[U23.02768] Meicirculaire Gemeentefonds 2023 in relatie tot de Kaderbrief 2024

Aan de leden van de Gemeenteraad Postbus 1 2650 AA BERKEL EN RODENRIJS

Van

College van B&W

Onderwerp

Meicirculaire Gemeentefonds 2023 in relatie tot de Kaderbrief 2024

Datum

20 juni 2023

Ons kenmerk

U23.02768

Geachte leden van de Gemeenteraad,

Aanleiding Het kabinet heeft na haar Voorjaarsnota de Meicirculaire Gemeentefonds 2023 gepubliceerd met daarin de laatste ontwikkelingen aangaande de algemene uitkering voor gemeenten. Zoals gebruikelijk informeren wij u wat een circulaire betekent voor de gemeentelijke financiën van Lansingerland. Recent heeft u het raadsvoorstel Zomerrapportage 2023 (BR2300049), en het raadsvoorstel Kaderbrief 2024­ 2027 (BR2300033) ontvangen. De Zomerrapportage 2023 betreft een tussentijdse afwijkingenrapportage van het lopende boekjaar met actualisatie van de Begroting 2023-2026. De beleidsarme Kaderbrief 2024 schetst de huidige vertreksituatie voor de Begroting 2024, waarin vooral een actualisatie gegeven wordt van (autonome) ontwikkelingen met een effect op het financiële meerjarenbeleid 2024-2027. Door het moment van publicatie van de Meicirculaire 2023 was het niet mogelijk deze ontwikkelingen mee te nemen in het geschetste financiële beeld van de Zomerrapportage 2023 en Kaderbrief 2024. Met deze brief informeren wij u over de financiële effecten die voortkomen uit deze circulaire die betrekking hebben op het meerjarenbeeld, evenals het lopende begrotingsjaar 2023. Op die manier kunt u de uitkomsten meenemen in uw afwegingen. Bedragen x C1.000

2023

2024

2025

2026

2027

2.532

-11.374 3.485

-13.526 3.057

-19.609 2.577

-25.497 4.986

-2.445

-7.889

-10.469

-17.032

-20.511

Saldo Zomerrapportage Saldo Kaderbrief Effecten Meicirculaire

-4.977

Saldo na Meicirculaire

1/4

Structurele ontwikkelingen Meicirculaire 2023 Voor 2023 en verder laat de Meicirculaire 2023 de volgende ontwikkelingen zien met structurele effecten: a) Autonome ontwikkelingen b) Taakmutaties c) Mutaties in decentralisatie-/integratieuitkeringen d) Mutaties in stelposten e) Overige effecten f) Stelpost herverdeeleffect Onderstaand presenteren wij u het cijfermatige overzicht van deze effecten ten opzichte van de Kaderbrief 2024 en de Zomerrapportage 2023. Daarna volgt een nadere toelichting per onderwerp. Bedragen x C1.000

2023

2024

2025

2026

2027

Accres en onwikkeling uitkeringsbasis Financieringssystematiek Hoeveelheidsverschillen (maatstaven) WOZ-waardering en aanpassing rekentarieven

698

1.839

1.896

1.390

751

1.401 -730

1.408 -752

1.357 -765

1.641 2.504 1.182 -777

:l.449

2.510

2.552

1.983

4.549

Jeugdzorg Taakmutaties (ex Jeugdzorg)

a) Subtotaal autonome ontwikkelingen

163

2.591 289

1.521 537

-15

-14

b) Subtotaal taakmutaties

163

2.880

2.057

-15

-14

Uitname decentralisatie uitkering brede impuls combinatiefuncties Overige mutaties decentralisatie- /integratieuitkeringen_________

-201 129

-201 34

-201 35

-201 35

-201 36

c) Subtotaal decentralisatie-/ integratieuitkeringen

-72

-167

-167

-166

-165

-2.541

-2.342 310

-1.719 1.174 310

-1.719 866 310

-2.032

-235

Afboeken stelpost jeugdzorg Opboeken herijkte stelpost Jeugdzorg Herijking stelpost BCF_____________

310

310

d) Mutaties stelposten

310

-2.23p*

Afdracht doordecentralisatie voortgezet onderwijs Afrondings en aansluitingsverschillen___________

-298 -

-485 -2

-399 -5

-41 1

e) Overige effecten

110

Effect Meicirculaire op saldo Kaderbrief Z Zomerrapportage (a+b+c+d+e)

f) Stelpost herverdeeleffect Netto effect Meicirculaire op saldo Kaderbrief Z Zomerrapportage

