U23.04041 Aanbiedingsbrief

De leden van de Gemeenteraad Postbus 1 2650 AA BERKEL EN RODENRIJS

Van

College van B&W

Onderwerp

Aanbieden Begroting 2024 e.v.

Datum

27 september 2023

Ons kenmerk

U23.04041

Geachte raadsleden, Hierbij ontvangt u de Meerjarenbegroting 2024-2027. Zoals veel andere gemeenten zien ook wij de financiële druk toenemen en staan we voor de uitdaging om tot een sluitende begroting te komen. Een begroting waarmee we in staat zijn om onze wettelijke taken uit te voeren én de ambities voor onze gemeente te realiseren. De toenemende druk betekent dat we worden gedwongen om risico’s te nemen bij het opstellen van de begroting en om pijnlijke keuzes te maken. In deze brief lichten we toe hoe de begroting tot stand is gekomen, voor welke uitdaging we staan en hoe de keuzes van het college tot stand zijn gekomen. Financieel zwaar weer De Provincie geeft ons de opdracht om de baten en lasten voor de komende vier begrotingsjaren (2024­ 2027) in evenwicht te brengen. Door de grote financiële druk op gemeenten, onder andere door de afname van het Gemeentefonds vanaf 2026, heeft de VNG gemeenten geadviseerd om voor de boekjaren 2024 en 2025 een sluitende begroting te presenteren en voor de jaren daarna inzichtelijk te maken welke financiële opgave er ligt. Wij volgen dit advies gedeeltelijk op: voor 2024 presenteren wij een sluitende begroting, voor 2025 nemen wij nog geen aanvullende maatregelen ten opzichte van de jaarschijf 2024.

De ervaring van de afgelopen jaren heeft laten zien dat het financiële beeld onstuimig is en door structurele meevallers minder pessimistisch uit kan pakken dan in een vraag stadium werd gevreesd. Wij bepalen onze koers op basis van zo hard mogelijke cijfers, om te voorkomen dat we maatregelen moeten nemen die onnodig blijken en zaken moeten afbreken die we zo zorgvuldig met elkaar hebben opgebouwd. Samen met u hebben we daartoe een proces gevolgd om het financiële beeld in ieder stadium zo scherp mogelijk in beeld te hebben. Proces: van kaderbrief tot gereedschapskist In juli stelde u de Kaderbrief 2024 vast: het startdocument van de nieuwe planning & control-cyclus. De Kaderbrief 2024 is een beleidsarme kaderbrief waarin u het financiële meerjarenbeeld 2024 -2027 actualiseerde. Bij het aanbieden van de Kaderbrief 2024 gaven wij aan dat er nog de nodige onzekerheden zijn, omdat informatie nog niet beschikbaar was of de analyse van ramingen meer tijd vergde (zie 1/3

U23.02309 ‘Kaderbrief 2024’). Ook was de impact van de Meicirculaire nog niet bekend. Na het vaststellen van de Kaderbrief 2024 hebben wij ons dan ook gericht op doorrekenen en actualiseren van het financiële meerjarenbeeld. Het saldo van de Kaderbrief gaf een vertrekpunt van een tekort van C11 miljoen voor de begroting. De effecten van de Meicirculaire bracht dit terug naar een tekort van C8 miljoen. Een positief effect, maar nog steeds een grote opgave. In het licht van deze opgave is door het college, in lijn met uw oproep, nog scherper gekeken naar mogelijkheden om lucht uit de begroting te krijgen en gezocht naar technische kansen om het tekort kleiner te maken. Denk hierbij aan de kritische blik op onderbestedingen op exploitatiebudgetten, het bijstellen van de bevolkingsprognose en het verlagen van de stelpost voor financieringslasten. Deze aanscherpingen, waar ook risico’s aan verbonden zijn, resulteerden in een resterend tekort van C3,3 miljoen. Om het resterende tekort op te lossen zijn alle mogelijke maatregelen - de zogeheten begrotingsknoppen in beeld gebracht en ingedeeld naar de mate van impact. Bij het maken van de keuzes voor 2024 hebben we ingezet op het zoveel mogelijk in stand houden van het coalitieakkoord, het collegewerkprogramma en maatregelen met het minst ingrijpende effect. Minst ingrijpend neemt niet weg dat de maatregelen pijn doen.

