U23.05469 Stand van zaken onderwijshuisvesting nr 2: beantwoording vragen over IKC Cadans

Aan de leden van de gemeenteraad

Van

Gemeente Lansingerland

Onderwerp

Stand van zaken onderwijshuisvesting nr 2: beantwoording vragen over IKC Cadans

Datum

24 november 2023

Ons kenmerk

U23.05469

Geachte raadsleden,

Tijdens de commissievergadering Samenleving van 16 november 2023 sprak u over het voorstel voor een investeringskrediet voor de realisatie van semipermanente huisvesting voor IKC Cadans op het Hoge Land. De uitkomst van die bespreking is dat het voorstel staat geagendeerd als hamerstuk ter besluitvorming in de raadsvergadering van 30 november. Wel zijn er tijdens de commissiebehandeling door enkele fracties vragen gesteld en zorgen geuit over dit onderwerp. In deze brief beantwoorden wij die vragen en hopen daarmee de zorgen weg te nemen. Om daarin zo volledig mogelijk te zijn, beantwoorden wij ook de vragen die de inspreker heeft gesteld. Vragen van de inspreker namens IKC Cadans Bij aanvang van de commissievergadering sprak mevrouw Feenstra in als bestuurder van IKC Cadans. Zij stelde twee vragen. Vraag 1. Waarom is onze aanvraag voor een school in Westpolder afgewezen, terwijl andere scholen daar wel uitbreiding krijgen? Op basis van een analyse van de mogelijkheden voor onderwijshuisvesting in Westpolder heeft de gemeente moeten concluderen dat er op die locatie geen ruimte is voor volwaardige huisvesting van een nieuwe school, zoals IKC Cadans. Wel is er in een aantal bestaande schoolgebouwen ruimte voor beperkte uitbreiding of vervangende nieuwbouw. Alleen op locatie Het Hoge Land ziet de gemeente genoeg ruimte om nieuwe huisvesting voor een school te realiseren.

Voor IKC Cadans is dat ook mogelijk, omdat het een niet-wijkgebonden onderwijsconcept betreft dat leerlingen uit de gehele gemeente trekt.

1/6

Vraag 2. IKC Cadans krijgt semipermanente huisvesting op het sportpark voor onderwijs, maar niet voor kinderopvang. Waarom kan de gemeente geen voorfinanciering geven voor kinderopvang? De mogelijkheden voor de gemeente om te investeren in huisvesting voor kinderopvang worden bepaald door de Wet markt en overheid en het Didam-arrest. Op basis van die wetgeving heeft de gemeente de beleidsnotitie IKC-vorming opgesteld. Deze notitie voorziet in de voorwaarden om voorfinanciering van extra investeringen voor extra kinderopvangmeters mogelijk te maken. De beoogde semipermanente huisvesting voor IKC Cadans voldoet niet aan die voorwaarden, onder andere omdat IKC Cadans geen bouwheer is. Het college concludeert daarom dat de combinatie van landelijke wetgeving en gemeentelijk beleid niet toelaat dat de gemeente Lansingerland de huisvesting van de kinderopvang van IKC Cadans voorfinanciert. Vragen van de commissieleden Tijdens de behandeling van het voorstel in de commissie Samenleving hebben diverse commissieleden vragen gesteld en zorgen geuit. Hieronder gaan wij daarop in. Voor de leesbaarheid hebben wij vragen van dezelfde strekking samengevat. Vraag 1. De heer Lieverse (CU) geeft in de commissie aan van mening te zijn dat het voorstel niet rijp is voor besluitvorming.

In de ogen van de heer Lieverse maakt het college te veel haast, omdat hij meent dat het voorstel een voorschot neemt op een integrale afweging van de plannen voor onderwijshuisvesting. Hij wil die integrale afweging afwachten en ziet daarom graag dat alle informatie die noodzakelijk is voor een goede beoordeling door de raad op tafel komt. Het college begrijpt de analyse van de heer Lieverse dat het lijkt alsof er met dit voorstel een voorschot wordt genomen op een integrale afweging van plannen voor onderwijshuisvesting. Dit voorstel komt echter voort uit de Actualisatienota Integraal Huisvestingsplan 2020 -2024, vastgesteld in 2022 door de gemeenteraad. In deze nota heeft de gemeente vastgelegd dat IKC Cadans tijdelijke huisvesting krijgt in het schoolgebouw van basisschool De Parel in 2022. En dat IKC Cadans uitbreiding van tijdelijke huisvesting (+ verhuizing elders) krijgt in 2023. Het voorstel voor een investeringskrediet voor de realisatie van semipermanente huisvesting voor IKC Cadans op het Hoge Land komt dus voort uit de Actualisatienota Integraal Huisvestingspan 2020 – 2024. Het proces is hieronder beschreven Eind 2022 bleek uit analyse dat we tijdelijke huisvesting voor IKC Cadans konden realiseren op Het Hoge Land.

