[U24.02647] Meicirculaire 2024

De leden van de Gemeenteraad Postbus 1 2650 AA BERKEL EN RODENRIJS

Van

College van B&W

Onderwerp

Meicirculaire 2024

Datum

18 juni 2024

Ons kenmerk

U24.02647

Geachte raadsleden,

Aanleiding Het kabinet heeft na haar Voorjaarsnota de Meicirculaire Gemeentefonds 2024 gepubliceerd met daarin de laatste ontwikkelingen aangaande de algemene uitkering voor gemeenten. Zoals gebruikelijk informeren wij u over wat een circulaire betekent voor de gemeentelijke financiën van Lansingerland. Recent heeft u het raadsvoorstel Zomerrapportage 2024 (BR2400053) en het raadsvoorstel Kaderbrief 2025-2028 (BR2400055) ontvangen. De Zomerrapportage 2024 betreft een tussentijdse afwijkingen­ rapportage van het lopende boekjaar met actualisatie van de Begroting 2024-2027. De beleidsarme Kaderbrief 2025 schetst de huidige vertreksituatie voor de Begroting 2025, waarin vooral een actualisatie gegeven wordt van (autonome) ontwikkelingen met een effect op het financiële meerjarenbeleid 2025-2028. Door het moment van publicatie van de Meicirculaire 2024 was het niet mogelijk deze ontwikkelingen mee te nemen in het geschetste financiële beeld van de Zomerrapportage 2024 en Kaderbrief 2025. Met deze brief informeren wij u over de financiële effecten die voortkomen uit deze circulaire die betrekking heb­ ben op het meerjarenbeeld, evenals het lopende begrotingsjaar 2024. Op die manier kunt u de uitkomsten meenemen in uw afwegingen.

Structurele ontwikkelingen Meicirculaire 2024 Voor 2024 en verder laat de Meicirculaire 2024 de volgende ontwikkelingen zien met structurele effecten: a) Autonome ontwikkelingen. b) Taakmutaties. c) Overige effecten. d) Mutaties stelposten.

1/5

Onderstaand presenteren wij u het cijfermatige overzicht van deze effecten ten opzichte van de Kaderbrief 2025 en de Zomerrapportage 2024. Daarna volgt een nadere toelichting per onderwerp. Bedragen x C 1.000

Tabel 1 2024

2025

2026

2027

2028

620

2.260

566 -

1.400

4.362 1.804 148

4.374 1.813 -1.401

4.372 1.848 1.302

1.186

3.660

6.314

4.786

7.522

32

1.043 210

192

195

213

32

1.253

192

195

213

Uitvoeringskosten Omgevingswet Verleggen basisjaar WOZ-maatstaf Overige mutaties

216 50

-622 33

-621 33

-628 37

-636 39

Totaal C. Overige effecten

266

-589

-588

-591

-597

Totaal effect Meicirculaire (=A+B+C)

1.484

4.324

5.918

4.390

7.138

684 -

653 -885

657 -

698 -

697 -

A. Autonome ontwikkelingen

Ontwikkeling accres en uitkeringsbasis Schrappen oploop opschalingskorting Afrekening ruimte onder BCF-plafond 2023 Hoeveelheidsverschillen (maatstaven) en overige ontwikkelingen Totaal A. Autonome ontwikkelingen B. Taakmutaties

Besparingsverlies Jeugd Overige taakmutaties Totaal B. Taakmutaties C. Overige effecten

D. Mutaties stelposten

Bijstelling Stelpost BCF Bijstelling Stelpost Jeugduitgaven Totale mutaties in stelposten

684

-233

657

698

697

Totaal effect Meicirculaire incl. bijstelling stelposten (=A+B+C+D)

2.168

4.091

6.575

5.088

7.835

684

2.821

6.371

6.081

7.191

1.484

1.271

204

-993

644

Reeds gecommuniceerd effect in de Kaderbrief en Zomerraportage Netto effect Meicirculaire t.o.v. Kaderbrief en Zomerraportage

