gemeente kan kiezen voor groot- of kleinschalige opvang of een combinatie van beiden. Als college zien we de nadrukkelijke meerwaarde van kleinschalige opvanglocaties, mede gelet op de inpasbaarheid van wijken en buurten. Anderzijds zien we als college ook dat een zekere omvang van de locatie wel helpt om goede afspraken met het COA te maken over voorzieningen ten behoeve van de bewoners en omwonenden. Waar de grenzen precies liggen zal onderdeel zijn van gesprek met het COA, maar in algemene zin geldt dat rond de 150 personen het kantelpunt ligt tussen wat het COA ziet als groot -of kleinschalig. De verschillen tussen groot- of kleinschalige opvang staan in onderstaand schema.

Taak

Grootschalige opvang

Kleinschalige opvang met AZC

Kleinschalige opvang zonder

nabij (maximaal 45 minuten

AZC nabij

reizen per OV) Beveiliging

Zorg

COA

COA

Maatwerk van COA in overleg

Maatwerk van COA in overleg

met gemeente.

met gemeente.

COA regelt zorg op

Gemeente regelt zorg.

hoofdlocatie. Begeleiding/

Vaste begeleiding aanwezig.

Geen vaste begeleiding

Geen vaste begeleiding

taallessen/

COA zorgt voor taalles,

aanwezig. Bewoners gaan voor

aanwezig. Ambulante

recreatie

recreatie.

begeleiding, taallessen en

begeleiding bezoekt de locatie.

recreatie naar AZC.

Afspraken met gemeente over o.a. sport en buurtwerk.

Onderwijs

Gemeente

Gemeente

Gemeente

Vraag 1 Hoe kijkt de raad naar de afweging tussen groot- of kleinschalige asielopvang? Samenwerking met buurgemeenten In brief U24.03668 gaven wij aan dat we een longlist gemaakt hebben van huisvesting- en/of opvanglocaties. De longlist is gemaakt met objectieve criteria (minimale omvang en uitsluiting van locaties met permanent gebruik). Hierbij komen ook locaties naar voren aan de randen van de gemeente, op grotere 3/7

afstand van onze kernen en nabijgelegen buurgemeenten. Indien deze locaties verder onderzoek waard zijn, wordt contact gezocht met deze buurgemeenten, met als uitgangspunt dat de asielzoekers gebruik maken van voorzieningen in Lansingerland. Vraag 2 Ondersteunt de raad dat wij voor locaties aan de randen van het grondgebied van onze gemeente samenwerking met buurgemeenten opzoeken? Termijn waarop locaties beschikbaar zijn Belangrijk beoordelingscriterium is de termijn waarop de locatie beschikbaar is. Voor asielopvang streven we ernaar om de opvang aan te laten sluiten op de sluiting van de Tobias 2. Vooralsnog wordt dit voorzien medio 2026. Ook voor statushouders geldt het streven om tot een spoedige oplevering over te gaan. De termijn waarop de locatie beschikbaar is, houdt mede verband met de volgende aspecten: - Complexiteit van de ruimtelijke ordeningsprocedure; - Medewerking van de rechthebbende (eigenaar, huurder, ontwikkelaar); - Mate van bouwrijpheid van het terrein (hoeveel werk moet worden uitgevoerd voor een bouwrijp terrein; beschikbaarheid riolering, elektra e.d.); - Betaalbaarheid (onderscheid naar kosten en opbrengsten voor de gemeente, de korte en lange termijn en risico’s; de exploiteerbaarheid door COA en een corporatie zoals 3B Wonen of een andere partij).

Vraag 3 Ondersteunt de raad het streven om opvang aan te laten sluiten op de sluiting van Tobias 2, de genoemde termijnen en daarmee samenhangende aspecten? Duur van de beschikbaarheid van een locatie Het streven is te komen tot (semi)permanente huisvesting en opvang. Dit maakt dat de inspanningen van de gemeente het meeste renderen. Bij asielopvang geldt uiteraard dat we tot betere afspraken met bijvoorbeeld het COA kunnen komen als we langjarige opvang beschikbaar stellen. Bij de huisvesting van statushouders geldt dat het voor externe partners ook financieel aantrekkelijker wordt als hen meer zekerheid wordt geboden. Vraag 4 Ondersteunt de raad het streven om te komen tot (semi)permanente huisvesting en opvang? Omgevingsvisie Bij motie M2024-009 (CDA/CU) in het kader van de spreidingswet heeft uw raad uitgesproken om het integrale onderzoek naar locaties voor de huisvesting van asielzoekers, Oekraïners, statushouders en spoedzoekers in eerste instantie te baseren op goede ruimtelijke ordening volgens de kaders van onze Omgevingsvisie. Uiteraard wordt deze motie betrokken bij de beoordeling van beschikbare locaties. Tevens wordt natuurlijk de verbinding gezocht met de herijking van de omgevingsvisie. Invloed op economische activiteiten en woningbouw De potentiële invloed op economische activiteiten, glastuinbouw en/of woningbouw.