Op grond van de Actualisatienota IHP 2020 – 2024 en op grond van de analyse heeft het college dit voornemen opgenomen in het Programma Voorzieningen Huisvesting Onderwijs 2023 (hierna: het Programma) in december 2022. Het vaststellen van het Programma is een collegebevoegdheid. In januari 2023 heeft het college aan IKC Cadans een beschikking afgegeven voor semipermanente huisvesting op Het Hoge Land. In combinatie met de wettelijke verplichting van gemeenten om in onderwijshuisvesting te voorzien, betekent dit besluit dat de gemeente ook de kosten ervan draagt. Op het moment van afgifte van de beschikking was de hoogte van het bedrag nog niet bekend. Er is gerekend met een normbedrag, maar de normbekostiging blijkt niet toereikend te zijn. De werkelijke kosten zijn vele malen hoger o.a. vanwege de fors gestegen bouwkosten. Met het afgeven van de beschikking werd de gemeente juridisch verplicht om tot de realisatie over te gaan.

2/6

In de eerste helft van 2023 was er een onderbezetting op het dossier onderwijshuisvesting. Dat had tot gevolg dat de realisatie van de tijdelijke huisvesting vertraging opliep en dat IKC Cadans nog een jaar in het schoolgebouw De Parel moest blijven, totdat de tijdelijke huisvesting op Het Hoge Land gereed is. In september 2023 bleek uit een kostenraming met een onafhankelijk advies van bureau BBN (bijlage 1 en 2, T23.07083 en T23.07084) dat de kosten voor de semipermanente huisvesting hoger zouden uitvallen dan bij het opstellen van de Actualisatienota IHP 2020 - 2024 werd voorzien. Deze kostenraming toont aan dat het kopen van semipermanente huisvesting vanaf een termijn van 56 maanden een voordeligere vorm biedt dan tijdelijke huisvesting, waarbij huur wordt betaald. Met deze aanloop in gedachten is het college tot het voorstel gekomen dat nu voorligt. Uitgangspunt daarbij is om de basiskwaliteit (sober en doelmatig) voor goede huisvesting te bieden tegen zo laag mogelijke kosten. Het voorstel vormt het sluitstuk van de integrale afweging op basis van de in 2022 door de raad vastgestelde Actualisatienota IHP 2020 - 2024. Met het kredietvoorstel voor IKC Cadans komt het college de verplichting na die daaruit is voortgevloeid en voldoen wij aan onze zorgplicht. Vraag 2.

De heer Lieverse stipt aan dat in een opgevraagd en op 15 november 2023 beschikbaar gesteld intern memo (T23.02889) wordt vermeld dat ‘bestaande afspraken en toezeggingen worden vertraagd’. Hierover wenst de heer Lieverse eerst meer informatie te krijgen, zodat er mogelijk een andere koers kan worden gekozen. De letterlijke tekst in het genoemde memo luidt ‘De inhoudelijke en technische toetsing door de gemeente heeft vertraging opgelopen’, en slaat op de tabel ‘Overzicht aanvragen Programma en Overzicht Voorziening Huisvesting Onderwijs 2024’ (pagina 2). Het proces dat doorlopen is vanaf de vaststelling in 2022 van de Actualisatienota IHP 2020 -2024 tot aan het kredietvoorstel voor IKC Cadans heeft inderdaad meer tijd in beslag genomen dan het college had gewenst. Dat ontslaat het college echter niet van de (zorg)plicht om onderwijshuisvesting te realiseren. En meer specifiek, om IKC Cadans te voorzien in de huisvesting die hen is toegezegd. Met het afgeven van de beschikking aan IKC Cadans is er juridisch gezien geen ruimte om andere keuzes te maken of een andere koers te varen. Vraag 3. De heer Lieverse stelt voor om de behandeling van het voorstel te verplaatsen naar de commissie Samenleving van 7 december 2023.

De heer Ruijtenberg (GroenLinks), de heer Xhemaili (PvdA), de heer Afalah (WIJ) en mevrouw Van Olst (VOOR) vragen het college wat de consequenties zijn van het uitstellen van dit besluit. Met de schoolbesturen van IKC Cadans en De Parel is afgesproken dat IKC Cadans uiterlijk op 31 juli 2024 vertrekt uit het schoolgebouw van De Parel, mede vanwege de verwachte groei van beide scholen. Het college wil de besluitvorming over het kredietvoorstel niet uitstellen naar december, omdat de realisatie van de tijdelijke huisvesting voor IKC Cadans per 1 augustus 2024 dan niet wordt gehaald. Daarmee voldoet de gemeente niet aan de juridische verplichting die het met de beschikking voor het schoolbestuur van IKC Cadans is aangegaan. Bovendien betekent het niet realiseren van onderwijshuisvesting per 1 augustus 2024 dat IKC Cadans geen schoolgebouw heeft waarin zij onderwijs kunnen geven.