Ad A) Autonome ontwikkelingen Ontwikkeling accres en uitkeringsbasis In de Meicirculaire 2024 is de nieuwe financieringssystematiek vervroegd van 2027 naar 2024. Het betekent dat de systematiek van ‘trap op, trap af’ is losgelaten en dat er een koppeling is gemaakt met de ontwikkeling van het bruto binnenlands product (bbp). Dit levert een aanzienlijke negatieve bijstelling van de Algemene Uitkering op, welke wordt gecompenseerd door een incidentele compensatie vanuit het Rijk. Voor 2025 wordt deze bijstelling slechts ten dele gecompenseerd, wat leidt tot een effect van C 1,9 mln. negatief. Vanuit het Interprovinciaal Overleg (tussen de Provincies) is echter toestemming verleend om dit bedrag als incidenteel aan te merken. We mogen voor 2025 de C 1,9 mln. onttrekken aan de Algemene Reserve, waardoor dit geen impact heeft op het structurele begrotingssaldo. De aanpassing naar het prijspeil 2025 levert een plus op van C 4,2 mln. voor 2024, oplopend naar C 5,0 mln. in 2027. Dit betreft compensatie voor loon- en prijsontwikkelingen (LPO). Per saldo betekent dit een positieve bijstelling van de algemene uitkering en daarmee een dekking van het tekort. Echter, daar staan aan de lastenkant - zoals reeds vermeld in de Kaderbrief 2025 - ook aanvullende loon- en prijsstijgingen tegenover.

2/5

Schrappen oploop opschalingskorting Sinds 2015 worden gemeenten geconfronteerd met de zogenaamde opschalingskorting, een korting die oploopt tot C 975 miljoen. Sinds 2019 is de stand van C 300 miljoen bereikt en bevroren. In de Voorjaars nota 2024 wordt nu besloten de verdere oploop van C 675 miljoen te schrappen. Daarmee blijft de opschalingskorting op C 300 miljoen staan. Voor Lansingerland levert dit C 1,8 miljoen structureel op voor 2026 en verder. Afrekening ruimte onder BCF-plafond 2023 Het BTW-Compensatiefonds (BCF) kent een plafond. De gemeenten zijn in 2023 fors onder dit plafond gebleven met declaraties, waardoor er middelen in het fonds zijn overgebleven. Deze zijn als te doen gebruikelijk in het Gemeentefonds gestort. In de Septembercirculaire 2023 werd al een voorschot aan gemeentes uitbetaald. De definitieve afrekening BCF voor Lansingerland bedraagt C 566.000 extra en dit bedrag wordt in 2024 incidenteel toegevoegd. Dit bedrag zal in de Slotwijziging 2024 worden verwerkt. Hoeveelheidsverschillen op de maatstaven Naast de mutaties in de algemene uitkering vanuit het Rijk wordt een deel van de mutatie veroorzaakt door actualisatie van de geraamde verdeelmaatstaven specifiek voor Lansingerland.

Deze post omhelst onder andere de verwerking van de bijgewerkte bevolkingsgroeiprognose, de woningbouwprognose, de herijkte maatstaf huishoudens met een laag inkomen en de raming van het aantal bijstandsgerechtigden. Ad B) Taakmutaties Besparingsverlies Jeugd In het coalitieakkoord Rutte IV is een aanvullende besparing in het kader van Jeugdzorg (wat zowel jeugdhulp als jeugdbescherming en jeugdreclassering omvat) oplopend naar structureel C 511 miljoen in 2027 opgenomen. De geraamde besparing van C 500 miljoen in 2025 kan nog niet gerealiseerd worden, omdat de maatregelen die tot besparing moeten leiden nog niet zijn gerealiseerd. Voor onze gemeente wordt in 2025 incidenteel C 1,0 miljoen toegevoegd aan de algemene uitkering. In de Begroting 2024 is hier reeds op voorgesorteerd door hiervoor een stelpost van C 885.000 op te nemen. Alleen de extra middelen boven deze stelpost hebben een netto-effect op het begrotingssaldo. Overige taakmutaties Naast het besparingsverlies Jeugd zijn er nog diverse andere (kleine) taakmutaties in de Meicirculaire opgenomen. Gezamenlijk leveren deze taakmutaties structureel vanaf 2025 circa C 200.000 per jaar op. Er wordt bekeken wat de impact van deze taakmutaties op ons beleid en op onze bestaande budgetten is. Vooralsnog worden deze middelen dus nog niet toebedeeld.