We beoordelen hierbij of de locaties potentieel (negatieve) invloed kunnen hebben op het functioneren of op plannen van bedrijven of glastuinbouw. Daarnaast geldt dat de te ontwikkelen locaties niet ten koste mogen gaan van reguliere betaalbare en gelijkvloerse woningbouw. 4/7

Leefomgeving, duurzaamheid en mobiliteit We toetsen de te ontwikkelen locaties aan het beleid met betrekking tot de leefomgeving betreffende o.a. landschap, milieu, waterhuishouding, recreatie en natuur. Het beleid met betrekking tot mobiliteit betreft o.a. het effect op verkeersdrukte en verkeersveiligheid. Vraag 5 Ondersteunt de raad de bovenstaande beoordelingscriteria aan de hand waarvan we de locaties waarderen? Welke overwegingen wil de raad hierover ons meegeven? Afstand tot voorzieningen We hanteren voor asielopvanglocaties de harde (acceptabele) criteria van het COA van maximale afstanden tot voorzieningen als een OV-halte, onderwijs of een supermarkt. Zie hieronder. Voor statushouders gelden deze afstanden als (niet harde) beoordelingscriteria.

Afstand tot voorzieningen op basis van criteria COA: Voorziening

Richtlijn

Acceptabel

Supermarkt

15 loopminuten

30 loopminuten

Basisonderwijs

15 loopminuten

30 loopminuten

Voortgezet onderwijs

30 fietsminuten

60 fietsminuten

Aansluiting OV

5 loopminuten

15 loopminuten

Vraag 6 Hoe kijkt de raad aan tegen genoemde criteria met betrekking tot de afstanden tot voorzieningen? De druk op maatschappelijke voorzieningen in de gemeente Zowel bij de ontwikkeling van de asielopvang als bij de ontwikkeling van locaties ten behoeve van de huisvesting van statushouders geldt dat we voorkomen dat deze onevenredig drukken op maatschappelijke voorzieningen van de gemeente. Ook hier wordt bij het zoeken naar locaties rekening mee gehouden. Vraag 7 Ondersteunt de raad het voorkomen van onevenredige druk op maatschappelijke voorzieningen zoals verwoord? Spreiding over de kernen Als college streven we ernaar, in het verlengde van het criterium rondom de maatschappelijke voorzieningen, een zo evenwichtige mogelijke spreiding van huisvesting- en opvangvoorzieningen voor nieuwkomers over de kernen.

5/7

Vraas 8 Ondersteunt de raad het streven naar spreiding over de kernen? (Sociale) veiligheid Iedereen moet zich in onze gemeente veilig kunnen voelen. Dat geldt voor onze eigen huidige inwoners en voor nieuwkomers. Ook daar waar de keuze van een locatie invloed heeft op vraagstukken rondom de veiligheid zullen wij daar rekening mee houden. Denk hier bijvoorbeeld aan de invloed op veiligheid en veiligheidsbeleving van afgelegen locaties. Vraag 9 Ondersteunt de raad de uitgangspunten met betrekking tot (sociale) veiligheid? Uitgangspunten burgerparticipatie Het uitgangspunt is de burgerparticipatie in twee fasen uit te voeren. De participatie start in januari 2025 met een gesprek over waarden. Het doel is om te weten te komen hoe inwoners reageren op de opgave en hen in de gelegenheid te stellen met elkaar en met de gemeente het gesprek aan te gaan. Een voorbeeldvraag tijdens dit gesprek is: hoe gastvrij willen we zijn voor mensen die geweld zijn ontvlucht of mensen met een verblijfsvergunning die nu nog in een AZC verblijven? We zullen u over dit gesprek nader informeren. De participatie vervolgt als de beoordelingscriteria door het college zijn vastgesteld en één of meerdere locaties zijn voorgesteld. Bestuurlijke planning De bestuurlijke planning is in onderstaand schema afgebeeld. Zie ook sheet 6 van de presentatie.

Er wordt toegewerkt naar een voorstel waarbij de raad in mei 2025 gevraagd wordt om één of meerdere locaties voor huisvesting en/of opvang van nieuwkomers te ontwikkelen.

6/7

Tenslotte We hebben u enkele gerichte vragen gesteld. Uiteraard ontvangen wij ook graag andere vragen, bijvoorbeeld over het participatietraject of de bestuurlijke planning of nadere overwegingen over deze opgave.

Met een vriendelijke groet, burgemeester en wethouders van Lansingerland

gemeentesecretaris

drs. Pieter van de Stadt burgemeester

Bijlage: » Presentatie criteria locaties nieuwkomers, T24.09232

7/7