3/6

Vraag 4. Mevrouw Leijendekker (CDA) wil weten of we bestaande huisvesting kunnen benutten, bijvoorbeeld huisvesting in de dependance van de Prins Johan Friso (PJF) op het Hoge Land? IKC Cadans is in 2022 gestart in de leegstaande ruimte in het schoolgebouw van basisschool De Parel. Hiermee is bestaande leegstaande huisvesting maximaal benut. Met passen en meten is samen met de betrokken scholen een oplossing gevonden waarmee zij het medegebruik tot aan de ingebruikname van de semipermanente huisvesting van IKC Cadans op Het Hoge Land kunnen en willen volhouden. Dat is uiterlijk op 31 juli 2024. De dependance van PJF op Het Hoge Land is direct gelegen naast de locatie waar de semipermanente huisvesting voor IKC Cadans moet komen. Op dit moment zijn leerlingen van PJF daar gehuisvest in afwachting van vervangende nieuwbouw bij de Orionstraat. Pas als de nieuwbouw voor PJF (IKC De Wereld) gereed is, komt de tijdelijke locatie van PJF aan Het Hoge Land vrij. Dat is op zijn vroegst in 2025. Bij groei van IKC Cadans bekijken we of we hiervoor de vrijkomende ruimte in de dependance kunnen benutten. Een andere mogelijkheid is dat we het semipermanente gebouw uitbreiden op de plek van de dependance. Die onderzoeken en afwegingen maken onderdeel uit van de tweede actualisatie van het IHP 2020 -2024, die naar verwachting in 2024 voorligt ter besluitvorming. Vraag 5.

De heer Ruijtenberg (GroenLinks) vraagt of het mogelijk is dat de gevraagde 2,8 miljoen niet toereikend is. Het college verwacht op basis van de ramingen die zijn gemaakt dat 2,8 miljoen voldoende is. De werkelijke kosten worden pas inzichtelijk na de aanbesteding en uiteindelijk pas na oplevering. Vraag 6. De heer Ruijtenberg (GroenLinks) vraagt hoe het zit met de minimale duurzaamheidseisen BENG en frisse scholen B en de verplaatsbaarheid. Kan het gebouw bij hogere duurzaamheidseisen niet verplaatst worden? Met de heer Ruijtenberg verwacht ook het college dat in de toekomst de regelgeving verder wordt aangescherpt, waardoor niet langer BENG maar ENG de norm wordt. Op dit moment kiest het college voor het sober en doelmatig inzetten van de schaarse middelen die de gemeente beschikbaar heeft. De verplaatsbaarheid van de semipermanente huisvesting is op zichzelf duurzaam te noemen. Het zorgt ervoor dat we het gebouw met relatief beperkte kosten kunnen hergebruiken op een andere locatie, indien dat in de toekomst nodig is. De verwachte groei van het aantal leerlingen als gevolg van diverse woningbouwprojecten in de nabije toekomst maakt dit een reëel scenario. Nu extra investeren in voorzieningen die de verplaatsbaarheid moeilijker maken, zorgt mogelijk voor kapitaalvernietiging. Vraag 7. De heer Van der Stad (D66) vraagt hoe we tot de juiste afwegingen komen in het nieuwe IHP.

Hoe gaan we om met de onzekerheden in de leerlingenaantallen van IKC Cadans? Het college heeft zich in 2022 bij de actualisatie van het IHP 2020- 2024 gebaseerd op aanmeldingen en prognoses van de school. Op 1 augustus 2022 is IKC Cadans gestart met 8 leerlingen. Inmiddels zijn er 33 leerlingen die basisonderwijs volgen. IKC Cadans biedt naast basisonderwijs ook kinderdagopvang voor 0-4 jaar aan. De kinderen uit de kinderopvang die 4 jaar worden, kunnen laagdrempelig instromen in het basisonderwijs. Daarmee is groei van IKC Cadans aannemelijk. De tijdelijke oplossing van gezamenlijk gebruik van het schoolgebouw van De Parel is daarom al op korte termijn niet langer houdbaar.