Ad C) Overige effecten Uitvoeringskosten Omgevingswet De financiële middelen vanuit het Coalitieakkoord (CA) van het kabinet-Rutte IV worden ingezet voor het bereiken van de doelen van de Omgevingswet. Met het uitkeren van deze middelen in 2024 kunnen de ontvangende partijen in hun transitie ervoor zorgdragen dat ze aangesloten, geoefend en ingeregeld zijn en voldoen aan de in de Omgevingswet gestelde eisen. Er volgt nog een evaluatie, waarbij de daad­ werkelijk gemaakte kosten in kaart worden gebracht. Op de aanvullende post bij het Ministerie van Financiën staat nog een reservering van in totaal ruim C 80 miljoen in 2025 voor gemeenten. Deze 3/5

middelen zullen naar verwachting in een volgende circulaire worden toegevoegd aan het gemeentefonds. De gemeenten ontvangen een uitkering op basis van een vast bedrag. Voor onze gemeente betekent dit vooralsnog een positieve bijstelling van C 216.000. Dit bedrag wordt tevens in de Slotwijziging 2024 verwerkt. Verleggen basisjaar WOZ-maatstaf De WOZ-waarde wordt gehanteerd als maatstaf en leidt tot een korting voor de gemeente op de inkomsten uit de algemene uitkering. Voor deze negatieve maatstaf WOZ wordt het basisjaar verlegd (geïndexeerd) conform de gebruikelijke systematiek. Dit levert ons een structureel hogere korting van onze algemene uitkering op van ruim C 600.000. Ad D) Mutaties stelposten Herijking Stelpost BCF Hierboven is de afrekening van de ruimte onder het BCF-plafond 2023 benoemd. In de Zomerrapportage 2024 en de Kaderbrief 2025 is op basis van de Voorjaarsnota 2024 een inschatting gemaakt van de stelpost BCF voor 2024 en verder. Deze stelpost is herijkt en het restant is in de bovenstaande tabel verwerkt. Afboeken Stelpost Jeugdzorg Zoals eerder in de brief benoemd is in 2025 een incidentele taakmutatie van C 1,0 miljoen in het kader van het besparingsverlies jeugd opgenomen. In de Begroting 2024 is hiervoor reeds een bedrag ter hoogte van C 885.000 als stelpost opgenomen. Met het opnemen in de Algemene Uitkering, laten we de stelpost vrijvallen.

Het saldo-effect hiervan is C 158.000 positief.

Bijstelling saldo Kaderbrief 2025 In tabel 2 hieronder is weergegeven wat het bijgestelde saldo is van de kaderbrief 2025 na verwerking van de bovengenoemde effecten. Daarbij is het negatieve effect van het vervroegen van de financierings­ systematiek voor 2025 uit het structurele saldo gehaald, conform de boodschap vanuit de toezichthouder. Daarnaast is zichtbaar gemaakt als de loon- en prijsindexaties uit de Kaderbrief bijgesteld worden naar de in de Meicirculaire gepresenteerde indexen. Na verwerking van deze ontwikkelingen resteert er voor 2025 een voorlopig tekort van C 3,7 mln. Dit is aanzienlijk lager dan het tekort van C 7,4 mln. uit de Kaderbrief 2025. Voor de jaren 2026 en verder wijzigt het eerder gepresenteerde tekort echter maar in beperkte mate. Bedragen x C 1.000

Tabel 2 2024

Saldo Zomerrapportage Saldo kaderbrief Netto effect Meiciculaire

2025

2028

-

-

-

-

-

-7.407

-13.037

-13.014

-10.785

204

-993

644

-

-

435

435

1.484

1.271

-

1.900

Bijstelling indexatie CAO 2025 (4,4% i.p.v. 5,3%)

-

435

Bijstelling indexatie materiële budgetten (3,45% i.p.v. 4%)

2027

-3.158

Incidentele dekking uitname 2025 bbp-systematiek

Bijgestelde saldo Kaderbrief 2025

2026

-1.674

435

91

91

91

91

-3.710

-12.308

-13.481

-9.615

4/5

Tot slot Nu de effecten van de Meicirculaire bekend zijn, is het (meerjaren)beeld verder uitgekristalliseerd, maar nog steeds aan veranderingen onderhevig. Er zijn nog diverse posten die op dit moment nog onzeker zijn of nog niet gekwantificeerd kunnen worden. Het bijgewerkte saldo na de Meicirculaire 2024 zoals bovenstaand weergegeven, is voor de jaren 2025-2028 dus nog steeds geen vaststaand gegeven, maar richtinggevend. Wel blijft het onverminderd duidelijk dat we meerjarig voor een grote financiële opgave staan. Het college herhaalt dan ook de wens om in de huidige bestuurscultuur graag samen met uw Raad te besturen, en ziet uit naar accenten, richtingen en prioriteiten om tot de Begroting 2025-2028 te komen. Wij vertrouwen erop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd.

Met een vriendelijke groet, burgemeester en wethouders van Lansingerland

Mickel Beckers Gemeentesecretaris

drs. Pieter van de Stadt Burgemeester

Bijlage: Meicirculaire 2024 (T24.0368)

5/5