87 23 3.936

980

980

1.050

1.050

1.050

2.532

3.485

3.057

2.577

4.986

Ad a) Autonome ontwikkelingen Sinds de Meicirculaire 2022 is het accres gesplitst in een volume- en een nominaal deel. Het nominale deel dient ter compensatie van loon- en prijsstijging en het volumedeel ter compensatie van bevolkingstoename en reëel accres. In de Meicirculaire 2023 zijn de nominale accressen voor de jaren 2023 tot en met 2027 bijgewerkt en is sprake van een opwaartse bijstelling voor alle jaren. Omdat het volumedeel voor de periode 2022-2025 reeds is vastgezet (en al eerder in onze cijfers is verwerkt), levert dit geen mutatie op. Vooruitlopend op een nieuwe financieringssytematiek van het Rijk voor gemeenten heeft het kabinet in de Septembercirculaire 2022 in 2026 eenmalig C 1 miljard beschikbaar gesteld. Dit bedrag is in de meicirculaire 2023 vanaf 2027 structureel opgenomen, leidend tot een structureel voordeel voor de gemeente Lansingerland van C 2,5 miljoen vanaf 2027. Volgens de Meicirculaire omhelst de gemiddelde WOZ-waardeontwikkeling +3% voor woningen en +2% voor niet-woningen. Dit is verwerkt voor uitkeringsjaar 2024 in onze WOZ-korting, dit levert een hogere korting op voor onze gemeente.

2/4

Van het SVHW ontvangen wij jaarlijks eind juni en eind september een bijgewerkte (meerjaren)raming om de WOZ-waarden te herijken. Tot op heden zijn onze WOZ-maatstaven dus nog niet geactualiseerd waardoor wij nog rekenen met een geprognosticeerde waardeontwikkeling van +15% voor woningen en +1% voor nietwoningen uit de raming van september 2022. De WOZ-maatstaven zullen richting de meerjarenbegroting 2024-2027 nog geactualiseerd worden en meegenomen worden in het bijgewerkte financiële beeld. Ad b) Taakmutaties Het Rijk en de VNG hebben 18 april een financieel principeakkoord bereikt over de Hervormingsagenda Jeugd. In de Meicirculaire 2023 wordt voor jeugdzorg, onder voorbehoud van omzetting naar een definitief akkoord op de Hervormingsagenda, voor 2024 C 1.363 miljoen en voor 2025 C 859 miljoen beschikbaar gesteld. Dit levert Lansingerland een bedrag op van C 2,591 miljoen in 2024 en C 1,521 miljoen in 2025. Voor deze bedragen was reeds een stelpost opgenomen, welke gemuteerd wordt onder sub d). Overige (financieel significante) taakmutaties zijn in onderstaande tabel weergegeven: Bedragen x C1.000

2023

2024

2025

Flankerend beleid energiearmoede Dienstverlening gemeenten aanpak armoede en schulden Compensatieregeling voogdij 18+ Loon en prijsbijstellingen 2023 participatie/AP jeugdhulp/voogdij 18+ Integraal zorgakkoord Terug draaien eigen bijdrage huishoudelijke hulp WMO Herinvoering eigen bijdrage WMO Overige effecten < C30 duizend

76 61 -60 113

2026

2027

270

201 166 150 20

158 142 -331 16

156 140 -325 15

-27

19

Taakmutaties (ex Jeugdzorg)

163

289

537

-15

-14

Ad c) Mutaties decentralisatie-/ integratieuitkeringen De decentralisatie uitkering “Brede impuls combinatiefuncties/buurtsportcoaches” wordt in deze Meicirculaire uit het gemeentefonds genomen en overgeheveld naar een speciale uitkering (SPUK). Dit levert een negatief effect van C 201.000 op, waarbij de verwachting is dat wij aanspraak kunnen maken op een vergelijkbaar bedrag vanuit de nieuw te vormen SPUK. Indien dit het geval is en hiervoor gekozen wordt, zal dit worden meegenomen in het bijgewerkte financiële beeld richting de meerjarenbegroting 2024-2027. Overige (structurele) mutaties onder deze noemer zijn Voorschoolse voorziening peuters (C 11.000), Jeugdhulp kinderen in een AZC (C 6.000), en Armoedebestrijding kinderen (C 8.000). Ad d) Mutaties stelposten Voortvloeiend uit het principeakkoord Hervormingsagenda Jeugd zijn de bedragen voor jaarschijven 2024 en 2025 definitief geworden (reeds verwerkt onder sub b). Voor de jaren 2026 en verder zal toevoeging aan de algemene uitkering pas plaatsvinden na het advies van de commissie van Wijzen en besluitvorming daarover. Wel mogen we een stelpost opnemen voor 100% van de verwachtte Jeugdzorggelden in 2026 en 75% voor 2027 en verder, waarbij de bedragen herijkt dienen te worden aan de besparingsopgave zoals tot op heden is vastgesteld. Gesaldeerd levert deze herijking ons wel een nadeel op in 2026 en 2027.