Op basis hiervan deelden we de maatregelen in een aantal categorieën in. : •We waarborgen bestaanszekerheid van inwoner en samenleving >> begrotingsknop absoluut niet inzetten: raakt aan de kern van de gemeente •We garanderen toekomstbestendigheid van de gemeente en blijven werken aan onze strategische opgaven >> begrotingsknop niet inzetten: zeer pijnlijke maatregel ^ Deze begrotingsknop is uitvoerbaar, maar maakt Lansingerland aantrekkelijk en onderscheidend. En zorgt hiermee voor een zelfstandige basis. >> begrotingsknop bij voorkeur niet inzetten

i

----• Deze maatregelen hebben beperkt effect op onze maatschappelijke doelen. Beleid is relatief eenvoudig later alsnog uit te voeren. >> begrotingsknop inzetten indien nodig: minst ingrijpend

I

I

Bouwen en bestaanszekerheid Gezien het financiële beeld hebben we scherp gekeken naar de mogelijkheden om enerzijds ambities te realiseren en door te ontwikkelen en anderzijds een sluitende begroting te presenteren. We kunnen niet alles blijven doen: we moeten keuzes maken. Om de begroting in 2024 te sluiten zetten we een aantal maatregelen in die die het minst ingrijpend zijn. We waarborgen daarmee bestaanszekerheid van de inwoner en de samenleving. De Samenlevingsvisie en de Omgevingsvisie zijn hierbij het kompas voor ons handelen. De gemeente Lansingerland wil namelijk graag een toekomstbestendige en aantrekkelijke gemeente zijn en blijven. In onze begroting 2024 staat realisatie van onze woningbouwopgaven centraal. We zetten in op woningen voor alle doelgroepen, werken aan de bereikbaarheid en zorgen voor een leefbare buitenruimte waarin veiligheid en klimaatadaptatie centraal staan. Om de bestaanszekerheid van de inwoner te vergroten zetten we ons in om zo veel mogelijk mensen aan het werk te krijgen, een gezonde leefstijl te bevorderen en de kwaliteit van voorzieningen zoals onderwijs en sport te bewaken. 2/3

Om alle opgaven te realiseren werken we aan een flexibele en wendbare organisatie, door recruitment en behoud van personeel het aantal vacatures verminderen, lager ziekteverzuim en tevreden medewerkers. Met de zorg voor digitale veiligheid en privacy gaan we verder met het digitaliseren van de dienstverlening. Ook gaan we door met de implementatie van de Wet Open Overheid (WOO). Nieuwe regelgeving van EU en Rijk voor digitale dienstverlening wordt ook opgepakt. De toenemende behoefte aan structurele investeringen op de bedrijfsvoeringsactiviteiten is een zorgpunt voor het college. Tot slot - de rek is eruit Voor 2024 is het gelukt om de lasten en baten in evenwicht te brengen. Dit is gelukt door een aantal risico’s in te zetten en door het maken van pijnlijke keuzes. In 2024 en verder richten we ons vooral op het waarborgen van bestaanszekerheid en werken aan opgaven die nodig zijn om Lansingerland een goede toekomst te geven. We boeten in op zaken die ons aantrekkelijker maken als gemeente en wat gewoon ‘mooie initiatieven’ zijn. Daarnaast brachten we mogelijke maatregelen in beeld. Mocht dit nodig zijn dan kunnen vanuit deze inventarisatie (begrotingsknoppen) maatregelen voor 2025 en verder worden voorgesteld.

De inventarisatie laat zien dat de tekorten vanaf het ravijnjaar 2026 niet meer te dichten zijn met haalbare bezuinigingsmaatregelen (in de buitenruimte, veiligheid en het sociaal domein) en dat daarbij ook de lokale lasten zeer fors moeten worden verhoogd. De opgaven rondom thema’s als wonen, het sociaal domein en de klimaatadaptatie zijn urgent en vragen structurele middelen. Van een nieuw kabinet verwachten we verstandige keuzes en een financiële aanvulling op het gemeentefonds met ingang van 2026.

Met een vriendelijke groet, burgemeester en wethouders van Lansingerland

Mickel Beckers Gemeentesecretaris

drs. Pieter van de Stadt Burgemeester

3/3