4/6

Vraag 8: De heer Wezenberg (VVD) vraagt om duidelijkheid over de besparing van kortdurend ten opzichte van semipermanente huisvesting en de optie huur ten opzichte van de optie koop. BBN Adviseurs heeft in de zomer van 2023 aanvullend onderzoek gedaan naar de kosten en voor- en nadelen van de verschillende huisvestingsopties. Er is onderzoek gedaan naar de huur van huisvesting voor de kortdurende termijn (0 tot 5 jaar) en naar koop voor de middellange termijn. Het omslagpunt ligt bij een termijn van tussen de 4 en 5 jaar. Op basis van dit advies kiest het college voor de koop van een semipermanent gebouw. Een belangrijke afweging daarbij is dat het in de lijn der verwachting ligt dat de functionaliteit van het gebouw ook na 5 jaar nog nodig zal zijn. De multifunctionaliteit maakt bovendien dat het gebouw ook voor verschillende doeleinden gebruikt kan worden. Koop is daarom aantrekkelijker en goedkoper dan huur, waarmee de exploitatielasten verschuiven van huur naar kapitaallasten. De raming en het advies van BBN Adviseurs zijn als bijlage toegevoegd. Vraag 9. De heer Crielaard (Leefbaar 3B) vraagt waarom wel wordt overgaan tot uitbreiding van de scholen in Westpolder en waarom IKC Cadans geen huisvesting krijgt in Westpolder.

(Zie ook vraag 1 van de inspreker) Op basis van een analyse van de mogelijkheden voor onderwijshuisvesting in Westpolder heeft de gemeente moeten concluderen dat er op die locatie geen ruimte is voor volwaardige huisvesting van een nieuwe school, zoals IKC Cadans. Wel is er in een aantal bestaande schoolgebouwen ruimte voor beperkte uitbreiding of vervangende nieuwbouw. Alleen op locatie Het Hoge Land ziet de gemeente genoeg ruimte om nieuwe huisvesting voor een school te realiseren. Voor IKC Cadans is dat ook mogelijk, omdat het een niet-wijkgebonden onderwijsconcept betreft, dat leerlingen uit de gehele gemeente trekt. Vraag 10. De heer Crielaard (Leefbaar 3B) vraagt of de gemeente nog wel voldoet aan de Samenlevingsvisie als IKC Cadans hun integrale aanbod niet kan uitvoeren op Het Hoge Land. In de beleidsnotitie IKC-vorming is een aantal voorwaarden opgenomen om voorfinanciering van extra investeringen voor extra kinderopvangmeters mogelijk te maken. De semipermanente huisvesting voldoet niet aan die voorwaarden, onder meer omdat IKC Cadans geen bouwheer is. Bovendien zijn de mogelijkheden voor de gemeente om te investeren in huisvesting voor kinderopvang beperkt door de Wet markt en overheid en vanwege het Didam-arrest. Het college is van mening dat het daarmee handelt binnen de kaders van de Samenlevingsvisie.

Technische toelichting opgave onderwijshuisvesting tijdens beeldvormende avond op 29 november Op 29 november 2023 verzorgen wij een presentatie op het gebied van onderwijshuisvesting tijdens een beeldvormende avond. In brief U23.05166 heeft u voorafgaand aan deze avond een toelichting ontvangen op de punten die op 29 november aan de orde komen:  Onderwijshuisvesting en de techniek achter dit dossier: de kaders, verantwoordelijkheden en uitvoering van het integraal huisvestingsplan (hierna: IHP);  De uitvoering van het huidige IHP en de stand van zaken rondom enkele actuele dossiers;  De stappen die we zetten op weg naar een nieuw IHP. Tijdens en na de presentatie op 29 november heeft u ruim de gelegenheid om uw vragen te stellen. Geven de antwoorden uit de onlangs verstuurde brieven aanleiding tot aanvullende vragen? Of heeft u andere punten die u op 29 november aan de orde wilt laten komen? Dan kunt u dat via de griffie aan ons laten weten. Op die manier kunnen we u zo goed mogelijk informeren. 5/6

Tot slot: periodiek schriftelijke informatie Het onderwerp van deze voorliggende brief over de stand van zaken van de opgave onderwijshuisvesting heeft nummer 2 meegekregen. Dit vloeit voort uit de toezegging van de portefeuillehouder tijdens de commissievergadering van 16 november 2023. U ontvangt de komende tijd maandelijks een korte schriftelijke stand van zaken. De nummering helpt om het overzicht te bewaren.

Met een vriendelijke groet, burgemeester en wethouders van Lansingerland

Mickel Beckers Gemeentesecretaris

Contactgegevens

drs. Pieter van de Stadt Burgemeester

Sylvia Oosterman

Team Domein

Samenleving

Email

info@lansingerland.nl

Telefoon

14 010

Postbus 1 2650 AA Lansingerland www.lansingerland.nl

Bijlagen:  Bijlage 1: Raming BBN Adviseurs tijdelijke huisvesting Lansingerland (T23. 07083)  Bijlage 2: Advies BBN Adviseurs over tijdelijke onderwijshuisvesting T23.07084)

6/6