Ter verduidelijking zijn in de tabel de oude en nieuwe stelpost gespecificeerd. In 2022 hebben de gezamenlijke declaraties van de gemeenten C 318 miljoen ruimte onder het BCF-plafond gelaten, waardoor dit bedrag is vrijgevallen in het gemeentefonds. Voor de begroting 2024 met bijbe­ horende meerjarenraming mag de raming maximaal gelijk zijn aan de afrekening van 2022, wat voor Lansingerland C 830.000 is voor 2024 en vergelijkbare bedragen voor de jaren erna. In lijn met het uitgangspunt van de Kaderbrief om 100% van de BCF-ruimte te begroten, zal de verhoogde stelpost BCF als 3/4

autonome ontwikkeling worden meegenomen in het bijgewerkte financiële beeld richting de meerjaren­ begroting 2024-2027. Ad e) Overige effecten Onder de hoeveelheidsverschillen onder sub a) bevinden zich twee significant toegenomen maatstaven te weten “leerlingen VO” en “extra groei leerlingen VO”. Deze mutaties volgen uit de bijgewerkte leerlingen­ prognoses die een forse toename laten zien vanaf jaarschijf 2023 t.o.v. de voorgaande prognose. Conform de met de scholen gesloten overeenkomsten voor de doordecentralisatie van onderwijsgelden worden de bedragen samenhangend met deze maatstaven een-op-een door verstrekt aan de schoolbesturen, waardoor dit positieve effect in de hoeveelheidsverschillen niet ten gunste van ons saldo komt. De bijbehorende additionele lasten worden opgenomen in de slotwijziging (jaarschijf 2023) en het bijgewerkte financiële beeld voor de meerjarenbegroting 2024-2027. Ad f) Stelpost herverdeeleffect Voor de herijking van het gemeentefonds 2023 staan wij te boek als nadeelgemeente, waarbij een ingroeipad wordt gehanteerd om het nadeel in de eerste jaren middels een suppletie uitkering te dempen. Uit de doorrekening van de herijkte systematiek bij Meicirculaire 2022 bleek ons nadeel lager dan verwacht, waardoor wij een hogere suppletie uitkering ontvangen dan waar ons groeipad recht op zou geven.

Omdat er onduidelijkheid bestond omtrent een mogelijke nacalculatie is de stelpost herverdeeleffect opgenomen als buffer voor een mogelijk toekomstig nadeel in de suppletie. Inmiddels is vanuit BZK aangegeven dat de suppletie reeks niet gemuteerd wordt en dat zij vooralsnog geen nacalculatie zullen gaan toepassen. Het college geeft uw Raad mee dat op basis van de huidige kennis de stelpost herverdeeleffect vrij kan vallen en stelt uw Raad voor een amendement in te dienen waarmee het vrijvallen van de stelpost herverdeeleffect als begrotingsuitgangspunt wordt opgenomen, of indien door uw Raad gewenst het college het voorstel aanpast voor raadsbehandeling. Tot Slot Nu de effecten van de Meicirculaire bekend zijn, is het (meerjaren)beeld verder uitgekristalliseerd, maar nog steeds aan veranderingen onderhevig. Er zijn nog diverse posten die op dit moment nog onzeker zijn of nog niet gekwantificeerd kunnen worden. Het bijgewerkte saldo na de Meicirculaire 2023 zoals onderstaand weergegeven is voor de jaren 2024-2027 dus nog steeds geen vaststaand gegeven maar richtinggevend. Wel blijft het onverminderd duidelijk dat we voor een grote financiële opgave staan. Het college herhaalt dan ook de wens om in de huidige bestuurscultuur graag samen met uw Raad te besturen, en ziet uit naar accenten, richtingen en prioriteiten om tot de Begroting 2024-2027 te komen.

Met een vriendelijke groet, burgemeester en wethouders van Lansingerland

Gemeentesecretaris

drs. Pieter van de Stadt Burgemeester

4/4